تبلیغات
تبریز ویکی لینکلر - بزرگترین وبلاگ تبریز و آذربایجان - مطالب تبریز قارتال
 

تبریز ویکی لینکلر

 
کاروانسراهای یام مرند و خواجه نظر جلفا در آذربایجان شرقی
نظرات |


کاروانسراهای آذربایجان شرقی از یادگارهای پر ارزش معماری ایران به شمار می روند و نشانگر پیشینه تاریخی این استان در زمینه تجارت و بازرگانی است. لازم است برای مرمت و بهره های گردشگری - اقامتی - تفریحی - هنری - فرهنگی کاروانسراهای ارزشمند آذربایجان توسط متولیان، تلاش بیشتری شود.

خواجه نظر



کاروانسرا در گذشته محلی برای اسکان کاروان هایی بود که به منظور مسافرت، تجارت و زیارت از شهری به شهر دیگر تردد می کردند.

این مکان ها بیشتر به شکل مربع، مستطیل یا هشت گوش، با یک ورودی عظیم و بلند، با برج هایی درگوشه دیوارها که در اغلب موارد دارای بادگیر بودند، ساخته می شد.
این کاروانسراها از حجره های کوچک برای استراحت مسافران، سکوهایی به صورت تراس در اطراف حیاط و فضای کافی برای حیوانات بارکش تشکیل می شد.

البته کاروانسراهایی که در دو طبقه ساخته می شدند، حجره های پایینی را برای انبار کالاها و حجره های بالایی را برای اسکان مسافران در نظر می گرفتند.
در دوره پس از اسلام معماری کاروانسراها متنوع شد و نه تنها در مسیر شهرها و روستاها، معابر کوهستانی و نواحی کویری، بلکه در مراکز اقتصادی و راسته بازاها نیز با ویژگی های متفاوتی احداث شد.
کاروانسراها دارای انواع مختلفی از جمله کاروانسراهای شاهی، خصوصی، خیریه، دشت، کوهستان، درون شهری و برون شهری بوده است.

تبریز و آذربایجان شرقی هم که از ادوار گذشته به دلیل قرار گرفتن در مسیر جاده ابریشم یکی از مهمترین مراکز بازرگانی ایران به شمار می رفت، به خاطر موقعیت ویژه خود، سالیان دراز پذیرای کاروان های تجاری خاور دور و اروپا از راه روسیه و عثمانی بود.


کاروانسرای پیام مرند


کاروانسرای پیام یا یام مرند

این کاروانسرا که در نزدیکی شهر مرند و در مسیر جاده ابریشم قرار گرفته است، در دوره مغول و صفویه از مهمترین استراحت گاه های میان راهی به شمار می آمده است.

قدمت کاروانسرای پیام مرند به عنوان یکی از ۹۹۹ کاروانسرای موسوم به شاه عباسی به دوره مغول و صفویه می رسد.

این کاروانسرا در گذشته یکی از مهم ترین مراکز بین راهی جاده ابریشم به شمار می رفته است و امروز از مهم ترین ابنیه تاریخی و گردشگری کشور محسوب می شود.

کاروانسرای پیام مرند به علت اهمیت مکانی و مبادلات وسیع کالا در قرون گذشته بر خلاف کاروانسراهای کوهستانی، دارای حیاط مرکزی وسیع و از نوع چهار ایوانی است که از سردر رفیع، گنبدخانه حیاط مرکزی به شکل هشتی، اتاق ها و ایوان های مشرف به حیاط برای اقامت کاروانیان تشکیل می شود.

این کاروانسرا در تملک میراث فرهنگی است و پس از مرمت به عنوان هتل و غذاخوری بین راهی تغییر کاربری داده شده است.

اقدام بسیار زیبا و ارزشمند در احیا و تکمیل مرمت کاروانسرای یام مرند

یام مرند

مرکز اقامتی سنتی

کاروانسرای مرند

رستوران

میراث فرهنگی

شماره تماس رزرو ۰۴۱۳۵۵۵۵۲۷۴


کاروان سرا

هتل سنتی

پیام مرند


کاروانسرای تاریخی یام مرند قبل از پایان مرمت
[http://www.aparat.com/v/ftZ1g]





کاروانسرای خواجه نظر جلفا

کاروانسرای خواجه نظر (عباسی) جلفا یکی از 999 کاروانسرای ساخته شده در زمان شاه عباس صفوی است.

در ورودی این بنای با ارزش، دربی چوبین و بزرگ قرار دارد و حیاط کاروانسرا بسیار بزرگ است.

تاورنیه فرانسوی این کاروانسرا را دیده و می نویسد: ˈ خواجه نظر یکی از ارامنه معتبری بود که از جلفا خارج شد و چون در تجارت ترقی کرد و نزد شاه عباس کبیر و جانشین او شاه صفی اعتبارات حاصل نمود، او را کلانتر ملت ارامنه کردند و به افتخار وطن اصلی خود جلفا دو کاروانسرای بزرگ در آنجا بنا کرد که هنوز در طرفین رودخانه باقی هستند.ˈ

جیمز کاروی نیز این بنای تاریخی را دیده و آورده است: خواجه نظر از ارامنه ای بود که در زمان شاه عباس به اصفهان به اجبار کوچانده شد و در آنجا کارش بالا گرفت و مورد عنایت شاه واقع شد و ثروت و مکنت کلانی به هم رسانید.

وی با اجازه شاه بر روی ویرانه های زادگاه خود کاروانسرای بزرگی از سنگ و آجر بنا کرد تا مسافرانی که از آب ارس می گذرند شبی را در آنجا استراحت کنند و سحرگاه راهی سوجیا یا شجاع امروزی شوند.

کاروانسراهای عباسی دارای پلان های مدور، چند ضلعی، دو ایوانی، کاروانسرا با تالار ستون دار و چهار ایوانی بوده اند، اما در این بین یک سری کاروانسراها دارای پلان های متفاوت با این الگو می باشند که کاروانسرای خواجه نظر جلفا از جمله آنهاست.

این کاروانسرا دارای حیاط مرکزی و سه ایوان در سه طرف حیاط است.

بنا در سه ضلع حیاط چرخیده و مصالح آن سنگ تراش و آجر می باشد.

این بنا، پلان مستطیل شکل دارد و از داخل راهروهایی جهت دسترسی به اتاق ها وجود دارد.

کاروانسرای خواجه نظر در اسفند 1381 با شماره ثبت 7744 به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده و در فصل های مختلف مورد توجه و استقبال ویژه گردشگران داخلی و بخصوص گردشگران خارجی است.


مرمت کاروانسرای عباسی خواجه نظر جلفا در مسیر ارس همراه رستوران سنتی
این رستوران بصورت سنتی است البته نیاز به توجه بیشتر برای تقویت نوردهی و سرویس دهی آن است
از ایرادهای آن میتوان به پخش نکردن موسیقی سنتی و اصیل در محل اشاره کرد درحالیکه محل بسته است و باید پخش شود
چای

جلفا

آراز

ارس

پارک زیبای حاشیه ارس و کاروانسرا
پارک جلفا

پارک

منطقه آزاد ارس

جاده ابریشم

پارک جلفا

خواجه نظر

کاروانسرا عباسی

خواجه نظر جلفا

کاروانسرای تاریخی

کاروانسراهای آذربایجان شرقی

رستوران جلفا

رستوران سنتی






دیگر کاروانسراهای مهم آذربایجان شرقی که متاسفانه خیلی از آنها بخصوص در تبریز وضعیت خوشی ندارند و مرمت و کاربری نداشته و بلااستفاده اند!



کاروانسرای جمال آباد میانه

کاروانسرای جمال آباد در دامنه روستای جمال آباد در 35 کیلومتری شهرستان میانه واقع شده است.

این بنا از زیباترین و بزرگترین کاروانسراهای آذربایجان می باشد که توسط شاه عباس بنا شده است.

کاروانسرای جمال آباد دارای حیاط مرکزی با چهار ایوان می باشد، سردرِ بنا دو طبقه بوده و چهار برج مدور در چهار طرف پلان آن وجود دارد.
تاریخ بنای این اثر به خاطر مرمت و بازسازی آن توسط شاه عباس، به زمان صفویه یعنی قرن ۱۱ هجری نسبت داده می شود اما این کاروانسرا قبل از آن به صورت چاپارخانه در قرن هشتم هجری قمری از کاربرد زیادی برخوردار بوده است. نوشته های جهانگردان این گفته را تائید می کند.

شوالیه شارون نویسنده و جهانگرد معروف، تاریخ بنای این کاروانسرا را ۷۳۳ قمری و به دست غیاث الدین محمد – وزیر سلطان ابوسعید مغول- می داند.

هم اکنون این کاروانسرا ، پیر و خسته در دل روستائی متروکه ای قرار دارد که تنها به وجود ۳-۴ خانوار دل خوش کرده است!

کاروانسرای میانه

کاروانسرای جمال آباد



کاروانسرای گویجه بل در اهر

این بنا در جاده تبریز - اهر از نوع کاروانسراهای کوهستانی، بدون حیاط مرکزی است.
پلان آن مستطیل شکل بوده و در گوشه های بنا با برجک هایی تقویت شده است.

هشتی ورودی از طرف غرب به داخل سالن با پنج گنبد عرقچین باز می شود و سالن های طرفین کالدور میانه از هر طرف پنج سالن (در مجموع ۱۰سالن) از کالدور مرکزی منشعب شده است.
دیوارها در داخل و خارج با سنگ مالون بنا شده و سقف ها آجری است.

سقف راهرو مرکزی با گنبدهای عرقچین و سقف سالن های شمالی و جنوبی طاق آهنگ است.
احداث بنا با توجه به شواهد و قرائن می تواند متعلق به دوره صفویه باشد.
از خصوصیات این بنا که بعنوان کاروانسرای کوهستانی استفاده می شده است، بسته بودن بنا برای زمستان های سخت و پربرف بوده است.
گویجه بل تمام عناصر یک کاروانسرای شاخص ایرانی را دارد.

سردر ورودی، شترخان(محل نگهداری شترها) و محل استقرار مسافران بخشی از عناصر اصلی این کاروانسرا را تشکیل می دهد.
برخلاف کاروانسراهای تیپ فلات داخلی که عناصر به دور میان سرایی ساخته می شدند، این بنا از معماری بومی سرزمین آذربایجان پیروی کرده است.

گویجه بل اهر

کاروانسرای اهر



کاروانسرای خواجه ملکم – مراغه

به گفته قدیمی ها در زیرزمین قسمت جنوبی این کاروانسرا سنگ نوشته ای وجود داشته که تاریخ بنا را 300 سال پیش نشان می دهد، اما متاسفانه امروزه روی آن با سیمان پوشانده شده است.

این بنا به نام ملکم آفتاندینان معروف به خواجه ملکم که شخصی ارمنی و تاجر بوده ثبت شده است.

این بنا در قسمت های مختلف از یک تا سه طبقه تشکیل یافته است.

ورودی بنا که از محله سالارخانه است بوسیله یک درب بزرگ چوبی به حیاط مرکزی که در گذشته نهر آبی نیز در آن جریان داشته است، باز می شود.

دور تا دور حیاط را حجره هایی با سقف کاهگل در برگرفته است.

ورودی دیگر بنا در قسمت غرب است که به میدان آردفروشان سابق منتهی می شود.

در این قسمت نیز مانند قسمت شرقی بنا پای طاق سردر و قسمت خیز آن در دیوارها کاملا مشهود است، ولی از تصاویر باقیمانده به خوبی دیده می شود که این قسمت دارای طاق (پنج او هفت) با آجرکاری خفته راسته بوده است.

ملکم مراغه

کاروانسرای مراغه



کاروانسرای شاه عباسی ( آیراندیبی) این کاروانسرا در جاده مرند – جلفا، سه راهی روستای میاب- هرزند در ضلع شمالی کوهی که بر فراز آن قلعه ای مشهور به قلعه هلاکو وجود دارد، قرار گرفته است.
این کاروانسرا در بین اهل محل به کاروانسرای شاه عباسی معروف است ولی اسم اصلی آن کاروانسرای آیراندیبی (عریان تپه) است.


کاروانسرای گویدرق میانه، خورانک مراغه، آرپا دره سی اهر، شاه عباسی کلیبر از دیگر کاروانسراهای آذربایجان شرقی است.




 کاروانسرای داش آتان (حاجی شیخ)  تبریز

تاریخچه این کاروانسرا که در خیابان طالقانی شهر تبریز قرار دارد، به دوره قاجاریه می رسد.

در نقشه دارالسطنه تبریز به سال 1297 ه.ق (1255 ه.ش)، این کاروانسرا به نام کاروانسرای حاج شیخ جعفر دیده می شود.

این کاروانسرا توسط حاج شیخ که از تجار بنام ظروف چینی بوده بنا شده و بنام کاروانسرای حاج شیخ معروف گشته است و بعدها به کاروانسرای داش آتان نیز نامیده شده است.

کاروانسرای داش آتان به عنوان یکی از معدود کاروانسراهای داخل شهری برجای مانده حایز اهمیت است.

این بنا با الگوی کاروانسراهای منطقه غرب شامل پوشش غیرمسطح آجری طبقه همکف، پوشش مسطح چوبی طبقه اول و ستون های چوبی و رواقهای با پوشش چوبی در طبقه اول احداث شده است.

مصالح بکار رفته در بنا سنگ، آجر و چوب است.

پوشش سقف طبقه همکف آجری غیرمسطح و پوشش سقف طبقه اول و رواق های این طبقه تیرچوبی است.

داش آتان

کاروانسرای تبریز


همچنین از کاروانسراهای مهم در تبریز میتوان " کاروانسرای حاج هاشم" و "کاروان سرای مشیر" را نام برد.
۲ کاروانسرایی که در جستجوی گوگل مپ وجود دارند، اما شما تعریفی و یا شرحی از حال و روزگار فراموش شده آنها نمی توانید بیابید.
"کاروانسرای مشهدی محمد – کاروانسرای حاج میرزا محمد امین – کاروانسرای میرزا رضا صابون پز – کاروانسرای مشهدی جعفر –  کاروانسرای حاج حسین – کاروانسرای حاج خلیل – کاروانسرای حاج محمد جعفر – کاروانسرای ملا محمد دایی – کاروانسرای کربلایی الله وردی – کاروانسرای میرزا ابراهیم – کاروانسرای آقا آج چی – کاروانسرای حسن " در سال( 1297 ه.ق ) در محله "دوه چی _شتربان" موجود بوده است .
اما امروز در محله " دوه چی _(شتربان)" از این کاروانسرا ها یا مخروبه ای باقی مانده، یا تنهای یک سنگ بنا و یا هیچ؛ و بلعکس در قدیم، کوی " دوه چی _( شتربان)" جزو بزرگترین و ثروتمند ترین کوی های شهر تبریز محصوب می شده است.


کاروانسرای همت علی بازارچه دوه چی در حال تخریب و نابودی
امروزه این کاروانسرا به یکی از معضلات ساکنان بازارچه تبدیل شده و به دلیل پایین بودن سطح بهداشت محوطه آن در وضعیت نامناسبی به سر می برد. با وجود ثبت جهانی بودن این کاروانسرا، دیواره ها و حجره های شمالی و جنوبی آن از بین رفته و به دلیل بی توجهی در شرایط فرسودگی کالبدی شدیدی به سر می برد.
این کاروانسرا در شمال غربی بازارچه قرادارد و یکی از ورودی های بازارچه به آن منتهی می شود؛ اتصال کالبدی این کاروانسرا با بازارچه شتربان و متأثر بودن سازه بازارچه در هنگام زلزله از کاروانسرا، به دلیل فرسایش شدید کالبدی، به صورت تنش برشی ظاهر می شود.

کاروانسرای همت علی تبریز


مرگ در کمین کاروانسرای حاج‌حسین بازار تبریز
کاروانسرای حاج حسین بازار تبریز از چنان معماری و سبک ساخت بی نظیر برخوردار است که در نخستین نگاه، مشاهده واحدهای دو طبقه مرتب در اطراف کاروانسرا، فضای سبز و گلگاری وسط کاروانسرا، استخر و حوضچه و آب انبارهای آن تبریز قدیم را به اذهان مبتادر و متجلی می سازد.
در حال حاضر این کاروانسرای بزرگ و مهم بازار تاریخی تبریز به دلیل نبود رسیدگی ساکنان و مالکان و دستگاه های متولی با وجود اینکه بخشی از آن به بهترین شکل مرمت شده است، اما بخش اعظمی از آن فرسوده و شکسته شده و رو به تخریب گذاشته است که لزوم مشارکت بازاریان و مساعدت دستگاه های ذی صلاح را می طلبد.
تخریب دیوارها، پله ها، در های تاریخی و برجا ماندن آثار آتش‌سوزی در سقف ورودی زیبای کاروانسرای 'حاج حسین'، چهره این اثر ناب ساخت دست بشر در صدها سال قبل را کریه و زشت کرده است.
کاروانسرای حاج حسین


" کاروانسرای مهدی خان فراشباشی – کاروانسرای حاج حسین –  کاروانسرای میرزا نصرالله – کاروانسرای حاج شیخ جعفر – کاروانسرای حاج محمد قرباغی – کاروانسرای حاج میرزا جعفر – کاروانسرای خلیل بیک – کاروانسرای میرزا اسماعیل –کاروانسرای مراغه ها – کاروانسرای مرتضی قلی – کاروانسرای میرزا تقی آجودان باشی – کاروانسرای حاج سید حسین" واقع در میدان هفت کچل در سال(1297 ه.ق) در محله " نوبر ".


کوی "نوبر" کویی  بزرگ در  جنوب شهر با مردمی بیشتر از طبقه ثروتمند و اهل تجارت بوده است.
 کاروانسرای حاج میر محمد حسین ناظم التجار – کاروانسرای شاهزاده – کاروانسرای میرزا شفیع – کاروانسرای میرزا جلیل – کاروانسرای در عباسی – کاروانسرای کچه چی – کاروانسرای خان – کاروانسرای ایکی قاپولی – کاروانسرای حاج سید حسین – کاروانسرای خرازی ها – کاروانسرای حاج سید حسین مسجد داروغه شین – کاروانسرای تخمه فروشان – کاروانسرای حاج میرزا علی اصغر شیخ الاسلامی – کاروانسرای آقا میراسماعیل – کاروانسرای حاج سید حسن، در سال( 1297 ه.ق) در محله "گرو" واقع در "دوه چی"بوده است گرچه حدود کنونی محله" گرو"، امروزه درست مشخص نیست اما از ظاهر امر پیداست که محله کوچکی در نزدیکی بازار و مجاورت محله" سنجران" بوده و مردم آن بیشتر از بازرگانان بوده اند.
و نکته اینکه معدود کاروانسراهای این محله به دلیل مجاوت با بازارحفظ شده و بعضی نیز باز سازی شده اند.




لینک پست وضعیت کاروانسراهای بازار تاریخی تبریز
لینک پست کاروانسراهای دوه چی تبریز
لینک پست پلهای تاریخی آذربایجان شرقی
لینک پست پارک کوهستان جلفا

لینک مجموعه پستهای میراث و تاریخ آذربایجان
لینک مجموعه پستهای شهرستان لینک آذربایجان




مرتبط با : آذربایجان * میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان * شهرستان لینک
برچسب ها : کاروانسرای تاریخی-بناهای آذربایجانشرقی-میراث فرهنگی آذربایجان شرقی-گردشگری آذربایجان-یام مرند-خواجه نظر-جلفا-
نویسنده : تبریز قارتال
تاریخ : یکشنبه 20 اسفند 1396
زمان : 11:54 ب.ظ
آب، آتش، باد، خاک ؛ چهارشنبه های رنگی آذربایجان
نظرات |


آذربایجان به عنوان یکی از سرزمین های تمدن ساز بشری در طول تاریخ، آئین ها و مراسم های خاص، مختلف و شاد در روزهای پایانی سال داشته است که از چهار چهارشنبه آخر منتهی به سال جدید شروع می شود و نام های آنها به ترتیب 'سو چزشنبه سی'، ' اود چرشنبه سی'، 'یئل چرشنبه سی' و 'تورپاق چرشنبه سی' می باشد.


عید در آذربایجان


پیشینه برگزاری آئین های مرتبط با چهار چهارشنبه آخر سال (چهارشنبه آب، چهارشنبه آتش، چهارشنبه باد و چهارشنبه خاک) در آذربایجان به دوران پیش از اسلام بر می گردد.
این آئین ها از چنان جایگاه محکم و استواری در میان مردم آذربایجان برخوردار است که گذشت سال ها و قرن ها، جنگ و نزاع ها، بلایای طبیعی و غیرطبیعی، تغییر ترکیب جمعیتی و جغرافیایی و تغییر و تحولات سیاسی در منطقه هیچ خللی در برگزاری آنها ایجاد نکرده است.

هرچند زندگی ماشینی و تحولات سریع صنعتی شدن و شهرنشینی در آذربایجان طی دهه های اخیر موجب غفلت و فراموشی برخی از آیین های مربوط به روزهای پایانی سال شده است، اما به همت مردم پایبند به سنت ها، اصول و فرهنگ بومی، هنوز این مراسم های شاد و مفرح در میان جمعیت ساکن آذربایجان زنده و پویا است.

گرامیداشت چهار چهارشنبه آخر سال و نامگذاری هر یک از آنها به نامی، در واقع رنگین کمانی از طبیعت را برای مردم این دیار کهن تداعی می کند تا خود را برای روزهای بهاری آماده کنند.


سو

نزدیک عید

سو چرشنبه


1) سوچرشنبه سی
2) اود چرشنبه سی
3) یئل چرشنبه سی
4) توپراق چرشنبه سی

'سو چرشنبه سی' ( چهارشنبه آب)، 'اود چرشنبه سی' ( چهارشنبه آتش)، ' یئل چرشنبه سی' ( چهارشنبه باد) و ' توپراق چرشنبه سی' ( چهارشنبه خاک) که همگی الهام گرفته از آفرینش جهان و طبیعت بشر است، دلالت بر قدمت و اصالت مراسم های شاد مربوط به روزها و هفته های پایانی سال در گستره ایران زمین دارد.

ارزش و جایگاه روز چهارشنبه در فرهنگ مردم آذربایجان به دلیل باور و ایمان درونی آنها به مبارک و میمون بودن این روز بر می گردد و بر همین اساس برگزاری مجالس عزا و ماتم در این روز از هفته در میان مردم آذربایجان شگون ندارد و هم اکنون نیز به ندرت در آذربایجان و تبریز شاهد برگزاری مراسم های ختم در روزهای چهارشنبه هستیم.

بر همین مبنا با تغییر و تحول در نظام طبیعت و فروکش کردن فصل سرما و برف که نشان از شادی و شعف در نظام آفرینش و لطافت آب و هوائی است، چهارشنبه های آخر سال هر کدام با نام و شهرت ویژه ای در فرهنگ بومی این خطه نهادینه شده است تا آغازی بر پایان فصل سوز وسرما و بهاری شدن زندگی بشر و طبیعت باشد.
متاسفانه طی 50 سال گذشته و به ویژه در سال های اخیر با همه گیر شدن زندگی شهری و ماشینی و گسترش فضاهای مجازی، آیین های مربوط به چهار چهارشنبه آخر سال در آذربایجان که هر کدام همراه با مراسم های شاد و مفرح در میان خانواده ها بود، به دست فراموشی سپرده شده و تنها آخرین چهارشنبه سال موسوم به 'آخیر چرشنبه' در شهرهای بزرگ آذربایجان گرامی داشته می شود.


نگاهی به تاریخ گذشته این سرزمین و حوزه های فرهنگی و ادبی آن ثابت می کند چهارشنبه های آخر سال از مهمترین و اصیل ترین مراسم های شاد و نشاط آور آذربایجان بوده است؛ این مهم در آثار منظوم و فولکولوریک مردم آذربایجان متجلی نیز است که نمونه هایی از آن در ذیل می آید:
* آغیرلیغیم - اوغورلوغوم سویا ( سنگینی من و خوش شانسی من به آب)
آزاریم – بئزاریم سویا ( دلتنگی و بیماری ام به آب )
آغیرلیغیم –اوغورلوغوم ، دوشسون سو اوستونه (سنگینی و خوش شانسی من روی آب)
* سئل چارپار، سو چارپار، بیرگوناه ایشلتدیم، گل اونو توت آپار( سیل روان می شود، آب جاری می شود، گناهانی داشته ام، بیا و آنها را با خود ببر)
* سو گه لر لوله- لوله (آب به تندی می آید) - توکولر بیزیم گوله ( به استخر ما می ریزد) - الینده ایپک دستمال ( در دستت دستمال ابریشمی) - بار گلیر گوله – گوله( بار و میوه می آید با خنده و شادی)


اردبیل

دم عید


زنجان

تکم


اورمیه

تکم چی


باکو

آتش آخر سال


در همین حال ضرب المثل ها و کلمات قصار عدیده ای از آب، آتش، باد و خاک در فرهنگ اصیل آذربایجان به وفور یافت می شود که به نمونه هایی از آنها اشاره می شود:
* سو اولان یئرده دیریلیک اولار( هرجا آب باشد زندگی است )، سو آخدیغی یئردن بیرده آخار ( آب از جائیکه سرچشمه گرفته دوباره جریان پیدا می کند)، سو موردارلیق گوتورمز ( آب با ناپاکی نمی خواند)، سو آیدینلیق دیر ( آب مایه برکت است).

برگزاری آیین های چهار چهارشنبه آخر سال که از دیرباز در آذربایجان متداول بوده است، همراه با اجرای موسیقی اصیل آذربایجانی، نوای ساز آشیق ها و رقص زیبای آذربایجانی است که امروز کمتر سراغی می توان از این مراسم ها گرفت.

پریدن از آتش در چهارشنبه آخر سال که همراه با سرودن اشعار حماسی است، از سنت های نادر به جای مانده در مراسم های مربوط به روزهای آخر سال است که خوشبختانه این سنت از بین نرفته است و هنوز در میان خانواده ها جریان دارد.

البته این مراسم شاد نیز طی سال های اخیر به دلیل ورود مواد محترقه جای خود را به ایجاد صحنه های دلخراش داده است!
امید که آئین های شاد و بی ضرر مرتبط با پایان سال در آذربایجان نیز همانند دیگر مناطق ایران کهن، در سایه ارتقای آگاهی مردم از فرهنگ اصلی و بومی و تلاش و همت مضاعف نهادهای متولی پایدار بماند.


عید


چرشنبه دبلری

چرشنبه لر:

خبرچی چرشنبه یا یئل چرشنبه سی:
قورتلارین قوشلارین هاممیسینا خبر گلر کی آییلین بیلین یاز گلیر. آغاجلار آییلین یاز گلیر چیچک گلیر. بو گونلر یئرین بیتگیلری یاواش یاواش اویاناللار.

گول چرشنبه سی:
ائولری گول کیمین ائله للر، ائوین بوتون هر یانینا گول قویاللار.

کول چرشنبه سی یا کوله چرشنبه :
بو گون ائوین بوتون هر زادین چوله توکوب یویاللار،  داملاری قورویاللار، ائولر یویولوب تمیز اولونوب تزه ایلین گلمسینه حاضیر اولار.

آخیر چرشنبه:
آخیر چرشنبه ایکی گونه بولونور:
1. اود چرشنبه سی ( چرشنبه آخشامی اولار )
2. سو چرشنبه سی ( چرشنبه نین گونو اولار )

آمما آخیر چرشنبه نین دبلری:
دئییلر بو گونی نجور توتسان هئله گئدر. اگر بوگونو یاخچیلیقینان، سئوینجینن، دئییب گولمیینن باشلاسان گله ن چرشنبه یه قدر گونلرین هاممیسی خوش اولاجاق.
اود یاندیرما:
بو گئجه هر ائو اوزونه بیر بالاجا اود یاندیریب و ائو اهلی بیرلیکده اونون قیراغینا ییغیلارمیشلار. بیر بیر اوشاقلار و بؤیوکلر اونون اوستوندن آپبیلاللار.
اوشاقلار و بیوکلر اودون اوستوندن آپپیلاندا دییللر:

آتیل باتیل چرشنبه بختیم آچیل چرشنبه

دیش آغریم، باش آغریم توکول قال بوردا

آغیرلیغیم بیغیرلیغیم توکول قال بوردا

شار آتماق:

قول بویدا بیر آغاجین باشینا چیت یادا پامبیق دولاییللار، اونو سیم ، یا قاتما یینان باغلاییللار. سونرا اونو نفته باتیریب اود ووروللار، یانان شاری جار-جاوانلار و اوشاقلار نه گوجلری وار گؤیه توللاییللار. شار آتما شاماچان آتیلیر.

اودون کولو:
ائله کی اود یاندی قورتاردی و اونون کولو یئرده قالدی، بیر آز اودون کولوندن ییغیب دویونییب قویاللار فرشین آلتینا قالار گلن چرشنبییه کیمین.


وداع با سال کهنه و استقبال از سال جدید با جشن و سرور

آذربایجان

بهشت


بوغدا سپمق:
چرشنبه نین آخشامی اودو یاندیریب سیفته سینده بوغدا قوورارمیشلار. هئچ کیمین حقی یوخیمیش بوغدانین سیفته سین یییه اول بوغدانی قووروب وئررمیشلر اوشاقلارا، اوشاقلار بو قوورقالاری ائوین بوتون هر یانینا ( ائوین ایچینه – چولونه – کاغا – حیط باجایا – توولییه و … ) سپرمیشلر و بیر آزدا یئره توکرمیشلر کی قورت قوشلار یئسین. آخیرده بیرلیکده قوورقانین قالانین قووروب ییرمیشلر.
البته بیر آزدا قوورقادان ساخلارمیشلار یئنگی ایله.

قولاق آسما دبی:
چرشنبه آخشامی شامنان قاباخ هاممی نیت ائله رمیشلر کی الله منیم گله جییم نجور اولاجاق، اوننان سورا قولاقلارین یوموب گئدیب بیرینین قاپیسیندا دوروب سورا قولاقلارین آچارمیشلار او حالدا قولاقلاری نه ائشیتسه ییمیش او سؤزلری اوز نیتلرینین جوابین بیلرمیشلر.

سوت داش ( سوت آشی ):
بو گون هاممی شاما سوتداش پیشیریب و اوولده قونشولارا، قوهوملارا و تانیشلارا پایلایاننان سورا آشی بیرلیکده ایچللر.
هر کیم سوتداشی پایلارمیش اونا تحفه اوچون بویانمیش یومورتا یا کالایغی یادا پول وئررمیشلر.

جور قوورقالاردان یئددی سین قورارمیشلار:
بو گئجه 7 یئددی جور قوورقا قورارمیشلار و شامنان سورا ییرمیشلر ( مرجی – نوخود – زه رک – کونجود و … )

قورشاق ساللاماق:
چرشنبه آخشامینین گوزل و مزه لی دبلرین بیریدی. قورشاق ساللاماق بیر رسمیدی کی هم اوشاقلار و هم بیوکلر بو ایشی گورللر. شالی باجادان ائوین ایچینه یادا دامنان پنجریه ساری ساللایاللار کی ائوین صاحابی اونون آچیب آراسین تحفه یینن دولدورسون. کی چوخلو اونلارین قورشاقلارینا قوورقا، بویانمیش یومورتا، آلما، آرمود، اریك، قاوالی قوروسو، شیرنیاتلار و… باغلاللار.
آما اگر بیر جوان اوغلان کی ائو صاحابینبن قیزین سئویب، قورشاق ساللایا، ائو صاحابی اونون قورشاقینا هر نه باغلاسا اوغلان اونو توکر یئره و دییر کی من قیزی ایستئییرم، قیزی باغلایین چکیم اوسته آپاریم. قیزین آتاسی یا آناسی گورر کی اوغلان ال چکمیر قیزین بیر نیشانین باغلار قورشاقا و اوغلان اونو چکیب تا ائلچیلیقه گلینجن آپارار ساخلار.

تاباق بزمه:
بو گئجه اوغلان ائوی بیر تاباق بزه ییب یوللالار قیز ائوینه. تاباقدا بئش ارشین کوینکلیک، چیت پارچاسی، کالایغی، نخود کشمش، آلما و بویانمیش یومورتا اولارمیش. اوغلان بو خونچانی اوز قارداشینین یا باجیسینین توسطینن یوللارمیش آداخلیسینین ائوینه.

داش دوزمه دبی:
گئجه نین سونوندا اوشاقلار هرسی بیر داش گوتوروب اورکلرینده بیر آرزی ائله ییب سورا داشلاری دوزرمیشلر بیر یئره. داشلارا سحره کیمین هئچ کیم ال وورمازیمیش. سحر صبح تئزدن اوشاقلار یوخودان دوروب هر زاتدان قاباخ قاچارمیشلار اوز داشلارینین آلتینا باخماقا. هر کسین داشینین آلتیندا قیرمیزی قورت اولسایمیش او اوز آرزیسینا یئتیشرمیش.

ناغیل دئمه دبی:
بو گئجه لر قوهوم قارداش، بیوکلرین بیریسینین ائوینه ییغیشیب ناغیلدان تاپماجادان دییللر. آمما هر ائو آختاریب بیر نفر ناغیلچی تاپیب اونو ائوینه قوناق چاغیرار. گاهدان ناغیللار او قدر اوزون اولار کی اوچ گون ناغیلین قورتارماغی چکر.

سو چرشنبه سی:
ائله کی چرشنبه آخشامی اوددان آپپیلدیلار، صاباحی سحر چاغی چؤرک یئمه میشدن قاباق دوروب گئدللر سو اوستونه و سودان آپپیلاللار.

سحر صبح تئزدن تازا پالتارلاری گئیینیب سویا ساری یولا دوشرللر.
بو گون قیز گلینلر بیرچکلریننن بیر آز کسیب سوزدورللر سویا گئدر.
سوغانی قیز گلینلر دیشلییب و آغیزلاریندا ازیب آخیدالار سویا و بئله لیینن آجیلیقلار سویا گئدر.
سویون قیراغیننان بیر آز اوت و تورپاخ گوتوروب آپارارمیشلار تولوغون یانینا باغلارمیشلار کی یاغیمیز چوخ دوشسون (تولوغون یاغی چوخالسین).
آمما آت ائششک اولانلار اوز حیوانلارین آپاریب سو ایچیرده للر و ائوه گلنن سونرا آتین قویروقونون موچویون و یئلکه سین ووروب سالاللار یئره. همیده کئچی لرین بوینوننان زینقیرو آسلارمیشلار.


بایرام

چرشنبه


قیزیل سویود آلتیندا یاتماق:

بو گون آرزیسی اولانلار سویوخ سویونان یویونوب گئدیب یاتار قیزیل سویود آلتیندا و اگر قیزیل سویودون بوداقی اییلیب دیسه یاتانین سینه سینه او آدام آرزیسینا یئتر.

چرشنبه سویوندا دولانماخ:
سو اوستوندن قاییدیب گلنن سورا بیر آز صبحانه یئییب و ایر هاوا یاخچی اولسایمیش میللت هاممیسی حاضیرلاشارمیش گزمه یه.
قیزلار بیر گروه دا، اوغلانلار بیر گروه دا و قوجالاردا بیر گروه دا ییغیلیب چیخارمیشلار چوله دولامنماغا ناهار چاغی ناهاری یئییب و آخشاما یاخین قاییدیب گلرمیشلر ائوه. بو گون هر گروهون اوزونه گوره آشپزی اولارمیش.
قیزلار یا اوغلانلار هئچ بیرینین حقی یوخوموش بیر بیرینین گروها قاریشسین. قیزلار داغین بیر طریفینده و اوغلانلاردا بیر طریفنده دوروب چیغیرارمیشلار!

انواع چهارشنبه:

خبرچی چرشنبه سی یا یئل چرشنبه سی:
در این چهارشنبه به تمامی حیوانات و طبیعت ندا می رسد كه بیدار شوید بهار از راه می رسد. همچنین در این روز گیاهان آرام آرام از خواب زمستانی بیدار می شوند.

گول چرشنبه سی:

در این چهارشنبه خانه را تمیز و مرتب ومانند گل كرده و در جای جای خانه گل قرار می دهند.

کول چرشنبه سی یا کوله چرشنبه :
تمامی وسایل خانه را بیرون ریخته و تمامی لباسها را شسته و در یك كلام این چهارشنبه مخصوص خانه تكانی می باشد.

آخیر چرشنبه:
آخیر چرشنبه بر دو روز تقسیم می شود:
1. اود چرشنبه سی ( چهارشنبه آتش ) كه شب روز سه شنبه است.
2. سو چرشنبه سی ( چهارشنبه آب )   صبع روز چهارشنبه است.

اما رسومات چهارشنبه آخر سال:
می گویند كه این روز را هر طوری شروع كنی تا چهارشنبه سال بعد تمامی روزها را همانطور سپری خواهی كرد. یعنی اگر این روز را با شادی و محبت و مهربانی شروع كنی تمامی یك سال را خیر می بینی.

اود یاندیرما   (روشن كردن آتش ):
در این شب تمامی خانواده ها برای خود آتشی كوچك روشن كرده و دور تا دور آن حلقه زده و به نوبت همه یكی یكی از روی آتش می پرند.
بچه ها و بزرگترها موقع پریدن از روی آتش با شور و شوقی وصف ناپذیر این عبارتها را تكرار می كنند:
آتیل باتیل چرشنبه بختیم آچیل چرشنبه
دیش آغریم، باش آغریم توکول قال بوردا
آغیرلیغیم بیغیرلیغیم توکول قال بوردا
* ببخشید اینها رو دیگه نمیشه فارسی كرد!

رسم « شار آتماق» ( پرتاب شار ):
چوبی را به اندازه حدودا یك متر تهیه كرده و سر آن را با پنبه و یا پارچه بصورت گرد بسته و روی آن كمی نفت می پاشند. سپس شاری كه روشن شده را جوانها و بچه ها با تمام قدرت به هوا انداخته و از صحنه بوجود آمده لذت می برند.

اودون کولو ( خاكستر آتش ):

وقتی آتش چهارشنبه خاموش شد و خاكسترش بر جای ماند، كمی از خاكسترش را جمع كرده و در پارچه ای ریخته و گره می زنند و آن را تا چهارشنبه سال آینده به گوشه ای از خانه می اندازند.

داملاری جیزیقلاماخ ( خط انداختن بر پشت خانه):

در این شب در تمامی خانه ها افراد پشت بام رفته و پشت بام را از چهار طرف خط می اندازند.

بوغدا سپمق (پاشیدن گندم):
در ابتدای آتش چهارشنبه مقداری گندم را در یك سینی روی آتش گذاشته و می پزند كه به آن قوورقا می گویند. هیچ كس حق ندارد ازاولین  قوورقایی كه بدست آمد بخورد. قوورقا را به بچه ها می دهند و بچه ها آن را در تمامی خانه پخش می كنند و این كار برای خانه خوش یوم می باشد. مقداری نیز روی زمین می ریزنند به عنوان حق پرنده ها و حیوانات. در آخر همه اهل خانه قوورقای دیگری تهیه و به اتفاق می خورند.

قولاق آسما دبی ( رسم گوش ایستادن):
شب چهارشنبه و قبل از صرف شام تمام افراد نیت می كنند و سپس برای دریافت پاسخ نیت خود گوشهایشان را گرفته و به دم در خانه یكی از همسایه ها یا آشنایان میروند و سپس در آن حالی كه گوش ایستاده اند گوشهایشان را باز كرده و در آن حال هر صحبتی را كه شنیده اند پاسخ نیت خود حساب می كنند.

سوت داش « سوت آشی» ( شیر برنج):
در این روز همه خانه ها شیر برنج پخته و قبل از اینكه خودشان از آن بخورند در حد توان شیر برنجها را به تمامی آشنایان و همسایه ها پخش می كنند. همچنین دریافت كننده های شیر برنجها به كسانی كه شیر برنج را تحویل می دهند چیزی به عنوان تحفه می دهند مانند: تخم مرغ رنگ شده یا پول و …

یئددی جور قوورقا قورارمیشلار ( هفت نوع خوردنی پخته می شده ):
در این شب از هفت نو خوردنی به عنوان تنقلات استفاده كرده و می خوردند مانند ( عدس – نخود – كنجد و … )

قورشاق ساللاماق  ( شال اندازی ):
از رسومات زیبا و به یادماندنی شب چهارشنبه می باشد. این رسم هم توسط بچه ها و هم توسط بزرگترها اجرا می شود بدین گونه كه شب مخفیانه افراد به پشت بام سایر اهالی رفته و از روشنایی آنها و یا جلوی پنجره آنها شال را آویزان می كنند كه صاحبخانه باید در این شال مقداری سوغات بگذارد و تحویل دهد.
اكثرا این سوغاتی ا شامل تخم مرغ رنگ شده، قوورقا، سیب، گلابی، شیرینی و … می باشد.
گاها پسری كه دختر صاحبخانه را پسندیده سوغات بسته شده به شال را نمی پذیرد و آن را به زمین می ریزد و از صاحب خانه می خواهد كه دخترش را به شال ببندد! در این حال اگر اسرار پسر ادامه یابد صاحبخانه نشانی از دخترش را به شال بسته و به پسر تحویل می دهد. پسر نیز آن نشانی را تا زمان آمدنش به خاستگاری نگه می دارد.

تاباق بزمه:
در این رسم تازه داماد هدیه ای را كه با نام خونچا شناخته می شود حاضر كرده و آن را توسط برادر یا خاهرش به در خانه نامزدش می فرستد. محتویان خونچا می تواند مختلف و گوناگون باشد از لباس و جوراب گرفته تا آجیل و شیرینی.

داش دوزمه دبی  ( رسم چیدن سنگ):
نصفه ای شب بچه ها هر كدام سنگی را از بیرون پیدا كرده و در دل خود آرزویی می كنند سپس این سنگها در محلی جمع شده و به ردیف زده می شود. تا صبح هیچ كس حق ندارد این سنگه دست بزند یا نگاه كند.
صبح كه شد بچه ها هراسان از خواب بیدار شده و به طرف این سنگها می دوند. اگر زیر سنگ هر كس نوعی حشره قرمز مشاهده شد آن شخص به آرزویش خواهد رسید.


آتش پریدن

عیدی


ناغیل دئمه دبی  ( رسم قص گویی ):
تمامی اعضای فامیل خانه یكی از ریش سفیدان جمع می شوند و شروع به گفتن جوك و چیستان و قصه می كنند. البته قبلا یك نفر كه در قفتن قصه تبحر دارد مشخص می شود. گاها نقل داستانها حتی به سه شب هم می رسد.

سو چرشنبه سی  (  چهارشنبه آب ): كه احتمالا ریشه چهارشنبه سوری ( سویی ) از این كلمه باشد.
بلاخرا وقتی رسم پریدن از آتش تمام شد صبح بعد آن مردم به پای آب رفته و از روی آن می پرند.

صبح زود مردم لباسهای نو خود را پوشیده و به طرف آب حرکت می کنند.
در این روز عروسها و دختران كمی از كیسوی خود بریده و در آب می اندازند.
همچنین دختران و عروسها مقداری پیاز را در دهان خود خرد كرده و در آب فرو می كنند و بدین ترتیب تمامی تلخیها و بدیهای سال را به آب می دهند.
از كنار آب كمی خاك و كمی گیاه جمع كرده و به خانه ها می برند.
اما آنهایی هم كه اسب و الاغ دارند حیوان خودشان را به پای آب برده و به حیوانات خود نیز آب می دهند. همچنین وقتی به خانه برگشتند مقداری از موی دم اسب یا الاخشان را بریده و دور می ریزند.

رسم خوابیدن زیر درخت:

آنهایی که آرزویی در دل دارند و منتظر براورده شدن آن هستند آن روز با آب سرد حمام کرده و زیر درخت می خوابند و اگر بعد از بیدار شدن دیدند شاخه درخت روی سینه آنها فرود آمده می فهمند که آرزویشان براورده شده.

چرشنبه سویوندا دولانماخ ( گردش روز چهارشنبه):
روز چهارشنبه اگر هوا خوش دهد و مناسب باشد مردم آن روز را تا عصر به بیرون می روند و گردش می كنند.
دختران و عروسان در یك دسته و پسذان نیز در یك دسته و همچنین ریش سفیدان نیز در دسته ای جدا به بیرون رفته و نها را بیرون می خورند در این روز هیچ كس حق ندارد از دسته خود خارج و به دسته دیگری ملحق شود.
از جالبترین رسم اینروز می توان گفت كه دختران در یك سمت كوه و پسران در سمت دیگر ایستاده و جیغ و فریاد می زنند !

منبع سایت اهری


لینک مجموعه پستهای اصالت و رسوم آذربایجان




مرتبط با : آذربایجان * تورک سئسه لینک
برچسب ها : عید نوروز-جشن عید-بایرام-عید آذربایجان-آداب و رسوم-چهارشنبه-فرهنگ-
نویسنده : تبریز قارتال
تاریخ : چهارشنبه 16 اسفند 1396
زمان : 11:58 ب.ظ
روستاهای زینجناب و خلجان در بخش تبریز
نظرات |

زینجناب و خلجان در حومه تبریز


زینجناب یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سردصحرا بخش مرکزی شهرستان تبریز و دامنه های سهند واقع شده‌است.

از آخمقیه (شهرک شهید چمران) حدود ۳۰دقیقه فاصله دارد. از آخمقیه که می‌گذریم به یک سه راهی می‌رسیم که مستقیم به زیارتگاه سید محمدآقا و روستای کرجان می‌رسد و درسمت راست راه ۴روستا وجوددارد که اول روستای اسنجان در سرراه قراردارد و بعد کمی آن طرفتر در پایین دره روستای انرجان هست.

زینجناب


 پس از طی مسافت کمی به یک سرازیری می‌رسیم که باز روستای هزه بران با یک سه راهی جدا می‌شود ودر آخر بعداز یک گردنه به روستای سرسبز زینجناب با جمعیت ۲هزارنفری می‌رسیم.

این روستا با روستاهای هزه بران، آمقان، عنصرود و سفیده خوان (اسبره خون) همسایه بوده حدومرز روستا به دامنه‌های کوه سهند ختم می‌شود. روستا دارای مسجد زیبایی بنام (محمدحنفیه) می‌باشد که دارای ستونها و منبر سنگی زیبایی هست که اخیراً بازسازی شده‌است. در نزدیکی روستا رصدخانه خواجه نصیر در بالای کوه (بلندی) مستقر می‌باشد و زیارتگاه (سیاهپوش) در آن طرف روستا قراردارد. مردم روستا بسیار مهمانپرست و خون گرمند.


گردو و پنیر زینجناب خیلی معروف است و بیشتر جوانان به بافتن قالی ریز مشغول هستند.


جاهای دیدنی روستا:
۱-رصدخانه خواجه نصیر ۲- مسجد محمدحنفیه ۳- زیارتگاه سیاهپوش ۴- باغات و رودخانه زینجناب که از دامنه‌های سهند سرچشمه گرفته و باغات زینجناب به دامنه‌های سهند ختم می‌شود.


رصدخانه تاریخی خواجه نصیر
رصدخانه زینجناب

باغات زیبای زینجناب

دامنه سهند

سهند

روستای زینجناب

زینجنابی

انرجان

روستای زینجناب زیباییهای زیادی داره که باید اهل کوهنوردی باشید تا ببینید 8 تا قله بالای 2700 متر و چند قله بالای 3000 متر داره از جمله زین کوه-عمر داغی و کوه معروف سلطان داغی که دامنه شرقی اش از جمله مناطق ییلاقی زینجناب میباشد
در ضمن اگر اهل خوشگذرانی در طبیعت هستید خردادماه بهترین زمان برای رفتن به ییلاقهای زینجناب میباشد از جمله سودره سی-چیل کوئل آغزی(به معنی چهل طویله)- صادق یوردی-تخته یورد-قلش قیه-قرانلخ دره-شور دره-باغهای زیبای اطراف روستا-چشم انداز زیبای محیط روستا از بالای سخره سر به فلک کشیده داخل روستا- قورد چوخوری-میلان یوردی و چشمه آغ بولاغ که تامین کننده آب گوارای تمام روستاست البته چون مساحت زمینهای روستا خیلی زیاد است و جاهایی که ذکر شده شامل تمامی مناطق نمیباشد.

 حتما با راهنما به این مناطق سفر کنید چون کار یکی دو روز نیست و خطر بارشهای ناگهانی بارانهای سیل آسا در هسته سهند در هر فصلی و خطر گم شدن در مناطق کوهستانی از جمله خطرهای تهدید کننده میباشند.

مناطق قشلاقی روستا هم خیلی جذاب و بکر میباشد که مساحت کسیری از سرد صحرا را شامل میشود اما چون در 3دهه اخیر کشاورزی در این منطقه از رونق افتاده بیشتر به درد چرای دام میخورند تا گردشگری.
همسایه های جغرافیایی روستا عبارتند از شهر تبریز از شمال روستاهای شهرستان مراغه از جنوب روستای شادآباد-لیقوان- اپره خون از شرق و روستاهای اسفنجان- انرجان-اسینجان- هزارباران از غرب .
بهترین سوغاتیش هم پنیر و گردوی کاغذی و قالی نفیس هستش.


زمستان 96 در مسیر زینجناب
برف سهند

زینجناب

روستای زینجناب تبریز

آذربایجان شرقی

زمستان زینجناب

زینجناب

میدان فوتبال


رخدادی عجیب طبیعی در جاده منتهی به روستای زینجناب
در مسیر ورودی به روستای زینجناب دقیقاً در سرازیری که حدود ۵۰ متر بعد از عبور از آن به دو راهی می رسیم که راه سمت چپ به رصد خوانه خواجه نصیر در بالای کوه  و راه سمت راست به روستای زیجناب می رود رخداد طبیعی خارق العادهای بوقوع می پیوندد بطوریکه اگر شما در پایین این سرازیری اتومبیل خود را خاموش و در حالت خلاص قرار دهید بنا به دلایل نامعلومی اتومبیل بدون هر گونه نیروی محرکه ای شروع به بالا رفتن از جاده می کند .

در این محل سرازیری جاده کاملاً مشهود است و اتومبیل در حال بالا رفتن از سربالایی می باشد . وجود میدان مغناطیسی قوی و یا دلایل نا معلوم دیگر اینچنین رخداد عجیبی را رقم می زند.

اینگونه محلهای عجیب و زیبا در استان آذربایجان شرقی کم نیستند. در مسیر جاده ای این روستا محلهایی بکری وجود دارند که حتی بعضی مواقع می توانید پرواز عقبهای بلند پرواز این منطقه را از نزدیک ببینید.


نقشه زینجناب و خلجان در اطراف تبریز ،  مسیرهای دو روستا از هم جداست
نقشه خلجان

مسیر جاده جدید سهند - تبریز که با روند کُندی در حال احداث است و برای آینده هر دو روستا مهم است
البته محیط زیست و حیات وحش و اراضی دامنه های سهند در این مناطق در خطر است!
جاده تبریز سهند





خلجان مهد قنات آذربایجان

خِلِجان (Khelejān, Kheljān) یکی از روستاهای حومهٔ تبریز بود که از سال ۹۳ خورشیدی به‌صورتِ رسمی به تبریز الحاق شده و در حال حاضر قسمتی از شهرداری منطقه ۷ تبریز به شمار می‌رود.«تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵» .
انگور، گیلاس و گوجه سبز از جمله محصولات این شهرک محسوب می‌شود. شغل عده ی زیادی از ساکنان این محله، باغداری، دامداری و قالیبافی است. بافت فرش‌های نفیس در این محله، رواج بسیاری دارد و چندین کارگاه فرش در این محله فعالیت دارند

روستای خلجان هم اکنون حدود هشت هزار نفر جمعیت دارد که براساس تقسیمات کشوری می تواند به عنوان شهر تغییر وضعیت دهد، اما چون این روستا در داخل حریم شهر تبریز واقع شده است، جزو نواحی منفصل این شهر به شمار خواهد رفت.
با این مصوبه کارگروه مسکن وشهرسازی آذربایجان شرقی ، از این پس جمعیت خلجان از خدمات شهری شهرداری تبریز برخوردار خواهند شد.

روستای خلجان


لیست چشمه و قناتهای محله خلجان به زبان محلی

1-کد گولی                       2-باباحمید                     3-علی آباد                        4-بالاچشمه
5-گارن                            6-سیدلر                        7-آزدره                           8 -کومران
9-گزران                         10-لوللر                           11-خواجه محمد                 12-زنگله
13-عبدرحمان                 14-ماتی خانا                   15-دیزه                            16-آقا سو
17-میندوج                  18-سویددی                   19-چچل سویی                20-زیان باغی
21-سانجی سویی         22-هاشخ چشمه سی   23-مجتهد                        24-بی آبه

 25-راحاتلار                  26-قرخ ایاخ                  27-عسل آباد                   28-زر رابی

 29-زرنه خونی             30-مال سویی                  31.سروو                            32-شیخ سویی

 33-صیام باغی              34-مره خونی               35-بالکره                         36-باباخسرو

 37-زندان چشمه سی  38-بخشیان                  39-پیرباغی                       0 4-بانی چایی
گردآوری : جناب آقای محمد اعتماد


طبیعت قناتها و چشمه های خیلیجان یا خلجان
خلجان

اطراف تبریز

حمام قدیمی خلجان
حمام خلجان

کبوترخانه قدیمی خلجان
کبوترخانه

پرندگان و حیات وحش منطقه

پرنده

خلجان

خیلجان

روسری


غار نعیم خلجان ؛ جواهری فراموش شده در قلب آذربایجان

افراد زیادی با تفکر، فرهنگ، مهارت و استعداد متفاوت در طول زمان بر روی این کره خاکی قدم زده‌اند و گاهی آثار و شگفتی‌هایی خلق کرده‌اند که بشر امروزی را به تعجب و تحسین وا می‌دارد. در این میان در آذربایجان‌شرقی غار دست ‌کند سه طبقه "نعیم" در زیرزمین کشف شده‌ است که با معماری داخلی، راهروها، هواکش، چاه‌ها و اتاق‌هایش هر بیننده‌ای را مجذوب خود می‌کند.

کاشف غار نعیم در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، در خصوص این غار گفت:  غارنعیم یا نعم  را در سال 1380 در دامنه کوه‌ سهند در آذربایجان‌شرقی، حوالی سردرود ما بین خلجان و ورنق کشف کردم. در واقع به محلی که با دست حفر شود نعم گویند و اسم این غار به دلیل دست‌کند بودن از آن گرفته شده‌است.

محمد حسین قابل نژاد سردرودی در خصوص معماری داخلی غار، اظهار کرد: این غار در سه طبقه بوده که در سالن هر طبقه در سمت چپ و راست آن اتاق‌هایی دو یا سه نفره به اندازه دو در "دو و نیم" متر و به ارتفاع یک و نیم‌ مترساخته شده‌است و به نظر می‌آید شاید بیشتر از سه طبقه هم باشد.

وی با اشاره به طبقه اول این غار، بیان کرد: این طبقه به طول سه و نیم کیلومتر و دارای 200 اتاق در اطراف است که در هر اتاق محل‌هایی برای استراحت، قراردادن شمع و تأمین روشنایی تعبیه شده‌ است. هم‌چنین رودی به طول 300 متر برای تامین آب آشامیدنی افراد ساکن در غار، ما بین اتاق‌ها در سالن جریان دارد. این طبقه به هواکش بزرگی که اهالی به آن برج می‌گویند، ختم می‌شود.

وی ادامه داد: ورودی طبقه دوم از راه سقف طبقه اول، بعد از طی 15 متر از ورودی اصلی غار دیده می‌شود که موقع ورود به این طبقه فرد با سه راهی مواجه می‌شود که یکی آن را به ورودی برمی‌گرداند، یکی به مکانی نامشخص که احتمالا چاه است می‌برد و دیگری هم فرد را به طبقه دوم می‌رساند که به طول 200 متر و دارای 20 اتاق است.

وی در خصوص طبقه سوم خاطر نشان کرد: به گفته اهالی منطقه از طبقه دوم به سوم مسیر دسترسی وجود دارد که امروزه به دلیل رسوبات مسدود شده‌ است.

قابل نژاد با اشاره به این‌که این غار در چهار شاخه ساخته‌ شده است، گفت: بخشی از غار در زیر خانه‌های شرقی خلجان قرار دارد که اهالی برای نگهداری آذوقه و انباری از آن استفاده می‌کنند و بخشی در زیر روستای ورنق به طول یک کیلومتر است. بخش دیگر به قسمتی مرطوب در شرق متصل و بخش چهارم به منطقه‌ای بنام میندوش منتهی می‌شود.

وی خاطر نشان کرد: در طی این 15 سال کارشناسان داخلی و حتی فیلم بردارانی از خارج کشور برای بازدید از غار آمده‌اند ولی تا به حال اقدامات جدی برای پاکسازی رسوبات، احیاء و آماده‌سازی غار برای بازدید گردشگران انجام نگرفته‌است.

غار نعیم
غار

غار نعیم

یک پژوهشگر در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، در خصوص مشخصات دهانه این غار گفت: دهانه غار به عرض چهار متر و ارتفاع یک و نیم متر است ولی مدخل ورودی 60 در 60 سانتی‌متر است که در موقع ورود باید 10 متر سینه خیز راه را طی کرد. پس از طی این مسافت، میدان بزرگی دیده می‌شود که وسط آن چاهی وجود دارد که با دهانه‌ای به قطر دو متر و به عمق چهار متر به طبقات زیرین دیگر متصل می‌شود.

ابراهیم پورحسین خونیق یاد آور شد: لازم به ذکر است که غار دارای چندین ورودی است که اهالی روستا بسیاری از آن‌ها را مسدود و برایشان درب ساخته  و قفل کرده‌اند. غار از سمت شمالی به خانه‌های مردم راه دارد که به دلیل حریم خصوصی امکان ورود وجود ندارد و مشخص نیست این غار به کجا منتهی می‌شود.

وی با اشاره به وجود محفظه هوا و نور به طرف بیرون سقف غار یاد آورشد: در هر 50 متر محفظه‌هایی به ارتفاع دو تا پنج متر و قطر نزدیک 70 سانتی‌متر برای تهویه هوا و تامین روشنایی ساخته شده‌اند و نیز بیرون هر اتاق و راهروها جای پیه سوزها دیده می‌شود.

وی با تاکید بر نگارش کتابی در مورد آثار باستانی که غارها هم فصلی از این کتاب هستند، گفت: این کتاب حاصل 10 سال تحقیق است که  پس از انتشار می‌تواند به بسیاری از سوالات در مورد غار پاسخ دهد.

پورحسین خونیق در خصوص سفال‌های کشف شده از غار، گفت: سفال ساده نخودی، قرمز و خاکستری رنگ به همراه اشکال مختلف، سفال ساده لعاب‌دار، سفال لعاب‌دار گلدار تزیینی و سفال سوخته از محل کشف شد که احتمال می‌رود مربوط  به صده‌های قبل از اسلام تا دوره اسلامی باشد.

وی با انتقاد از عدم توجه میراث فرهنگی به این غار، اظهار کرد: متاسفانه نهادها به خصوص میراث فرهنگی آنچنان که می‌بایست تا حال برای این محل ارزشی قائل نشده‌اند؛ به طوری که چندین سال قبل نمونه‌های کشف شده را به کارشناسان اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان‌شرقی به امید بررسی تحویل آن‌ها دادیم ولی تاکنون خبری از نتایج بررسی اعلام نکرده‌اند.

نویسنده و محققی دیگر در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، باتاکید بر این‌که حوالی سردرود در دامنه کوه سهند جزو قسمت‌های پربار آذربایجان‌شرقی از نظر تاریخی  و مدنیت است، خاطرنشان کرد: به دلیل موقعیت استراتژیک این منطقه  آثار تاریخی قابل توجهی وجود دارد.

حسین فیض الهی وحید در خصوص بخش‌های مختلف داخلی غار یاد آور شد: مکان‌هایی برای نگهداری حیوانات و هم‌چنین اجاق برای پخت و پز به همراه ظروف قدیمی نیز در غار دیده می‌شود. ضروری است با بررسی دقیق لایه‌های زمین، ظروف سفالی و سایر اشیاء بدست آمده از این مکان، قدمت و محدوده دقیق آن شناسایی و ثبت شود.

وی افزود: نابودی این آثار در واقع به معنای پاک شدن بخش مهمی از تاریخ آذربایجان‌شرقی است. متاسفانه برخی افراد در پی جست و جوی اشیاء گران قیمت و عتیقه، اقدام  به تخریب محل و از بین بردن ظروف و آثار موجود در محل می‌کنند.

مسئول موزه مردم شناسی سردرود در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا،  با اشاره به این که بررسی دقیق این غار صفحه‌ی جدیدی از تاریخ پرفراز و نشیب آذربایجان را باز خواهد کرد، گفت: با ایجاد امکانات و فراهم آوردن زیر ساخت‌ها می‌توان گردشگران و بازدیدکنندگان بسیاری را جذب کرد که رونق وضع اقتصادی منطقه را در پی خواهد داشت. هیئت امنای موزه سردرود تلاش دارد با همکاری اهالی منطقه و مسئولان برای بهبود وضعیت غار و پاکسازی آن کند.

رحیم قابل نژاد  با تاکید بر حفظ میراث تاریخی بشر افزود: غار نغیم در غفلت مسئولان بطور مداوم تخریب می‌شود و خسارت سنگینی به فرهنگ و تاریخ ایران وارد می شود.

کارشناس اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان‌شرقی در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، در مورد نوع کاربری این غار گفت: طبق مشاهدات چنین برمی‌آید که غار به صورت معماری صخره‌ای و دست‌کند و با هدف استتار و در امان ماندن از خطرات دشمن و ناملایمات هوا ساخته شده‌است.

محمد فیض خواه ادامه داد: برخی از مسیرهای دسترسی دچار رسوب گرفتگی شده‌ و به طور کامل و دقیق کشف و تاریخ نگاری نشده‌است و بدون بررسی و پژوهش نمی‌توان در مورد قدمت و نوع کاربری آن نظر قطعی صادر کرد.

وی گفت: در تبریز علاوه بر بناهای تاریخی و مذهبی، غارهایی دیده‌ می‌شود که همه‌ی آن‌ها در کنار هم فرهنگ مردم را شکل می‌دهند. غار نعیم اثر فاخر معماری صخره‌ای است که مشابه آن در شهر کاشان کشف شده‌است. می‌توان با هزینه کم و پاکسازی آن از رسوبات، مکانی جالب و بی‌نظیر برای بازدید آماده کرد.


زمستان خلجان
قنات

خلجان تبریز

بر اساس این گزارش، می‌توان با فراهم آوردن امکانات مناسب بخشی از اتاق‌های غار را برای اقامت گردشگران آماده کرد تا افراد ضمن بازدید از داخل غار، در اتاق‌های دستکند آن اقامت کنند و شبی را در دامان طبیعت و در دل غار سپری کنند.

تبریز، پایتخت گردشگری کشورهای اسلامی در سال 2018 گردشگران داخلی و خارجی بسیاری را با سلایق و انگیزه‌های متفاوت به تبریز و آذربایجان‌شرقی خواهد کشاند. بی شک اقامت در غار چند طبقه در زیرزمین برای گردشگران تجربه بی‌نظیری را رقم می‌زند.

با توجه به وجود حدود 200 اتاق در این غار، می‌توان بخشی را به رستوران و نمایشگاه صنایع‌دستی تبدیل کرد.

باید منتظر باشیم تا ببینیم جه اقداماتی برای غار نعیم انجام خواهد گرفت. آیا دهانه‌ها و اتاق‌های غار در پی بی‌مهری افراد به کلی بسته و ویران خواهد شد و یا با سرمایه‌گذاری اندک و پاکسازی آن، محلی برای جذب گردشگران و زمینه‌ای برای اشتغال مردم منطقه می‌شود؟


لینک پست متنق
لینک پست سردرود
لینک پست گون بر یا گنبرف
لینک پست عنصرود
لینک پست قدمگاه
لینک پست چیراغیل

لینک مجموعه پستهای شهرستان لینک آذربایجان



مرتبط با : آذربایجان * شهرستان لینک
برچسب ها : سهند-زینجنابی-خیلجان-خلجان تبریز-اطراف تبریز-روستاهای آذربایجان شرقی-غار دستکند-
نویسنده : تبریز قارتال
تاریخ : شنبه 12 اسفند 1396
زمان : 11:58 ب.ظ
:: شهروند لینک آذربایجانی 73 (عکاسی از آذربایجان غربی و اردبیل و زنجان )
:: زیبایی قبله و طوفان داغ جمهوری آذربایجان
:: مرثیه برای فضای سبز تبریز
:: شاعر روشنفکر میرزا علی‌اکبر طاهرزاده - صابر
:: مسافری از فرانسه
:: چطور تبریز بدون گدا شد
:: ساختمان های تاریخی تبریز ؛ از خاک خوردن تا خاک شدن
:: Ben king in Tabriz
:: Flinflins and Tintin in Tabriz
:: درباره تبریز و آذربایجان و اخبار About and News
:: هویت و اصالت و فرهنگ و هنر زیبای آذربایجانی ها
:: باغشمال تبریز
:: بهار طبیعت آذربایجان شرقی
:: زخم نمکی بر پیکره دریاچه همیشه اورمیه
:: سیزده بدر و تبریزگردی مسافران نوروزی 97
:: سوغاتی های خوردنی تبریز و آذربایجان شرقی
:: ایل بایرامیز موبارک ، نوروز سال 1397
:: جاهای ندیدنی تبریز در آستانه نوروز !
:: کاروانسراهای یام مرند و خواجه نظر جلفا در آذربایجان شرقی
:: آب، آتش، باد، خاک ؛ چهارشنبه های رنگی آذربایجان
:: روستاهای زینجناب و خلجان در بخش تبریز
:: دکتر جواد هیئت
:: دهستان اسپیران تبریز
:: شهروند لینک آذربایجانی 72 (عکاس کمال شبخیز)
:: دوربین تبریز لینک 77 ( شهرگردی تبریز در سال 96 )
:: نادرشاه و ایل ترک افشاریه ایران
:: شهروند لینک آذربایجانی 71 (عکاس فرشید فرج الهی)
:: نگاهی بر تبریز پایتخت فرش دستبافت جهان
:: کمبود پارکینگ در کلانشهر تبریز
:: دریاچه اورمیه از مرگ تا زنده شدن دوباره




( تعداد کل صفحات: 356 )

[ ... ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ ... ]




 

شارژ ایرانسل

فال حافظ