تبریز ویکی لینکلر - بزرگترین وبلاگ تبریز و آذربایجان

Təbriz və Azərbaycan üçün Blog İranda - Tabriz , Azerbaijan Region in Iran
نویسنده : دنیز قارتال شنبه 12 مهر 1393, 05:00 ب.ظ

azərbaycan


به نظر شما زبان تُركی در ایران دارای چه پیشینه ای است؟

اگر ما الفاظ و جملات نظم و نثر تركی به كار رفته در الواح سومری را به عنوان نخستین یادمانهای مكتوب تركی ایران به حساب آوریم، باید اذعان كنیم كه ادبیات مكتوب تركی در ایران پیشینه‌ای هفت هزار و پانصد ساله دارد و ایرانی تر از هر زبان ایرانی دیگری است و در ازنای تاریخ قالب بیان احساسات و عواطف توده‌های وسیعی از ایرانیان بوده است و پس از اسلام نیز به ظرف شایسته ای برای تبلیغ اسلام و مفاهیم قرآن بدل گردید و از قرن دوم هجری آثار فلسفی و كلامی و ادبی عدیده‌ای نظیر «قوتادغو بیلیغ»، «نهج الفرادیس»، «عتبة الحقایق»، «دده قورقود»، «قیرخ حدیث»، «دیوان لغات الترك»، «قارا مجموعه» و «الادراك للسان الاتراك» و ده ها تفسیر قرآن مجید و مجموعه های عرفانی و دواوین شعر در این زبان بوجود آمده و تاثیر عمیقی نیز در تكوین متون اسلامی در زبان فارسی به جای گذاشت.



درس چهارم



آشنائی با اسامی رنگ ها در ترکی آذربایجانی


رنگ ها



رنگها 1



رنگها 2



رنگها 3




بن شناسی

« کؤک » ، « ریشه » ، « بن » ، کلماتی هم معنی هستند که با یک مفهوم در ادبیات ترکی ، فارسی و عربی مورد استفاده قرار می گیرد . بن کوچکترین ، خالصترین و تجزیه ناپذیرترین قسمت یک کلمه می باشد . در واقع کلمات قابل تجزیه به اجزای اصلی هستند و آنچه دیگر تجزیه نگردد ، ریشه آن کلمه می باشد .

کوک

زبانهای تصریفی مانند عربی و فارسی ( خصوصاً فارسی ) نمی تواند بن کلمه در ساختارهای جدید و کلمات جدید حفظ نماید و چنان صورت تازه ای در کلمات جدید پیدا می کنند که گاهی یافتن ریشه اصلی آن بسیار سخت است . برای نمونه در فارسی از فعل امر از مصدر « دیدن » می شود : « بین » . ریشه « دید » چه ارتباطی به « بین » دارد و شخص از کجا می تواند با مشاهده واژه های « بینا ، بینش ، خوش بینی و ... » احتمال بدهد که ریشه همه اینها « دید » است ، مگر آنکه قبلاً این موضوع رو شنیده یا حفظ کرده باشد .


زبانهای التصاقی مانند ترکی چنین نیستند . ریشه کلمه همیشه سالم و دست نخورده باقی می ماند ، آنهم در ابتدای کلمه . نه حروف آن جابجا شده و بهم میریزد ، نه موقعیت آن تکان می خورد ، بلکه هر تغییری هست ، به صورت اضافه شدن و التصاق یک پسوند جدید ( به عبارت دیگر پی افزوده ) به انتهای ریشه ایجاد می شود .

مثلاً برای معادل همین مصدر دیدن ( گؤرمک ) در ترکی داریم :
گؤر ( به عنوان ریشه ) Gör - گؤروش ( دیدار ) Görüş - گؤرکم ( نمای خوب ) Görkəm - گؤرکملی ( دیدنی ) Görkəmli - گؤروم ( یک بار دیدن ) Görüm

شناسایی بن در ترکی

شناسائی بن یا ریشه در ترکی نسبت به زبانهای دیگر بسیار آسان است . از این لحاظ آسان است که منطبق بر اصول و روابط منظمی است که برای کسی که این زبان را نمیداند یا آشنائی با علم ریشه شناسی ندارد ، می تواند ریشه کلمات ترکی را حدس بزند . از این رو کار یک واژه شناس یا اتیمولوژیست در ترکی آسانتر است . از طرفی کلمات ترکی به هر زبانی بروند و هر صورت جدیدی به خود بگیرند ، بالاخره اصالت خود را حفظ کرده و تعلق خود به زبان ترکی را نشان خواهند داد .

ریشه در ترکی

اینکه ریشه بیش از 90 درصد کلمات ترکی تک هجائی است ، کار ما را بسیار آسان می نماید . چرا که کلمه را تا رسیدن به یک ریشه تک هجائی دنبال می کنیم . حتی نظریه ای وجود دارد که می گوید : « زبان ترکی تک هجائی است  » . البته این نظریه اثبات نشده است ، چون ما بعضی ریشه های تک هجائی را دیگر نمی شناسیم و صورت هزاره های پیش آنرا نمی دانیم . مثلاً نمی دانیم آیاق ( پا ) که دو هجائی است از چه ریشه تک هجائی ایجاد شده است ؟ با اینهمه در ترکی غالباً با فعلهایی مانند زیر سر و کار داریم که تک هجائی هستند :

مثال

با علم به این مسائل ، سراغ چند کلمه می رویم تا ریشه آنها را پیدا کنیم :
الک ( غربال ) : در اصل از مصدر « اله مک » ( غربال کردن ) Ələmək است که پی افزوده « ک » آنرا به اسم تبدیل کرده است . پس ریشه آن فعلاً « اله » ( غربال کن ) Ələ است . از طرفی ریشه دو هجائی « اله » دارای ریشه تک هجائی « ال » ( دست ) Əl است که مفهوم الک کردن هم از همین ریشه استنباط می شود .
بورون ( دماغ ) : چون دو هجائی است ، شک داریم که ریشه اصلی باشد . سراغ هجای اول آن « بور » می رویم که از مصدر « بورماق » ( انحنا دادن ) است و کاملاً معنای دماغ از آن قابل تشخیص است .
بوشانماق ( طلاق گرفتن ) Boşanmaq : هرچند این کلمه خود مصدر است اما بخاطر چند هجائی بودن ، احتمال باید داد که ریشه خالص و ناب نیست . با حذف نشانه مصدری « ماق » به « بوشان » ( طلاق بگیر ) Boşan می رسیم که یک فعل لازم است و از فعل متعدی « بوشا » ( طلاق بده ) Boşa حاصل شده است . باز می توان احتمال داد که « بوشا » هم ریشه اصلی نیست چرا که دو هجائی است . ریشه تک هجائی ابتدائی آن « بوش » ( خالی ) Boş است که مفهوم « خالی کردن ، عدم پشتیبانی ، تنهائی » را می توان از آن استنباط نمود . لذا ریشه « بوشانماق » ، اسم « بوش » است .

نوع بن

بن یا ریشه لزوماً یک فعل نیست . ممکن است اسم ، صفت ، عدد و حتی صداهای طبیعی پرندگان و حیوانات هم باشد . در بحث فوق دیدیم که ریشه « بورون » یک فعل است اما ریشه الک یا بوشانماق یک اسم بود . در زبان ترکی از اسم می توان فعل ساخت و بالعکس از فعل هم می توان اسم ساخت که در درس پی افزوده ها آنرا یاد خواهیم گرفت .

به ریشه اصلی این کلمات دقت کنیم تا ببینیم از چه تشکیل شده است :

مثال

می بینیم که با کمی زحمت و آشنائی با افعال و ریشه های تک هجائی می توان ریشه کلمات ترکی را تا تک هجا بودن دنبال کرد . حال واژه های یک زبان با این نظم و قانون به هر زبان دیگری منتقل شوند ، باز می توان ترکی بودن آنها را اثبات نمود .

برای نمونه : 
ترکی در عربی


در زبان عربی کلمه « قلعه » ریشه ای به نام « قلع » ندارد که از آن ایجاد شده باشد . در تاریخ این کلمه نیز اشاره ای به قلعه سازی عربها نشده است بلکه آنها چادرنشین بودند . این کلمه همان « قالا » Qala در ترکی از ریشه « قالماق » ( ماندگاری ) است که اتفاقاً واژه نزدیک آن به نام « قالاق » ( هیزم یا سوخت روی هم چیده شده جهت آذوقه ) Qala هم اکنون هم در ترکی وجود دارد .
در عربی واژه « مأوا » یا خانه و مسکن بر وزن مفعل از ریشه ترکی « ائو » ( خانه ) Ev به وجود آمده است .

ترکی در فارسی

وقتی در فارسی می گوئیم : « دوقلو ، سه قلو ، چهارقلو » آیا در لغتنامه دنبال لغت « قلو » گشته ایم که همینطور اعداد را دنبال آن می چینیم ؟ « قلو » در فارسی وجود ندارد . اصلاً « دو » در « دوقلو » عدد دوی فارسی نیست !! همانطور که دو در « دوجین » یا « دوبله » فارسی نیست . این کلمه بصورت یکپارچه است و در اصل « دوغولو » Doğulu از مصدر « دوغماق » ( زادن ) Doğmaq است که در ترکی به معنای « همزاد » است .

براحتی می توان شناخت که « قاشق » از مصدر « قاشیماق » ( خراطی کردن ) Qaşımaq است و با شناخت تاریخی این موضوع و پی بردن به اینکه اولین قاشق از خراطی کردن روی یک چوب بدست آمده است ، مفهوم آنرا می پذیریم .
کار سختی نیست اگر روی ریشه دلمه ( دولماق = پرشدن ) Dolmaq فکر کنیم .


اعضای خانواده در ترکی آذربایجانی

خانواده



اعضای خانواده



اعضای خانواده



اعضای خانواده


لغات ترکی زیر را به خاطر بسپاریم : 

لغتنامه



لغات



پایان



دسته بندی : آموزش زبان ترکی آذربایجانی , * تورک سئسه لینک ,
برچسب ها : رنگ ها در ترکی آذربایجانی , اعضای خانواده در ترکی آذربایجانی , زبان ترکی , آموزش زبان ترکی آذربایجانی , learn azerbaijani , language ,



» درباره تبریز و آذربایجان و اخبار About and News ( جمعه 16 اسفند 1398 )
» ویروس کرونا تهدیدی در ایران ( جمعه 9 اسفند 1398 )
» نقاش و نگارگر استاد علی اصغر پتگر ( جمعه 25 بهمن 1398 )
» زینب پاشا بانوی رابین هود ایران ( جمعه 18 بهمن 1398 )
» خانه زیبا که به هتل بوتیک در تبریز تبدیل می‌شود ( یکشنبه 6 بهمن 1398 )
» بنیس شبستر ، روستای دانشگاهی بدون بیکار و بی سواد ( چهارشنبه 25 دی 1398 )
» برف زمستانی 1398 تبریز ( جمعه 20 دی 1398 )
» اردبیل؛ سرزمین چشمه‌های بهشتی آذربایجان ( یکشنبه 15 دی 1398 )
» مشکلات صنعت کفش چرم دستدوز تبریز ( پنجشنبه 5 دی 1398 )
» شب خاطره ها چیلله گئجه‌سی ( شنبه 30 آذر 1398 )
» خلیل بحران طنز پرداز ( چهارشنبه 20 آذر 1398 )
» شهر شکی جمهوری آذربایجان ( یکشنبه 10 آذر 1398 )
» پاکبان و جدال با فاضلاب برای یک لقمه نان حلال ( دوشنبه 4 آذر 1398 )
» دوربین تبریز لینک 80 ( گردشی در اطراف بیلانکوه ) ( جمعه 24 آبان 1398 )
» پارک باغ‌شهر تبریز ( دوشنبه 13 آبان 1398 )
» مسجد حسن پاشا در انتظار احیا ( جمعه 3 آبان 1398 )
» شهر گمشده اوجان آذربایجان در راه احیا ( جمعه 26 مهر 1398 )
» عشایر شاهسون آذربایجان از اصالت تا زندگی شیرین ( سه شنبه 16 مهر 1398 )
» مصاحبه مینا خلیل‌ زاده فتحی برنده جایزه هوانوردی آمریکا ( چهارشنبه 10 مهر 1398 )
» چهار پروژه و نابودی چهار اثر تاریخی تبریز ( جمعه 5 مهر 1398 )
» زووفان حیوانات تبریز ( دوشنبه 25 شهریور 1398 )
» تصاویر محمدحسن‌میرزا قاجار در دارالحکومه تبریز ( پنجشنبه 21 شهریور 1398 )
» دلیرمردی که سوختن ارسباران را برنتابید ( دوشنبه 11 شهریور 1398 )
» حوادث اشغال تبریز توسط ارتش سرخ در شهریور ۱۳۲۰ ( دوشنبه 4 شهریور 1398 )
» شهروند لینک آذربایجانی 78 ( مهری نژاد ) ( سه شنبه 29 مرداد 1398 )
» سرگذشت دراماتیک امپراتوران مدرسه‌سازی مردانی آذر ( شنبه 19 مرداد 1398 )
» ضرورت احیا هتل قدیمی گراند و محله پاساژ تبریز ( جمعه 11 مرداد 1398 )
» ساعت به وقت گدایی در شهر بدون گدا تبریز ( دوشنبه 31 تیر 1398 )
» شهروند لینک آذربایجانی 77 ( آراز نویدی ) ( جمعه 21 تیر 1398 )
» چهارمین جشنواره خلاقیت و نوآوری تبریز ( پنجشنبه 13 تیر 1398 )
موضوعات

لینکستان

» سازمان گردشگری شهرداری تبریز Tourism Development Organization of Tabriz Municipality
» گردشگری آذربایجان شرقی - تبریز توریست
» آپارات کارتونهای آذربایجانی
» وبلاگ کلیبر سیتی (پریسا)
» وبسایت تبریز دانلود (هادی)
» آنایوردوم خطبه سرا
» آذربایجان و پیرامون (عبدالحسین)
» وبلاگ بایرام (بیانی)
» وبلاگ جانیم آزربایجان(elçi bəy)
» وبلاگ مازگامت
» یئنی قاپی
» سایت ادبیات ترکی ایشیق
» شهرمن تبریز (یاشار)
» وبلاگ باخیش(شادی)
» وبلاگ سهند ما (محسن)
» خاطیره لر دوراغی (حسین واحدی)
» صنم در اوج (سجاد)
» وبلاگ اشعار ترکی آذری و فارسی
» یوردوم ملکان
» وبلاگ تبریز شهر اولین ها (سعید)
» سهند توپراقی(جواد نجات)
» املاک قربانی (اسپیران)
» وبلاگ ینگی اسپیران (محمد)
» آنــــا یــوردوم تــبریــز(عبدا.. رضوی)
» وبلاگ کشاورزی آمقانی اسکو(شوکتی)
» وبلاگ گوگان
» ....................................
» وبلاگ اخبار اردبیل (فرزاد)
» وبلاگ شهریمیز اورمو
» دئیه لر(دیگاله)-اورمیه
» وبلاگ مشگین شهر (میلاد)
» وبلاگ چشمه های بهشتی آرتاویل
» پروژه های عمرانی ایران
» وبسایت مشهد امروز (اشکان)
» مشهد شهر بهشت (امیرحسین)
» وبلاگ شهر خرم آباد
» وبلاگ هورامان
» وبلاگ برازجان (بوشهر)
» وبلاگ آموزش رانندگی
» هواشناسی ایرما
» ......................................
» وبلاگ گالری تراکتور
» وبسایت گسترش فولاد تبریز
» وبسایت باشگاه ماشین سازی تبریز
» وبسایت رسمی باشگاه تراکتورسازی
» لینک پیش فرض دوم
» لینک پیش فرض اول
» لیست لینک ها

آمار بازدید


کل بازدید ها :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل مطالب :
آخرین بروز رسانی :

تبریز دیجی لینکلر

تلگرام تبریز ویکی لینکلر

 اینستاگرام تبریز ویکی لینکلر

 آپارات شبکه سهند

آپارات سهند موزیک

آپارات سهند کارتون

آشپزی آذربایجان

تبریز 2018

فیسبوک

لنزور

آذربایجان نیوز

توریسم و گردشگری

سوغات و صنایع دستی

هواشناسی آذربایجان

اصالت و رسوم آذربایجان

مشاهیر

اولین های تبریز

ترکی آذربایجانی

تاریخ باستان

درباره ما


مجموعه تبریز ویکی لینکلر
Tabriz WikiLinks
آغاز وبلاگ در آذر ماه 1391
*******************

وبلاگ تبریز ویکی لینکلر
Tabrizlinks.mihanblog.com

وبلاگ تبریز دیجی لینکلر
Tabrizdigilinks.mihanblog.com

اینستاگرام تبریز ویکی لینکلر
Instagram.com/tabrizlinks

فیس بوک تبریز ویکی لینکلر
Facebook.com/tabrizlinks

شبکه ویدیویی نماشا تبریز لینک
Namasha.com/tabrizlinks

آپارات ویدیویی شبکه سهند
Aparat.com/sahandtv

آپارات ویدیویی سهند موزیک
Aparat.com/sahandmusic

آپارات ویدیویی سهند کارتون
Aparat.com/sahandcartoon

آپارات ویدیویی آشپزی آذربایجان
Aparat.com/sahandchef

آپارات ویدیویی بازنشر تبریز 2018
Aparat.com/tabriz_2018

کانال یوتیوب ویدیویی
youtube.com/tabrizlinks

گالری لنزور تبریز ویکی لینکلر
Lenzor.com/tabrizlinks

تلگرام تبریز ویکی لینکلر
https://t.me/tabrizlinks
@tabrizlinks


ایجاد کننده وبلاگ : تبریز قارتال


    گوگل

    ویکی پدیا

    کتاب ترکی

    دیکشنری زبان ترکی

    دایره المعارف مجازی

    دریاچه ارومیه

    مستمندان تبریز

    استخدامی

    تبریز سرچ

    دیوار تبریز

    رقص آذری

    زنجان توریسم

    تبریز مدرن

    tripadvisor

    تراکتور لینک

    آمار و داده های تبریز

    نصرنیوز

    خبرگزاری شهریار

    آخار آذ

    آناج

    آذرقلم

    دورنا نیوز

    میراث فرهنگی آذربایجان

    صدا و سیمای مرکز استان آذربایجانشرقی

    استانداری آذربایجان شرقی


شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic