تبریز ویکی لینکلر

 
آداب و رسوم آذربایجانی‌ ها برای نوروز
نظرات |

از سوغاتی‌ ویژه برای مهمانان تا بوی عید با تکم چی

مردم آذربایجان شرقی و غربی، اردبیل و زنجان و دیگر آذربایجانی های کشور ایران مردمى اصیل هستند که در ایام نوروزی دارای آداب و رسوم ویژه خود هستند و در این میان مهمان‌نوازی، سلحشوری و پایبندى به عقاید مذهبى از خصلت های خاص مردم آذربایجان است.
به گزارش خبرنگار مهر، آذربایجان یکی از مناطق کشور است که دارای آداب و رسوم ویژه به خصوص در مناطق روستایی، غذاهای مخصوص خود و همچنین سوغاتی های خاص بوده و همین امر سبب شده است این خطه دارای فرهنگ کهن و تاریخی باشد.
مردم این خطه همواره به مهمان نوازی و مهمان دوستی شهره بوده که این امر بیشتر خود را در ایام عید و در استقبال از میهمانان نوروزی نشان می دهد.

عید نوروز

از شال اندازی پسران تا آماده شدن خوانچه های عیدانه و آب چهل یاسین
از اوایل اسفند خانه‌تکانى آغاز مى‌شود، گذشته از خانه‌تکانى مى‌توان به سمنوپزی، چیدن سفره هفت‌سین، آب چهل یاسین، دید و بازدید و سیزده‌به ‌در اشاره کرد.
مفصل ترین مراسم، متعلق به آخرین چهارشنبه سال است که در آن شب، برنج سفید پخته و به همراه آجیل و شیرینی بر سفره می گذارند. پسران جوان یا نوجوان شالی برداشته و از سوراخ بالای بام خانه شال خود را پایین و به خانه همسایه می اندازند.
صاحبخانه نیز به فراخور حال خود، مقداری آجیل، شیرینی یا تخم مرغ در گوشه شال می بندد تا پسر آن را بالا بکشد. چنانچه پسر، خواهان دختر خانواده باشد، شال را بالا نمی کشد و در این میان چنانچه خانواده دختر راضی باشد، نشانه ای از دختر را به شال می بندند.
رسم شال اندازی در بیشتر نقاط آذربایجان رایج بوده و هنوز هم در بعضی از روستاها انجام می شود.

آذربایجان

چند روز قبل از عید خوانچه‌هاى عیدانه آماده مى‌شود که هر خوانچه شامل پارچه، کفش، جوراب، شیرینی، برنج خام و چیزهای دیگر است که براى عروس یا دختر خانواده که تازه ازدواج کرده مى‌فرستند .

در سفره نوروز به‌ویژه در گذشته خوراکى‌هائى چون ماست دست نزده، برنج سفید پخته یا خام، گوشت و غذاهائى که اصولا نشانه برکت و محصول خوب باشد، مى‌گذاشتند و از سوی دیگر نمادهائى مانند آینه، تخم‌مرغ، سمنو، سبزه، شیرینی، آب چهل یاسین نیز در کنار آن قرار مى‌دهند که ترکیبى از برکت و بارورى است.

در گذشته های نه چندان دور و در برخى مناطق آذربایجان ، مردم کوزه یا کاسه‌اى آب را نزد روحانى محل مى‌برند و روحانى بر آن چهل‌بار سوره یاسین خوانده و فوت مى کرد، سپس این آب تبرک را بر گوشه و کنار خانه به‌ویژه بر دام‌ها و محصولات ریخته و به کودکان مى‌دادند تا هم برکت و بارورى را زیاد کند و هم شفا بخشد .

سفره هفت سین

پس از تحویل سال نیز مردم نخست به گورستان ها رفته و سپس به دیدن بازماندگانى که تازه عزیزى را از دست داده‌اند .

در دید و بازدیدها ابتدا کوچکترها به دیدن بزرگترها مى‌روند که این دیدارها تا سیزده فروردین ادامه مى‌یابد و در روز سیزده همه به صحرا مى‌روند و سبزه‌ها را به آب مى‌اندازند و به جشن و شادى مى‌پردازند و دخترها با آرزوى ازدواج، سبزه‌ گره مى‌زنند.

گزارش HispanTv از هفته فرهنگی ارومیه آذربایجان در تهران
[http://www.aparat.com/v/Gu6Yr]

 
سفره های رنگین غذایی آذربایجانی ها

سفره های مردم آذربایجان سفره ای رنگین است که فرهنگ غذایی این سرزمین را همپای تاریخ برآمده از محیط طبیعی منطقه غنی کرده است.

انواع کباب، کوفته، دلمه، آبگوشت، خورشت، آش و سوپ، پلو و کوکو بخشی از غذاهای متنوع و خوش طعم آذربایجان را تشکیل می دهند.

علاوه بر غذاهای اصلی، نان مناطق مختلف مانند نان اسکو، خیتاب، شیرمال، اهری، روغنی، کماج، نان شیرینی و زنجبیلی و همچنین میان وعده های محلی نیز از شهرت ویژه ای برخوردارند.

میهمان نواز

شربت و نوشیدنی های گیاهی و کوهی، دوغ محلی، چای گیاهی، انواع ترشیجات، مرباها، حلواهای متنوع و بومی، شیرینی های محلی و صادراتی مانند نوقا، ریس، تسبیحی و قرابیه از دیگر دسرها و محصولات محلی خوراکی این خطه محسوب می شوند.

آذربایجان قطب تولید آجیل، شکلات و خشکبار
سوغاتی های خاص به دو نوع خوراکی و غیر خوراکی تقسیم می شوند که هر کدام برای خود تنوع خوبی دارند.

در میان سوغاتی های خوراکی می توان به قرابیه تبریز و نقل ارومیه، لبنیات آذربایجان بویژه لبنیات دره لیقوان و سراب، باسلیق مراغه، میان پر گلابی عجب شیر و مراغه، نوقا، اریس، شیرینی کنجدی، میان پر انجیر کردشت و روستاهای حاشیه رودخانه ارس، حلوا گردویی اسکو،  شکلات تسبیحی، سوجوق مراغه، میان پر زردآلو مراغه و عجب شیر، دوشاب (شیره انگور) اسکو، گل سرخ تبریز و روستاهای دامنه سهند، عسل سبلان، مربای گل (گل محمدی)، ترشی ذغال اخته شهرستان کلیبر، برگه زردآلو و آلبالو شهرستان مرند، سیب زنوز و ... اشاره کرد.

شیرینی

اما در این میان آنچه بیشتر از همه به عنوان برند تبریز محسوب می شود آجیل، شکلات و همچنین انواع خشکبار است. 

آجیل مخصوص تبریز از دیرباز مرغوبیت جهانی داشته و از بهترین محصولات ایران محسوب می شود و از طرفی دیگر وجود کارخانجات معروفی همچون آیدین، آناتا و شیرین عسل در خطه آذربایجان سبب شده است تا شکلات های تبریز که دارای تنوع بسیار بالایی می باشند در سراسر کشور شناخته شده باشند.

اما تولید انواع خشکبار از قبیل برگه هلو، زردآلو و آلو خشک در شهرستان های جنوبی به خصوص در مراغه طرفداران بی شماری دارد.

صنایع دستی و تابلو فرش ها سوغاتی ویژه آذربایجان
اما در میان سوغاتی های غیرخوراکی می توان به صنایع دستی ویژه آن که در جای خود منحصر به فرد است، اشاره کرد.

در این خطه انواع فرش، قالیچه، جاجیم، خورجین، گلیم، شال، گلیمچه، ظروف سفالی و سرامیک، اقسام سبد حصیری، پارچه های پشمی و ابریشمی، سوزن دوزی، چاپ های سنتی، شیشه گری، سفال گری، فلزکاری نقره سازی، قلاب بافی، هنرهای چوبی (خاتم، معرق، منبت و سبد و حصیر بافی)، حوله و پتوبافی، مفرش بافی، نمدمالی، کتاب آرایی (مینیاتور، تذهیب)، کفاشی موارد عمده صنایع دستی را تشکیل می دهند.

در میان تعداد زیاد صنایع دستی آذربایجان، تابلو فرش های دستباف تبریز دارای جایگاه ویژه ای هستند و کمتر کسی است که به تبریز و آذربایجان سفر کند و سراغ بازار فرش فروشان را در بازار جهانی تبریز نگیرد. همچنین ملیمه بافی و چاروق دوزی زنجان نیز میشود اشاره داشت.

سوغاتی

نقره کاری و نقره کوبی از دیگر صنایع دستی ویژه آذربایجان است که بسیار در این خطه رواج دارد که طی آن، نقره با انجام سوراخ کاری بر روی چوب و هسته میوه های مختلف در نقطه مورد نظر جاگذاری شده و سپس پرداخت زده می شود.

نقره سازی و مسگری زنجان نیز از دیگر صنایع دستی است که ساخت زیورآلات، ظروف کاربردی و تزیینی، آینه و شمعدان و قاب عکس از جمله آثار تولیدی در این شاخه است.

سفالگری با خاك سفید بومی منطقه با تاریخ سفالگری در زنوز و دیگر نقاط آذربایجان مانند زنجان و همدان پیوندی تنگاتنگ دارد.

حدود ۶۰ سال پیش استاد عباس و مرحوم استاد احمد قابچی از زنوز به تبریز آمده و با تاسیس كارگاه سفالگری در محله درب سرخاب تبریز این روش تولید را آغاز و تا به امروز پی گرفته اند.

سفال

 در این شیوه كلیه مراحل ساخت سفال به شیوه كاملا سنتی انجام می گردد و عمدتا شامل ظروف كاربردی همچون فنجان، پارچ آب، قوری، نعلبكی، بشقاب، كاسه و قندان می شود.

چاپ کلاقه‌‌ای اسکو یا باتیک یکی از روش‌های چاپ روی پارچه است که محصولات آن شامل انواع روسری، لباس، رومیزی، شال گردن و تابلوهای دیواری بوده که اخیرا نیز مورد توجه دوستداران مد و طراحی داخلی منازل قرار گرفته است.

ورنی های پشمی، پشمی ابریشمی، کف ابریشم و ورنی ابریشم خالص انواعی از ورنی هستند که هرکدام بر حسب جنس خود طرح و بافت خاصی را دنبال می‌کند.

محصولات چرمین تبریز نیز از صنایع دستی این خطه است که از دیرباز شهره عام و خاص بوده و اکنون نیز مورد علاقه شیک پوشان است؛ کیف، کفش، پوشاک و برخی اقلام خانگی محصولاتی است که از چرم تبریز دوخته می شود و به دلیل کیفیت عالی آن همواره به کشورهای اروپایی صادر شده است.

کیف

سوزن دوزی‌ نیز یکی از ارزنده ترین‌ صنعت دستی آذربایجان شرقی در شهرستان ممقان در ۴۲ کیلومتری شهرستان تبریز است.

این‌ هنرصنعت که‌ تولیدش در انحصار زنان و دختران خانه‌ دار است‌ و‌مواد اولیه ی مورد نیازش‌ را فقط نخ‌ ابریشم رنگین و پارچه‌ ی دبیت و متقال تشکیل‌می دهد، در ممقان سابقه چندان طولانی‌ ندارد و در گذشته تولیدات دست‌ اندرکاران را ‌بیشتر نوعی‌ کلاه که‌ دارای مصرف محلی بود تشکیل می‌داد.

ولی‌ در حال حاضر از این‌ هنر‌علاوه‌ بر کلاه برای تهیه ی زیر لیوانی‌، کمربند، کفش، جلیقه و سالفت که نوعی‌ رومیزی باابعاد متفاوتی‌ است‌ که معمولا در وسط‌ میزهای بزرگ‌ گسترده‌ می شود، استفاده‌ به‌‌عمل می‌آید.‌


تکم چی آذربایجان ، بشارت دهندگان بهار و عید نوروز

[http://www.aparat.com/v/LPKFw]

پیام‌آور نوروزی اردبیل رسید/ مردان «تکم» به دست از شادی می‌خواند


اسفند که از راه می‌رسد این مردان تکم به دست هستند که در کوی و برزن با عروسک‌های چوبی خود مژده بهار و تولد دوباره طبیعت را می‌دهند.
از گذشته‌های خیلی دور آمدن نوروز و بهار را افراد و گروه‌های خاصی با آیین ویژه و پر سروصدا به مردم نوید می‌دادند.

از پیام‌آوران نوروزی و پیک‌های بهاری رایج در کشورهای برگزار کننده نوروز و مخصوصاً ایران به تعبیر پژوهشگران می‌توان به «آتش افروزان»، «حاجی فیروز»، «بی نوروزک»، «ننه نوروز»، «ماما نوروز»، «پیربابا»، «ننه مریم»، «کوسه برنشانان»، «ماما مروسه»، «عمو نوروز»، «سایاچی ها»، «میر نوروزی» و «تکم چی ها» اشاره کرد.

تکم چی

به باور پژوهشگران تکم یکی از مهم‌ترین نشانه‌های جشن بهار در منطقه آذربایجان است و باوجوداینکه به فراموشی سپرده شده اما به سادگی باهمت کمی از سوی دستگاه‌های فرهنگی می‌تواند مجدداً احیا شود.

این رسم که متناسب با آداب و فرهنگ مردم این منطقه بوده و همراه با اشعاری برآمده از فولکلور منطقه آذربایجان است، از جمله رسومی است که همچنان با وجود قدمت نامشخص آن این توانایی را دارد لبخند بر لبان مخاطب خود بنشاند و به واقع به هدف خود یعنی نوید تازگی و نوشدن طبیعت دست یابد.

بز نری که به سن بلوغ رسیده است
«تکم» کلمه‌ای است ترکی که از «تکه» به معنای بز نر و ضمیر ملکی «م» تشکیل یافته است. «تکم» یعنی «بز نر من» در لغتنامه‌های ترکی و فارسی تکم به همین معنا آمده است.

در لغت‌نامۀ ترکی «سؤزلوک» تألیف ح-ع- داشقین تکه به معنای بز نر و نیز بزی که در پیشاپیش گلّه حرکت می‌کند آمده و در فرهنگ جهانگیری نیز تکه بدین صورت آمده است: «تَ کِ یا کَ» که بز نر را گویند.

دهخدا نیز در لغت نام تکم را چنین معنا کرده است: بزی را گویند که سر کرده و پیشروی گلّه‌ی گوسفندان باشد و بز نر را نیز گفته‌اند. اعم از بز کوهی و غیرکوهی.

در فرهنگ ترکی – فارسی داشقین نیز معنای تکم به صورت زیر آمده است: «بز نر، بزکوهی»

پژوهشگر اردبیلی در گفتگو با خبرنگار مهر تأکید دارد که در میان روستائیان و ایلات و عشایر تکه به بز نری گفته می‌شود که به سن بلوغ رسیده باشد و بز نر را گویند که پیشاپیش گلّه حرکت می‌کند و با اضافه کردن ضمیر ملکی، این کلمه به صورت تکم ادا می‌شود.

تکم

وی افزود: از جمله اینکه گفته می‌شود: بایراما دای نه قالدی؟   - نه قالدی نه قالمادی   - بیر اللی جه گون قالدی که به این معنی است که به عید چقدر مانده؟ چقدر مانده و چقدر نمانده؟ فقط یک پنجاه روزی مانده است.

پیام تکم به مردم تنگ آمده از زمستان سرد

تقایی تأکید دارد که تکم چی در واقع، پیک شادی و خوشی بود. او از پایان فصل سرد و یخ‌بندان و از پایان روزهای سرد زندگی مردم و شروع روزهای گرم و حیات‌بخش بهار برای مردمی خسته از سرما و ناراحت از خانه نشستن سخن می‌گفت و مردم را با اشعار خودش به آینده‌ای خوب و خوش امیدوار می‌کرد.

به گفته این پژوهشگر نغمات تکم چی ها نیز همچون سایر آداب‌ورسوم و گونه‌های مختلف ادبیات شفاهی ایران و منطقۀ آذربایجان در طول زمان نسبت به مقتضیات و شرایط مان دستخوش تغییراتی گشته‌اند. این تغییرات مخصوصاً با ورود دین مبین اسلام و رواج مذهب تشیّع در ایران چشمگیرتر شد.

وی متذکر شد: این تغییر در تمامیِ ابعاد حیات جاری بوده است. سایاهای مربوط به تکم گردانی یا همان «تکم چی سؤزلری» نیز طی سالیانی، پس از ورود اسلام با اندیشه و تفکّرات اسلامی پیوند خورده‌اند.

نوروز

اشعار تکم چی که به روایت کتاب فرهنگ عامیانه دار الارشاد اردبیل نوشته موسی اصغر زاده نزدیک به ۱۰ صفحه است بیانگر غنای این رسم کهن است.

تقایی معتقد است به دلیل اینکه سایاچی ها یا تکم گردان‌ها افراد محترمی محسوب می‌شدند به‌هیچ‌عنوان تکم گردانی ترویج گدایی نیست بلکه این رسم کهن بافرهنگ و باورهای مردم این دیار پیوند خورده و به شکل ظریفی با ساخت یک المان به بیان این باورها می‌پردازد.


اجرای فاقد مطالعه یک رسم باستانی

باوجوداینکه رسم تکم گردانی به‌منظور تنوع بخشیدن به برنامه‌های نوروزی هر از گاهی توسط برخی نهادها اجرا می‌شد اما پژوهشگران توجه به مؤلفه‌های اصلی این رسم دیرینه را خواستارند.

عید

بی توجهی به شکل سازه چوبی و اشعاری که خوانده می‌شود خود تغییر ناخواسته این رسم اصیل را در برداشته است.

در پی پژوهش‌هایی که در اردبیل صورت گرفته است، رسم تکم گردانی به عنوان یکی از رسوم میراثی استان اردبیل به ثبت رسیده و بر همین اساس در آستانه عید نوروز می‌تواند مجدداً طرح و معرفی شود.

تکم گردانی از جاذبه‌های گردشگری اردبیل و آذربایجان است که به پیشنهاد کارشناسان می‌تواند در مراکز اصلی گردشگری این خطه اجرا شده و حتی در مدارس به دانش آموزان معرفی شود.

لینک پست عید نوروز 94

لینک صفحه جانبی صنایع دستی و سوغات آذربایجان
لینک صفحه جانبی اصالت ها، آداب و رسوم آذربایجان


مرتبط با : آذربایجان * تورک سئسه لینک
برچسب ها : آداب و رسوم آذربایجان-آذربایجان-سوغاتی-عید نوروز-تکم چی-مراسم عید آذربایجان-صنایع دستی آذربایجان-
نویسنده : تبریز قارتال
تاریخ : شنبه 22 اسفند 1394
زمان : 11:30 ق.ظ
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
آزر سه شنبه 25 اسفند 1394 08:47 ب.ظ
سلام قارداش قارتال مطالب چوخ گوزلدی یاشا یاشاسین آزربایجان یاشاسین تبریزیم آخر چهارشنبه سوری و بایرام باستانی سنه موبارک اولسون قارداش قارتال
تبریز قارتال پاسخ داد:
سلام قارداش مرسی منده تبریک دییرم سیزه ...
کلیبرسیتی شنبه 22 اسفند 1394 01:32 ب.ظ
خخخ برا نهار که تند تند باید رفت!!
ما بعضی رسم و رسوم قدیم رو حفظ کردیم که من خودم مجریشم خخخ،خیلی عالیه به شما هم توصیه می کنم پاس بداریدش!!

ان شاالله
تبریز قارتال پاسخ داد:
خیلی عالیه انشالله رسوم حفظ شوند...
من نهارم خوردم به میمنت و شادی
کلیبرسیتی شنبه 22 اسفند 1394 11:40 ق.ظ
به به...نرم نرمک می رسد اینک بهار...
تبریز قارتال پاسخ داد:
و سخت سختک میروم من ناهار ! خخخخ
تکم چی بیاد خوب میشه خارجی ها برا بابانوئل انقدر تبلیغ میکنند درحالیکه ما تکم چی و عاشیقها هزاران سال داریم ولی ارزش نمیدیم...!

انشالله بهار و سال خوبی باشد...
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.
:: تبریز مهد ورزش چوگان ایران
:: برف پاییزی در آذرماه 1396 تبریز
:: آغاز دراماتیک پیش روی تبریز 2018
:: امکانات منطقه گردشگری و پیست اسکی شاهداغ آذربایجان
:: محمد بی ریا شاعری محبوب از جنس آذربایجان
:: درباره تبریز و آذربایجان و اخبار About and News
:: دوربین تبریز لینک 76 ( سفر قره داغ - کلیبر )
:: دوربین تبریز لینک 75 ( سفر قره داغ - کلیبر )
:: پاییز هزار رنگ آذربایجان
:: کمر همت و زنگ خطر برای نابودی محیط زیست آذربایجان !
:: تخریب گورستان تاریخی پینه شلوار تبریز
:: English learning for the people of Tabriz
:: اوشاقلار ، شعر و داستان ترکی برای فرزندان آذربایجان
:: دوربین تبریز لینک 74 ( موزه مشاغل قدیمی بازار تبریز )
:: ایرج شهین باهر شهردار جدید کلانشهر تبریز
:: پدر جذامیان ،مرحوم دکتر محمدحسین مبین
:: شهروند لینک آذربایجانی 70 (عکاس خانم مونا آریانفرد داوودیان)
:: سلام به شهریار
:: فولکلور ترانه های آذربایجان
:: دوربین تبریز لینک 73 (شهرک زعفرانیه تبریز)
:: حكیم ملا محمد فضولی
:: عکس با لباس اصیل آذربایجان
:: دوربین تبریز لینک 72 ( سفر به زنوز و زیبایی های آن )
:: روستاهای تاریخی حماملو و اویلق و کرینگان ورزقان
:: افتتاح مرکز همایشهای بین المللی خاوران تبریز
:: پرفسور لطفی زاده ریاضیدان و دانشمند بزرگ آذربایجان
:: تبریز 2018 را مثل خواجه رشیدالدین فضل الله همدانی باشیم
:: کویر قوم تپه آذربایجان
:: شهروند لینک آذربایجانی 69 (عکاس آقایان انصارین و عزیزی )
:: زیر پوست شهر تبریز ، "ژن" نامرغوب یا بی پولی


 

شارژ ایرانسل

فال حافظ