تبریز ویکی لینکلر

 
محله قدیمی قراملک تبریز
نظرات |

قره مَلیک


یکی از محله‌های کهن شهر تبریز است. ولی توجه چندانی به این منطقه در غربی ترین نقاط تبریز نمیشود. آثار تاریخی میراثی دارد که مرمت و معرفی و رسیدگی نمیشوند! و نیز باغات انبوه این منطقه روبروز تملک و از بین میروند! همچنین پروژه های بزرگ شهری و مناسبی بجز خط دو مترو در این منطقه چندان قابل تعریف و اجرا نداشته است!
البته در این منطقه صنعتی و کشاورزی تبریز کارخانجات زیادی از قدیم مانند گروه ماشین سازی در قراملک است.

این محله از سمت شمال به آجی چای (تلخه‌رود) از غرب به دشت تبریز و از جنوب به رواسان و کوی کارمندان راه آهن تبریز و از شرق به محله حکم‌آباد و شنب غازان منتهی می‌شود. این محله در انتهای غربی تبریز و در داخل جلگه تبریز کنار تلخه‌رود (آجی چای) واقع شده است. مسجد جامع قراملک(بؤیوک مچید)، امام حسین (ع)، و صاحب الزمان (عج) از مهم‌ترین مساجد در میان مساجد ده‌گانهٔ محلهٔ قراملک است.

اهالی محله قراملک تبریز - نمای جنوبی فرش آباد در میدان ماشین سازی - دهه 40
محله قراملک

در عهد ناصرالدین شاه باروهای شهر به کلی از بین رفت. بدین جهت قسمتی از شهر که موسوم به قلعه (شامل محلات: چارمنار، سرخاب، شتربان، ویجویه [عامیانه : ورجی]، مهادمهین [عامیانه : میارمیار]، نوبر، مقصودیه و غیره) بود اکنون از قسمت بیرون حصار (محلات : اهراب، لیل آباد [عامیانه : لیلاوا]، چرنداب، خیابان، باغمیشه... الخ) جدا نیست و همچنین قصبات حومه ٔ قدیم واقع در سمت مغرب شهر (امیرخیز، چوست دوزان، حکم‌آباد[عامیانه : هکماوار]، قراملک، قره آغاج، آخونی، کوچه‌باغ، خطیب) و مارالان (واقع در سمت جنوب شرقی) به شهر ملحق شده‌است و شهر از سمت غرب و جنوب غربی توسعه می‌یابد. به همین سبب در حال حاضر نیز معمول است که پا به سن گذاشته‌ها فقط قسمت بازار تبریز و داخل قلعه را شهر می‌خوانند.

خطیب و شنب غازان تا قبل حکومت ناصرالدین‌شاه قاجار جزو قصبات حومه تبریز به حساب می آمدند به همین جهت این مناطق نسبت به دیگر محلات مرکزی تبریز تاریخ مستقلی را دارا میباشند.

مسجد امام حسین تبریز

مسجد قراملک

درباره قدمت این منطقه اطلاعی بیشتری در دست نیست اما با توجه به داستانهای روایت شده از عاشیق ها قدمت این منطقه به دوران حکومت اتابکان آذربایجان مربوط میشود. لازم به ذکر میباشد با توجه به چارداق‌های با طرح بخصوص و منحصر بفرد گنبدی شکل بجا مانده در اراضی کشاورزی قراملک که جزو ابتدایی‌ترین خانه‌های بشریت می‌باشد این منطقه حرفهای زیادی درباره قدمت خود دارد که مجال کارشناسی زیادی را میطلبد.

در جریان انقلاب مشروطه، این محله از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین محله‌های شهر بوده وشجاع نظام مرندی شجاع الدوله که از طرف محمدعلی‌شاه قاجار مأمور به سرکوب جنبش مشروطه می شود به همراه کردها در این محله اردو میزنند که بعد ها این محل پس از ترک لشکر استبداد با خاطره ای بد به نام آنها با "کؤردلر کؤچه سی" برای نسل آینده به یادگار ماند با این حال تاریخ شاهد کمک اهالی به سردار مجاهد مرحوم ستارخان بوده است. میدان اصلی و قدیمی قراملک در مرکز محله، مقابل مسجد جامع قراملک با نام میدان حسینیه است که از دیرباز کانون خرید و فروش محصولات کشاورزان بوده است. لهجه اهالی قراملک از لهجه قدیمی تبریز تبعیت میکند.

محلهٔ قراملک در حوزهٔ استحفاظی شهرداری منطقه شش تبریز قرار گرفته‌است.

مجسمه کارو اندیشه میدان
ماشین سازی تبریز

وجه تسمیه :
از لحاظ لغوی قاراملیک کلمه‌ای است ترکی که از دو واژهٔ (قارا+ملیک) تبدیل شده‌است.
قارا یا قره یا قرا در ترکی به معنای سیاه می‌باشد؛ اما این واژه وقتی برای اشخاص و یا مناطق بکار برده می‌شود نماد بزرگی یا صفت بد بودن این اشخاص یا مناطق را نشان میدهد و همچین ترکها همیشه چهار رنگ قیزیل، قارا (قره یا قرا)، آق، گوی را برای افراد یا مناطق به منزله نماد بکار برده‌اند (رودخانه قزل‌اوزن، گؤی مسجید، قره ملک، قره آغاج، تپه آق بلاق، شهرستان آق‌سو) چنانکه در کلمات (قره باغ، قره داغ، قره آغاج، قره ملیک، قره چمن، قره سو، قره داش و...) مراد بزرگی بوده‌است نه رنگ سیاه (مثلاً قره باغ بخاطر بزرگی باغ به این نام نامگذاری شده و سیاهی باغ اصلاً معنی ندارد) «مَلِک» (məlek) هم واژه‌ایست عربی که به معنی شاه میباشد که در زبان ترکی نیز با تبدیل کسره زیر حرف «ل» به «ی» «ملیک» (məlik) به همان معنی شاه و سرور وکلا بزرگ مردم بکار برده میشود مانند: ملک الشعرا به معنی سرور شعرا یا ملک التجار به معنی سرور و شاه تاجران. معنی این واژه با ترکیب قارا+ملیک میشود: شاه بزرگ

قاراملیک هم با دو به مرور زمان در زبان عامیانه مردم ترک‌زبان تبریز به قره ملیک و بعدها با گویش فارسی به قره ملک – قراملک تبدیل شده‌است.

قره ملیک

پاشا افندیئو در کتاب آذربایجان شفاهی خلق ادبیاتی در وجه تسمیه این منطقه مینویسد که در زمان حکومت اتابکان آذربایجان پهلوانی جوان، فقیر و سیه چرده از تبریز طبق رسم آنزمانه در کشتی‌های معروف شاهزاده جهان پهلوان به اصرار مادر پیرش شرکت کرده و در دید حیرت زدهٔ مردم موفق می‌شود پشت پسر جهان پهلوان را سه بار بر زمین زده و بر پهلوان اتابکان غالب می‌شود این موفقیت چنان مردم تبریز را حیرت زده می‌کند که این پهلوان زبان زد عام و خاص میشود و بدنبال این شهرت مردان حکومتی با وی دشمنی میکنند و این ماجرا با حمله طغرل سلجوقی به تبریز مصادف میشود و دفاع جانانه و غیرتمندانه قاراملیک به همراه گروهش از تبریز و کشته شدنش در راه وطن مادری خویش در تاریخ قهرمانان ملی ثبت میشود. از آنزمان مردم تبریز نام این محله از شهر تبریز را با نام آن قهرمان ملی، قاراملیک نامیدند.

بعضی از صاحب نظران علت نام گذاری این محله را به اصلی و کرم در دوران صفویه مربوط میدانند. چرا که نام پدر اصلی یا آسلی (مریم)،قاراملیک بوده‌است و چون قاراملیک خود در منطقه کنونی قراملک سکنا داشته‌است این منطقه به این نام نامیده شده‌است.

با توجه به اینکه حکومت اتابکان آذربایجان قبل از حکومت صفویه بوده است بنظر می رسد که قاراملیک پدر اصلی نیز بخاطر اینکه اهل این منطقه بوده است، به پسوند منتسب به این منطقه یعنی قاراملیک نامیده شده است همچنان که اهالی بومی در حال حاضر نیزقراملکی نامیده میشوند.

تبریز


مکان‌های تاریخی :
این مناطق (قراملک-شام قازان) بعلت دوری از مرکز شهر همیشه مورد کم لطفی مسؤلین بوده و هست و مکانهای مقدس و تاریخی این مناطق دستخوش نابودی قرار گرفته‌اند. چنانکه در محله شام قازان و قراملک دیگر خبری از آثار تاریخی نمیباشد. تنها اثر تاریخی بجا مانده این مناطق مسجد جامع قراملک می‌باشد که بجا مانده از دوران صفوی میباشد.

مسجد جامع

یکی دیگر از مکانهای مقدس برای اهالی مقبره پیرحسن در کنار کنارگذرغرب تبریز واقع در اراضی کشاورزی قراملک می‌باشد که با بی توجهی مسولین در حال نابودی میباشد!

قراملک افتخار گذر جاده ابریشم را نیز از خود داشته‌است و خیابان وحدت امروزی همان جاده ابریشم باستانی می‌باشد و در کنار این جاده کاروانسراهایی که امروزه بجز اسامی خالی دیگر آثاری از آنها باقی نمانده‌است. باغات قراملک در کنار دیگر باغات محلات دیگر روزگاری تبریز را به شهر باغات معروف کرده بودند که امروزه دیگر به مدد کارخانجات خبری از سرسبزی نیست و بودجه‌ای را که هر کارخانه صنعتی میبایست برای آلودگی محیط زیست به درختکاری و ایجاد پارکها و باغات جدید بپردازد به دست فراموشی سپرده شده و مناطق سرسبز تبریز تبدیل به مناطق سیاه ماشینی و صنعتی شده‌است.
اهالی این مقبره‌ها را از امام زادگان یا اولیا الله میدانند با وجود این بعضی اهالی نیز این مقبره‌ها (چارداقها) را قبرهای اسلی و کرم  (معشوقه‌های مشهور دنیای تُرک) میدانند؛ چرا که قراملک از دیرباز به سرزمین و خواستگاه اصلی، اسلی-کرم معروف است و حتی باغ منتسب به «قاراملیک» پدر اصلی با نام «گوللو باغ» که کرم در این باغ عاشق اصلی شد، در این محله هنوز پابرجا است.

لینک پست روز عشق آذربایجان - داستان اصلی و کرم

چارداق پیر حسن
اصلی و کرم
چارداق خواهر پیر حسن
پیرحسن

ماشین‌سازی تبریز نماد قراملک :
محله قراملک بعد از سال ۱۳۵۰ با ایجاد کارخانه بزرگ ماشین‌سازی تبریز تبدیل به منطقه‌ای با سه کاربری مسکونی و صنعتی و بعدها آکادمیک شد. بدنبال ماشین سازی سیل کارخانجات زیادی از قبیل ایدم، موتوژن، صنایع پمپ‌سازی ایران، کمپروسورسازی تبریز، لیفتراک‌ سازی سهند، چرخشگر، بنیان دیزل، شهرک فناوری خودرو و...بسوی این منطقه سرازیر شدند و بدنبال ایجاد صنعت بعضی از این شرکتها با خود دانشگاه جامع علمی کاربردی را نیز راه اندازی کردند و این منطقه را تبدیل به قطب صنعتی-دانشگاهی تبریز نمودند. اما با این حال شرکت ماشین‌سازی تبریز دیگر در سطح شهر تبدیل به نماد این محله شده‌است و مجسمه کار و اندیشه اثر بهروز حشمت در وسط میدان ماشین سازی نماد محله قراملک می باشد.
http://www.mst.ir

کارخانه ماشین سازی تبریز

کارخانه ماشین سازی

کوی های محلهٔ قراملک:
آشاغی ﻛﯙچه(میدان قدس)
خلفلر (خیابان صافی)
میدان حسینیه
خانه های سازمانی ماشین‌سازی (کوی شهید بهشتی)
دوققولو باغی (خیابان پیروزی)
خشتان باغی (خیابان تلاش)
دالی خیاوان (بلوار صنعت )
ابوذر
آیدین

از آنجاییکه قراملک در زمانهای قدیم بافت روستایی داشت کشاورزان درتابستان در میدانی که "کند ایچی" نام داشت (میدان حسینیه کنونی)  جمع شده و محصولات خود را بفروش میرساندند و عصر ها جلوه زیبایی را به این محله قدیمی میداد.

اهالی در ساعات عصر در میدان جمع شده و باهمدیگر معاشرت میکردند.و در واقع یکی از عادات هر روز اهالی میبود. بغیر اراضی کشاورزی، محله به سه قسمت اشاغی کوچه،/کند ایچی (میدان حسینیه) و خلفلر تقسیم میشد.

نمای تبریز قدیم و باغات و حیاط ها
تبریز قدیم

مغازه‌های قدیمی قراملک
مغازه قدیمی

قبرستان های قراملک:
قراملک از قدیم الایام مانند دیگر محلات قدیمی، خود دارای قبرستانهایی مجزا از دیگر محلات تبریز بود که اموات خود را در این فبرستانها دفن میکردند که با توسعه شهر از بین رفته و تبدیل به خیابان شده اند یکی از این قبرستانها در محل کنونی میدان ماشین سازی می بود که اهالی محله خلفلر و میدان حسینیه قراملک اموات خود را در آنجا دفن می کردند که بعد از ایجاد کارخانه ماشین سازی، کاربری آن عوض و تبدیل به میدان شده و اهالی اموات خود را از آنجا به قبرستان وادی السلام شهر مقدس قم و یا به قبرستانی که آخر خیابان نهضت با نام قبرستان بهرام خیز (بهرام آغزی) ایجاد شد، انتقال دادند و قبرستان دیگری نیز کنار تازاباغ قراملک در انتهای خیابان وحدت بعد از تقاطع خیابان تلاش می بود که اهالی محله آشاغی کؤچه اموات خود را در آنجا دفن میکردند که تبدیل به خیابان گشته و به روبروی آن با نام جدید قبرستان وادی صفای انتقال یافت.

قبرستان بهرام خیز مزار شهید صافی و عارفانی هم چون قاسیم عمی می باشد که کرامات ایشان زبانزد عام و خاص است. لازم بذکر است که بعد از تخریب قبرستان قدیمی، قبر قاسیم عمی به این قبرستان انتفال یافته است و روزهای پنج شنبه شاهد زائران زیادی می باشد.

قره ملک

قره ملیک ازلدن وار هر زادین   /   اوره ک لردن سیلینمه ین بیر آدین/  سنین ده وار «کرم» کیمی فرهادین / «اصلین» واردیر شیرین دنده سئوملی/ «گوللو باغین» بیستوندان گؤرملی



قاراملیک هنوز زنده است!

ترجمه: سعید علیزاده قراملکی

داستان قاراملیک از مجموعه داستانهای حماسی-ملی آذربایجان میباشد. اتفاقات در قرن ششم هجری در دوران حکومت اتابکان آذربابجان رخ میدهد.
قاراملیک حال حاضر یکی از محلات مشهور تبریز میباشد. لیکن در دوران «اتابک قیزیل ارسلان» (از حکمرانان سلسله اتابکان آذربایجان) قاراملیک نام پهلوانی آذربایجانی می بود. در دوران حکومت «ائلده نیز» در تبریز پایتخت آذربایجان هر ساله کشتی پهلوانی و زور آزمایی بین پهلوانان برگزار میشد.

سنگ قبر  بدست آمده در حفاری های مسجد جامع قراملك
سنگ قبر

مردم در دومین روز عید نوروز در میدان بزرگ مرکز شهر گرد آمده و کشتی پهلوانی برگزار میکردند. در این مسابقه مسئولین حکومتی از جمله حکمرانان و ثروتمندان شهر نیز شرکت میکردند و اگر احیانا کس دیگری موفق به قهرمانی میشد برایش مشکلات ایجاد کرده و دشمنی میکردند. به نقل از تاریخ اتابکان آذربایجان، در آن زمان قدرتمندتر و جنگاورتر از «اتابک محمد»، فرزند «ائلده نیز» کسی نبود و همیشه در مسابقات قهرمان میشد، چنانچه لقب «جهان پهلوان» را برازنده او میدانستند.

جهان پهلوان
اتابک محمد جهان پهلوان
در روایات نقل شده از عاشیقلار، «اتابک جهان پهلوان محمد» فرزندی داشت به نام «اتابک نصرت الدین ابوبکر پهلوان» که او نیز از پدر قدرت پهلوانی را به ارث برده بود. اساس داستان بر نام قاراملیک شکل میگیرد و تمامی حوادث مربوطه در شهر تبریز جریان می یابد. طبق رسم آنزمانه مسابقه بزرگی با حضور اکثر ثروتمندان، صاحب منسوبان و پهلوانان شهر برگزار میشود.  در بین مردم، جوان 18 ساله و سیه چرده فقیر و گمنامی به همراه مادر پبرش به تماشا استاده بود. چنانکه لباسهای وصله دار و چاروق های پا کرده اش فقر و سادگی اس را فریاد میکشید.
 این جوان به مانند رسم ثروتمندان آنزمانه خنجر طلاکاری و نقره بندی شده و گران قیمت بر کمر نداشت؛ آری این جوان کسی نبود جز «قاراملیک».

جهان پهلوان

قاراملیک گمنام با اصرار و خواهشهای مادر پیرش وارد گود مسابقه شده و در بهت و اعجاب همگان، پشت همه حریفان را یکی پس از دیگری بر خاک زده و بر نصرت الدین نیز غلبه مینماید. به پاداش قهرمانی نصرت الدین کمان با ارزش خود را به قاراملیک اعطا میکند.
با این پیروزی و قدرتنمایی، قاراملیک دشمنان زیادی پیدا میکند؛ آنچنان که از شر آنها به کوههای اوجان (بستان آباد کنونی) پناه میبرد و با دارو دسته اش به مبارزه با دشمنان خویش میپردازد. نصرت الدین نیز که مغلوب قاراملیک شده بود به قدرت قاراملیک حسادت کرده و قصد نابودی او را میکند و گروهی را برای نابودی او اعزام میکند و روزگار را آنچنان بر قاراملیک تنگ مینمایند که دیدن آفتاب را برایش به حسرت میگذارند.

نصرت الدین که در غلبه بر قاراملیک موفق نمیشود «رخساره» معشوقه قاراملیک را بهمراه خانواده اش به اسارت در می آورد و یه قصد ضربه زدن به قاراملیک رخساره را به ازدواج کس دیگری در می آورد. خلاصه در شب عروسی قاراملیک خود را شبانه به عروسی رسانده و با دلاورمردی، رخساره را با خود به پناهگاه خویش در اوجان میبرد. روایت سوم داستان بر اساس حوادث تاریخی شکل میگیرد.
بعد از فوت قیزیل ارسلان، «طغرل سلجوقی» که در زندان اتابکان حبس شده بود، میگریزد و لشکری مجهز تشکیل داده و قصد هجوم به تبریز مینماید.

اتابکان

قاراملیک که عرصه را بر مردم تبریز تنگ میبیند، بهمراه دارو و دسته اش از تبریز در مقابل مهاجمان دفاع مینماید. بعد از مدتی سپاهیان تبریز در مقابل لشگر بیگانه نمیتوانند مقابله کرده و لشکر سلجوقی وارد شهر میشود. «شمس الدین» وزیر پیر و بیمار قیزیل ارسلان تدبیری کرده و نامه ای به «فخر الدین» سردار اتابکی نوشته او را به یاری میخواند. نصرت الدین، قاراملیک و فخر الدین سه سردار دلاور آذربایجان لشکریان طغرل را محاصره کرده و او را شکست میدهند و پرچم آزادی را دوباره در تبریز به اهتزار در می آورند.

نصرت الدین در شور و شعف پیروزی در میان کشته های جنگی قاراملیک را میشناسد و غمگین گشته  کنار این دلاورمرد با غیرت نشسته و چنین میگوید:
«لعنت دنیا بر من که زندگی را برایت تنگ کرده بودم»

از آنروز به بعد مردم تبریز به یاد آن سردار دلاور آذربایجانی، این خطه از شهر تبریز را به نام «قاراملیک»، نگین غیرت شهر تبریز نام نهادند.



منابع :

ائل قهرمانلاری خلق ادبیاتیندا، رستم رستم زاده
آذربایجان شفاهی خلق ادبیاتی، پاشا افندیئو
قاراملیک، محمد سعید اردوآبادی
اهالی قراملک تبریز
شهرداری منطقهٔ شش تبریز
اصلی ایله کرم، میرسلامت
حکماباد، علی عطاییه (نجار اوغلو)
وبلاگ قراملیک Qaramalik.blogfa.com
گردآوری تبریز ویکی لینکلر

لینک پست کوی های تبریز در قاجار

لینک پست تبریز مادر شهر 2
لینک پست محله شنب غازان
لینک پست محله دوه چی



مرتبط با : تبریز * میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان
برچسب ها : قراملیک-محله قدیمی تبریز-قره ملیک-جهان پهلوان-اصلی و کرم-حکومت اتابکان-کارخانه ماشین سازی-
نویسنده : تبریز قارتال
تاریخ : شنبه 26 تیر 1395
زمان : 10:59 ب.ظ
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.
:: تبریز مهد ورزش چوگان ایران
:: برف پاییزی در آذرماه 1396 تبریز
:: آغاز دراماتیک پیش روی تبریز 2018
:: امکانات منطقه گردشگری و پیست اسکی شاهداغ آذربایجان
:: محمد بی ریا شاعری محبوب از جنس آذربایجان
:: درباره تبریز و آذربایجان و اخبار About and News
:: دوربین تبریز لینک 76 ( سفر قره داغ - کلیبر )
:: دوربین تبریز لینک 75 ( سفر قره داغ - کلیبر )
:: پاییز هزار رنگ آذربایجان
:: کمر همت و زنگ خطر برای نابودی محیط زیست آذربایجان !
:: تخریب گورستان تاریخی پینه شلوار تبریز
:: English learning for the people of Tabriz
:: اوشاقلار ، شعر و داستان ترکی برای فرزندان آذربایجان
:: دوربین تبریز لینک 74 ( موزه مشاغل قدیمی بازار تبریز )
:: ایرج شهین باهر شهردار جدید کلانشهر تبریز
:: پدر جذامیان ،مرحوم دکتر محمدحسین مبین
:: شهروند لینک آذربایجانی 70 (عکاس خانم مونا آریانفرد داوودیان)
:: سلام به شهریار
:: فولکلور ترانه های آذربایجان
:: دوربین تبریز لینک 73 (شهرک زعفرانیه تبریز)
:: حكیم ملا محمد فضولی
:: عکس با لباس اصیل آذربایجان
:: دوربین تبریز لینک 72 ( سفر به زنوز و زیبایی های آن )
:: روستاهای تاریخی حماملو و اویلق و کرینگان ورزقان
:: افتتاح مرکز همایشهای بین المللی خاوران تبریز
:: پرفسور لطفی زاده ریاضیدان و دانشمند بزرگ آذربایجان
:: تبریز 2018 را مثل خواجه رشیدالدین فضل الله همدانی باشیم
:: کویر قوم تپه آذربایجان
:: شهروند لینک آذربایجانی 69 (عکاس آقایان انصارین و عزیزی )
:: زیر پوست شهر تبریز ، "ژن" نامرغوب یا بی پولی


 

شارژ ایرانسل

فال حافظ