تبلیغات
تبریز ویکی لینکلر - بزرگترین وبلاگ تبریز و آذربایجان - شنب غازان تبریز و امپراطوری غازان خان
 

تبریز ویکی لینکلر

 
شنب غازان تبریز و امپراطوری غازان خان
نظرات |

شنب غازان عظمتی تکرار نشدنی

همه نوشته ها و تصاویر متعلق به سایت رسمی شنب غازان است. از آنجایی که بحث پیرامون شنب غازان بسیار گسترده است بنده فقط برخی از توضیحات کلی و اصلی آنرا چکیده جمع بندی نمودم و هر قدر بیشتر دقت کردم فهمیدم مطالب تاریخی شنب غازان بدون اغراق پایان ناپذیر است. فقط به این نکات اصرار دارم:
1- اهالی شنب غازان مسئولیت سنگینی در قبال حفظ بخش بزرگی از تاریخ و هویت تبریز و نیز ایران دارند.
2- ما مردم تبریز چقدر شنب غازان را میشناسیم و به آن اهمیت میدهیم که پایتخت معظم غازان خان چه بوده و چه شده است.
3- مسئولان و مدیران ندای تاریخ را بشوند وقتی برای پایتخت بزرگ هخامنشیان که بخشی از تاریخ کشور است و بزرگترین سازه های بزرگ تاریخ ایران میباشد بودجه ای مختص و دایمی در نظر گرفته میشود، پس برای دومین پایتخت بزرگ تاریخی ایران نیز چنین باید شود هرچند هرگز تکرار نخواهد شد ولی میشود تا حدی از بین رفتن هویت آن جلوگیری و احیا کرد.

پایتختی شنب غازان دوره ایلخانی  1304 - 1295
ایلخانیان

شنب غازان در منطقه 6 شهرداری تبریز واقع شده است که منطقه راه آهن تبریز جزوی از آن بوده است. اهالی و جوانان دلسوز این منطقه نیز انجمن فرهنگی و تاریخی شنب غازان را تشکیل دادند.
با خواندن این مطالب گردآوری شده از سایت شنب غازان هم حس غرور خواهید داشت هم حس افسوس از این وضع اکنونی و غروب در غرب شهر تبریز یعنی شام قازان...

هم اکنون از هویت تاریخی شام قازان مثل باغات آن بسیار اندک باقیست و تنها بازمانده این عظمت از دست رفته در زلزله و گذر زمان یک حمام 700 ساله و شاید تونلهای زیرزمینی ایلخانی میباشد که در وضعیت بحرانی میباشند!

وضع حمام شنب غازان!

حمام تاریخی تبریز
تقدیر شهرداری از جوانان فعال انجمن محله شنب غازان
غازانی

« شنب غازان یک آبروی ملی است »


آرتور آپهم پوپ - معماری ایران: ساخت و سازها در شنب غازان به قدری وسیع و عظیم بوده است که این شهر بعد از تخت جمشید عظیم‌ترین بناهای ساخته شده در ایران را داشته است.

غازانیه
مینیاتور

پروفسور ژاپنی هاندا ماساشی: شنب غازان، نمونه‌ی شهرسازی
پروفسور ماساشی باتوجه به استادی تاریخ و مطالعاتی که درمورد ایران و آسیا و همچنین تاریخ شهرسازی اسلامی داشت توجه ویژه‌ای نسبت به شنب غازان پیدا کرد تا این‌که در سال ۱۹۸۹ مقاله‌ی ارزشمند Gazaniyya in Tabriz را نوشت و در کنفرانس بین‌المللی شهرسازی در اسلام (ICUIT) که در توکیو برگزار شده بود ارائه داد و از مقالات برگزیده‌ی این کنفرانس انتخاب گردید.
در مقالات و کتب دیگری که از وی منتشر شده است نیز به نام شنب غازان برخورد می‌شود ولی مهم‌تر از همه مطلبی در مورد دوران شهری شنب غازان (غازانیه) از وی در کتاب Islamic Urbanism in Human History است که شامل شرح خلاصه ولی عمیقی از او در مورد غازانیه و نقش شهری آن می‌باشد. این کتاب توسط تسوگیتاکا ساتو گردآوری شده و در سال ۱۹۹۷ به چاپ رسید و برای بار دیگر در سال ۲۰۰۹ در نیویورک انتشار یافت.

دکتر عثمان غازی اؤزگودنلی از ترکیه کسی که به‌خاطر شنب غازان سه بار به دیدنش آمد!
دکتر اؤزگودنلی در سفرهای خود به شنب غازان از گمنام شدن هویت تاریخی و محدوده‌ی گنبد شنب غازان تعجب می‌کند و از این حالت احساس تأسف بسیار دارد.

مورخان غربی غازان خان را بصورت Casanus و یا Cassanus هم نامیده‌اند و به قول پیتر جکسون غازان خان در غرب آن‌قدر محبوب بود که تنها در ایتالیا در قرن 13 و 14 بسیاری از کودکان تازه متولد شده غازان (Cassano) نام گرفته بودند. (امروزه هم نام کاسانو در ایتالیا رایج است که همان غازان می‌باشد)

مینیاتور غازان خان عادل
غازان خان

مهران شنب غازانی از اهالی و مدیر محترم سایت شنب غازان: این‌که ما قدری فارغ از ظاهر به باطن شنب غازان نگاهی بیاندازیم وضع فرق خواهد کرد، صفحه عوض می‌شود؛ ما با یک محله‌ی معمولی طرف نیستیم؛ شنب غازان یک میراث است؛ میراثی به یادگار از گذشتگان دور، شکل امروز بهشت باستانی (شنب عتیق)! جایی که ارک علیشاه و ربع رشیدی از عمارات آنجا الهام گرفته و ساخته شده‌اند!
جایی که مصر در برابر آن سر فرو آورده (هرمان عند بلوغک الهرمان) و جایی که روضه‌ای از بهشت است (بل هی روضه من ریاض الجنان) و جایی که مقامش به بلندای آسمان‌ها و بزرگیش به عظمت فلک‌هاست! گرچه عماراتش به‌ظاهر دیگر نیستند اما قالب کوچه‌هایش همانند و خاکش همان! این‌جا شنب غازان را باید یافت، باید این رمز نهفته‌اش را کشف کرد امّا باید کاری کرد که شنب غازان نه کشف که این خصایصش را فریاد بزند این‌که تمدن همه‌ی ما در گرو زیبایی‌های نقش ستون مدفون در خاکش متجلی است و این‌که این‌ها ظاهر شوند و چند عمارت شبیه‌سازی سزاوار محله‌ای است که یک میراث است تا یک محله‌ی عادی! این‌که ما بدانیم شنب غازانمان در کنار مدرنیته اصالتمان را هنوز هم متبلور می‌کند!

شنب غازان کنونی و هویت از دست رفته...!
محله شام غازان

عثمانی‌ها شنب غازان را دارالامان می‌نامیدند؛ این منطقه برای آن‌ها یک موهبت بزرگ بود تا در دشت هموارش بجنگند و بعد از پشت سر گذاشتن مزارع در میان درختان انبوهش دشمن را غافلگیر کنند و به ساختمان‌های عظیمش برسند و اتراق نمایند و به‌قول خودشان در امان باشند تا بهتر و باخاطر آسوده‌تر تبریز را اشغال کنند.
عمارت‌های غازانی شنب غازان در دور مقبره ظرفیت 4 هزار سپاهی را داشت آن‌ها می‌توانستند شب را در آن‌ عمارات به‌صبح برسانند و از ثمرات خاک پربرکت شنب غازان برای خورد و خوراک خود بهره ببرند.

سلطان سلیم عثمانی بعد از پیروزی در جنگ چالدران و اشغال تبریز در دوره صفوی به سبب تقدس شنب غازان به دیدار آن‌جا و زیارت غازان خان شتافت؛ وی بعد از به‌جا آوردن آداب زیارت از گنبد شنب غازان خارج شده در هنگام خروج شاعر شکری بتلیسی این شعر را برای آن صحنه سرود:
مغربی جنبینده تبریزون عیان
بیر معلی قبه وار چون آسمان
گنبد مینایه بنزر لاجورد
رشک ایدر آنه بو چرخ سالخَورد
سویلنور آدی ایله اول شام قزان
کچدی اول بنیاد اولالی چوق زمان
چقدی اول خضراء گنبددن چو کوه
شاهه استقبال ایتدی اول گروه
ترجمه (در سمت غرب تبریز آشکارا
گنبد بلندقدریست چون آسمان
از حیث لاجورد به گنبد مینا شبیه است
این چرخ سالخورده به آن رشک می‌برد
اسمش به شام غازان معروف است
زمان بسیاری از بنیاد آن گذشته است
از آن گنبد آسمانی مانند کوه بیرون آمد
آن گروه از شاه استقبال نمودند)

عثمانی

هفتصد و چهارده سال شمسی قبل در چنین روزی با محاسبات و آموخته‌های دانشمندان رصدخانه‌ی شنب غازان، تاریخی بنام تاریخ غازانی پایه‌گذاری شد که مقارن با اول فروردین سال 680 هجری شمسی و دوم رجب سال 700 هجری قمری می‌شد، تاریخ غازانی مانند تاریخ جلالی دوازده ماه داشت منتها اسامی ماه‌ها متفاوت بود و به‌ ترکی نوشته می‌شد؛ تاریخ غازانی بعدها توسط برخی سلسله‌ها مخصوصاً امپراتوری عثمانی به‌کار گرفته شده ولی باگذشت زمان به‌فراموشی سپرده شد.
چه زیبا که با معرفی و احیای این تاریخ افتخارات شهرمان تبریز را افزون کنیم.
برای مثال: اولین روز بهار و نوروز سال 1394 شمسی، و اولین روز از ماه «آرام آی» از سال 714 غازانی .

باغات باقی مانده شنب غازان
باغات راه آهن تبریز
قسمتی از باغات شنب غازان؛ نقاشی از مادام دیولافوا؛ دوران قاجار
باغات

«قبه‌ی شام تبریز که تا شام و بام روزگار از پی یکدیگر متعاقبند بدین رصانت بنیان و نزاهت مکان عمارتی نشان نداده‌اند.»
(تاریخ وصاف)
اذان بگو مؤذن شهر معظم
این‌جا غازانیه است؛ بلندتر!
بلکه شنید شنب غازان صدای تو
شنب غازان امروز مناره ندارد حتی!
اذان بگو و بناز به‌گنبد منقش
گنبدهایش فروریخت از جور روزگار
و نیست خادمی که تشبیه کند آن روزها را!
اذان بگو که درهای مرصع نیستند که باز شوند به‌روی عباد
نیست حفاظی که در مسجد بخوانند قرآن، هر صبح و شام!
نیست مسجدی که تو اذان بگویی هر سپیده‌دم، در آن باز باشد به‌روی ما
بی‌وفا شدیم غازانیه؛ کجاست زوار مقبره‌ی غازان؟!

پایتخت ایران
منبع  www.shanbeghazan.ir

از مهم‌ترین عوامل مؤثر در شکل‌گیری شهرها وجود آب، ناهمواری، عرض جغرافیایی، راه‌های ارتباطی و عامل دفاعی می‌باشد که شام و یا شنب تمام این ویژگی‌ها را که تبدیل به یک شهر شود کسب کرده بود.
شنب غازان یا شام غازان نام یکی از محله‌های تاریخی شهر تبریز است که بیش‌تر به‌علت تاریخ مستقل و باشکوه آن مشهور است.
شنب در قرن هفتم ناحیه‌ای سرسبز در غرب تبریز بود که ارغون خان چهارمین پادشاه ایلخانی در سال 689 ه.ق شهری به‌نام ارغونیه در آن ناحیه ساخت.
اجزای اصلی این شهر معبدی بودایی (بنابر کیش ارغون) بود که صورت ارغون خان بر دیوارهای آن نقش بسته بود و قصری به نام عادلیه که در میان باغی به همین نام ساخته شده و معماری آن بر اصول معماری روم بود.
بعد از ارغون و به پادشاهی رسیدن غازان خان، پادشاه پرآوازه‌ی ایلخانی، ارغونیه توسعه یافته و نام غازانیه گرفت. غازان در هسته‌ی مرکزی شهر بناهایی خیریه موسوم به ابواب‌البر ساخت و در مرکز بناها ساخت مقبره‌ی باشکوه خویش را طرح‌ریزی کرد.
مقبره یا گنبد دوازده ضلعی شنب غازان که ساخت آن در سال 697 ه.ق شروع و در 702 پایان پذیرفت با 130 گز ارتفاع اعجاب بینندگان را برمی‌انگیخت و بزرگ‌ترین بنایی بود که در ممالک اسلامی تا آن زمان ساخته شده بود.

تاریخ تبریز

ارغون

بناهای دیگر شنب غازان را به مرکزی علمی-فرهنگی در عصر خویش تبدیل کردند. به‌فرمان غازان خان تاجران خارجی برای ورود به تبریز ابتدا باید از شنب غازان عبور می‌کردند و بار خود را آن‌جا می‌گشودند.
درآمد ولایت اوجان و چند دهکده و یک دهم اشیای ورودی به خزانه نیز به‌غازانیه منقل می‌شد.
این عوامل دست در دست هم دادند تا این‌که در قرن هشتم "مستوفی "از این شهر به‌عنوان اثری که در تمام ایران مانند ندارد یاد کند.
غازان خان در 11 شوال سال 703 در حوالی قزوین درگذشت و جنازه‌ی او به تبریز حمل شده در سردابه‌ی مقبره به خاک سپرده شد.
بعد غازان خان توسعه‌ی شهر غازانیه متوقف شد و بیش‌تر به شام غازان موسوم گشت و علی‌رغم تبدیل آن به مرکزی علمی و فرهنگی به دلیل اهمیت نظامی اراضی شنب این منطقه هدف اهداف نظامی دولت‌ها و میعادگاه جنگ‌های بزرگ گشت.
در زمان صفوی این اهمیت بیش‌تر شد و "ابراهیم پاشا" وزیر سلطان سلیمان عثمانی بعد از اشغال تبریز اقدام به ساخت قلعه‌ای در این محله کرد که بعدها این قلعه در دست صفویان و عثمانیان دست به دست می‌گشت.
با این حال شاه عباس نیز برای جلوگیری از اقامت عثمانی‌ها در این محله دستور تخریب بناهای غازانی به‌جز مقبره، مسجد، خانقاه و احتمالا یکی از مدارس را داد.
آثار شنب غازان پس از تخریب در دو زلزله و نیز در پی بی‌توجهی‌های دولت‌ها مورد غارت قرار گرفت و باعث شد امروز در این محله‌ی باستانی اثری تاریخی جز یک حمام و سنگ‌ها و کاشی‌های پراکنده چیزی مشاهده نگردد. تاریخ درخشان و آثاری که هنوز در دل خاک شنب غازان و در جای جای تبریز و دنیا پراکنده است معطوف کردن توجهات به این منطقه‌ی باستانی را می‌طلبد.


محله شنب غازان کنونی
شام قازان

آیا می‌دانستید قدمت شنب‌ غازان به بیش از ۸۰۰ سال پیش می‌رسد؟
بله درست است، بیش از۸۰۰سال!

قبل از سلطنت ارغون خان پدر غازان خان، شنب‌ غازان به احتمال زیاد روستایی بود در میان باغ عادلیه و(شم یا شام) تبریزخوانده می‌شد و شم بمعنی مکان هموار و حاصل‌خیز است. در آن‌زمان باغ عادلیه خوش آب و هواترین و از نظر جغرفیایی بهترین مکان تبریز به حساب می‌آمد که دارای درختان فراوان و نهرهای زیبایی بود و آجی‌چای بر زیبایی آن افزوده بود. آجی‌چای در آن زمان رود عریض و پر آبی بود.
بعد از جلوس ارغون خان به سلطنت در سال ۶۸۳ هـ ق (۱۲۸۴ مـ) شهرکی به نام ارغونیه در مکان شم یا شام تبریز بنا کرد و معبدی بودایی بنابر کیش خود ساخت که بر دیوارهای آن نقش وی را نقاشی کرده بودند و یکی از زیباترین معابد بودایی آن زمان به شمار می‌رفت هم‌چنین خانه‌های عالی و اشرافی پیرامون آن ساخت و آنجا را به حد جلال رساند.

نقاشی شنب غازان

بعد از به پادشاهی رسیدن غازان خان دردر ذی الحجه ۶۹۴ هـ ق (۱۲۹۵ مـ) و ورود او در همان سال به تبریز چون مسلمان شده بود، دستور داد تمامی معابد غیر اسلامی را نابود کنند هم‌چنین معبد ارغونیه را نیز که ساخت پدرش بود ویران کرد و به جایش مسجد بسیار زیبایی ساخت و سپس شروع به ساختن مقبره‌ای برای خود کرد که از عجایب ابنیه هایی شد که تا آن زمان در کشورهای اسلامی ساخته شده بود. طول گنبد مقبره اش ۱۳۰ و عرضش ۶۰ گز بود که تا آن زمان گنبدی به آن عظمت و زیبایی ساخته نشده بود و عمارت‌هایی نیز از جمله: مسجد، مدرسه، دارالایتام، دارالقرآن، دارالسیادت، حمام، رصد خانه، دانشگاه، بیمارستان و… ساخت و شنب‌ غازان را به حد اعلای شکوهی رساند که با عظمت‌ترین و زیباترین پایتخت کشورهای اسلامی به شمار رفت و لقب قبه‌الاسلام گرفت.
شنب یا شم که شام نیز آمده است طبق شواهد تاریخی نام سرزمینی در محدوده‌ی تبریز و سمت چپ شهر تبریز بوده است.۱ شام از نظر جغرافیایی ناحیه‌ای بود مسطح و هموار و پوشیده از چمن که همین باعث شده بود به‌آن مرغزار شام نیز گویند.۲ مرغزار شام به‌سبب ارتفاع کمی که از شهر تبریز داشت سبب جاری شدن جوی‌های آب از ارتفاعات بالا به‌این سمت می‌شد و علاوه بر آن وجود رود پرآب آجی و طغیان‌های آن اصلی‌ترین سبب سرسبزی سطح این ناحیه و معتدل ساختن هوای آن بود. تأثیر ارتفاع کم و پست بودن اراضی شنب و بالا بودن سطح آب‌های زیر زمینی۳ در آن نسبت به دیگر اراضی تبریز را نیز نباید در این مقوله نادیده گرفت.

محله شنب غازان تبریز

این که منطقه‌ای مسکونی در این ناحیه وجود داشته است یا نه مسئله‌ای است که برخلاف منابع جدید۴ در منابع قدیمی فعلاً نشانی از آن در دست نمی‌باشد. از طرف دیگر باتوجه به‌این که تمام شرایط ایجاد منطقه‌ای سکونتگاهی در شنب فراهم بوده است گمان نمی‌رود این ناحیه از اجتماع انسانی خالی مانده باشد.
در منابعی اشاره به‌این امر شده است که غازان خان در قریه‌ی شام آبادانی کرد یا شهری بنا نهاد امّا در واقع باید گفت غازان خان زمانی که قصد ساخت غازانیه را داشت در شام شهری بزرگ و باشکوه به‌نام ارغونیه توسط پدر غازان خان، ارغون خان ساخته شده بود۵ و غازان شهر جدیدش را باتوسعه‌ی همین شهر طراحی نموده است. پس حتی اگر روستایی هم موجود بوده باشد در زمان ساخت غازانیه این روستا تبدیل به‌شهر ارغونیه شده بود.
به‌هرحال ما اگر فرض را بر این گیریم که قبل از ایجاد تمدن‌های شهری در سرزمین سرسبز شنب روستایی موجود بوده باید این روستا را روستایی کوچک و باخانه‌هایی پراکنده و ویلایی تصور کرد زیرا اگر روستایی بزرگ می‌بود می‌‌بایست به‌سبب موقعیت جغرافیایی که داشت شهرتی در منابع قدیمی به‌خود اختصاص داده باشد و اگر شام را منطقه‌ای با آب فراوان و سرسبز و در نتیجه بادسترسی آسان به‌ منابع آبی و مزارع کشاورزی تصور کرد که همین‌طور نیز بوده است پس دلیلی وجود ندارد که آن را روستایی متمرکز بنامیم.

تصویر دوره پهلوی از شنب غازان
غرب تبریز

امّا زیباترین و مهم‌ترین منطقه‌ی ناحیه‌ی شام باغی موسوم به‌ عادلیه۶ بوده است. برخلاف اکثر اراضی شام که چمنزار بود، عادلیه باغی بود پردرخت که بنابر توصیفات زمینش پوشیده از گل‌های سرخ و زرد بوده و آب‌های جاری در آن به‌مثل لاجورد می‌ماند و غلغل بلبلان فضای آن را دلنشین ساخته بود۷ اگر فرضیه‌ی شنب به‌معنای بهشت۸ را قبول کنیم با وجود باغ عادلیه نام‌گذاری آن را عبس ندانسته‌ایم. در واقع همین باغ بود که نظر ارغون و غازان را به‌خود جلب کرد. عادلیه باغ وسیعی می‌بایست بود که مناطق عمده‌ای از مرکز شنب غازان امروزی را در برمی‌گرفت و اگر موجودیت روستایی در این ناحیه را نیز بپذیریم باید این روستا را دهکده‌ای با خانه‌های پراکنده در داخل این باغ دانست یا به‌عبارت دیگر باغ عادلیه‌ منطقه‌ی مسکونی شام بوده است.
امّا در مرکز این روستا یک فضای خالی باید وجود می‌داشت که اجزای اصلی شهرهای جدید در آن ساخته می‌شد پس در این‌صورت باید بافت روستایی شنب را میدانگاهی به‌حساب آورد و امّا میدان آن به‌ چه صورتی می‌بایست بود حدس و گمان بسیاری می‌توان زد چه آن‌که مرتعی مشترک بوده و یا میدانی بزرگ که اجزای اصلی روستا چون مسجد در آن قرار داشت.

جدا از آب و هوای مساعد و چشم‌انداز زیبا شاید چمنزار شنب به‌نوعی دشت‌های مغولستان را برای پادشاهان مغول تداعی می‌کرد و این باعث شده بود جلب این خطه شوند؛ ارغون خان چهارمین پادشاه ایلخانی در سال ۶۸۹ ه.ق شهری به‌نام ارغونیه را در سرزمین شنب پایه‌گذاری می‌کند و بناهای اصلی شهر که معبدی شمنی و قصری موسوم به عادلیه۹ (مأخذ از  باغ عادلیه – محل قرارگیری بنا-) بوده است را در همان فضای خالی مرکز شنب بنا می‌کند (شرح تفضیلی ارغونیه در مطلب «ارغونیه؛ اساسی که شنب را شهر کرد» در همین وب‌گاه موجود می‌باشد)

غازان خان و همسرش
همسر

بعد از ارغون فرزندش سلطان محمود غازان خان، بعد از پیروزی بر بایدو خان در ۲۳ ذی‌القعده‌ی سال ۶۹۴ ه.ق وارد تبریز می‌شود روشن است که او از همان ابتدا لطف ویژه‌ای به شام و باغ عادلیه یا شهر ارغونیه داشته است زیرا او بعد از ورودش به تبریز به عادلیه رفته و در قصر آن‌جا اقامت گزیده و در همان قصر نیز به‌مقام ایلخانی جلوس می‌کند. وی معبد شمنی پدرش ارغون در مجاورت قصر عادلیه را به‌سبب آن‌که مسلمان شده بود و آن معبد از مظاهر بت‌پرستی به‌شمار می‌رفت ویران ساخت.

وی شهری جدید به نام غازانیه را با توسعه‌ی ارغونیه به چرخه‌ی تمدن‌های شنب غازان افزود.
غازانیه ارغونیه را منظم‌تر و بزرگ‌تر می‌کند به‌طوری که به‌رقابت با تبریز برمی‌خیزد و شهری بزرگ‌تر از تبریز قدیم می‌شود. غازان خان در همان فضای خالی مرکز شهر بنای قبه‌ی عالی (مقبره) خود و بناهای خیریه‌ی موسوم به ابواب‌البر را نیز طرح‌ریزی کرده و بنا می‌سازد و این زمان است که اوج تمدن شنب غازان چشم‌ها را مبهوت خود می‌کند.

ایلخانی

ساخت شهرهای ارغونیه و سپس غازانیه در اراضی شام این محل را آن‌قدر معروف می‌سازد که نام آن وارد کتاب «مراصد الإطلاع علی أسماء الأمکنة و البقاع» در قرن هشتم می‌شود و عبدالمؤمن بغدادی مقابل لغت  «الشام» می‌نویسد : الشام محلة بتبریز مشهورة (شام محله‌ای است مشهور در تبریز)
شام تنها محله‌ای از تبریز است که نام آن در این کتاب می‌آید. کتاب «مراصد الإطلاع علی أسماء الأمکنة و البقاع» در واقع به‌تقلید از کتاب معجم‌ البلدان یاقوت حموی نوشته می‌شود؛ معجم البلدان مربوط به قرن هفتم است و اثری از شام تبریز در آن نیست اما زمانی که عبدالمؤمن کتابش را تألیف می‌کند، شام مذکور را هم به معانی لغت شام می‌افزاید و یقیناً این در سایه‌ی ایجاد تمدن‌های شهری این منطقه در آن سال‌ها بوده است.


باغات در خطر نابودی راه آهن و شنب غازان تبریز

باغهای راه آهن تبریز

شهرداری منطقه 6 تبریز

این مینیاتورها در نسخه‌ی جامع‌التواریخ نوشته شده در لاهور هند در دربار اکبر شاه نقاشی شده‌اند. کتاب در سال ۱۵۹۰ میلادی نگارش یاقته‌ است. مینیاتورها به سبک هندی می‌باشند. عکس‌ها توسط آرشیو وارنر فورمن (Werner Forman Archive) تهیه شده‌اند. در کتابخانه‌ی کاخ گلستان تهران نگهداری می‌شوند.

غازان خان سلطانی قانونمند
سلطان غازان خان در حال تنظیم مسائل و قوانین جدید برای شکارچیان
قوانین

عدالت غازان خان
بازداشتن مأموران دولتی طبق فرمان غازان خان مبنی بر ممنوعیت گرفتن مالیات با ظلم و شکنجه‌ی مردمفرمان غازان خان

لغو تعهد شهروندان مبنی بر عرضه‌ی اسب و مواد غذایی به ایلچیان (رسولان) و بازداری ایلچیان از آزار و اذیت مردم در این مورد طبق فرمان سلطان محمود
ایلچیان

دستگیری و مجازات دزدان و راهزنان به‌فرمان غازان خان
غازان تبریز

- دکتر غلامحسین معماریان (متولد:۱۰ خرداد ۱۳۳۹) معمار، محقق، نویسنده و مورخ معماری ایران است وی مدرک کارشناسی ارشد معماری خود را از دانشگاه جنوآی ایتالیا در سال 1986 و مدرک دکترایش را از دانشگاه منچستر انگلستان در سال 1998 دریافت کرده است. وی اولین کسی است که با بررسی ثابت می‌کند گنبد شنب غازان اولین گنبد ترکین جهان است. این درحالی است که پیش‌تر گمان می‌شد گنبد کلیسای جامع فلورانس اولین گنبد بزرگ و ترکین جهان بوده اما وی در کتاب معماری ایران گنبد شنب غازان را با استنادهای لازم به‌عنوان اولین گنبد بزرگ و ترکین به دنیا معرفی کرد. (معماریان، غلامحسین؛ معماری ایرانی، نیارش؛ تهران؛ نشر سروش دانش، ؛ ص. 497)
(و این در حالی است که در تبریز حتی نام گنبد شنب غازان را نیز نگه نداشته و اکثر مسئولان حتی مکان دقیق شنب غازان را نشناخته و ارزشی برای احیای هویت تاریخی شنب غازان نیز قائل نیستند)


گنبدهای شنب غازان

- مدرسه‌ی یاقوتیه در سال 710 ه.ق در شهر ارزروم توسط حاکم شنب غازانی این شهر خواجه جمال‌الدین یاقوت غازانی ساخته شد وی این مدرسه را در زمان پادشاهی اولجایتو خان به‌عنوان یادبودی برای سلطان محمود غازان خان و همسرش ملکه بلغان خاتون بنیان کرد.
این مدرسه با حیاطی مخفی و ایوان‌دار و رواق‌دار ساخته شده و بزرگ‌ترین مدرسه در نوع خود در آناتولی می‌باشد.
امروزه این مدرسه از سمبول‌های شهر ارزروم ترکیه است و باعنوان موزه سالانه پذیرای هزاران گردشگر از سراسر جهان می‌باشد.

ارزروم

- بعد از شروع ساختمانی گنبد شنب غازان، سلطان از حیث شوق و خوشحالی همواره به بازدید آمده و در میان کارگران رفت و آمد می‌نمود؛ روزی مهندسان بنا از او سؤال کردند که آیا روزنه‌هایی جهت رسیدن روشنایی به سردابه قرار داده شود؟ غازان خان آن‌ها را از آن‌کار برحذر داشت و گفت اگر قرار بر روشنایی بعد از مرگ باشد که آن را از این دنیا باید برد و الا روشنایی موضعی در آن دنیا کسی را سود ندهد!
چنین داد پاسخ شه تاجور / به استاد بنا کز این درگذر
گرت روشنی باید آن‌جا درست / ببر با خود ایدون از این‌جا نخست
فروغی که باشد ز خور برگذار / بدان مرز روشن نیاید به‌کار
یکی کشتزار است ویران جهان / مر او را تو تخمی ز نیکی فشان
که هرچ آن بکاری بر این بوم و بر / بدان مرز دیگر دهد بهره‌ور
بکار آنچت از راستکاری بود / که آن‌جا ره رستگاری بود
عکس : مینیاتوری از ساخت عمارت شنب غازان (سبک هندی)

ساخت ابواب‌البر یا مؤسسات خیریه در غازانیه‌ تبریز توسط سلطان محمود غازان خان

ساخت شنب غازان تبریز

-مملکت بزیور معدلت بیاراست و کفر و بدعت و جور و مفسدت را از روی زمین برانداخت و مملکت ایران در عهد دولت او چنان آباد شد که در هیچ عهدی بدان پایه نرسیده بود و ملوک و سلاطین چنان راسخ شدند که بر هیچ آفریده‌ای مجال مخالفت صورت نمی‌بست.
(زینت‌المجالس، محمد بن ابیطالب مجدی، فصل نه)
مینیاتور: غازان خان عادل در زمان ولیعهدی و حکومت در خراسان در حال رسیدگی به شکایات مردم نیشابور از سربازان دولتی

ilkhanete

- به‌فرمان غازان خان از تمام کشورهای دنیا نهال و بذر انواع درختان میوه؛ گل‌های زیبا، گیاهان و حبوباتی را که در تبریز وجود نداشت آورده و در شنب غازان مشغول به‌پرورش آن شدند؛ آب و هوای مساعد و خاک عالی شنب غازان باعث شد در مقدار زمانی کوتاهی باغات بسیار زیبایی با تنوع گیاهی فراوان در شنب غازان به‌وجود آید.
سیاحان و سپاهیانی که از شنب غازان عبور کرده و یا در آن اتراق کرده‌اند در مکتوباتشان جذابیت و زیبایی باغات شنب غازان را به‌تصویر کشیده‌اند.

shanbe ghazan

- کسانی که به زیارت غازان خان می‌آمدند، بعد از به‌جا آوردن آداب زیارت خادمان حرم آن‌ها را به مهمانسرای قصر عادلیه راهنمایی می‌کردند. در وقفنامه‌ی شنب غازان مبلغی معین شده بود تا مایحتاج غذا و نوشیدنی روزانه تهیه و برای زوار فراهم آورده شود؛ در شربت‌خانه نوشیدنی‌های مختلف تهیه می‌شد و در مطبخ قصر شیرینی و میوه موجود بود و نان و برنج پخته شده با کره و خورش گوشت تهیه می‌شد. زوار بعد از ورود به مهمانسرا می‌نشستند و خدمت‌کاران با این نوشیدنی‌ها و غذا و شیرینی‌جات از آن‌ها پذیرایی می‌کردند.
منبع : تاریخ مبارک غازانی؛ خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی

شنب غازان تبریز

- سلطانیه زنجان؛ شهری که به نوعی خواهرخوانده‌ یا برادرخوانده‌ی شنب غازان یا غازانیه است؛ اول به ‌علت این‌که دو برادر (غازان و اولجایتو) هر دو این شهرها رو به جلال و شکوه رسوندن؛ دوم قبرهای هر دو برادر در این مکان‌هاست؛ سوم معماری مشترک؛ چهارم معماران مشترک؛ پنجم بناهای مشترک که البته امروزه در شنب غازان بنایی در ظاهر باقی نیست. و...

تصویر تزئینی و شبیه به شنب غازان
تصویر تزئینی

- جایی که ربع‌رشیدی از آن الهام گرفته و ساخته شد، جایی که در تمام ایران مانند نداشت؛ زادگاه نویسندگان و مورخانی چون مولانا نظام‌الدین و همام‌الدین، حاکمانی چون امیر چخماق و خواجه یاقوت، فیلسوفانی چون امیر اسماعیل، تاجرانی چون حاج سید حسین که هنوز هم سراهایش در بازار تبریز موجود هست؛ پزشکانی چون پروفسور یحیی عدل پدر جراحی ایران، روحانیونی چون شیخ حسین آقا شنب غازانی و بزرگ‌مردان فرهنگی چون مرحوم استاد محمد صائب‌نظر و...

غازان خان
قازان

مشاهیر شنب غازان
تاریخی
    حسام‌الدین سالار شامی
    مولانا بخشایش شامی
    مولانا نظام‌الدین شنب غازانی
    همام‌الدین شامی
    امیر جلال‌الدین چقماق شامی (
میدان امیر چقماق یزد، از آثار امیر چقماق)   
    امیر اسماعیل شنب غازانی
    سید حسین حسینی
    میرزا محمد حسینی

معاصر
    یحیی عدل، پدر جراحی ایران
    رحیم شهریاری، خوانندهٔ ایرانی
    شیخ حسین آقا شنب غازانی
    محمد صاحب‌نظر
    محمدرضا زنوزی
    خواننده رحیم شهریاری
    محمدحسین افشاری

شهدا
شنب غازان در ۸ سال جنگ تحمیلی ایران و عراق، مجموعاً ۷۲ تن شهید تقدیم میهن نموده است که رقم قابل توجهی در بین محلات دیگر تبریز است. شهید سید رفیع رفیعی از شهدای شنب غازان معروف به چمران آذربایجان بوده است.


اینها بخش کوچکی از اشاره به پایتخت با عظمت شنب غازان بود.

گردآوری تبریز ویکی لینکلر از سایت رسمی محله شنب غازان


مرتبط با : تبریز * میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان
برچسب ها : شام قازان-تاریخ تبریز-عصر ایلخانی-امپراطوری ایران-ارغون-shanbe ghazan-شهرداری منطقه شش تبریز-
نویسنده : تبریز قارتال
تاریخ : یکشنبه 13 اردیبهشت 1394
زمان : 09:30 ب.ظ
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
ردیاب شخصی شنبه 24 تیر 1396 08:34 ق.ظ
بسیار عالی
مطلب خیلی زیبایی بود
ردیاب خودرو پنجشنبه 6 آبان 1395 05:08 ب.ظ
ظاهر و قالب وبلاگت خیلی قشنگه مزلبت هم باحال بود. موفق باشی
بهناز دوشنبه 11 خرداد 1394 08:14 ب.ظ
خدا نبخشه رضا قلدر و پسر خاک برسرش رو ...هر مصیبتی بر سر آزربایجان اومد تو دوره اونا اومد...اون پدر پسر خائن عمدا کاری کردن که هویت آزربایجان و تورک بودن ما بدست فراموشی بره و به قولی ما رو فارسیزه کنه...هر چقد تو حق ما و ربان ما و آثار باستانی و هویت مااجحاف کرد همونقدر هویت جعلی کوروش و داریوش رو تو کویر پرورش و بسط داد...ولی کورخوند و تقدیر خوب درسی بهش داد و خودش گور به گور شد...ما همچنان تورکیم و تورک خواهیم ماند و به اون افتخار میکنیم.
تبریز قارتال پاسخ داد:
دیگه گذشته ها گذشته باید خودمان دست بکار بشیم و بسازیم و از همه مهمتر به همه تا میتوانیم معرفی کنیم هویت و تاریخ و اصالتمان را...
یاشاسین تورکلر ساغولون...
شادی چهارشنبه 16 اردیبهشت 1394 11:45 ب.ظ
سلاملار .چوخ فایدالاندیم بو گوزل وارزشلی مطلبدن که قویموسوز. ساغول .یاشا.
تبریز قارتال پاسخ داد:
سلام تشکور سیزدن ...
شام قازان چوخ دییرلی و اسکی بیر یئردیر...
زیبایی های آذربایجان سه شنبه 15 اردیبهشت 1394 09:29 ب.ظ
کلیپ دیگه
تبریز قارتال پاسخ داد:
نترسید با ما کاری نداره
زیبایی های آذربایجان سه شنبه 15 اردیبهشت 1394 09:10 ب.ظ
وا ا ا ا ا ا ای چقدر ترسناکههههه
تبریز قارتال پاسخ داد:
چی ترسناکه؟!!
امیر سه شنبه 15 اردیبهشت 1394 06:46 ب.ظ
سلام من اهل شنب غازان هستم و واقعا به این مطلب بالیدم ممنون که به فکر این دیار تاریخی هستید و باید هم اینطور باشد دستتان درد نکند
تبریز قارتال پاسخ داد:
سلام ممنونم...
بلی شنب غازان هویت همه ما هست امیدواریم اقدام لازم برای احیای اون بشه... یاشا...
ردیاب خودرو سه شنبه 15 اردیبهشت 1394 05:15 ب.ظ
وبلاگ زیبای دارید
موفق باشی
تبریز قارتال پاسخ داد:
ممنون... یاشا...
زیبایی های آذربایجان دوشنبه 14 اردیبهشت 1394 11:06 ب.ظ
خیلی خیلی برام جالب بود...سپاس از زحماتتون
تبریز قارتال پاسخ داد:
بلی همینطوره...
ممنون...
دنیز دوشنبه 14 اردیبهشت 1394 10:03 ب.ظ
سلام
تندیس رشید الدین فضل الله همدانی وزیر غازان خان و اولجایتو در سلطانیه زنجان در یکی از میدانها نصب شده .

با وجود این اوصاف و اقداماتی که از غازان خان برشمردید و با وجود مسلمان شدن غازان خان , بعد از به حکومت رسیدنش وزیر اعظمش خواجه صدرالدین زنجانی رو به قتل میرسونه و به جاش رشیدالدین همدانی رو وزیر و رئیس موقوفات شنب غازان میکنه . این علامت سوال بزرگی در ذهن منه !
البته خودم هم در فرصتی مناسب مطلبی از همین موضوع شاید بذارم . صدرالدین احمد بن عبدالرزاق خالدی زنجانی یکی از مشاهیر زنجانه که الان هم خیابانی به نام صدر جهان به نام این وزیر ایلخانی در زنجان هست که اولین کسی در تاریخ ایران بود که دستور داد از اسکناس به جای پول‌های فلزی مرسوم اون زمان استفاده کنند. اسکناس رو هم چاوه اسم گذاری کرده بود .
در کل از خوندن مقاله ارزشمندتون خیلی لذت بردم با وجود اینکه تاریخ کهن این منطقه سر دراز دارد و به شخصه نیاز میبینم درک و دونستن تاریخمون رو بیش از اینها بدونم

مرسی از تلاشهای شما
تبریز قارتال پاسخ داد:
سلام چه عالی...

بلی این اتفاقات افتاده چون بین ورزا رقابت شدیدی و حسادت وجود داشته و چندتاشون بهمین شکل کشته میشن! اما پیشرفت بزرگی در اون زمان وجود داشته که چنین عظمتی در سلطانیه و شنب غازان بوده...
ممنون ...
مهران دوشنبه 14 اردیبهشت 1394 05:55 ب.ظ
سلام؛ اوزاقدان بئله اولسا الیزدن اؤپورم؛ واقعاً پستی بود که با این‌که مطالب آشنا بودن اما باز هم اشکم رو درآورد و خوشحال و ممنونم که چون شمایی در کنار ماست و یقیناً این تلاش و زحمات جنابعالی مؤثر خواهد بود انشالله؛ دستتان درد نکند واقعاً مجموعه‌ی زیبایی شده.
آقای قربانی عزیز: ممنون از لطفتان؛ ارادتمند شماییم
تبریز قارتال پاسخ داد:
سلام ساغولاسیز محبتیز وار...
این وظیفه ما و کوچکترین کاری هست که برای شنب غازان هویت تبریزمان انجام دهیم. و باید بیشتر توجه و معرفی کنیم تا شاید با انعکاس و شناخت همه از نابودی تاریخ و اصالت شنب غازان جلوگیری کنیم میراثی که متعلق به همه بشریت است...
امیدوارم سریعتر فکری به احیای آن شود.
زحمت اصلی و کل مطلب مال شماست من فقط یکجا چکیده جمع کردم و امیدوارم شما با پشتکار بکار خود ادامه دهید چوخ یاشا...
behnam دوشنبه 14 اردیبهشت 1394 05:04 ب.ظ
با سلام اگه درمورد ایسان خبریدارین لطفا بگید
تبریز قارتال پاسخ داد:
سلام
فعلا پروژه بخاطر سرمایه گذار راکد مونده متاسفانه..!
باید سرمایه گذار جدید یا با شرایط جدید مشارکتی اجرا بشه انشالله امیدواریم حل بشه تا از بلاتکلیفی لااقل دربیاد...
http://www.aysan.ir/
قربانی_اسپیران دوشنبه 14 اردیبهشت 1394 12:20 ب.ظ
سلام

خسته نباشید پست مطلب ارزشمندی است واقعا دست شما دوست بزرگوار وآقای بشارت درد نکنه شنب غازان یکی ازمحلات زیباوباقدمت شهرتبریزاست
یکی ازمزایای فضای مجازی هم اینه که درسته از نزدیک نمی بینمشان ولی تصاویری زیبا که شما عزیزان به اشتراک میگذاریداحساس حضور واقعی میشود واقعا تلاش هایتان ارزشمند است
سپاس فراوان
تبریز قارتال پاسخ داد:
سلام
متاسفانه اینجا با آن عظمت تاریخیش حالا هیچی ازش نمونده و هویت زدایی هم شده است!
باید نسل ما حداقل اینها بدونند که چه گذشته درخشانی داشتند و فقط مدنیزه نیست!

شما لطف دارید ممنونم...
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.
:: دوربین تبریز لینک 76 ( سفر قره داغ - کلیبر )
:: دوربین تبریز لینک 75 ( سفر قره داغ - کلیبر )
:: پاییز هزار رنگ آذربایجان
:: کمر همت و زنگ خطر برای نابودی محیط زیست آذربایجان !
:: تخریب گورستان تاریخی پینه شلوار تبریز
:: English learning for the people of Tabriz
:: اوشاقلار ، شعر و داستان ترکی برای فرزندان آذربایجان
:: دوربین تبریز لینک 74 ( موزه مشاغل قدیمی بازار تبریز )
:: ایرج شهین باهر شهردار جدید کلانشهر تبریز
:: پدر جذامیان ،مرحوم دکتر محمدحسین مبین
:: شهروند لینک آذربایجانی 70 (عکاس خانم مونا آریانفرد داوودیان)
:: سلام به شهریار
:: فولکلور ترانه های آذربایجان
:: دوربین تبریز لینک 73 (شهرک زعفرانیه تبریز)
:: حكیم ملا محمد فضولی
:: عکس با لباس اصیل آذربایجان
:: دوربین تبریز لینک 72 ( سفر به زنوز و زیبایی های آن )
:: درباره تبریز و آذربایجان و اخبار About and News
:: روستاهای تاریخی حماملو و اویلق و کرینگان ورزقان
:: افتتاح مرکز همایشهای بین المللی خاوران تبریز
:: پرفسور لطفی زاده ریاضیدان و دانشمند بزرگ آذربایجان
:: تبریز 2018 را مثل خواجه رشیدالدین فضل الله همدانی باشیم
:: کویر قوم تپه آذربایجان
:: شهروند لینک آذربایجانی 69 (عکاس آقایان انصارین و عزیزی )
:: زیر پوست شهر تبریز ، "ژن" نامرغوب یا بی پولی
:: توریسم و اهمیت آن برای اقتصاد شهر
:: Richard I'Anson and trip to Tabriz
:: جشنواره قیزیل گول یا گل محمدی آذربایجان
:: اردبیل و تماشای تاریخ و طبیعت
:: رقص های آذربایجان آمیخته با هنر و فرهنگ غنی


 

شارژ ایرانسل

فال حافظ