تبریز ویکی لینکلر - بزرگترین وبلاگ تبریز و آذربایجان

Təbriz və Azərbaycan üçün Blog İranda - Tabriz , Azerbaijan Region in Iran
نویسنده : تبریز قارتال چهارشنبه 13 آبان 1394, 01:13 ب.ظ
چشم و چراغ تاریخ آذربایجان

مستقیم میرویم به سمت غرب آذربایجان و ارومیه جایی که کم لطفی ها و بی توجهی های بسیاری در حق آن میشود!

عاشیق - اورمیه - آذربایجان
عاشیق

بیشتر شهرهای آن مناظر فوق العاده ، ظرفیت های بالا و اکثرا تاریخ باستانی دارند از جمله سلماس، ارومیه، سولدوز، خوی، ماکو، شاهین دژ، میاندوآب یا تکاب و چالدارن که تاریخ آنها بیش از 7 هزار سال میباشد مثلا سلماس با 10 هزار سال یا خود ارومیه با 4 هزار سال و یا تپه حسنلو سولدوز که چشم و چراغ تمدنهای ایران و آذربایجان با 8 هزار سال را جای داده اند.
ولی علاوه بر غریب ماندن خیلی از این پتانسلیها نادیده گرفته شد و آذربایجان غربی حالا چندان حال خوش اقتصادی و اجتماعی ندارد بخصوص که سالهاست سیل زیاد مهاجران از عراق و اقلیم کردستان آن که حدود 600هزار آواره، پناهنده این استان شدند و وضعیت را بدتر کرد و از طرفی خشک شدن دریاچه به بحران دامن زد!
با این حال شما را به دیدن گوشه هایی از این زیبای پنهان و مرکز تمدن های باستانی ایران و آذربایجان همراه دو مقاله در مورد اورمیه دعوت میکنم...

با این بانو مستقیم میرویم اورمیه ...
ورزشکار ارومیه

شهر ارومیه

آذربایجان غربی استانی سراسر زیبا با جاذبه های تاریخی و طبیعی استانی رنگین کمان ادیان و اقوام نامیده میشود و در فصل تابستان زیبا و دل انگیزی اش با باغهای میوه و توتستانهایش دل هر انسان طبیعت دوست را مجذوب خود میکند.
«اور» در زبان سومریان پروتورک (ترکان باستان) به معناى شهر و آبادى و محل اسکان مى باشد. اورمیه مرکز این استان با دریاچه مارمیشو ، آبشار سوله دوکل،آبشار سلوک، ارتفاعات دالامپر و دره شهدا چشم انداز تابستانی زیبایی دارد.

آذربایجان غربی

زندان سلیمان

بعد از تفرجگاه زیبای بند در ارومیه می توان به تالابهای برازان و نخستین سایت پرنده نگاری کشور با طبیعت زیبا چشمه گرازان و آبشار شلماش سردشت ، تالابهای بین المللی نقده ، باغهای گیلاس اشنویه ،چمن متحرک تکاب همه و همه از جذابیت های خاص طبیعت بکر و زیبای آذربایجان غربی است.
هر چند این روزها دریاچه ارومیه دومین دریاچه شور دنیا حال و روز خوبی ندارد ولی منطقه فیرورق خوی ، آب و هوای دل انگیز چالدران ، طبیعت منحصر به فرد ماکو با صخره های مستحکمش و رودخانه مرزی ارس در پلدشت در تابستان امسال آماده پذیرای مسافران تابستانی هستند.

در ادامه مطلب با تصاویری زیبا و مقالاتی درباره تاریخ و ریشه نام اورمیه هستیم.



نگاهى نو به تاریخ باستان اورمیه
امروزه تورکولوژها برآنند که اراتتاها گروهى از سومریان پروتورک هستند که همراه با سومریان به بین النهرین نرفته و در غرب آذربایجان از جمله اورمیه ساکن شدند. براى اولین بار ژ- اوپر موضوع قرابت زبانهاى التصاقى از جمله ترکى را با سومرى پیش کشید….

بعد از او فریتز هومثل در دهه ى سده ى ۲۰ میلادى با برابر نهادن واژه هاى سومرى و ترکى و توضیح ۳۵۰ واژه سومرى به کمک واژه هاى زبان ترکى بر ارتباط سومرى و ترکى تأکید کرد و از آن زمان زبان سومرى زبان باستانى ترکان شمرده شد. جالب اینکه وجه تسمیه کلمه ى «اورمیه» که مورد مناقشه پاره اى قرار گرفته کلمه ایست ترکى با منشأیى سومرى. « اور » در زبان سومریان پروتورک (ترکان باستان) به معناى شهر و آبادى و محل اسکان مى باشد.

شهر اورمیه

شهرستان ارومیه

مسجد جامع ارومیه

سه گنبد ارومیه

این کلمه در ترکستان شرقى تحت تصرف چین در شهر اورومچى و دهها شهر و قلعه ى باستانى نیز به یادگار مانده است. پایتخت سومرى ها نیز «اور» نامیده مى شد. جزء دوم کلمه یعنى « میه یا میا » همان میت ها یا میتانى هاى مى باشد که شاخه اى از ترکان باستان هوررى مى باشند. هوررى ها چهار هزار سال قبل در آذربایجان و اورمیه ساکن بودند و دولت بزرگ اورارتو بعدها از اجتماع طوایف هوررى و میتانى در آذربایجان و شرق آنا طولى تشکیل شد. شهر اورمیه در زمان هوررى ها و اورارتوها از جمله استحکامات مهم آذربایجان شمرده مى شد که نامش در کتیبه هاى اورارتویى و آشورى به کرّات دیده مى شود.

در این سنگ نوشته ها نام اورمیه به شکل اورمئت و اورمیاتى rumiate U/ Urmet دیده مى شود. پادشاهان آشور هر از چندگاهى به علت سرسبزى و تاراج ثروت منطقه اورمیه و غرب آذربایجان به این منطقه قشون کشى مى کردند مثلاً سلمنصر سوم شاه آشور( ۲۴ – ۸۵۹ ق.م) از جنگى سخن رانده که در ساحل دریاچه اورمیه انجام داده است. ساحل نشینان که از پیشروى ارتش خونریز و ویرانگر آشور متوحش شده بودند با قایق هاى الوارى به داخل دریاچه مى گریزند و سلمنصر سوم با بحریه اى مرکب از قایق هاى الوارى مجهز به بادبانهاى پوستى به تعقیب آنها مى پردازد و آب دریاچه را با خون فراریان گلگون مى سازد.

طبیعت زیبای آذربایجان غربی
طبیعت آذربایجان غربی

سیلوانا

سلماس


در کتیبه هاى اورارتویى به منطقه ى غرب دریاچه اورمیه « قیلزان‌ » گفته مى شد نه « گیلزان» . اورمیه در دوران تاریخى بعد از اورارتوها از جمله حکومت مستقل آذربایجان ( دوران پس از حمله اسکندر تا دوران اشکانیان) از اهمیت فروانى برخوردار بوده و به سبب قرار گرفتن در سر راه روم – شیز (تکاب / تخت سلیمان) بارها مورد تاخت و تاز قشون روم قرار گرفته و حتى یکبار به آتش کشیده شده بود.
شهر اورمیه به نوشته اى پاره اى از مورخین و جغرافیا دانان قبل و بعد از اسلام شهر زرتشت قلمداد شده است حتى بسیارى کوه « بیزو داغى » در شمال شرق اورمیه را زیستگاه زرتشت مى دانند. حتى پاره اى از مردم اورمیه معتقدند قبر مادر زرتشت « دوغدو » در اورمیه قرار دارد و جاى آنرا نشان مى دهند بنابه اظهارات محققان محل نامبرده قبر «بورلا خاتون » از قهرمانان کتاب عظیم و گرانسنگ دده قورقود مى باشد.

نویسنده : دکتر توحید ملک زاده


اقلیم ایران، ارومیه عروس شهر آذربایجان و ایران Urmia
[http://www.aparat.com/v/6guO4]

طبیعت زیبای سوله دوکل در دالانپر اوچ نووا (اشنویه) آذربایجان غربی
[http://www.aparat.com/v/gocK7]

منطقه آزاد ماکو در آذربایجان غربی با پاراگلایدر
[http://www.aparat.com/v/hzPV3]


اورمیه یا ارومیه ؟!

در مورد نوع تلفظ و نگارش نام اورمیه نقطه نظرات مختلفی در میان زبانشناسان، تاریخ نویسان و جهانگردان وجود دارد ، قریب به اتفاق آنها واژه « اورمیه » را درست دانسته ، تلفظ کرده و نوشته اند ، نوع تلفظ « اورمیه » توسط مردمانش نیز که آن را سینه به سینه از گذشتگان به ارث برده اند، این امر را به اثبات می رساند ….

به هر حال « اورمیه » این شهر باستانی با قدمت شش هزار ساله به اثبات رسیده اش به هر نوعی یعنی « اورمیه ، اورمیا، اورمی » خوانده و نوشته شود مهم نیست، مهم اینست که در همه حال حرف « و » قبل از « ر » آورده می شود و این بخاطر جزء اول این اسم « اور » می باشد که در زبانهای اورال آلتائیک ، ترکی باستان و سومری بمعنی شهر شناخته می شود .
تئوری سومری نام اورمیه : مدافعین این نظریه نام اورمیه را به شکل اور + مو (UR+MU ) و یا اور + مه (UR+ME) بکار می برند . اور در زبان سومری که زبانی هم ریشه و خویشاوند با زبان ترکی می باشد به معنی شهر و آبادی است ، به مانند شهرهای اور و اوروک پایتخت تمدن سومر و یا تمدن التصافی زبان اورارتو که قسمت نخست این نام نیز مرتبط با همین واژه می باشد .

خوی
خوی
تخت سلیمان تکاب آذربایجان غربی
تخت سلیمان آذربایجان غربی

آتشکده

اما بخش دوم این اسم ( مو –MU ) در زبان سومری به معنای بهشت یا بخشی از بهشت می باشد ، همچنین این لغت به باران نیز اطلاق می شود . « مه – ME ) ) نیز در این زبان به معنی معیار فرهنگی و یا نشانه های آن می باشد .بنا بر این اورمو« URMU» به زبان سومری به معنی شهر بهشتی و شهر باران می باشد « اورومه – URUME » یا اورمی ٍ نیز به معنای شهر با فرهنگ می باشد که با توجه به هوای نشاط آور اورمیه و لقب دارالنشاط که به این شهر تعلق دارد و همچنین مردمان با فرهنگ اش این گفته و شباهت موجود در این میان سنجیده و درست به نظر می آید و این بواسطه همانندی فرهنگی و زبانی غرب آذربایجان تحت عنوان دولت « آراتتا » با سومریان بوده زیرا در آن زمان زبان سومری که از نوع ( التصاقی ) زبانها می باشد حالت بین المللی داشته و در ملل همجوار نیز نفوذ داشته و این در حالی است رشد زبانی هردو « آراتتا و سومر » یکی بوده است .

چالداران
چالدران

آثار باستانی تمدن 8000 ساله سولدوز
سولدوز

نقده

نمونه این تشابهات فرهنگی و زبانی را می توان در نخستین رمان دست نوشته بشر « قیل قمیش » خلاصه کرد که بخشهایی از ماجرای آن در سرزمین آرتتا «آذربایجان غربی – اورمیه» روی می دهد . سندی دیگر از این روابط تنگاتنگ و نزدیکی این دو فرهنگ صفحه برنزی با تصویر قیل قمیش است که در سال ۱۳۲۲ شمسی از محوطه باستانی گوی تپه اورمیه کشف شده است .

تئوری اورال – آلتائیک نام اورمیه : « اور » در زبان ترکی باستانی بمعنای مکان و اوبا بکار می رود ، به نظر عده ای از صاحبنظران کلمات یورد( اورد ) و یئر نیز از همین ریشه اند . در زبانهای اورال آلتائیک ترکیبات متعددی وجود دارند که یاد آور نام اورمیه اند ، معنای همه آنها ، شادی ، زیبایی طبیعت سحر انگیز و ….. است .

مانند نامهای ، اورما – URMA ، اورمان – URMAN ، اورماس – URMAS ، اورم – URM ، اورومو – URUMU ، و ….. که بمعنای زیبایی ، الهام ، روحیه ، شوق و ذوق می باشد ، مانند کلمه ی « اورومچی » که اورو – URU به معنی زیبا و مچی – MCI بمعنی مرغزار و چمنزار است .

کوههای آذربایجان
جهنم دره سی خوی
دره جهنم

طبیعت خوی

همچنین به ترکی باستان می توان اشاره کرد که اورون – URUN ، اورین – URIN – ORIN ، و اورگون – URGUN همه به معنی شاد و شاداب بودن است . بنا بر این نظریه نام « اورمیه » کلمه ای اورال آلتایی – ترکی- به معنی مکان زیبا و شادی بخش است که بواقع نیز مصداق طبیعت و هوای سحر انگیز اورمیه می باشد .

اما عده ای نیز نام اورمیه را ناشی از تلفظ ترکی « رومیه » یا « رومی » می دانند ، طبق این نظر از آنجاییکه صدای « ر » در اول کلمات اصیل ترکی نمی آید برای بر طرف کردن این مورد به ابتدای اینچنین کلماتی « حرف « او» یا « ای » اضافه می شود شکی نیست ، اما اینکه نام این شهر رومیه یا رومی بوده باشد مورد قبول مورخین نیست و فاقد پایه و مایه علمی و تحقیقی است ، اما اگر این نظریه نادرست را هم در نظر بگیریم این واژه اورمیه تلفظ می شود نه ارومیه .

اما نظریه دیگری نیز غیر از این موارد ذکر شده وجود دارد وآن مربوط می شود به کتب مذهبی و تفاسیری که از قرآن کریم موجود می باشد ، در بیشتر آنها از خضر نبی (ع) با نام ( اورمییا ) یاد شده است .

مسجد جامع سلجوقی اورمیه
مسجد جامع ارومیه
آثار تاریخی ارومیه
خانه تاریخی ارومیه
و نام خضر « سبز » که آن حضرت با آن شناخته می شود بواسطه معجزه ایشان و سبز و جوانه دادن درختان خشکیده ای بود که به آنها تکیه می داده و یا از هر جایی که عبور می کرده سر سبزی را به ارمغان می آورد . علامه طباطبایی نیز در تفسیرالمیزان جلد ۱۲ صفحات ۸ و ۵۹۷ به این معجزه حضرت خضر نبی ( اورمییا ) اشاره کرده است .

مدافعین این نظریه نام شهر باستانی اورمیه را برگرفته از نام حضرت « اورمییا » خضر نبی و سرسبزی اورمیه را نیز از قدوم آن حضرت می دانند . خود نگارنده نیز بارها این گفته را از زبان پیر مردان و پیر زنانی که آن را سینه به سینه از گذشتگانشان به ارث برده اند شنیده ام .

البته در این مورد که حضرت خضر نبی ( اورمییا ) به محلی بنام « باجروان » سفری داشته اند شکی در آن نیست ، چرا که علامه طباطبایی نیز در تفسیر المیزان ج ۱۳ ص ۶۰۱ به این موضوع اشاره داشته اند و حتی از زبان سایرین نیز به این موضوع اشاره کرده و نوشته اند و نام آن روستایی را که صحبتش به میان آمد « باجروان » در گذشته شهری بزرگ و آباد از توابع دشت مغان آذربایجان بوده است و اورمیه نیز می تواند در مسیر این سفر باشد . البته وجود مکانهایی با نام « خضر » در جای جای آذربایجان نیز این نظریه را تقویت می نماید به عنوان مثال روستای خیضر ، خیضرلی در جنوب اورمیه ، خیضر آوا در شرق عجب شیر و روستاهایی با همین نام در شمال غربی قره ضیاء الدین و جنوب شرقی (اهر ) .

urmia

سویوق بولاق یا مهاباد آذربایجان غربی
غار سهولان
مهاباد
اما همانطوریکه در ابتدای این سطور نیز به آن اشاره شد ، نگارش صحیح « اورمیه »یعنی « و » قبل از « ر » و اشاره به آن توسط بسیاری از مورخین و صاحبنظران نیز این امر را تایید می کند ، که از این اسامی و کتب متعدد برای نمونه می توان به مسالک و ممالک استخری – تاریخ ماد – ام دیاکانوف ، ترجمه کریم کشاورز – ایران زمین ، جلیل زاهد و محمد رضا زهتابی – رضائیه در چشم انداز تاریخ ، پرویز شهریار افشار – آذربایجان در سیر تاریخ ، رحیم رئیس نیا – اورمیه در گذر زمان ، حسن انزلی – معرفی شهرهایی از آذربایجان ، پرویز یکانی زارع و دهها و صدها کتاب و نقشه های تاریخی که همگی بر نام این شهر قدیمی ( اورمیه ) = (اورمی –ه ) صحه می گذارد .

ماکو
دیدنیهای آذربایجان غربی

west azerbaijan

مرکز استان آذربایجان غربی که امروزه اورمیه یا ارومیه خوانده می‏شود یکی از قدیمی‏ترین شهرهای کشورمان ایران است که بیش از چهار هزار سال سابقه تاریخی دارد.

در مورد نام این شهر نظرات مختلفی ابراز شده است و گویا یکی از قدیمی‏ترین نامهای آن چی‏چست بوده است (به نام دختر زرتشت و نظر به اینکه این شهر مهد زرتشت بوده) ولی بحث ما روی نام فعلی آن است که میان اورمیه و ارومیه سرگردان است به چند نظریه در مورد نام شهر اشاره می‏کنیم و روی هر کدام بحث مختصری خواهیم داشت.

۱- ساده ‏ترین تحلیلی که از نام شهر به عمل آمده و در کتب چندی به آن اشاره شده این است که آن را اورمیه دانسته به اور+ میه (میاه) تجزیه کرده‌‏اند و عقیده این تحلیل‏گران آن است که اورمیاه واژه‌‏ای عبری است. «اور» به معنی شهر (همانند اورشلیم) و میاه جمع «ماء» به معنی آبها و اورمیاه یعنی شهر آبها. همانگونه که اورشلیم به معنی شهر سلامتی است.

این نظریه بسیار ساده‌‏لوحانه به نظر می‏رسد و گویا مستمسک نظریه ‏پردازان آن اشتراک واژه «اور» در دو شهر اورمیه و اورشلیم بوده و در ادامه اشاره می‏کنیم که اصولاً (میه)ای در میان نیست تا تبدیل به «میاه» شود و این شهر در سابقه تاریخی خود جمعیت غالب یهودی نداشته که نام شهر یادگاری از آنها باشد.

آذری

گردشگری ارومیه

آرامگاه پوریای ولی
پوریا ولی

۲- گروه دیگری بر این عقیده‌‏اند که این شهر سرزمین اورارتوها بوده است و نام اورمیه با نام اورارتوها در ارتباط است و از آنها باقی مانده است. این گروه اورمیه را قبول دارند نه ارومیه را.

۳- عده دیگری می‏گویند این شهر از قدیم ‏الایام دروازه روم بوده است (ترکیه فعلی). بنابراین با پسوند نسبیت تبدیل به رومی و با پسوند “ه” مکان به شکل رومیه در آمده است و از آنجایی که تکلم شهر به زبان ترکی بوده و ترکان عادت داشته‌‏اند و دارند که معمولاً به اول اسامی الف زایدی اضافه کنند همچون شنبه=ایشنبه و رضا=ایرضا به رومیه نیز الفی اضافه کرده آنرا اورومیه یا ارومیه نموده‌‏اند.

این نظریه از چند جهت ضعیف به نظر می‏رسد اول اینکه دروازه روم آنچنان که از بقایای جاده ابریشم نیز مشخص است از شمال استان بوده است نه از این شهر و دوم اینکه چرا اهالی ترک زبان شهر برای ساختن نام شهر خود از دستور زبان عربی پیروی کردند؟

۴- اورمان (ORMAN) در ترکی به معنی جنگل است عده قلیلی نام شهر را مشتق از اورمان دانسته و مدعی می‏شوند که شهر جنگلهای وسیعی داشته است. این نظریه سست‏تر از موارد قبلی است.

۵- پنجمین نظریه‏‌ای که مطرح می‏کنیم نام شهر را با نام شهر اورومچی در ترکستان چین (ایالت سین‏کیانگ) در ارتباط می‏داند بر اساس این نظریه خاستگاه اصلی ترکان آسیای میانه و ایالاتی از چین است و اقوام ترک در طول تاریخ به طور دسته جمعی یا انفرادی مهاجرتهای متعددی را به سمت غرب انجام داده‌‏اند. به طوری که امروزه ملل ترک تا غربی‌‏ترین نقاط اروپا پراکنده شده‌‏اند. ترکستان چین که تا چندی قبل دولت مستقلی بود دو شهر بزرگ و تاریخی دارد. اورومچی و قشقر (کاشغر). اورومچی که مورد بحث ماست و عده‏‌ای نام عشایر قشقایی در جنوب کشورمان را نیز مشتق از قشقر دانسته‏‌اند (هر چند در این مورد نیز نظریات دیگری مطرح است). رسم بر این بوده و الان نیز است که وقتی مهاجرینی از یک منطقه به منطقه دیگر می‏روند نام محل اصلی خود یا نام طایفه و عشیره خود را به محل تازه اطلاق می‏کنند و ما این هر دو را در اورمی مشاهده می‏کنیم. می‏توانیم اینگونه در نظر بگیریم که طوایفی از ترکان به محل این شهر و محل روستاهای اطراف کوچیده‏‌اند.

ارومیه

اورمیه

تکاب

گروهی از آنها محل تازه خود را به نام شهر و آبادی اصلی خود نامگذاری کرده‏‌اند همچون اورمی از اورومچی و توپراق قلعه (روستایی در شمال شهر) که در عین حال نام یک محل تاریخی در آسیای میانه نیز می‏باشد و تعداد زیادی از همان مهاجرین محل جدید خود را به نام عشیره و طایفه خود نامیده‌‏اند همچون چونقورالی – دانقیرالی – یاغمورالی – سوروک – بدکی (نام روستاهایی در اطراف اورمی) و دوه‏لی (روستایی در سلماس) که به ترتیب از نام طایفه‏‌های چونقورلو – دانقیرلی – یاغمورلو – سوروکلو – بدکی -دوه‏لیخانلی گرفته شده‌‏اند. لازم به تذکر است که بیشتر طوایف فوق‌‏الذکر الان هم در میان قشقاییان به صورت طایفه‌‏ای زندگی می‏کنند. بنابراین فرض ما اینگونه شکل می‏گیرد که یک گروه از اقوام مهاجر از ترکستان هنگام ورود به ایران دو شاخه می‏شوند یکی به منطقه آذربایجان مهاجرت می‏کنند و آبادی‌های فوق‌‏الاشاره و بسیاری از آبادی‌های دیگر را به نام طایفه یا موطن اصلی خود نامگذاری می‏کنند و گروه دیگری از همان طوایف به جنوب کشور رفته و عشایر قشقایی را تشکیل داده‌‏اند و نام عشیره‌‏ای خود را همچنان حفظ کرده‌‏اند[۱]، ما اورمیه یا ارومیه را قبول نداریم و اصولاً پسوند یه=ye  بعداً به نام شهر اضافه شده است.

اورمی

سد ارومیه

orumiyeh

بحث تاریخی و بررسی اسناد تاریخی در این مورد را به مورخین وا می‏گذاریم و به چند سند ادبی اشاره‏‌ای خواهیم داشت:

۱- در یک مثل فولکلوریک ترکی آذربایجانی آمده است:…گل اوخو بیزیم دیلی – بیزیم دیل اورمو دیلی – اورمودان گلن آتلار… در این سند شفاهی که از قرون کهن در سینه مردم آذربایجان باقیمانده نام شهر «اورمو» آمده است.

۲- آشیقها، نوازندگان محلی آذربایجان هستند که اکثراً مشاور و همه‌‏کاره قوم نیز بوده‌‏اند. سابقه تاریخی آنها چندین هزار سال است. ولی قدیمی‏ترین آشیق آذربایجان که اشعارش را در دست داریم آشیق قوربانی است که معاصر شاه‌‏اسماعیل صفوی بوده. در جایی از دیوان آشیق قوربانی می‏خوانیم:

اورمونون یوللاری دوزوم-دوزومدور / اورمو کاروانینین یوکو اوزومدور

در اینجا نیز نام شهر «اورمو» آمده است و به اصلی‏ترین محصول شهر در آن دوره تاریخی (حدود پانصد سال پیش از این) یعنی انگور اشاره شده است که هم‏‌اکنون نیز از محصولات عمده شهر می‏باشد.

جاده ارومیه - تبریز
جاده تبریز به ارومیه

دریاچه ارومیه
چیچست

۳- در دوره‏‌های متأخر سری هم به دیوان میرزا علی معجز شبستری می‏زنیم. ایشان از شعرای معاصر رضاخان بوده و در چند جای دیوانش لفظ اورمو آورده است به عنوان مثال:

ائدنده اورمونو اشغال اسماعیل آقا / آخیردی سئل کیمی بیچاره ازرقین قانی.

۴- بعد از نام همه شخصیت‌های تاریخی شهر چون حسام‏‌الدین چلبی و صفی‏‌الدین همواره واژه اورموی آمده است و این نشان‏‌دهنده آن است که نام شهر اورمی بوده چون اگر نام شهر اورمیه بود در ساختن صفت نسبی از آن «ی» حفظ می‏شد و باید می‏گفتیم حسام‏‌الدین اورمیوی، همچنانکه در نسبت دادن شخصیت‌هایی از شهرهای قونیه و ملطیه به آن شهرها همواره «قونیَوی» و «ملَطیَوی» گفته شده است نه قونَوی و مَلَطَوی.

تذکر: معمولاً در زبان روسی و به تبع آن در زبان آذربایجان رایج در شمال رود ارس همچنین در تعدادی از زبانهای خارجی مخصوصاً نامهایی که به مصوت ختم شده‌‏اند الف زایدی می‏آید که در مصوتها با یک «ی» نیز همراه است همچنانکه نامهای اندونزی، ژاپن و آلمان به صورت اندونزیا، یاپونیا و آلمانیا تلفظ می‏شود.

بنابراین با این مدل «اورمو» به شکل «اورمویا» در می‏آید که می‏تواند به راحتی به اورمیا و ارومیه تبدیل شود و شاید یکی از دلایل تبدیل اورمی به اورمیه در اثر کثرت استعمال استفاده از این شیوه باشد که رفته رفته بر سر زبانها افتاده و رایج شده است.[۲]

بر فراز ماکو
ماکو
موزه ارومیه
موزه ارومیه
ساری داش یا سردشت آذربایجان غربی
سردشت

معنی لغوی اورمو: در مورد معنی لغوی اورمو می‏توانیم بگوییم که می‏تواند مشتق از مصدر ترکی «اورماق» شکل قدیمی «وورماق» به معنی زدن، نشانه‏‌گیری کردن و معانی قریب به آن باشد. اورماق در دیوانهای شعرای آذربایجان مکرر آمده است به عنوان مثال حکیم فضولی می‏فرماید:

دم خیر سؤزوندن اور دمادم / ور خیر دئمزسن ابسم ابسم

بنابراین «اوروم» به معنی محل نشانه‏گیری و هدف و آماج و اورومچو به معنی نشانه‏‌گیر و تیرانداز خواهد بود.

از یک زاویه دیگر نیز می‏توانیم به مسئله نگاه کنیم و آن این است که شهر اورومچی در چین به احتمال قوی در مسیر و در اوایل جاده ابریشم قرار داشته و عده زیادی از افراد آن به اروپا (روم) به تجارت می‏رفته‏‌اند و از این جهت «رومچو» و با اضافه کردن الف زاید ترکی «اورومچو» نامیده می‏شده‌‏اند. رفته رفته همین نام روی شهر باقیمانده است یا شاید همین اورومچوها شهر اورومچی را ساخته‏اند و بعد تعدادی از آنها به آذربایجان مهاجرت کرده و محل خوش آب و هوای آن را پسندیده و در آن ساکن شده‏‌اند و آنرا با روم (اوروم) برابر دانسته‏‌اند. (اورومو بولدوق = روم را پیدا کردیم).

اورومو = اورمو

لازم به تذکر است که در زبان ترکی به تاجرانی که به یک شهر بیشتر مسافرت داشته‏اند نام همان شهر با پسوند «چی» اطلاق می‏شد همچنانکه امروز هم در میان نام خانوادگی تعدادی از هم میهنامان به نامهایی چون تهرانچی و استانبولچی برخورد می‏کنیم (باکیچی‏نین سؤزو سووو کاغیذی-مرحوم شهریار)

سلماس
کاخ شهرداری خوی

کاخ شهرداری خوی

ورودی شهر

– کوتاه سخن اینکه در یک جمع ­بندی از مطالب بالا مشاهده می‏کنیم نام شهر به صورتهای اورمیه – ارومیه – رومیه – ارمیه – اورومیه – اورمویا – اورمیا نوشته شده است ولی با مراجعه به اسناد ادبی و بررسی قراین که تنها به چند مورد از آنها اشاره شد آنچه بیشتر از همه به چشم می‏خورد واژه «اورمو» می‏باشد بنابراین اگر فرد منصفی باشیم و به آداب و رسوم و فولکلور اهالی نیز احترام قایل باشیم باید همان واژه «اورمو»« و یا حداقل «اورمی» به کار ببریم نه اورمیه و نه ارومیه و نه واژه دیگر.

و اما ساده‏ ترین تحلیل که سهل‏ الوصول‏ ترین معنی را نیز دارد و نظریه اصلی خود اینجانب به شمار می‏ آید این است که اورمو از دو کلمه اور+مو تشکیل یافته.

اور تلفظ قدیمی «قور» از مصدر «قورماق» به معنی بنا نهادن و آباد کردن گرفته شده است که معنی شهر نیز از آن استخراج می‏شود و «مو» معنی «من» می‏دهد در زبان سومری به جای کلمات من – سن واژه‏ه‌ای مئ – سئ (ME-SE) به کار می‏رفته است و اورمو یا اورمه با این حساب «شهر من» معنی می‏دهد. همین واژه (مئ) در کلمه مئآنا(میانه) نیز خودنمایی می‏کند و نام این شهر نیز به معنی (مادر من) و سئآنا(چیانه) در منطقه سولدوز به معنی (مادر تو) می‏باشد.

به همین صورت است کلمه «ماوانا». مئ + وانا= آبادی من.

[۱] مطالب اشاره شده در حد نظریه مطرح شده‌‏اند چنانکه نظریات دیگری مطرح‌اند که نشان‏‌ دهنده مهاجرت آن اقوام (اورومچی و قشقر و امثالهم) از منطقه اورمی هستند.

[۲] دکتر توحید ملک‌زاده در این مورد نظر دیگری دارد. طبق نظر ایشان کاربرد واژه ارومیه توسط مرحوم تمدن بوده است که ایشان نیز برای خود دلایلی داشته است.(رجوع شود به کتاب »تاریخچه دارالنشاط اورمیه« تألیف دکتر توحید ملکزاده دیلمقانی).

نویسنده: استاد بهرام اسدی

دسته بندی : آذربایجان , * آرتاویل،اورمو،زنگان ,
برچسب ها : آذربایجان غربی , اورمیه , urmia , west azerbaijan , تاریخ آذربایجان , گردشگری , نام ارومیه ,



» درباره تبریز و آذربایجان و اخبار About and News ( پنجشنبه 15 اسفند 1398 )
» ویروس کرونا تهدیدی در ایران ( پنجشنبه 8 اسفند 1398 )
» نقاش و نگارگر استاد علی اصغر پتگر ( جمعه 25 بهمن 1398 )
» زینب پاشا بانوی رابین هود ایران ( جمعه 18 بهمن 1398 )
» خانه زیبا که به هتل بوتیک در تبریز تبدیل می‌شود ( یکشنبه 6 بهمن 1398 )
» بنیس شبستر ، روستای دانشگاهی بدون بیکار و بی سواد ( چهارشنبه 25 دی 1398 )
» برف زمستانی 1398 تبریز ( پنجشنبه 19 دی 1398 )
» اردبیل؛ سرزمین چشمه‌های بهشتی آذربایجان ( شنبه 14 دی 1398 )
» مشکلات صنعت کفش چرم دستدوز تبریز ( چهارشنبه 4 دی 1398 )
» شب خاطره ها چیلله گئجه‌سی ( شنبه 30 آذر 1398 )
» خلیل بحران طنز پرداز ( چهارشنبه 20 آذر 1398 )
» شهر شکی جمهوری آذربایجان ( شنبه 9 آذر 1398 )
» پاکبان و جدال با فاضلاب برای یک لقمه نان حلال ( یکشنبه 3 آذر 1398 )
» دوربین تبریز لینک 80 ( گردشی در اطراف بیلانکوه ) ( پنجشنبه 23 آبان 1398 )
» پارک باغ‌شهر تبریز ( دوشنبه 13 آبان 1398 )
» مسجد حسن پاشا در انتظار احیا ( جمعه 3 آبان 1398 )
» شهر گمشده اوجان آذربایجان در راه احیا ( جمعه 26 مهر 1398 )
» عشایر شاهسون آذربایجان از اصالت تا زندگی شیرین ( دوشنبه 15 مهر 1398 )
» مصاحبه مینا خلیل‌ زاده فتحی برنده جایزه هوانوردی آمریکا ( چهارشنبه 10 مهر 1398 )
» چهار پروژه و نابودی چهار اثر تاریخی تبریز ( پنجشنبه 4 مهر 1398 )
» زووفان حیوانات تبریز ( دوشنبه 25 شهریور 1398 )
» تصاویر محمدحسن‌میرزا قاجار در دارالحکومه تبریز ( چهارشنبه 20 شهریور 1398 )
» دلیرمردی که سوختن ارسباران را برنتابید ( دوشنبه 11 شهریور 1398 )
» حوادث اشغال تبریز توسط ارتش سرخ در شهریور ۱۳۲۰ ( دوشنبه 4 شهریور 1398 )
» شهروند لینک آذربایجانی 78 ( مهری نژاد ) ( سه شنبه 29 مرداد 1398 )
» سرگذشت دراماتیک امپراتوران مدرسه‌سازی مردانی آذر ( شنبه 19 مرداد 1398 )
» ضرورت احیا هتل قدیمی گراند و محله پاساژ تبریز ( جمعه 11 مرداد 1398 )
» ساعت به وقت گدایی در شهر بدون گدا تبریز ( دوشنبه 31 تیر 1398 )
» شهروند لینک آذربایجانی 77 ( آراز نویدی ) ( جمعه 21 تیر 1398 )
» چهارمین جشنواره خلاقیت و نوآوری تبریز ( پنجشنبه 13 تیر 1398 )
موضوعات

لینکستان

» سازمان گردشگری شهرداری تبریز Tourism Development Organization of Tabriz Municipality
» گردشگری آذربایجان شرقی - تبریز توریست
» آپارات کارتونهای آذربایجانی
» وبلاگ کلیبر سیتی (پریسا)
» وبسایت تبریز دانلود (هادی)
» آنایوردوم خطبه سرا
» آذربایجان و پیرامون (عبدالحسین)
» وبلاگ بایرام (بیانی)
» وبلاگ جانیم آزربایجان(elçi bəy)
» وبلاگ مازگامت
» یئنی قاپی
» سایت ادبیات ترکی ایشیق
» شهرمن تبریز (یاشار)
» وبلاگ باخیش(شادی)
» وبلاگ سهند ما (محسن)
» خاطیره لر دوراغی (حسین واحدی)
» صنم در اوج (سجاد)
» وبلاگ اشعار ترکی آذری و فارسی
» یوردوم ملکان
» وبلاگ تبریز شهر اولین ها (سعید)
» سهند توپراقی(جواد نجات)
» املاک قربانی (اسپیران)
» وبلاگ ینگی اسپیران (محمد)
» آنــــا یــوردوم تــبریــز(عبدا.. رضوی)
» وبلاگ کشاورزی آمقانی اسکو(شوکتی)
» وبلاگ گوگان
» ....................................
» وبلاگ اخبار اردبیل (فرزاد)
» وبلاگ شهریمیز اورمو
» دئیه لر(دیگاله)-اورمیه
» وبلاگ مشگین شهر (میلاد)
» وبلاگ چشمه های بهشتی آرتاویل
» پروژه های عمرانی ایران
» وبسایت مشهد امروز (اشکان)
» مشهد شهر بهشت (امیرحسین)
» وبلاگ شهر خرم آباد
» وبلاگ هورامان
» وبلاگ برازجان (بوشهر)
» وبلاگ آموزش رانندگی
» هواشناسی ایرما
» ......................................
» وبلاگ گالری تراکتور
» وبسایت گسترش فولاد تبریز
» وبسایت باشگاه ماشین سازی تبریز
» وبسایت رسمی باشگاه تراکتورسازی
» لینک پیش فرض دوم
» لینک پیش فرض اول
» لیست لینک ها

آمار بازدید


کل بازدید ها :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل مطالب :
آخرین بروز رسانی :

تبریز دیجی لینکلر

تلگرام تبریز ویکی لینکلر

 اینستاگرام تبریز ویکی لینکلر

 آپارات شبکه سهند

آپارات سهند موزیک

آپارات سهند کارتون

آشپزی آذربایجان

تبریز 2018

فیسبوک

لنزور

آذربایجان نیوز

توریسم و گردشگری

سوغات و صنایع دستی

هواشناسی آذربایجان

اصالت و رسوم آذربایجان

مشاهیر

اولین های تبریز

ترکی آذربایجانی

تاریخ باستان

درباره ما


مجموعه تبریز ویکی لینکلر
Tabriz WikiLinks
آغاز وبلاگ در آذر ماه 1391
*******************

وبلاگ تبریز ویکی لینکلر
Tabrizlinks.mihanblog.com

وبلاگ تبریز دیجی لینکلر
Tabrizdigilinks.mihanblog.com

اینستاگرام تبریز ویکی لینکلر
Instagram.com/tabrizlinks

فیس بوک تبریز ویکی لینکلر
Facebook.com/tabrizlinks

شبکه ویدیویی نماشا تبریز لینک
Namasha.com/tabrizlinks

آپارات ویدیویی شبکه سهند
Aparat.com/sahandtv

آپارات ویدیویی سهند موزیک
Aparat.com/sahandmusic

آپارات ویدیویی سهند کارتون
Aparat.com/sahandcartoon

آپارات ویدیویی آشپزی آذربایجان
Aparat.com/sahandchef

آپارات ویدیویی بازنشر تبریز 2018
Aparat.com/tabriz_2018

کانال یوتیوب ویدیویی
youtube.com/tabrizlinks

گالری لنزور تبریز ویکی لینکلر
Lenzor.com/tabrizlinks

تلگرام تبریز ویکی لینکلر
https://t.me/tabrizlinks
@tabrizlinks


ایجاد کننده وبلاگ : تبریز قارتال


    گوگل

    ویکی پدیا

    کتاب ترکی

    دیکشنری زبان ترکی

    دایره المعارف مجازی

    دریاچه ارومیه

    مستمندان تبریز

    استخدامی

    تبریز سرچ

    دیوار تبریز

    رقص آذری

    زنجان توریسم

    تبریز مدرن

    tripadvisor

    تراکتور لینک

    آمار و داده های تبریز

    نصرنیوز

    خبرگزاری شهریار

    آخار آذ

    آناج

    آذرقلم

    دورنا نیوز

    میراث فرهنگی آذربایجان

    صدا و سیمای مرکز استان آذربایجانشرقی

    استانداری آذربایجان شرقی


شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic