تبریز ویکی لینکلر

 
رمضان در آذربایجان
نظرات |

آذربایجانی ها ماه مبارک رمضان را چطور سپری میکنند


به اواخر ماه رمضان و در استانه عید سعید فطر در سال 1395 رسیده ایم و آرزوی قبولی طاعات و عبادات همگی را داریم.
اما نیکوست که به آیین های سنتی مردمان روزه دار آذربایجان در ضیافت ماه مبارک رمضان هم از مقالاتی اشاره و مروری داشته باشیم...

نگاه خدا از ماه‌های پر نوری همچون رجب و شعبان به رمضان می‌رسد، همان‌که رنگین‌کمان الطافش را می‌توان همه‌جا دید و با یک حساب سرانگشتی بار سنگین گناهان را سبک کرد.
ماه رمضان در هر گوشه‌ای از کشور علاوه بر حفظ ساختارهای متعارف شرعی، با آیین‌های خاص برگزار می‌شود، حتی اقوام مختلف مردم ایران از بلوچ، لر، ترک، عرب، کرد، فارس، اهالی جنوب، شمال، غرب و شرق در برخی آداب و سنن با یکدیگر مشترک و تنها اختلاف در نام آن آیین به دلیل تفاوت در گویش‌ها و زبان‌ها است.

با مرور این آئین‌ها می‌توان آیینه رسوم قدیمی را که غبار فراموشی گرفته‌اند صیقل داد و پای سفره‌های افطاری مردمان این کهن سرزمین نشست و دعای سحر را از قلب ایران زمزمه کرد.

رمضان


آداب و رسوم رمضان برای آذربایجانی های ایران

رمضان در اردبیل؛ از «قاباغا گتمخ» تا جشن برای قصاص ابن ملجم

در استان اردبیل روزه‌داری در سه روز آخر ماه شعبان، رسمی است که به‌عنوان «قاباغا گتمخ» یا پیشواز رفتن هنوز توسط برخی از شهروندان به‌ویژه کهن‌سالان به‌جا آورده می‌شود.
همچنین شهروندان اردبیلی معتقدند بیدار کردن مسلمان برای سحری خوردن اجر و ثواب دارد. درگذشته جوانان شب‌زنده‌دار نیز در پاسخ به مناجات گو دسته‌جمعی تکرار می‌کردند: «هان دورون، اوباشدان دی»، بیدار شوید سحری است.
غذاهای اصلی ماه رمضان ازجمله فرنی با مربای گل محمدی، انواع آش‌ها و کوکو و کتلت، بانوان اردبیلی نیازهای یک ماه خانواده را تأمین می‌کنند.
موسی اصغر زاده پژوهشگر فرهنگ عامیانه اردبیل به شب ۲۷ ماه مبارک رمضان اشاره می‌کند و می‌گوید: این شب به روایتی شب قتل ابن ملجم مرادی است و در برخی خانه‌ها جشن می‌گیرند و در قدیم مردها هم از این مجالس جشن داشتند، اما اخیراً اختصاص به خانم‌ها داده‌شده است.
از دیگر رسومی که به نظر می‌رسد دیگر به اجرا درنمی‌آید رسم نوشتن دعا در جمعه آخر ماه رمضان است. وی در خصوص این رسم نوشته است: هر کس گرفتاری مهمی داشت، توسل به چهل دعا می‌شد.

رمضان اردبیل

زنجانی‌ها کیسه برات می‌دوزند

مردم زنجان روزه گرفتن در دهه اول ماه مبارک رمضان را «یوقوشا داشینان- چیخماق» (حرکت در سربالایی تند کوه با بار سنگ)، ده روز دوم این ماه را «یوقوشا کرپیجینن چیخماق» (بالارفتن از دامنه کوه با بار خشت) و روزه‌داری در دهه‌ی سوم این ایام پربرکت را «انیشه قاشماق سو ایچماق کیمیندی» (پایین آمدن از دامنه کوه مثل آب خوردن است) تعبیر می‌کنند.

دوختن کیسه برات یا «برات کیسه‌سی» به زبان ترکی در آخر ماه رمضان به تعداد اعضای خانواده نیز از آداب‌ورسوم مردم این منطقه بود که تقریباً هنوز هم در میان مردم ارزش خود را دارد.

این رسم به‌گونه‌ای بود که مادر خانواده این کیسه را در مسجد و بین دو نماز ظهر و عصر و دعاهای تعقیبات نماز، با پارچه‌ تازه و مناسبی می‌دوخت. برای بریدن نخ و پارچه این کیسه به‌جای چاقو و قیچی از دندان‌ها استفاده و یک سکه «پول» نیز در قسمت پایین آن طوری قرار داده می‌شد که دیگر پول‌هایی که در طول یک سال در آن می‌گذاشتند با سکه اولیه که چند قرآنی بیش نبود قاتی نشود.

رمضان زنجان

غذاهای اصیل زینت‌بخش سفره افطار در آذربایجان
ماه رمضان است و سادگی و صفا و معنویت؛ این ماه یکی از ماه‌های ویژه‌ای است که مردم در نقاط مختلف کشور آن را با آداب و رسوم خاصی آغاز کرده و به پایان می‌رسانند، در این میان سفره‌های افطاری و سحری رمضان رنگ و بوی دیگری دارد و تنوع این سفره‌ها از نقطه‌ای به نقطه دیگر کشور فرق می‌کند.

آذربایجان شرقی نیز با غذاهای اصیل و ساده خود در پای سفره‌های سحری و افطاری شهره است، در این استان رمضان یادآور عطر خوش آش مخصوص «اِیران آشی» و نان رمضان و فطیر است.

آداب غذایی آذری ها در رمضان خاص است، هر غذایی در پای سفره‌ها دیده نمی شود، سفره‌های افطاری و سحری باهم متفاوت هستند و فقط غذاهای ویژه این ماه است که پای ثابت سفره‌ها هستند، البته سادگی و مقوی بودن نقطه اشتراک همه غذاهای این ماه در سحر و افطار است.

زنان آذربایجانی لذیذترین و خوشمزه ترین کلوچه‌ها ، نان‌ها و کیک‌ها و شیرینی‌ها را برای مهمانان روزه دار خود تدارک می‌بینند. آنها چند روز قبل از آغاز ماه مبارک رمضان فطیری به نام «نزیه» نیز درست می‌کنند.
«نزیه» نام نوعی نان شیرینی خاص محلی مغزدار است که روی آن با چنگال و ته استکان تزئین شده و به منظور قرار گرفتن سر سفره افطار، فقط در ماه مبارک پخت می شود که بسیار خوشمزه است.

«ختایی» هم شیرینی خانگی مخصوص رمضان است. مواد اولیه این نوع شیرینی نوعی خمیر حصیری شکل است که به شکل دلمه با ترکیب پودر گردو و دارچین تهیه می‌شود.

اوروج

افطاری

خوردن سحری و افطاری دسته جمعی
مردم آذربایجان و به خصوص بزرگترهای فامیل رسم‌های خاصی برای سفره‌های افطار و رمضان دارند، خوردن سحری و افطاری دسته جمعی در خانه بزرگ فامیل یکی از این نمونه‌ها است که همه خانواده‌های فامیل دسته جمعی در خانه بزرگ فامیل جمع می‌شوند و روزه خود را باهم باز می‌کنند.

غذاهای رستورانی در رمضان آذری‌ها جایگاهی ندارد، زنان فامیل از صبح دورهم جمع می‌شوند و مشغول تهیه و تدارک غذاهای افطار می‌شوند و معمولا در فضای باز و دورهم روزه خود را باز می‌کنند.

افطاری دادن و مهمان کردن فامیل در هر وعده افطاری رسم دیرینه مردم آذربایجان شرقی است که در ایام ماه مبارک رمضان با انگیزه و شور خاصی برگزار می‌شود و با وجود تغییرات سبک زندگی بسیاری از شهرنشینان، همچنان ادامه دارد.

میزبان به کمک خانم‌های خانواده با پخت غذاهای ویژه این ماه در سفره افطار به استقبال مهمانان روزه دار خود می‌رود. غذاهایی که رنگ و بوی رمضان و سادگی و معنویت آن را دارند. روزه‌ها با انواع عرقیات گرم، شیر، گلاب و چای نبات و آب جوش به همراه خرما باز می‌شود.

افطار عینالی

مسلمانان

«زنجفیلی کوکه» نان مخصوص رمضان در آذربایجان
«زنجفیلی کوکه» نان مخصوص رمضان در آذربایجان بوده که زینت بخش سفره افطار روزه داران است. این نان به قدری پرطرفدار است که در ایام غیر رمضان هم در برخی از شهرهای استان تهیه می‌شود. برخی از کارگاه‌های شیرینی پزی اقدام به تهیه این نان می‌کنند و تمام نان‌ها در ساعات مانده به افطار به فروش می‌رسد.

این نان مخصوص پرانرژی و سالم بوده و شکر کمی در داخل آن به کار رفته و خیلی مقوی است. نان زنجبیلی تبریز یکی از پرطرفدارترین و پرکاربردترین نان‌ها در آذربایجان شرقی است که در مراسم مختلف مذهبی و از جمله در مهمانی افطار و برای صبحانه استفاده می‌شود.

تخم مرغ، کره، شیر، آرد، زنجبیل، ماست خامه ای، آب، کنجد و شکر موادی هستند که برای تهیه این نان استفاده می‌شود.

تنقلات، شیرینی‌های مصنوعی و غذاهای پرچرب در سفره‌های مردم آذربایجان جایگاهی ندارند و به جای آن پنیر، خرما، کشمش، عسل و مربا پای ثابت سفره‌های افطار هستند.

کوکه

غذاهای سفره‌های افطار ماه رمضان در آذربایجان ویژه است، غذاهایی از جمله «اِیران آشی» تا «قِیقاناق» پای اصلی و همیشگی سفره‌های افطار هستند.

یاپراق دولماسی، آش شیر، کوکوی لوبیا سبز تبریز، آش گوجه فرنگی، آش ماست، قایقاناق، کوفته تبریزی، آش شیله عدس و آش اوماج غذاهای سفره‌های افطار ماه رمضان در آذربایجان شرقی هستند که طرفداران خاصی نیز دارند و در بسیاری از شهرهای دیگر کشور نیز تهیه می‌شود.

سفره‌های افطاری در تبریز به تنوع غذایی معروفند، در این میان فرنی، شیر برنج، انواع دلمه، ‌کتلت، کوکو، سالاد، ختایی، اهری، ‌حلوا، پنیر، سبزی، خرماهای تزئین شده با گردو و پودر گردو، انواع مربا و حلیم‌ها پای ثابت سفره‌ها هستند.

آذربایجان شرقی

انواع آش مانند «اِیران آشی» غذایی مخصوص افطار
آش دوغ «اِیران آشی» غذایی مخصوص افطار است که خیلی هضم آسانی دارد و برای بدن مفید است. نعناع، دوغ، نخود، سبزی، تخم مرغ و برنج مواد اصلی سازنده این غذا هستند که برای افطار و معده خالی بسیار مناسب است.

آش دوغ از آش‌های محبوب و پر طرفدار شهرهای مختلف شمال غرب کشورمان و به خصوص آذربایجان شرقی و اردبیل و ارومیه و زنجان است که از شهری به شهر دیگر طعم و عطر و رنگ آن فرق می‌کند و بنا به سلیقه خانم‌های خانواده پخت می‌شود.

آش زغال اخته، تورشولو آش، داش کلم آشی، اوماج آشی و میوه آشی از دیگر آش های مخصوص مردم آذربایجان است که فقط چند مورد محدود آن به خاطر راحتی هضم در ماه مبارک رمضان پخت می‌شود.

سفره افطار

«قِیقاناق» شیرینی سالم و جایگزین مناسب زولبیا بامیه

«قِیقاناق» شیرینی قدیمی خانم های آذربایجان است که در بیشتر سفره‌های افطاری وجود دارد. این شیرینی مخصوص برای افزایش قندخون بدن مفید بوده و شیره آن نیز از انگور مخصوص تهیه می‌شود و برای افرادیکه قند خون بالایی دارند، ضرر ندارد.

این شیرینی در قدیم الایام سر سفره مهمانی‌ها جا داشت و میزبان هرکسی را که بیشتر عزیز می داشت در کنار غذاهای اصلی، این شیرینی را نیز برایش می‌پخت.

تخم مرغ، شیره انگور، گلاب، روغن و آرد مواد سازنده این شیرینی خوشمزه هستند. این شیرینی پرانرژی و سالم جایگزین بسیار خوبی برای زولبیا بامیه است.
عدس پلو، باقلی پلو، لوبیا پلو، کوفته تبریزی، کوفته گوشت، رشته پلو، سوزمه پیلو، قورمه و قیمه از دیگر غذاهایی هستند که بسیاری از خانواده‌ها در وعده شام و یا سحری ماه مبارک رمضان تهیه می‌کنند.

سفره های سحری هم همچون افطار ساده هستند و بیشتر میوه، نان و چای و شیرینی های خانگی پای سفره ها دیده می‌شود. دسرهای میوه هم به دلیل انرژی که دارند در سال‌های اخیر به پای ثابت سفره‌های سحری تبدیل شده‌اند.

قیقاناق


سنت های مردم آذربایجان غربی در رمضان
مردم آذربایجان غربی با آیینی تحت آیین «قابخالما» یعنی با روزه داری ۱۰ تا سه روز مانده به ماه مبارک رمضان به پیشواز ماه مهمانی خداوند می روند، نگاه کردن به‌ آیینه و فرستادن صلوات بر محمد و آل محمد(ص) بعد از رویت هلال ماه هنوز هم به عنوان یک رسم در بین پیرمردان مناطق روستایی استان، مرسوم است.

این عادت بر این اعتقاد مبتنی است که باید در ماه رمضان دل مومن همچون آیینه صاف و روشن باشد و از ناپاکی‌ها صیقل یابد، پیرمردان برای این منظور همواره آیینه کوچکی در درون جیب خود داشتند و بعد از اینکه خود به رویت آیینه می ‌پرداختند، با فرستادن صلوات چندین بار آئینه را به دور خود و اهل خانواده می ‌چرخاندند.

آذربایجان غربی

«اوباش دان» رسم ویژه در مناطق مختلف آذربایجان غربی
سحری خوردن و سحری بلند شدن که در اصطلاح محلی به آن «اوباش دان» هم برای خود در آذربایجان و به ویژه در روستاهای آن آدابی دارد.

هنوز هم که هنوز است روستائیان و عشایر آذربایجان غربی با صدای ضربه همسایه بر دیوار خانه و یا درب منزل شان از خواب بیدار می شوند.

اگر سحرگاهان در روستاهای دور افتاده آذربایجان غربی بر روی پشت بام خانه ای قرار بگیری می بینی که چه شور و نشاطی در روستاها حاکم است، چراغ خانه ها یکی یکی روشن می شوند همسایه‌های دیوار به دیوار زنجیروار یکدیگر را به فریضه الهی فرا می خوانند و حسن ختام این شعر منظوم، سحری خوردن به شیواترین موسیقی آسمانی یعنی اذان صبح ختم می شود.

در روستاهای استان در ماه رمضان، وسیله آگاه شدن مردم از اوقات شرعی، به طور عمده به وسیله موذن‌های روستایی، حرکت ستارگان و بالاخره بانگ صبحگاهی خروس های محلی بوده است.

در بین عامه مردم، زمان سحری خوردن به «اوباش» یا «اوباش دان» مشهور و وقت آن نیز یک ساعت مانده به اذان صبح است.

سفره افطاری تبریز

تعیین وقت سحر و اذان صبح از حرکت ستاره «اولکرلر»
موذنان روستایی، با صدای نافذ و گیرایی، وقت سحر را بر پشت بام های منازل یا مساجد روستایی با دعایی که در محل به آن «مناجات» می‌گویند، اعلام می‌داشتند، مناجات شامل چند قطعه دعا به زبان عربی و ترکی و صلوات بر محمد و آل محمد(ص) بوده است.

پیرمردان در سطح روستاها، هنوز هم با حسرت زیادی خاطراتی از شیوه بیان، گیرایی و زیبایی صدای مناجات خوانان قدیمی روستا نقل می‌کنند.

همچنین در گذشته‌های نه چندان دور در مناطق روستایی وقت سحر و اذان صبح از روی حرکت ستاره‌هایی که اصطلاحا به آنها «اولکرلر» می‌گفتند تعیین می‌شد.

آذربایجان غربی

افطاری دادن به مستمندان رسم ماندگار مردم آذربایجان غربی
ماه رمضان در آذربایجان غربی، هنوز هم ماه احسان، اطعام و تجدید دوستی‌هاست و اکثر خانواده‌ها، سعی می‌کنند حداقل برای یکبار در طول این ماه برای افراد فامیل و نزدیکان، افطاری بدهند.

آنچه که در اولین گام در آستانه رمضان و یا در روزهای روزه در بین مردم آذربایجان غربی می توان مشاهده کرد مهمان نوازی و دعوت نزدیکان به افطار است.

افطار دادن به اندازه ای در بین مردم آذربایجان غربی جایگاه دارد که هر یک سعی می کنند در این امر بر دیگری پیشی گیرند.
دادن افطاری‌های جمعی، برای مستمندان، هنوز هم، در سطح برخی از مساجد شهری و روستایی استان در شب های ماه رمضان مرسوم است.

ماه رمضان

آش دوغ و آش رشته افطاری مرسوم مردم آذربایجان غربی
افطاردهی در بین مردم آذربایجان غربی از هفته دوم ماه رمضان مرسوم است و معمولا فقرا را به مراسم افطاری دعوت می‌کنند و البته از افراد فامیل نیز وعده گرفته می‌شود.

اما آنچه که اغلب بر سر سفره افطاری آذربایجانی ها دیده می شود از نان های روغنی گرفته تا سوپ و خرماهای تزئین شده با گردو، پودر گردو، پنیر، سبزی، ماست، مربا، شیر برنج و انواع حلیم‌ها است.

در گذشته آبگوشت از غذاهای مرسوم افطاری بوده است اما امروز افطاری‌ها تفاوت چندانی با دیگر نقاط کشور ندارد فقط آش دوغ و آش رشته مرسوم است.

کارشناس مردم شناسی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان غربی در این خصوص می گوید: امروزه نان روغنی پزهای بازاری کار را راحت کرده اند اما در زمان گذشته کدبانوی خانه، لذیذترین و خوشمزه ترین کلوچه ها، نان ها، کیک ها و شیرینی ها را برای مهمانان روزه دار خود تدارک می دیدند.

آش تبریز

حسن سپهرفر معتقد است، در آذربایجان غربی اما شیرین ترین افطاری به تازه دامادها و تازه عروس ها اختصاص دارد، پسران و دختران نامزد در ایام رمضان جایگاه ویژه ای در سر سفره افطار دارند.

کار و بار شیرینی فروش ها و مخصوصا آن دسته از قنادی هایی که زولبیا و بامیه و کلوچه ها و نان روغنی های مخصوص و معروف می پزند نیز در این ایام رمضان در شهرهای این استان سکه می شود.

چند ساعت به افطار مانده می توان شور و حرارت و صف های طولانی در مقابل این شیرینی فروش ها را مشاهده کرد.

مراسم نیمه ماه رمضان یعنی روز تولد امام حسن مجتبی (ع) نیز در آذربایجان غربی گرامی داشته می شود، هر چند مراسم عقد و عروسی در این ماه در بین مردم متداول و معمول نیست اما بسیاری از خانواده ها نیز فراهم کردن مقدمات یک زندگی مشترک و مراسم بله برون را در ایام رمضان پر برکت و میمون می دانند.

مهمانی رمضان


طلب عفو بخشش از خداوند در شبهای قدر
اما شب‌های احیا در آذربایجان غربی از جایگاه ویژه ای برخوردار است مساجد، حسینه ها و مصلی ها همه از خیل مشتاقان وصال دوست و خریداران معرفت و تشنگان محبت و رحمت دوست آکنده و لبریز است.

«سبحانک یا لا اله الا انت، الغوث الغوث خلصنا من النار یارب» آوای سوزناک هر آذربایجانی است که در شب های قدر (۱۹ تا ۲۳ رمضان) از دل سینه های مالامال از امید به رحمت و مغفرت پروردگار جاری می شود.

در این روزها و شب ها، محبت، مهربانی، احسان و نیکوکاری مردم آذربایجان غربی و خانواده های آنان به اوج خود می رسد و خوشحال و با نشاط از آن لحاظ که رمضان این ماه پرفیض و برکت را دریافته اند و به این توفیق بزرگ نائل شده اند و مغموم از آن نظر که این ماه دوست داشتنی در حال خداحافظی از آنهاست.

در عصر واپسین روز از ماه رمضان بسیاری از خانواده ها در بسیاری از شهرها و روستاها به زیارت اهل قبور رفته و نذر و احسان می کنند.
افطار

رسم فراموش شده کیسه دوزی برای «لعن ابن ملجم»
رسم کیسه‌ دوزی ۲۷ ماه رمضان که هنوز در برخی مناطق آذربایجان مشاهده می شود، معروف است که روز ۲۷ ماه رمضان شب قصاص ابن ملجم است، در این روز زنان برخی مناطق کیسه‌ای می‌دوزند که به کیسه «لعن ابن ملجم» یا کیسه «مراد» معروف است.

در شب بیست و هفتم ماه رمضان با هر سوزنی که به این کیسه می‌زنند، یک بار به ابن ملجم لعنت می‌فرستند.

آخرین روز ماه رمضان که در بین مردم آذربایجان به «عارافات آخشامی» مشهور است. روز زیارت اهل قبور و تهیه لوازم عید فطر است. مردم روستاهای ارومیه و شهرهای دیگر آذربایجان غربی در روز عرفه به طور دسته جمعی به زیارت اهل قبور می‌روند و حلوا یا خرما و نقلی که با خود آورده‌اند در بین مردم احسان می‌کنند. قبر ها را می شویند و برای آمرزش روح مردگان خود قرآن تلاوت می کنند و فاتحه ای می خوانند.  

روز عرفه نیز  بزرگ خانواده خانواده با محاسبه میزان فطریه افراد آن را از قوت سالانه یا از درامد خود جدا کرده  و به مستمندان می دهند. اگر هم فردی توان ارائه فطریه را در همان روزها نداشته باشد جنس گرانبهایی را ضامن کرده و کنار می گذار تا پس از جبران فطریه آن را آزاد کند.

بعد از اعلام عید، مومنان برای به‌جا آوردن نماز عید در مساجد جمع می شوند و پس از آن به دیدار و فاتحه خوانی خانواده هایی می روند که به تازگی عزیزی را از دست داده و به اصطلاح(قره بایرام) = نوعید شان است. پس این دیدار از بزرگان فامیل و تبریک عید و صرف نهار در منزل ایشان  از دیگر رسوم مردم آذربایجان غربی است.

اما هلال ماه شوال که به بام باختر آسمان نقش می بندد حلول شوال و پایان رمضان حتمی است و فردایش عید فطر است و به شکرانه توفیق یک ماه روزه داری و منزلت در جوار محبت پروردگار را جشن و سرور و شادمانی خانواده ها را در بر می گیرد.

هرچند که این جشن در ذات خود اندکی هجران دارد چرا که این ماه دوست داشتنی برای سالی دیگر از خانه ها رخت بر بسته است.

لینک صفحه جانبی اصالت و رسوم آذربایجان


مرتبط با : آذربایجان * آرتاویل،اورمو،زنگان * میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان
برچسب ها : ماه رمضان-سفره افطاری-آذربایجان-سفره افطاری در تبریز-عید فطر-روزه داری-آیین رمضان در آذربایجان-
نویسنده : تبریز قارتال
تاریخ : دوشنبه 14 تیر 1395
زمان : 10:59 ب.ظ
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.
:: تبریز مهد ورزش چوگان ایران
:: برف پاییزی در آذرماه 1396 تبریز
:: آغاز دراماتیک پیش روی تبریز 2018
:: امکانات منطقه گردشگری و پیست اسکی شاهداغ آذربایجان
:: محمد بی ریا شاعری محبوب از جنس آذربایجان
:: درباره تبریز و آذربایجان و اخبار About and News
:: دوربین تبریز لینک 76 ( سفر قره داغ - کلیبر )
:: دوربین تبریز لینک 75 ( سفر قره داغ - کلیبر )
:: پاییز هزار رنگ آذربایجان
:: کمر همت و زنگ خطر برای نابودی محیط زیست آذربایجان !
:: تخریب گورستان تاریخی پینه شلوار تبریز
:: English learning for the people of Tabriz
:: اوشاقلار ، شعر و داستان ترکی برای فرزندان آذربایجان
:: دوربین تبریز لینک 74 ( موزه مشاغل قدیمی بازار تبریز )
:: ایرج شهین باهر شهردار جدید کلانشهر تبریز
:: پدر جذامیان ،مرحوم دکتر محمدحسین مبین
:: شهروند لینک آذربایجانی 70 (عکاس خانم مونا آریانفرد داوودیان)
:: سلام به شهریار
:: فولکلور ترانه های آذربایجان
:: دوربین تبریز لینک 73 (شهرک زعفرانیه تبریز)
:: حكیم ملا محمد فضولی
:: عکس با لباس اصیل آذربایجان
:: دوربین تبریز لینک 72 ( سفر به زنوز و زیبایی های آن )
:: روستاهای تاریخی حماملو و اویلق و کرینگان ورزقان
:: افتتاح مرکز همایشهای بین المللی خاوران تبریز
:: پرفسور لطفی زاده ریاضیدان و دانشمند بزرگ آذربایجان
:: تبریز 2018 را مثل خواجه رشیدالدین فضل الله همدانی باشیم
:: کویر قوم تپه آذربایجان
:: شهروند لینک آذربایجانی 69 (عکاس آقایان انصارین و عزیزی )
:: زیر پوست شهر تبریز ، "ژن" نامرغوب یا بی پولی


 

شارژ ایرانسل

فال حافظ