تبلیغات
تبریز ویکی لینکلر - بزرگترین وبلاگ تبریز و آذربایجان - مطالب تبریز قارتال
 

تبریز ویکی لینکلر

 
تخریب گورستان تاریخی پینه شلوار تبریز
نظرات |

ظهور تمدنی تخریبگر مُدرن در تبریز !


پینه شلوار شادآباد مشایخ ، قبرستانی تاریخی در تبریز که فراموش نشده بلکه در حال تخریب شدید است!
تبریز بارها و بارها مورد هجوم و حمله و جنگ بوده اما اینبار شدت تخریب با ظهور تمدنی تخریبگر که حتی به میراث و گورستان های تاریخی آن هم رحم نمیکنند!
نه تنها به باغشهر و درختان تبریز رحم نشد به آثار تاریخی و میراث مردم تبریز نیز رحم نمیشود!

گورستان


مغولان در حمله به آذربایجان و ایران ، اماکن فاخری مثل رصدخانه مراغه ، گنبد سلطانیه ، ربع رشیدی و شنب غازان ساختند ولی تمدن باصطلاح مدرنی که حالا در قرن 21 داریم بیشتر آثار ما را نه تنها فراموش کرده بلکه نابود میکند!
ارک علیشاه ، چهارمنار ، خلعت پوشان ، آنچه که از بقایای شنب غازان و تونلها و ... مانده همگی نمونه و میراث جلوی چشم ما هستند که پرپر شده اند!
اما گورستانی مثل پینه شلوار که میشد از آن بعنوان میراثی خاص و جذاب برای توریستهای جهانی استفاده کرد، جلوی چشم نیست تا ببینیم چه بلایی سر آن میاید!

در زمان پهلوی آثار بسیار تنها در شهر تبریز تخریب شدند از عالی قاپو تا کاخها و باغهای تاریخی باغشمال و...   ولی متاسفانه این تخریبات همچنان در دوره فعلی نیز  بنحوی آرام ادامه دارند.
تمدن کنونی ما در تبریز سازنده عمل نمیکند.

تجدید نظر کنید در رفتارها...

گورستان پینه شلوار شادباد مشایخ تبریز
قبرستان قدیمی

شادباد مشایخ

مقبره سلطان اویس


هم راز و همسان گورستان پینه شلوار تبریز ، گورستان و زیارتگاه بسیار تاریخی خالد نبی گلستان است که اخیر در سال 1396 مورد بی مهری (عمدی) در سایه بی توجهی میراث فرهنگی قرار گرفت ولی اینجا در تبریز در سکوت مطلق و ناشناخته بتدریج این گورستان در حال نابودی کامل است.


اگر خود بنده شخصا بودم و یک تصمیم گیرنده ، این گورستان را بازسازی و آنقدر تبلیغ و معرفی میکردم که قطبی گردشگری برای ایران در سطح جهان تبدیل شود و این پتانسیل را هم بعلت شرایط خاص این گورستان ، بخوبی دارد ولی مدیران ما کج فهم و کج سلیقه و بیخیال هستند با تمدن مثلا پیشرفته ای که ادعای آنرا دارند.

میراث فرهنگی آذربایجان پس کجاست چرا هیچ کسی صدایش درنمیاید؟!

در ادامه با تصاویر دردناک از تخریب بی سر و صدای پینه شلوار تبریز همراه با توضیحات و گزارشی از گورستانها ، هستیم.
قبلا به توضیحات کامل گورستان پینه شلوار پرداخته ایم:


پینه شالوار


نمونه هایی از بی مهری تمدن مدرن تخریبگر!

گورستان و سنگواره های تمدن 9000 ساله آذربایجان در شهریئری مشگین شهر اردبیل
این محوطه باستانی بسیار مهم بحال خود رها شده و بیشتر سنگواره ها و آثار در باد و باران و حتی آدمیزاد در حال ترخیب جدی هستند!

پیرازمیان


گورستان خالدنبی گلستان ؛

گورستان تاریخی و منحصر به فرد «خالد نبی» در شرق استان گلستان که پیشتر نیز بارها مورد دست درازی قرار گرفته و خسارت‌هایی به آن وارد آمده بود، بار دیگر مورد دست درازی قرار گرفت و در اتفاقی بی سابقه، به آتش کشیده شد.
 
حریقی که در واپسین ساعات پنجشنبه به وقوع پیوست و فردای آن روز با تلاش خادمان زیارت گاه خالد نبی(ع) و کمک اهالی روستاهای منطقه مهار و خاموش شد؛ اما مراتع خشک لابلا و پیرامون گورستان را بلعید و آثاری تلخ بر پیکره سنگ قبرهای گورستان بر جای گذاشت.
سنگ قبرهایی منحصر به فرد که تا یکی دو دهه پیش شمارشان بسیار بیشتر بود؛ اما کوته نظری برخی موجب شد، شمارشان روز به روز کاهش پیدا کرده و آسیب های فراوانی متوجه شان شود. سنگ های استوانه ای بلندی که به باور کارشناسان، مردانی کلاه بر سر و زنار بسته بر کمر بودند و قدمتشان به دوران پارینه سنگی برمی‌گردد، ولی تا کنون سن دقیقشان بررسی و مشخص نشده و از این روی بهتر است در بیان سن و سالشان احتیاط کرد.

کوتاهی که تأمل در آن برای شگفت زده نشدن از حال و روز وخیم این گورستان کفایت می‌کند؛ گورستانی که هرچند سالانه شمار بسیاری از زائران و گردشگران ایرانی و خارجی را به خود جلب می‌کند و در سایه جذابیت های فراوانش، اسم و رسمی یافته، کوچکترین محافظتی از آن نمی شود و به همین دلیل، تهدیدات فراوانی متوجه آن است.


خالد نبی



حال تصاویر کامل گورستان پینه شلوار تبریز را میبینیم...


پینه شلوار تبریز
از مندرجات کتیبه های قبور معلوم میشود که عده ای از مشایخ و عرفا و امرای قرون هفت و هشت و نه و همچنین سلطان اویس  در این گورستان به خاک سپرده شده اند.
سلطان اویس جلایری، دومین پادشاه از سلسلۀایلکانی یا آل جلایر است وی در سال 757هجری قمری در بغداد به تخت نشست.آل جلایر یا ایلکانیان از نواده های ایلکانویان بن جلایر یکی از سران سپاه هلاکو خان بودند که در عراق و آذربایجان به مدت هفتادو سه سال حکومت کردند مؤسس این سلسله حسن بن حسین بن(آق بوغا)بن ایلکابن جلایر بودکه در سال 740 قمری دربغداد به فرمانروایی رسید.

سلطان اویس پس از تصرف تبریز این شهر را مقر حکومت خود قرار داده و نوزده سال حکم راند.خانقاهی در شاد آباد داشت که محفل بسیار مجللی فراهم میاورد که عرفا و هنرمندان و شعرا را گرده هم میاورد.در مورد نام این روستا عامۀ مردم و خود روستاییان «پینه شلوار»می نامند.
در وقفنامۀ ربع رشیدی متعلق به ربع اول قرن هشتم،ص 374و کتب مزارات تبریز مانند روضات الجنان و جنات الجنان حافظ حسین کربلایی و روضۀ اطهار ملا حشری تبریزی،نام این روستا شاد آباد و در الواح قبور متعلق به قرن هفت و هشت هجری موجود در شاد آباد مشایخ قید گردیده است.اما غیاث الدین،مؤلف تاریخ حبیب السیر،سه قرن بعد،نام این قریه را «پیران شروان»درج کرده(243ص ـ ج 3)که پیران شروان در تلفظ عام اکنون به پینه شلوار مبدل شده.

گورستان شادآباد مشایخ که مدفن برخی از شیخان و عارفان شهر تبریز در سده‌های هفت، هشت و نه هجری است، در جوار این روستا و در دامنهٔ تپه‌ای واقع شده‌است.
گورستان شادباد مشایخ یا پیر شروان، گنجینه‌ای از مقبره عرفای نامی، بزرگان، سلاطین و مشایخ ایران توسط سازمان میراث فرهنگی استان در حال مرمت است! (مشخص نیست)
این گورستان از قرن پنجم هجری قمری محل دفن بوده و در طول چند قرن سلسله‌ای از عرفا در آنجا مدفون شده‌اند.


وضعیت پینه شلوار در سال 1395 - 1396
پینه شلوار

پینه شلوار تبریز

ظلم مسئولان امر را میبینید که سنگ قبرهای تاریخی به چه روزی افتاده اند!
قبور تبریز

آرامستانهای تبریز

گورستان تاریخی تبریز

قبرستان تاریخی تبریز


امروزه گورستان های قدیمی در شهرهای مهم جهان، بخشی از هویت تاریخی محسوب می شوند و دولت ها برای معرفی آنها، به عنوان خانه ابدی اعضای جامعه به ویژه شخصیت های برجسته، به گردشگران می کوشند.
بر همین اساس گورستان پرلاشز پاریس و نوودویچی مسکو از جمله مقاصد مهم گردشگران است و شهرداران این کلان شهرها با اتخاذ تمهیدات ویژه برای آراستگی این مکان های تاریخی می کوشند.
کهن شهر تبریز نیز به دلیل قدمت تاریخی بالای چهار هزار ساله آن و واقع شدن در مسیر جاده تاریخی ابریشم، از زمان های دور تا به امروز، گورستان های فراوانی داشته است که قدمت برخی از آنها مانند 'دوه چی قبرستانی' به عصر آهن می رسید.
'گجیل' (بوستان گلستان باغی)، 'نوبر'(محل فعلی عمارت شهرداری)، 'قاسم خان والی'(دبیرستان طالقانی)، شاوا، حسینی، چرنداب، طوبائیه (بوستان فعلی کنار اداره کل اوقاف و امور خیریه کنونی)، گورستان چرنداب تبریز (مقبره الوزرا) ، گورستان سرخاب (مقبره الشعرا) ،  قوم تپه و... از دیگر گورستان های قدیمی و تاریخی تبریز و شاهد زنده و گویای بسیاری از اتفاقات و رویدادهای مهم این کهن شهر هستند که در هشت دهه اخیر به دلیل توسعه شهری از میان رفته اند.


تخریب آثار تبریز

پینه شلوار

تخریبگران

میراث فرهنگی

گور تبریز

میراثیمیز

میراث تبریز

وضعیت قبر سلطان اویس در پینه شلوار !
اوقاف تبریز


گورستان های تاریخی، زمینه ساز توسعه گردشگری شهری است
مدیرعامل سازمان توسعه گردشگری شهرداری تبریز نیز می گوید: گورستان های تاریخی در کشورهای گردشگر پذیر مانند فرانسه، اسپانیا، آمریکا و روسیه از مکان های ارزشمند برای گردشگران است و این کشورها با صیانت از گورستان های تاریخی علاوه بر حفاظت از تاریخ شان، برای معرفی درگذشتگان سرشناس خود به جهانیان نیز تلاش می کنند.
رضا خلیلی خاطره جالبی از اهمیت مکان های تاریخی و یا مرتبط با رویدادهای تاریخی، نقل و اضافه می کند: تصور کنید گردشگران در پاریس برای بازدید از کانال های فاضلاب شهر که در طول انقلاب کبیر فرانسه مورد استفاده انقلابیون بوده است، پول پرداخت می کنند.
وی با بیان اینکه تبریز نیز به دلیل قدمت تاریخی خود به ویژه از دوره مشروطه به این سو، شخصیت های خفته زیادی در گورستان های خود دارد، یادآور می شود: بدیهی است که رسیدگی به گورستان های تاریخی و سنگ قبرهای موجود در آن علاوه بر تکریم بزرگان درگذشته در حوزه های مختلف مذهبی، تاریخی، علمی و ادبی، زمینه ساز شناساندن آنان در سطح بین المللی است.
وی از 'آرامگاه امامیه' به عنوان یکی از گورستان های تاریخی تبریز یاد می کند که به گفته او با اندکی رسیدگی و آراستگی می تواند سالانه میزبان شمار زیادی گردشگر از اقصی نقاط کشور و خارج از ایران باشد.
مدیرعامل سازمان توسعه گردشگری شهرداری تبریز تشریح می کند: رسیدگی به گورستان های تاریخی و معرفی شخصیت های خفته در آن همچنین زمینه ساز تحکیم و تقویت خودباوری در بین جوانان است تا آنان بدانند که وارث چه انسان های بزرگی در این مرز و بوم هستند.
وی با اشاره به علاقه مندی سازمان متبوع خود به ورود به حوزه های مرتبط با مقوله گردشگری شهری ادامه داد: بدیهی است که گورستان های تاریخی نیز بخشی از داشته های میراثی هر اجتماع انسانی از جمله کهن شهرهایی مانند تبریز هستند و کمک به زیباسازی و نگهداری آنها می تواند به رونق گردشگری شهری از یک سو و صیانت از تاریخ از سوی دیگر کمک شایانی کند.


برخی قبور نبش قبر و نیز محلی برای زباله و معتادین شده است!
آلت پرستی

شادآباد تبریز

خالدنبی

قبرستان

مسئولان آذربایجان شرقی

گورها

پینه شلوار شادباد مشایخ تبریز

اکثر آثار تاریخی از بین رفته اند!!!
پینه شلوار

اظهار تاسف محقق تبریزی از تخریب مزارات تاریخی
اصغر فردی، نویسنده و محقق تبریزی نیز از منتقدان تخریب گورستان های تاریخی تبریز است و می نویسد: میرزا محمدعلی تربیت، شهردار فاضل و مشروطه‌طلب و کتاب شناس تبریز که بر حسب ازبر بودن محل، مکان، ردیف و نوع نسخ خطی بی‌شمار در کتابخانه‌های مختلف و متعدد دنیا ماده‌تاریخ وفاتش 'فهرست‌الکتب الناطق' ساخته شده است و هزاران بار بیش از من و ما بر اهمیت تاریخی قبرستان گجیل واقف بود؛ هکذا تقریبا هویت یکایک مدفونین آن قبرستان را می‌دانست، نخستین پروژه اجرائی خود را به تخریب گورستان بی‌نظیر 'گجیل' و تبدیل آن به باغ گلستان اختصاص داد.
وی اضافه می کند: شهرداری دیگر به تخریب گورستان تاریخی 'چرنداب' اهتمامی بلیغ فرمود که فقط یکی از اعداد هزاران مدفون مشتهر و جلیل‌القدوه در آن گورستان، خواجه عطاملک جوینی صاحب دیوان بود؛ بر جای آن قبرستان هنرستان صنعتی ساخته شد که اگر کسی معترض شود، بگویند چه تبدیل به احسنی خوشتر از این که مرده‌خانه‌ای دارالفنون گردید، خوب.
وی یادآور می شود: آن دیگری قبرستان 'خیاوان' را با خاک یکسان کرد و دبیرستان منصور را به جایش برافراخت؛ آن دیگر بر سر مزار شیخ محمد خیابانی، مدرسه ثقه‌الاسلام را ساخت؛ خلاصه، ستمی که این شهرداران فاضل در درویدن مرغزاران انسانی بر تبریز روا داشتند، هیچ دشمنی بر عضوی از پیکره ایران روا نداشت.

محقق تبریزی تصریح کرد: کم کم نوبت به گورستان‌های دیگر رسید؛ گورستان 'شاوا' در محاذات کوی شهریار و گورستان 'دوه‌چی' در پشت 'دوه‌چی بازارچاسی' و گورستان 'سرخاب' و گورستان 'آقاجان‌آباد' و دیگر گورستان‌های شهر را که فقط در یکی از آنها، اعنی گورستان 'شاوا' مزار سلطان آواز ایران 'ابوالحسن‌خان اقبال السلطان' بود؛ گورستان طوبائیه هم که مزار باقرخان و اخوین نخجوانی و ... در آن بود.

در شش کیلو متری جنوب شرقی تبریز، در دو کیلو متری جنوب آن گردشگاه تاریخی شاهگولی (ائل گلی) ، روستای زیبا و تاریخی پینه شلوار واقع شده است.
این روستا گورستانی دارد تاریخی و باستانی و بزرگ با سنگ قبرهای درشت و میلهای عظیم و پا بر جا که اکنون تعدادی از این سنگهای تاریخی و میلها شکسته شده اند. تمام تخته سنگها از سنگ کبود یا خارای سیاه هستند در روی تخته سنگها یا پای میل، اسم و تاریخ فوت صاحب قبر به خط کوفی یا ثلث کنده شده است.

منابع تصاویر از:
تلگرام میراث آذربایجان  https://t.me/mirasimiz
فیسبوک شهروند تبریز   FB/Shahrvand.Tabriz


لینک پست عصرآهن تبریز و نفرین شدگان



مرتبط با : تبریز * انتقاد،پیشنهاد لینک * میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان
برچسب ها : گورستان تاریخی تبریز-تخریب آثار-میراث فرهنگی تبریز-شهرداری تبریز-قبرستان شادباد مشایخ-آثار تاریخی-قبرستانهای تبریز-
نویسنده : تبریز قارتال
تاریخ : یکشنبه 30 مهر 1396
زمان : 11:59 ب.ظ
English learning for the people of Tabriz
نظرات |



Tourism ministers of Islamic countries selected the historical city of Tabriz as the capital of Islamic tourism in 2018

On the final day of the 9th Islamic Conference of Tourism Ministers (December 21-23) in Niamey, Niger, ministers of tourism of the Organization of Islamic Cooperation (OIC) member states approved the selection of Tabriz as the capitals of Islamic tourism in 2018

Numerous famous Islamic cities were nominated as the possible candidates, among which Tabriz was chosen, thanks to its cultural and historical potentials, its beauties and all its brilliant tourist future. This magnificent title will definitely be the most important step of all international achievements of Tabriz

Indeed, the old history, rich culture, brilliant civilization, matchless tourist attractions, undeniable social potentials, soothing weather , traditional sites, modern shopping centers and a vast array of capabilities in different fields can lead help Tabriz with realizing the goals of Tabriz 2018




یادگیری اولیه انگلیسی برای میزبانی تبریز 2018
آموزش شهروندی لازمه تبریز 2018 و توسعه گردشگری است
هر شهروند یک میزبان

روی تصاویر کلیک کنید Click on İmages
1

2


3

4


5


6


7

8


9



10

11

12

21

16




15

17

18

19

20






مرتبط با : English Tabriz WikiLinks
برچسب ها : tabriz2018-تبریز 2018-انگلیسی گردشگری-زبان در سفر-یادگیری انگلیسی برای توریسم-شهروند تبریزی-آموزش شهروندی تبریز-
نویسنده : تبریز قارتال
تاریخ : چهارشنبه 26 مهر 1396
زمان : 11:59 ب.ظ
اوشاقلار ، شعر و داستان ترکی برای فرزندان آذربایجان
نظرات |


پست را بدون شرح شروع کنیم...


رهبر انقلاب: با کودکان ترکی صحبت کنید در مدرسه فارسی را خواهند آموخت
[http://www.aparat.com/v/qYEwX]



سلام سلام اوشاقلار
شیرین کلام اوشاقلار،
داغلار ،چمن بزه ندی
گوله تمام ، اوشاقلار.
یارادیب دیر یارادان
گوزل گوزل گوللری،
یاشیل ،قیرمیز،نارینجی
بزه ییب دیر چوللری.
کنگر اوسته،گول اوسته
بولبول سالدی یؤواسین،
ساری کوینک اوخویور
دیلینده حاق صداسین.
گویده باخین قوشلارا
اوردک گلیر ، قاز گلیر
قاطار قاطار دورنالار
خبر وئریر یاز گلیر.
دووشان کولون دیبینده
شیرین یاتیب خبرسیز.
قارتال گزیر باش اوسته
قاچیب خبر وئررسیز.
دووشان دورما، قاچ ها قاچ،
چَپیک چالین اوشاقلار.
هامی وئرسین ال اله
دئیین، گولون اوشاقلار.
یاشام

آذربایجان







قاریشقا

آی قاریشقا نه سن ، سن؟

كیچیك آما گؤجلو سن!

***

گئجه-گونوز  ایشله ییب

چوره ك – موره ك   ییغان سن

***

بیلیرسن  بیر  قیش گلر

یاغیش گلر،قار گلر

***

اوندا  چوره ك  تاپیلماز

ده نی  اولان  داریخماز

***

   زیره كسن  ای   قاریشقا

گئد  ایشله  سن   داریخما


قاریشقا

منیم جیرانیم


گؤزو    قارا  جئیرانیم

یولون   هارا   آی جانیم؟


داغی    گه زه ن   نازییلا

بوینوزو   تك   تاجییلا
 

یاواش- یاواش   یئریركن

داغی- داشی    سئویرسن
 

بو داغ  سنین  مسكنین

هم    منیم دی     هم    سنین

 
منیم   ائویم   “سولدوزوم”

گؤیده   بیر تك    اولدوزوم

 
سنین        ائوین     ده ره دی

قاشین- گؤزون   قه ره دی

 
بیز   بیر- بیری    سئویریك

وطن        یاشا    دئییریك

جیران



اوشاق چؤلده اوینادی


اوشاق  چؤلده  اوینادی

اویناماقدان   دویمادی

***

بیرده‌ن یومورتا  تاپتدی

تویوغوندو ، او   قاپدی

***

تویوق  دئدی آی  اوشاق

منیم دی  بو ، بوش  بوراق

***

بیر گون یومورتا     سینار

جوجه‌م تئز  اوندان چیخار

***

اوندا  جوجه‌مه‌  ده‌ن  وئر

اَزمه ،  اوْنا     آمان    وئر

***

بالامی   سن    قاچیدما

دام – دووارادا   چالما

***

آنا   تویوق   گؤزله‌ییر

بالام   یوخدو سؤیله ییر

***

بیز  حیوانیق  گوناحیق

محبت له        قالاریق

اوشاق



ادبلی اوشاق



سلام سلام اوشاقلار

سیزه نئچه سؤزوم وار

ادبلیدیر چون آدیم

بالدان شیریندیر آدیم

سئویرلر منی هامی

چون وئریرم سلامی

ال-اوزومو یویارام

یئمکلری قویارام

فیرچالارام دیشیمی

قویمام قالا ایشیمی

اوست-باشیم تر تمیز

اودور کی اولدوم عزیز

شعر : بهرام اسدی

اوشاقلار



پیشی / ثریا بخشی (آیلار)

پسشی پیشی آی پیشی

ایتی پیچاغا تای دیشی

سیچانلارین دوشمانی

سئور یاغلی پیشمیشی

 
ایلده بیر یول بالالار

آغ – قارا، ارکک – دیشی

بیر بالا قاپلان کیمی

جیرماقلاماق دیر ایشی.

گزر دامدا دوواردا
پیشی پیشی لر یای – قیشی


پیشی



بیزیم داغلار

دره لری یان- یانادیر،

بیزیم داغلار بیزیم داغلار

بولودلارلا هم خانادیر

بیزیم داغلار، بیزیم داغلار.

بولاقلاری سرین-سرین،

اویناغیدیر گؤزللرین،

عرشه آچیب اؤز اللرین

بیزیم داغلار، بیزیم داغلار.

اتکلری چادیر، چادیر

زیروه لری گؤیه چاتیر،

اولدوزلارا کمند آتیر،

بیزیم داغلار بیزیم داغلار.

هاشم طرلان(سئچیلمیش)

داغلار




کپنک / محمد رضا شوکتی



کپنکم کپه نک

گل بو شعری اؤیره نک

گوللو قانادلاریم  وار

خاللی یانا قلاریم وار

گول اوستونه قونارام

گولون عطرین آلارام

قارانلیغی سئومه ره م

اونا کؤنول وئرمه ره م

شمعی چوخ سئوه ره م من

هامییا دئیه ره م من:

دونیامیز آیدین اولسون

قلبیمیز نورلا دولسون

جان وئره ک آزادلیغا

ایشله یک آبادلیغا


کودکی



جوجه لر / ثریا بخشی (آیلار)


هاچان گئتدی سویوقلار

یومورتلایار تویوقلار

دسته – دسته جوجه لر

خیردا فریک بئچه لر

 

چیل – چیل ساری، آغ، قارا

کندلردن گلر بازارا

من ده آلدین بیر دنه

آپاردیم سالدیم نینه

دن – دؤش یئییب کؤکه لر

خیردا جوجه م یئکه لر

جوجه



فصیللر / محمدرضا شوکتی

بیر گؤزه ل اوغلانام من

سئومه لی اینسانام من

گؤزه ل قیزام ، گؤزه ل قیز

منیم آدیمدیر اولدوز

من سئوه ره م آنامی

اینجیتمه ره م آتامی

معللیمیم وار اولسون

تانری اونا یار اولسون

اؤیره دیر فصیللری

آیلاری هم ایللری

دئییر، اوّل یاز گلر

ساز گلر آواز گلر

بولبوللر گلر باغا

گؤزلریک یاغیش یاغا

یازدان سورا یای گلر

ایستی بیزه پای گلر

یایدا اولار بستنی

بستنی ایستر منی

پاییز فصلی اینجی دیر

سایسان او اوچونجو دور

خزل ائیلر باغلاری

تؤکر او یارپاقلاری

سونونجو فصلین آدی

دئسم سویوق بوردادی

قیشدا چیخار قار دیزه

سویوق گلر ائویمیزه

آتام قورار بوخاری

اودور ایشین آخاری

ائوه سویوق گلمه سین

منه سویوق ده یمه سین

قیش گئدیب بایرام گلر

چؤلده قویونلار ملر

اوشاق ، بؤیوک بیربه بیر

بایرامی تبریک دئییر

بایرام گلر یاز گلر

ساز گلر آواز گلر

بولبوللر گلر باغا

گؤزله ریک یاغیش یاغا


فصل



اوشاق شئعری / زلال

قیش گلیب، تاخ تاخ تاتاخ

شاختـادان  دوندی   بـوتـون  تاختـا  تابـاخ

قارکولک دی، چن دی ، بوز، هر یئر قیرو، هر یئر سازاخ

چیلله چیلله  بیـز گره ک  قیش دان  داداخ

ائتمه سین چوخ قاش قاباخ

*

داغلار آغ کؤینک گئییر

باغ  و  بستــانــه کولک  لای لای  دئییر

شاختادان گؤیده  بولودلار تیتره ییر  هئی  قار یاغییر

یئـــر آغیـز آچمیش او  قارلاردان  یئییر

آسمـانـه  بـاش  اَیـیــــر

*

اولدو  قار هر کوچه دام

من  باباملا  جورلـه دیم  قاردان  آدام

قیش دادا  وار  چوخ گؤزللیکلرله  لذّتدن  خبـر

قیش سیز ائتمز یاز  بو یئر اوسته  قیام

قیش، سنه اولسون سلام !

*

یئر اوشور قار یاغماسا،

داغ  تپه ، چایلار ، باتار  هر گون  یاسا

آمما  من  قیشدا  گرکدیر  ایستی  پالتارلار  گییه م

قویمایام  تـا  شاختا دان  جانیم  سوسا

یا مریضلیکدن  میسا

ترکی


یاغدی یاغیشلار
ایسلاندی قوُشلار
جیم جیلاق اوْلدو
حئیوان گامیشلار
خیردا دامجیلار
تئز بیر اوْلدولار
بیر آز گئتدیلر
آرخا دوْلدولار
آخماجا داشدی
یوْللاری قاشدی
چاتدی دَنیزه
داغلاری آشدی
«تك اَلدن چیخماز
سس بو مثلدی»
دامجیلار آخدی
داشلاری دَلدی


قیزیم



قیزیم
گوونش قیزیم، آی قیزیم
اوُلدوزوما تای قیزیم
پاییزیمدا، قیشیمدا
باهار قیزیم، یای قیزیم
كهلیك كیمی سالیرسان
گوله ـ گوله های قیزیم
سن گولنده گول آچیر
دوْداقلارین آی قیزیم
تمیز اوْلار بوُلاق چای
بوُلاق قیزیم، چای قیزیم
عشقین اَلی وئریبدیر
سنی منه پای قیزیم
گوندوز اوْلار اوْیناسان
ساعاتلاری سای قیزیم
ایندی هله گئجه‌دیر
لای ـ لای ائله دای قیزیم


آذربایجانی


دورنا قیزیم

چاتما قاشلی، دورنا قیزیم

آی ساچلاری بوُرما قیزیم

گل درسینی ازبر ائله

ائوده بئكار دوُرما بئله

واختین اگر اوْلسا حدر

عزیز عوًمرون هئچه گئدر

باشاردیقجا گل اوْخو یاز

قیشی قیش، یاز باهاری یاز

درس اوْخویان عالیم اوْلار

اوْخومایان ظالیم اوْلار

ظالیم اوْلار اوًز ـ اوًزونه

گل آناوین باخ سوًزونه


قصه و داستان



ناغیل

اوشاق‌لار موراد بابانین باشینا ییغیشمیشدیلار. بابا دا اونلارا جاوانلیغین‌دان دانیشیردی. موراد بابا دئییردی، جاوان اولاندا گؤل‌دن چوخلو بالیق توتارد‌یلار. گؤل قیراغینا گلیب، شن‌لیک قوراردیلار. اوشاق‌لار ماراقلاندیلار:

–  موراد بابا، گؤلون قیراغی چوخ زیبیل‌لی‌دیر، سیز اوردا نئجه شنله­نیردینیز؟

–  اوندا گؤلون قیراغی ائله گؤزل، ائله تمیز ایدی کی، آدام حئیران اولوردو. اورا حتا باشقا یئرلردن ده قوناق‌لار گلیردی.

بابایا قولاق آسان‌دان سونرا دوست‌لار – صفر ایله محمد گؤله بالیق توتماغا گئتمه‌یه حاضرلاشدیلار. صفرین باجی‌سی سارا اونلارلا گئتمک ایسته‌دیکده قارداشی أوّل راضی اولمادی:

–  قیزلار بالیق توتماغا گئتمیر!

–  من ساکیتجه اوتوروب سیزه باخارام.

محمد دئدی:

–  نه اولا‌جاق، قوی گلسین!

 – یاخشی، گل!

نغیل


سارا سئویندی، اوغلان‌لارا قوشولوب بالیق توتماغا گئتدی. اوغلان‌لار سویا تیلوو آتیب چوخ گؤزله‌ین‌دن و اذیت‌دن سونرا صفرین تیلوونا نه ایسه دوشدو. او، سئوینجک تیلووو سودان چیخارتماغا باشلادی. اما… قارماغین‌داکی بالیق یوخ… بیر کؤهنه آیاق قابی ایدی…

–  نه قشنگ “بالیق”دی! – دئیه سارا ایله محمد اونا گولدولر. صفر آیاق قابینی بیر یانا توللاییب یئنی‌دن تیلووو سویا آتیب گؤزله­مه‌یه باشلادی.

بیر آزدان محمد تیلووو چکیب سودان تکری قوپموش اویونجاق ماشین چیخارتدی.

بو دفعه صفر اونا گولدو:

– ماشینین موبا‌رک­دی!

محمد اؤزونو سیندیرماییب سینیق ماشینی بیر یانا آتدی.

اوشاق‌لار یئنه بالیق گؤزلمک ده داوام ائتدی‌لر.

دوست‌لار داها سونرا گؤل‌دن قولپ‌سوز چؤمچه، سینیق ایستکان، ماشین رولو، کونسئرو بانکاسی، جیریق توپ، الجک، حتی رئزین بالیق چیخارتدی‌لار.

سارا‌نین رئزین بالیق‌دان چوخ خوشو گلدی. اونو گؤتوروب بیر آغاجین آلتیندا اویناتماغا باشلادی. سونرا ایسه اونو یوخو توتدو. یوخودا گؤردو کی، قوجاغین‌داکی رئزین بالیق اینسان کیمی دانیشیر:

–  گؤرورسن ده نه اولوب؟

–  نه اولوب؟ – سارا تعجبله سوروشدو.

–  انسان‌لار بیزی محو ائدیرلر!

–  نئجه؟

–  گئده­ک، اؤزون شاهد اول!


اوّل بالیق، آردینجا دا سارا اوزه – اوزه سویون دیبینه دوشدولر. سویون دیبینده نه­لر یوخ ایدی…!! سارا اؤزونو لاپ زیبیل ماشینی‌نین ایچه­ری­سینده حیس ائله‌دی. بوردا بالیق‌لار آز قالا بوغولوردولار. یازیق‌لار حال‌دان دوشدوک‌لرین‌دن اوزه بیلمیردیلر. چوخو آرخاسی اوسته اوزانمیشدی. بالاجا بالیق‌لار آنا‌لارینا یالواریردی‌لار:

–  آنا، بیزه یئم وئر!

–  دؤزون بالا‌لاریم، بیرتَهَر دؤزون، یئم یوخ‌دور. یقین کی، بیر گون بیزی خلاص ائدن تاپیلا‌جاق!

–  بیزه یئمک، بیزه یئمک!

 – کؤمک ائلیین، بالیق‌لار محو اولور!

اونون سسینه اوغلان‌لار گلدی.

سارا یوخودان آییلسا دا ساکیت‌له­شه بیلمیر، آغلاییردی.

صفر باجی‌سی‌نین باشینی سیغاللادی:

–  نه اولوب سنه، سارا، نیه آغلاییرسان؟

سارا ایچینی چکه – چکه دئدی:

–  ائله پیس یوخو گؤردوم کی…

صفر باجی‌سینی ساکیتلشدیردی:

–  آدام دا یوخو گؤرنده آغلایار؟ مگر سن بالاجاسان؟

سارا یوخوسونو اوغلان‌لارا دانیشدی. اوشاق‌لار یوخونون حقیقته اویغون اولدوغونو باشا دوشدولر. محمد دئدی:

–  اوشاق‌لار، بیزده معجزه‌لر کیتابی وار، اوردا یازیلیر کی، بعضا یوخولار آدامی خبردار ائدیر! منجه، سارا‌نین یوخوسو سئحیرلی یوخودور. اونا یوخودا اینسان دیلی بیلمه‌ین بالیق‌لارین ایسته­یی، آرزوسو چاتیب.

اوغلان‌لار سارا‌نین سؤزلرینه دقتله قولاق آسدیلار. قیزین تکلیفی اونلارین دا اوریین‌دن اولدو. سونرا ایسه هر اوچو قرار وئردی:

– بیز گؤلو مُطلَق تمیزله­مه­لی­ییك!

– گوجوموز چاتانا قدر ایشله­مه­لی­ییک کی، گؤل تمیزلنسین!

– یاللا، دوست‌لار، هایدی ایش باشینا!

داستان


بونون اوچون اونلار مکتب اوشاق‌لارینی دا کؤمگه چاغیردیلار. حتی کؤمگه بؤیوک‌لری ده چاغیردیلار. بؤیوک‌لر اول قالدیریجی کران گتیریب گؤلون دیبین‌دن توللانتی‌لاری تمیزله‌دی‌لر. سونرا ایسه چایین بیر قولونو دؤنده­ریب گؤله تزه سو بوراخدیلار. اوشاق‌لار گؤلون اطرافینی دا تمیزله‌دی‌لر. بئله‌جه بالاجا‌لار هر گون گؤله گلیر، اونون دیبیندن حتی خیردا توللانتی‌لاری دا چیخاریرد‌یلار.

بیر گون ده گؤله گلنده گؤردولر کی، اوردا بالیق‌لار اوزور. چوخ سئویند‌یلر. سئحیرلی بالیق اؤز سئحرینی گؤسترمیشدی.

–  گؤرورسن ده نه اولوب؟

–  نه اولوب؟ – سارا تعجبله سوروشدو.

–  انسان‌لار بیزی محو ائدیرلر!

–  نئجه؟

–  گئده­ک، اؤزون شاهد اول!

اوّل بالیق، آردینجا دا سارا اوزه – اوزه سویون دیبینه دوشدولر. سویون دیبینده نه­لر یوخ ایدی…!! سارا اؤزونو لاپ زیبیل ماشینی‌نین ایچه­ری­سینده حیس ائله‌دی. بوردا بالیق‌لار آز قالا بوغولوردولار. یازیق‌لار حال‌دان دوشدوک‌لرین‌دن اوزه بیلمیردیلر. چوخو آرخاسی اوسته اوزانمیشدی. بالاجا بالیق‌لار آنا‌لارینا یالواریردی‌لار:

–  آنا، بیزه یئم وئر!

–  دؤزون بالا‌لاریم، بیرتَهَر دؤزون، یئم یوخ‌دور. یقین کی، بیر گون بیزی خلاص ائدن تاپیلا‌جاق!

–  بیزه یئمک، بیزه یئمک!

 – کؤمک ائلیین، بالیق‌لار محو اولور!

اونون سسینه اوغلان‌لار گلدی.

سارا یوخودان آییلسا دا ساکیت‌له­شه بیلمیر، آغلاییردی.

صفر باجی‌سی‌نین باشینی سیغاللادی:

–  نه اولوب سنه، سارا، نیه آغلاییرسان؟

سارا ایچینی چکه – چکه دئدی:

–  ائله پیس یوخو گؤردوم کی…

صفر باجی‌سینی ساکیتلشدیردی:

–  آدام دا یوخو گؤرنده آغلایار؟ مگر سن بالاجاسان؟

سارا یوخوسونو اوغلان‌لارا دانیشدی. اوشاق‌لار یوخونون حقیقته اویغون اولدوغونو باشا دوشدولر. محمد دئدی:

–  اوشاق‌لار، بیزده معجزه‌لر کیتابی وار، اوردا یازیلیر کی، بعضا یوخولار آدامی خبردار ائدیر! منجه، سارا‌نین یوخوسو سئحیرلی یوخودور. اونا یوخودا اینسان دیلی بیلمه‌ین بالیق‌لارین ایسته­یی، آرزوسو چاتیب.

اوغلان‌لار سارا‌نین سؤزلرینه دقتله قولاق آسدیلار. قیزین تکلیفی اونلارین دا اوریین‌دن اولدو. سونرا ایسه هر اوچو قرار وئردی:

– بیز گؤلو مُطلَق تمیزله­مه­لی­ییك!

– گوجوموز چاتانا قدر ایشله­مه­لی­ییک کی، گؤل تمیزلنسین!

– یاللا، دوست‌لار، هایدی ایش باشینا!

بونون اوچون اونلار مکتب اوشاق‌لارینی دا کؤمگه چاغیردیلار. حتی کؤمگه بؤیوک‌لری ده چاغیردیلار. بؤیوک‌لر اول قالدیریجی کران گتیریب گؤلون دیبین‌دن توللانتی‌لاری تمیزله‌دی‌لر. سونرا ایسه چایین بیر قولونو دؤنده­ریب گؤله تزه سو بوراخدیلار. اوشاق‌لار گؤلون اطرافینی دا تمیزله‌دی‌لر. بئله‌جه بالاجا‌لار هر گون گؤله گلیر، اونون دیبیندن حتی خیردا توللانتی‌لاری دا چیخاریرد‌یلار.

بیر گون ده گؤله گلنده گؤردولر کی، اوردا بالیق‌لار اوزور. چوخ سئویند‌یلر. سئحیرلی بالیق اؤز سئحرینی گؤسترمیشدی.

داستان ترکی




آذربایجان فولکلوروندا اوشاقلارین یئری / احمد فرهمندی

گیریش: آذربایجانین مدنی ـ فیکری تاریخی ان اسکی عصرلردن باشلامیش بو گونه قده‌ر یاشاییشینا داوام وئریب. تاریخ بویونجا آذربایجاندا یاشایان تورکلرین دوغال احساس، آیدین دوشونجه و کوتله‌وی حیات تجربه‌لری بوردا جانلاناراق اؤز قاینار باجاریقلاریندان باش توتوب سنه‌لری آرخادا قویوب بیزیم الیمیزه چاتان مدنی- فیکری بؤلوملردن بیریده اوشاقلار آغیزین ادبیاتی اولموشدور.

فولکلور؛ آغیز ادبیاتی، خالق حکمتی و کوتله بیلیکلری دئمکدیر. خالق مدنیتی اینسان حیاتینین ایلکین چاغلاریندان باشلامیش سایسیز ائنیش ـ یوخوشلار آرخادا قویوب، داورانیشلار سوزگجیندن کئچه‌رک بیزیم عصریمیزه چاتمیشدیر.

بیزیم آغیز ادبیاتیمیز دونیانین ان زنگین اسکی خالق ادبیاتیندادیر. بوتون میللتر آراسیندا اولدوغو کیمی بیزیمده فولکلور خزینه‌میزده ائلیمیزین اوشاقلار و ناز بالالاری اوچون یاراتدیغی بول ـ بول اؤرنکلره راستلاشیریق.

فولکلوروموزدا اوشاقلار اوچون وئریلن بؤلوملرده، زنگین مدنیته یییه اولان خالقیمیزین، ایستک آرزی، کدر- سئوینج، عادت ـ عنعنه و دونیا گوروشلو باخشیلارین گؤرمک اولور. بو ادبیات درین دوشونجه و پاک احساسلارین توره‌نیشی اولدوغو اوچون دیلین ایفاده طرزی ساده و تمیزدیر. اونون اؤیره‌دیجی و بدیعی اهمیتی داها اؤنملی دیر. آتالار سؤزو. بایاتیلار، لایلالار، تاپماجالار، ناغیلار، داستانلار، ماهنیلار، حکایه‌لر، اویونلار، اوخشامالار، نازلامالار و … قوللارین درین دوشوندوکده گؤروروک کی بونلارین یارانماسی اوشاقلاریمیزدا، دیله، ائله، یوردا و حیاتا محبت باغلیلیقلارین آرتیریب گله‌جک یاشایشلارینا بوللو اومودلر توره‌ده‌رک خالق دوشمنلرینه قارشی کینه و نفرت حسی اویادیر.


بایرام

کودک

بایرام


اوشاغین آنا قارنیندا یاشایان دؤورو:
آذربایجان خالقلاریندا اوشاق دونیایا گلمه‌میش، هله آناسی بویلو اولان واختلار بئله بیر عادتلری وار: بیر قادین بویلو چاغلارین کئچیرن زامان خصوصی ایله‌ ایلک اوشاغینا بویلو اولاندا قوهوم اقریباسی‌له یاخین دوستلاری اونو قورویاراق قارانلیقدا یالقیز بوراخماییب حامام و قبیر اوسته‌ تک گئتدییینی مصلحت گؤرمزلر. بو قادینین اوشاغی داها هوشلو و گؤزه‌ل اولماق اوچون اونون یئریکلمه دؤورونده یئمک ایستکلرین یئرینه یئتیریب و اوشاغین هر یوندن قورونماسینا چالیشارلار.

دوغوش زامانی چاتدیقدا اوشاق و آنایا اولدوقجا ده‌یر وئریب قیرخ گونه قده‌ر آنا و بالانی خطر و بلالردن قوروماغی اؤزلرینه بیر گؤره‌ و سانارلار. اوشاغین گله‌جکده؛ دانیشغی شیرین، واری چوخ و عؤمرو اوزون اولسون دییه باشی اوسته؛ قند، قیزیل و چؤره‌ک قویارلار.


آد قویما گونو
کؤرپه‌نین یئددینجی گونو چاتدیقدا گونو آدلانیب قوهوملاری بیر یئره توپلاناراق چالیب اویناملاق و شنلیک دولو ییغینجاقلاریندا ملی احساسلارینا دایاناراق خالق قهرمانلارین اونوتماسینلار دییه جوانشیر، بابک، نبی، ستار و کؤکو دیلرینه باغلی اولان آدلاردان سئچیب اوشاقلارین او آدلارین بیری ایله آدلاندیرارلار.

دده قورقود بوی لاریندا اوشاق آنادان اولدوقدا آد قویولمور. هر اوشاغین اجتماعی ده‌یری اونون جومرودلوک، قوچاقلیق و ائل اوچون چالیشمالاری اوزره سئچیلیر. ائلین یامان گونلرینده خالقا یاردیم ائتمه‌ین قورخاق و آیاق دالی قویان اوره‌کسیزلره هر یئرده نیفرت و آلچاق گوز ایله یاناشیلیب و «مخنث» آدلانیرلار.

اوشاقلار حیات و ساواش مئیدانیندا اؤزلریندن هنرله باجاریقلاین گؤستردیکده آدا لاییق اولورلار. اؤرنک اوچون: دیرسه خان اوغلو؛ بوغایلا دویوشدوکده اونو یئره ووروب بوغازین کسنده‌ن سونرا اوغوز بگلری ییغیلیب اوغلانی تحسین ائدیب دده‌م قورقود گلسین بو اوغلانا آد قویسون دئییرلر. دده قورقود اوغلانین آتاسینا واریب بیر نئچه تعریفدن سونرا: «بایندر خانین آغ میدانیندا بو اوغلان جنگ ائتمیش دیر. بو بوغا اؤلدورموش. سنین اوغلونون آدی بوغاج اولسون. آدینی من وئردیم، یاشینی آللاه وئرسین- دئدی.»

(دده قورقوت کیتابی- فرزانه انتشاراتی- ایلک چاپ- صایفا ۲۷)

بو گون بیزیم خالقیمیز اوره‌ک دولو اینام و آرزولارلا اؤز کئچمشینه دایاناراق هئچ بیر چتینلیکلردن بویون قاچیرماییب «آماجلاری یولوندا آجی‌لار عشق اولسون» دییه چوخلو مانعه‌لردن آشمالیدیلار.

خالقیمیز اؤز دوغال حاقلارین یاساقلاردان قورتاماق اوچون بوخوولانمیش ووقارلارین اؤزگورلویه چاتدیرماغا هر ساحه‌ده جانلاریندان مایا قویماغا حاضیرلانمالاری یئرلی اولاجاق.

ایراندا ایللر دیر سیستملشمیش بیر آخین تورک خالقی آراسیندا آنا دیل و وارلیقلارینا سویوقلوق یاراتماغا جان آتماقدادیر. آنا دیل مکتبلرده تعلیم اولونمادان دیل گونده‌لیک دایاز دانیشیقلارا حصر ائدیلیب سؤزجوکلر اونودولوب دیل یوخسوللاشیر آردیندا دانیشانین باشینا قاخیج اولاراق دیلینی بؤتووکله آرادان آپارماغا چالیشانلارین یئرآلتی ایشله‌ییب یالان تبلیغ‌لرینه اینانانلار آز دئییل کی، بو دورومون سونوجوندا یانلیش دوشونن کیمسه اؤز کؤکلو وارلیغنا خبرسیز قالیب حقارت حیسی دویاراق اؤزو ایله دیلین دانماغا باشلاییر. اوشاغینا ائلینین گوزه‌ل کؤکلو آدلارینین یئرنه هئچ تورکون آغزیندا دوزگون دئییلمه‌ین فارس و یابانجی آدلار تاخیب و آنا دیلده دانیشماغی اسکیکلیک ساناراق بیر هویت سیز شخص کیمی حیات سوروب و آخیرده ایکی مسجد آراسیندا نامازسیز یاشاییر.

اوشاقلارا شعر اوخوماق اونلارین فیکرلرین گوجلندیرمکده و بئش دویغولارین تحریک ائتمکده فایدالی اولور. اوشاق روانلاری اوزره چالیشان بیلگینلره گؤره: بو ایش اوشاقلارین حیس و عاطیفه‌لرین تربیت لندیریب و باشقا اینسانلارین حیسلی ایله تانیش اولماغا و آیری یؤندن باجاریق و هیجانلارین کنترل دا ساخلاماغا و دانیشیق دیللرین گوجلندیرمک و درین خیالا ال تاپماق، شعر اوخوماغین فایدالاریندان اولابیلر.

شعر اوخوماق؛ اوشاغین هوشلا قولاق گوجون تقویت ائدیب و اوندا گؤزللیکلره درین حس یارالدار. هر سؤزجویون اؤزونده داشیدیغی عاطیفی معنا اوشاغین ذهئنین گوجلندیریب و بوللو سؤزجوکلر اؤیره‌نمه‌سینه اؤنملی تاثیر بوراخار. بو شعرلر خاص بیر آهنگ ایله دئییلنده موسیقی هونر  سئحر یارادیجی اولدوغو اوچون سسلرین ده‌یری معنادان آرتیق اوشاغین روحوندا یئر سالیر. ائله اونداندیرکی بیزیم فولکلور شعرلریمیزده معنانادان باشقا ریتم و آهنگه اؤزه‌ل بیر یئر وئریلیب.


لایلالار
«سوفره‌نین یاراشیغی قوناق، ائوین یارشیغی اوشاق» دئیه‌ن آنالاریمیزین چوخلو حیصه‌سی سودامه‌ر اوشاغین امیزدیره‌ندن سونرا قیچلارینین اوسته، بئشییکده و یا قواغیندا ساخلاییب یاتیرماغا چالیشان زامان اؤزل آهنگ ایله بیر سیرا سؤزلر زمزمه ائدیرلر، آنادان باشقا عائله‌نین دیگر عضولری او جومله‌دن بؤیوک ننه، خالا، بی بی  و باجی کیمی ائوآداملاری آشاغیدا اؤرنک اوچون وئریلن سؤزلردن اوخویارلار.

لایلای بئشیگیم لایلای

ائویم ائشیگیم لایلای

سن گئت شیرین یوخویا

چکیم کشیگین لایلای

لایلای دئدیم یاتاسان

قیزیل گوله باتاسان

قیزیل گولون ایچینده

شیرین یوخو تاپاسان

لایلای دئدیم گونده من

کولکده‌ده سن گونده سن

ایلده قوربان بیر اولار

سنه قوربان گونده من


نازلامالار


«اوشاغی یئمک یوخ سئوینج بؤیوده‌ر» آتا- بابالاریمیز درین دوشونجه‌لریندن توره‌نن بو سؤزه آرخا دوران اوشاق نازلامالاری آذربایجان فولکلوروندا باشقا بیر بؤلومدور، کی کؤرپه‌لری شنلندیرمک و آتا ـ آنا محبتینین بال بولاغیندان اونالارا دادیزدیرماق هدفی ایله آچیق و گولر اوزله ایفاده اولونار. بئله بیر نازلامالاری دینله‌ین اوشاق گولش قاباق و مهربان بیر اینسان کیمی دیرچه‌لیب بویا ـ باشا چاتار.

بالاما قوربان اینکلر

بالام هاچان ایمکلر

بالاما قوربان ایلانلار

بالام نه واخت دیلآنلار

سود دیبی، قایماق دیی

قوربانین اولسون بی بی

سود یالا، قایماق یالا

قوربانین اولسون خالا

آتین توتون بو بالانی

شکره قاتین بو بالانی

تولوق سنی آسایدیم

یاغین تاسا باسایدیم

بالام بؤیوک اولاندا

قوپلو قازان آسایدیم

چالخالان، چالخالان یاغ اولسون

بالام یئییب ساغ اولسون.

آغی

اؤز کؤرپه‌لرین «لایلالار» و «نازلامالار» لا بویا- باشا چاتدیران آنالار، بیر واخت‌دا ایتیردیگی اوره‌ک بندلری و اؤلولولرینه آغیتلار دئیه یاس توتارلار.

آغاجدا خزل آغلار

دیبینده گؤزه‌ل آغلار

بالاسی اؤلن آنا

سرگردان گزه‌ر آغلار

ناغیل

ترکی

قصه




تاپماجالار
تاپماجلار بیزیم اوشاق آغیز ادبیاتیمیزین زنگین بیر قولودور، سنه‌لری آشیب گلن تاپمماجالار دیلدن ـ دیله گزیب هئچ واخت یئنی لییین الدن وئرمه‌میشلر. تاپماجالارین ظاهیرده ساده اولدوقلارینا باخمایاراق درین مضمون داشییرلار. اوشاقلار اونلارین یانیتین تاپماق اوچون درین فیکره دالماق مجبوریتینده قالیب و بو یول ایله بیلیک‌له دوشونجه‌لرین یئتگینلشدیرمه‌یه چالیشارلار.

دئمک تاپماجالار؛ اؤیرنمک، هوش، باجاریق و … ساحه‌لرده هامی اینسانلارا اؤزللیکله اوشاقلاریمیزا اؤنملی بیر کمک ائدن اولابیلر.

– اویان مرمر/ بویان مرمر/ ایچینده بولبول اوینار. (دیشلر- دیل)

– دیلی یوخ، آدام ایله دانیشار (کیتاب)

– آدای اودار، جانی یوخ. (قبر)

– آغ اوتاق قاپیسی یوخ. (یومورتا)

– آلتیندان ایچر، اوستوندن دوغار. (اکین)


یاهالماجالار


یاهالماجالار اوشاقلارین هوشون سیناماق و اونلارین بئینین آرتیق چالیشدیرماق اوچون ووجودا گلیب و عمومیتله شعر دیلی ایله ایفاده اولونماسینا گؤره، آهنگیله دئییلدیکه اوشاق چالیشار جاوابی تاپمادان اؤنجه اونو اؤیره‌نیسن. یاهالماجالاری اؤیره‌نن اوشاق اؤز تای توشلارین باشینا توپلاییب بو نوعیله فیکیرلرین چاخناشدیریب هوشلارین سینار.

او نه دیر ایکی دیر هر جاندا

لاکن اوچ اولار هر حیواندا

مصره گئتدیم گؤرمه‌دیم بر دانه‌سی

شامیده گؤردوم دوروب اوچ دانه‌سی

سنده‌وار، منده وار، آدام دا یوخ

جومله ده وار، دئسم عالمده یوخ

بیر ایکی او چدن زیاده اولمامیش

دؤردونو عالمده هئچ کس گؤرمه‌میش (نوقطه)


اویونلار
هر بیر میللتین ایچینده اوشاقلاری اوچون اویونلاری اولدوقدا تورک خالقینین ایسه اؤز اوشاقلارینا بوللو اویونلاری وار بو اویونلار یالنیز باش قاتیب واخت سووماقدان اؤتری یارانماییب. آذربایجان هاوا دورومون نظرده آلاراق خالقینین اینانج و یارادیجیلیقلا ریندان گوج آلان جسمی و روحی ساغلاملیقلارا سبب اولان بو اویونلارین هر بیریسی بیر آماجی ایزله‌یه‌رک اوشاقلارین توپلومسال یاشاماق، هر ساحه‌ده بئینی ایشه سالماق، خالقی و وطنی سئویب اونا یییه دورماق و … حیسلری گوجلندیرمک اوچون یارانیب.

آذربایجان اوشاق اویونلاریندا ایشه آپاریلان نسنه چوخ ساده و ابتدایی اولوب و اویون قورتولدوقدا هئچ کیمسه‌ده اویون وسیله‌سینه یییه‌لیک حسی یارانماز. اؤرنک اوچون: «بئش داش، قوندوم- کؤچدوم، آیاق جیزیق، اته‌یه داش قویدو، ایپ کئچدی، ایینه ـ ایینه، گیزلن- قاچ، گؤزده قولاق، کباب ـ کباب، ناققیشلی و …» اویونلاریندا هئچ بیر اؤنملی وسیله آرادا اولمادان ساعاتلار اوشاقلاردا شنلیک تؤره‌دیب، روحلارین تمیزله‌یه‌رک فیکیرلرینین آیدینلاندیرار.

بو گون بو اویونلارین چوخو، یاشلیلاریمیزین یادداشیندا یاشایاراق نه یازیقلارکی اوشاقلاریمیزا منتقل اولماییب و اونودولوب آرادان گئتمک‌ده دیر. نه یاخشی اولاردی گونوموزون مدرن اویونلاری یئرینه اؤز اسکی و آتا ـ بابالاریمیزدان قالان اویونلاری اوشاقلاریمیزا اؤیره‌دیب عصبی خسته‌لیک گتیره‌ن کامپیوتر اویونلاری و یوخاری قیمته آلینان اویونچاقلاردان جان قورتاریب ساغلاملیق وئره‌ن اویونلاریمیزا یییه دوراق.


بایرام

لالایی

داستان

ناغیل، داستان، حیکایه
آذربایجان فولکلورونون دیقت مرکزینده دوران قوللاردان بیری ده ناغیل، داستان و حکایه‌لردیر. کی اونلاردا یئر سالان فیکیر اوشاقلار و یئتیشمکده اولان گنج نسیلین دوزگون تربیه‌سی اوچون ایلک آماج دیر. اوشاقلارین معنوی صافلیغینا یئرلی یاناشماق، آتا ـ بابالارمیزی دریندن دوشوندورموش و ایلک نؤوبه اونلاری دوغما وطنه، برکتلی تورپاغا، باغلاماغا چالیشمیش و نهایت بؤیوکلره حؤرمت ائتمک، هامیا محبتلی اولماق، یوخسولدان ال توتماق، اوره‌یی گئنیشلی‌یی، الی آچیق لیق، باشقاسینین دردینه اورتاق اولماق کیمی اخلاقی داوراینشا آشئیلامیشلار.

فولکلوروموزون بو نوع قوللاریندا بیر چوخ عبرت آمیز احوالاتلارا تصادف ائدیریک کی، اوشاقلار، یئنی یئتمه و گنج‌لره دوز یول گوستریر، اونلاری چتین آنلاردا دؤزوملو اولوب و عاغیلی یولو سئچمه‌یه یؤنه‌لدیر، جهالت و گئریلیکدن اوزاقلاشدیرماغا مثبت شرایط یارالدیر.

وطن پرورلیک حیسلری یارالدان اوشاق فولکلوروموزون ناغیلار قولوندا؛ یوردوموزون صلابتلی داغلارین، چؤللر قولاغینا ماهنیلار اوخویان چایلارین، شهر و کندلریمیزین دوزنلرینین تصویرنی ائله باجاریقلا گوستریبلرکی اوشاقلار دینله‌دیکجه شووقا گلیب اونلاری سئویر، طبیعتین قوینوندا گزمک، گؤزللیکلری اؤز گوزلری ایله گؤرمک ایسته‌ییرلر. آغیز ادبیاتیمیزین بو فورماسیندا اؤلکه‌میزین مئشه‌لرینده، چؤللرینده، دوزه‌نلرینده دولاشان وحشی حیوانلارین، قوشلارین سسی ائشیدیلیر و گولل- چیچه‌کلرینین عطری دویولور.

بیزیم عائیله دوروموموزدا اوشاقلارین تعلیم و تربیه‌لری آتالاردان آرتیق آنالارین بوینونا دوشوب، آنا هر اینسان اوچون ایلک اوستاد سانیلاراق، اوشاغین دیرچه‌لیب بویا- باشا چاتماغی اوچون اؤز ووجودون شام کیم  یاندیریب تجروبه‌لرین میننت سیز بالاسینا بوراخیر. عمومیتله قیسا اولان ناغیل، حکایه و داستانلار اوشاقلار یاتاغا گئدن واختلار آنالار دیلی ایله دئییلر باشقالاری ایسه؛ قیش گئجه‌لری بوتون عائیله عضولری بیر یئره ییغیلان زامان بؤیوک ننه‌لر، آتالار یا بابالارین حرارتلی دیلی ایله نقل ائدیلیر. گاهدان ناغیلارین لازیم گلن یئرلرینده، نئی یا سازدان دا فایدالانیلیر. ناغیلین اؤزوندن قاباق بیر اؤن سؤز یا مقدمه دئییلرکی آذربایجاندا (ناغیلار یاراشیغی یا دؤشمه) آدلانار.

اؤیره‌نک اوچون: «سیزه هاردان دئییم آز دانیشانلاردان، قاری دینمز یئره یاخانلاردان، سو کیمی لام آخانلاردان، ده‌یمه دوشرلردن، کوسن‌لردن، اوغرولاردان، یالانچیلاردان، وفاسیزلاردان، بؤهتانچیلاردان، اوغورسوزلاردان، ایلقاریندان دؤننلردن، بوزو مینیب چای گئچنلردن، خوروز بئلینده بوستان اکندن، لعنت قویروقلو یالانا، رحمت قویروقسوز دوزه، آلقیش یازانا، قارقیش پوزانا، سؤز قالسین انسان گئتسین، دوست وار اولسون، دوشمن خار اولسون، ایندی یئتک مطلبه»

بو مقاله‌نین حووصله‌سی چکمه‌دن قیسا و اوزون ناغیلار اؤیرنه‌ییندن واز کئچدیک. اوشاقلار اوچون سؤزلریمیزین چوخلو دئییلمز قالدی. آرتیرمالییام اوشاق ماهنی‌لاری و اونلاردا اولان گؤزل آهنگلر اوشاق فولکلوروموزون ان اؤنملی بیر حیصه‌سین تشکیل ائدیر بو قونودا آراشدیرمالار، بیلگینلریمیزین اطرافلی چالیشمالارین طلب ائدیر.


سون سؤز
آیدیندیر اینسانلارین بیرـ بیرینه اولان موناسیبیتی آنادان گلمه دئییل. یاشادیغی کوتله آراسیندا اونلاری بوروین اجتماعی ـ اقتصادی شرایطدن آسیلی دیر. بیلگینلره گؤره: شرایط ده ییشدیکجه، اقتصادی موناسیبتلر ده‌ییشدیکجه آداملارین باخیش‌لاری، اونلارین معنویاتی‌دا ده‌ییشیر.

آذربایجاندا یاشایان خالقلارلار باشقا یئرلرده حیات سوره‌ن میللتر ایله کوکلو فرق‌لر وار. همین کوتله‌وی قورولوشلاردا یاشایان آداملارین باخیش و حیسلری آیری خالقلاردان سئچیلر. اخلاق، داورانیش و دونیا گؤروشلری باخیمیندان یقین کی بیر اولابیلمزلر. اؤز ائل ـ اوباسینا باغلی اولان و دوغما یورودوندا چالیشیب اؤز آنا دیلینده دانیشان آداملار هئچ واخت وطن، دیل و وارلیقلارینا لاقئید قالا بیلمیرلر. اونو اوره‌کدن سئویب و دردلرینه اورتاق اولورلار. لازیم گلدیکده وارلیقلاری یولوندا بئله جانلاریندان دا اسیرگه‌میرلر. آنجاق اجتماعی محیط و سیاسی قورولوش ده‌ییشدیکجه آداملارین داورانیشیدا ده‌ییشیر.

بو یازیدا گئدن فولکلور اؤیرنکلری؛ دکتر سلام جاوید توپلایان (آذربایجان فولکلوروندان نمونه‌لر) کیتابیندان آلینیب.


منبع قیزیل قلم



لینک پست کودکان آذربایجان
لینک پست بازیهای محلی آذربایجان
لینک مجموعه پستهای اصالت و رسوم آذربایجان



مرتبط با : آذربایجان * تورک سئسه لینک
برچسب ها : ترکی-شعر-کودک آذربایجان-آذربایجانی-ناغیل-قصه ترکی-
نویسنده : تبریز قارتال
تاریخ : شنبه 22 مهر 1396
زمان : 11:59 ب.ظ
:: برف پاییزی در آذرماه 1396 تبریز
:: آغاز دراماتیک پیش روی تبریز 2018
:: امکانات منطقه گردشگری و پیست اسکی شاهداغ آذربایجان
:: محمد بی ریا شاعری محبوب از جنس آذربایجان
:: درباره تبریز و آذربایجان و اخبار About and News
:: دوربین تبریز لینک 76 ( سفر قره داغ - کلیبر )
:: دوربین تبریز لینک 75 ( سفر قره داغ - کلیبر )
:: پاییز هزار رنگ آذربایجان
:: کمر همت و زنگ خطر برای نابودی محیط زیست آذربایجان !
:: تخریب گورستان تاریخی پینه شلوار تبریز
:: English learning for the people of Tabriz
:: اوشاقلار ، شعر و داستان ترکی برای فرزندان آذربایجان
:: دوربین تبریز لینک 74 ( موزه مشاغل قدیمی بازار تبریز )
:: ایرج شهین باهر شهردار جدید کلانشهر تبریز
:: پدر جذامیان ،مرحوم دکتر محمدحسین مبین
:: شهروند لینک آذربایجانی 70 (عکاس خانم مونا آریانفرد داوودیان)
:: سلام به شهریار
:: فولکلور ترانه های آذربایجان
:: دوربین تبریز لینک 73 (شهرک زعفرانیه تبریز)
:: حكیم ملا محمد فضولی
:: عکس با لباس اصیل آذربایجان
:: دوربین تبریز لینک 72 ( سفر به زنوز و زیبایی های آن )
:: روستاهای تاریخی حماملو و اویلق و کرینگان ورزقان
:: افتتاح مرکز همایشهای بین المللی خاوران تبریز
:: پرفسور لطفی زاده ریاضیدان و دانشمند بزرگ آذربایجان
:: تبریز 2018 را مثل خواجه رشیدالدین فضل الله همدانی باشیم
:: کویر قوم تپه آذربایجان
:: شهروند لینک آذربایجانی 69 (عکاس آقایان انصارین و عزیزی )
:: زیر پوست شهر تبریز ، "ژن" نامرغوب یا بی پولی
:: توریسم و اهمیت آن برای اقتصاد شهر




( تعداد کل صفحات: 345 )

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ ... ]




 

شارژ ایرانسل

فال حافظ