تبریز ویکی لینکلر

 
عید نوروز یا ارگنه قون 1396
نظرات |

اوغوز بایرامنیز موبارک اولسون


شهریار:
بایرامیدی گئجه قوشی اوخوردی       
آداخلی قیز بیک جورابین توخوردی
هر کس شالین بیر باجادان سوخوردی
             آی نه گؤزل قایدادی شال ساللاماق
             بیک شالینا بایراملغین باغلاماق

شال ایسته دیم منده ائوده آغلادیم    
بیر شال آلیب تئز بئلیمه باغلادیم
غلام گیله قاشدیم شالی ساللادیم
            فاطما خالا منه جوراب باغلادی
            خان ننه می یادا سالیب آغلادی

بایرام اولوب قیزیل پالچیق ازللر        
ناقیش ووروب اتاقلاری بزللر
طاخجالارا دوزمه لری دوزللر
            قیز-گلینین فندقچاسی حناسی
            هوسلنر آناسی قایناناسی

یومورتانی گؤیچک گلّی بویاردیق     
جاقّیشدریب سینانلارین سویاردیق
اویناماقدان بیرجه مگر دویاردیق
            علی منه یاشیل آشیق وئرردی
            ارضا منه نوروز گلی درردی



یا مُقلّبَ القلوبِ و الأبصار
یا مُدبِّرَ اللیلِ و النَّهار
یا مُحوِّلَ الحَولِ و الأحوال 
حوِّل حالَنا إلى أحسنِ الحال

یئنی ایل

بایرام


بهار، دختر عزیز طبیعت، دامن کشان قدم بر زمین نهاده و طبیعت خفته را به حیات دوباره و سرسبزی فرا می‌خواند و مردم نیز با سرزندگی و الهام از طبیعت، با انجام سنت‌ها و آیین‌های خاص و بومی منطقه‌ی خود به استقبال بهار می‌روند.

بهار، پختن دلمه یکی از غذاهای محلی تبریز، در لحظه ی تحویل سال از جمله سنت‌های دیرینه ایست که مردم تبریز از دیرباز تا کنون و نسل به نسل آن را حفظ کرده‌اند و لحظه‌ی تحویل سال، با بار گذاشتن دلمه‌ی برگ مو، سال را تحویل می‌کنند.

به اعتقاد تبریزی‌ها، پیچیدن بوی دلمه در خانه و در لحظه‌ی تحویل سال بسیار خوش یمن و ارمغان آور سالی پربرکت برای آنان است و در نتیجه در اولین روزهای عید که تنها چند روز از عمر بهار می‌گذرد، می‌توان در خانه‌ی هر تبریزی این غذای لذیذ را پیدا کرد.

از سنت‌های دیگر این شهر، جوشاندن شیر در لحظه‌ی تحویل سال است که اهل خانه تا سر ریز شدن شیر صبر می‌کنند و برخی نیز چند سکه‌ی تازه را داخل شیر می‌جوشانند و صدای به هم خوردن سکه‌ها داخل شیر در خانه طنین انداز می‌شود و این سنت نیز به یمن داشتن سالی پربرکت انجام می‌شود.

پس از تحویل سال نیز دید و بازدید از خانواده‌های عزادار که عزیز از دست داده و در زبان آذری (یاسلی) و یا (قره بایرام) خوانده می شود، آغاز می شود.


سال خروس

bayram

عید نوروز - اورمیه

ارومیه

عید نوروز در دامان ساوالان - مشگین شهر

مشگین شهر

عید نوروز - اردبیل
اردبیل

نوروز در زنجان
یکی از رسم‌های پیشواز نوروز در آذربایجان تکم گردانی است، تکه بمعنی بُز نَر بالغ كه پیشرو رمه گوسفندان است. تکم‌چی ها درشهرها و روستاها با رقصاندن تکه شعرهایی در استقبال از بهار می‌خواند
تکم گردانی

عید نوروز - جمهوری آذربایجان
آذریها

سال نو


علی اصغر وطن پرست، گوینده‌ی رادیو و کارشناس آیین‌های سنتی آذربایجان، در گفت‌و‌گو با ایسنا، منطقه آذربایجان‌شرقی، در این باره اظهار کرد: در  زمان‌های گذشته که هوا در بهار نیز سرد بود، اهل فامیل در خانه‌ی بزرگ خاندان که غالباً خانه‌ی مادربزرگ‌ها بود، دور کرسی جمع می‌شدند و همین دور همی‌ها سبب نزدیکی دل‌ها به هم می شد.

وی افزود: به همین ترتیب نیز، ریش سفیدان فامیل، با میانجی‌گری، کسانی که با هم کدورتی داشتند را آشتی می‌دادند و احترام به بزرگ ترها به معنای واقعی کلمه در این مجالس به چشم می‌خورد.

وی عنوان کرد: خانه‌ی بزرگتران فامیل از رونق خاصی برخوردار بود و عیدی گرفتن از سوی بزرگ‌ترها لذت خاص خود را داشت و فال حافظ نیز زینت بخش محافل بود.

وطن پرست گفت: صندوقچه ها که در گویش آذری (یاخدان) نامیده می‌شوند، گنجینه‌ی اسرار مادربزرگ‌ها بود و بچه‌ها برای گرفتن عیدی دور آن جمع می‌شدند و نگاه کنجکاوانه‌شان را به دستان مادربزرگ می‌دوختند.

وی با اشاره به اینکه عادت‌های غذایی در گذشته تفاوت‌های خاصی با امروز داشت، بیان کرد: پلو از جمله غذاهای مختص عید بود که مادران سالی یکبار و به یمن فرا رسیدن عید با ظرافت و حساسیت خاصی دم می‌کردند و اهل خانه از این که شام پلو خواهند خورد، در پوست خود نمی‌گنجیدند.

وی خاطرنشان کرد: عید تنها به معنای نو شدن لباس‌ها نبوده و بلکه باید تحول را از درون خود شروع کنیم تا با دلی پاک به پیشواز سالی جدید برویم، چرا که نیاز انسان، حرکت به سمت تکامل است.

امید است تا با نو کردن افکار و روحیات خود، رخت سبز بهار را بر تن کنیم و با تداوم این راه پایان سال را نیز جشن بگیریم.
به هنگام تحویل سال از تمامی برکت های زندگی نمونه ای را در سفره تحویل سال می گذارند تا این برکت ها از سال کهنه به سال نو منتقل شود و به این ترتیب جریان زندگی ادامه یابد ...

تقویم ترکی سال 1396
عکس را با کیفیت بزرگتر ذخیره و دانلود کنید

تقویم

انشالله سال جدید همه چیز یاخجی اولار...
سال 95 حوادث تلخ مرگ در ایران، محیط زیست نالان، میراث و تاریخ ویران، معیشت و اقتصاد و بیکاری و فساد شایان و..!
سال 1396
در هرحال تبریک نوروز به همه هموطنان ایران و جمهوری آذربایجان و همه ملل دیگری که نوروز را جشن میگیرند
نوروز بایرامی


برکت لردن یئددی سین قویماق

از آنهایی که برکت به حساب می آیند هفت تایش را گذاشتن.

در بحث از اصطلاح ((هفت سین)) لازم است که پسوند ((- سین)) در ترکی توضیح داده شود.همانگونه که همه زبانشناسان می دانند در پاره ای از زبانها از جمله لاتین، زبان یونانی، زبان روسی، زبان ترکی...اسم و صفت صرف می شود که به declension  موسوم است.
در ترکی هنگامی که اسم یا صفت در وضعیت ((رائی)) (accusative) باشد و در صورتی که به مصوّت ختم شود پسوند ((سین)) خواهد گرفت، مثل: ((آتاسین گوردوم=پدرش را دیدم)) چون واژه آتا(پدر) به مصوّت ختم می شود پس در وضعیت ((رائی)) پسوند ((- سین)) گرفته است. از این رو است که این نمونه از واژه ها که در پی می آید نیز در همان وضعیت پسوند ((_ سین)) خواهند گرفت: آتا، دده سین، باجی سین، اوجاسین، کولگه سین...

درمورد عددها نیز همینگونه است. عددهای ایکی(۲)، آلتی(۶) نیز در وضعیت ((رائی)) پسوند ((- سین)) خواهد گرفت، مثل: ایکی سین ۲سین (۲تایش را)، آلتی سین ۶سین (۶تایش را)، یئددی سین ۷سین(۷تایش را)، اون ایکی-سین ۱۲سین، ییرمی سین ۲۰سین(۲۰تایش را )، اللی سین ۵۰سین(۵۰تایش را)...


معمای سفره تحویل سال
به هنگام تحویل سال از تمامی برکت های زندگی نمونه ای را در سفره تحویل سال می گذارند تا این برکت ها از سال کهنه به سال نو منتقل شود و به این ترتیب جریان زندگی ادامه یابد.

این برکت ها عبارتند از:

۱.گؤی برکتی و آیدین لیق (برکت آسمان و روشنایی)

۲.سو برکتی (برکت آب)

۳.یئر برکتی (برکت زمین)

۴. حیوان برکتی (برکت حیوانی)

۵.آغاج برکتی (برکت درخت)

۶.آل وئر برکتی (برکت دادو ستد)

۷. گؤیه رمک برکتی (برکت رویش از سال کهنه به سال نو)

همانطور که ملاحظه می شود از ((گؤی)) (آسمان) شروع شده و به ((گؤیه رمک)) (روئیدن) ( گؤی {آسمان}، ار{دارای حرکت}، مک{علامت مصدر} به سوی آسمان حرکت کردن ختم می گردد.

    قرآن و آینا (آینه) به عنوان برکت آسمانی و روشنایی ( که آن هم از آسمان است).وازه های ((آینا)) و ((آیدینلیق)) با ((آی))= (ماه) مرتبطند و نام دیگر آینه یعنی ((گوزگو)) با مجموعه وازگانی ((گون)) (خورشید) مرتبط است.(قبل از اسباب کشی به خانه ی جدید نیز اول قرآن و آینه برده می شود.)
    سو (آب) به عنوان برکت آب ، علاوه بر خود آب در حایی است که ماهی هست با گذاشتن ماهی (قرمز که رنگ مبارک است) به عنوان برکت آب، حالا هم که خوردن ماهی در شب عبد همه گیر شده (بهره مندی از برکت آب)
    قووورغا (گندم و عدس برشته، قرمز گون به نشانه ی مبارکی و رد نحوست زمستان ) به عنوان برکت خاک و زمین، در جاهایی نیز سمنو.
    بویانمیش یومورتا (تخم مرغ رنگ شده با پوست پیاز، رنگ قرمز، رنگ مبارک به نشانه ی رد نحوست زمستان) به عنوان برکت حیوانی.
    آلما، اییده...(سیب، سنجد....به رنگ قرمز، رنگ مبارک و به نشانه ی رد نحوست زمستان)
    سیککه (سکّه)، به عنوان برکت دادو ستد.
    گؤیه رتی (روییدنی) ، سبزی رویانده شده به عنوان سمبل انتقال زایش و رویش از سال کهنه به سال نو. اکنون ببینیم با این هفت مورد چکار می کنند . در آغاز سال باید تک تک افراد از همه این موارد استفاده کنند تا برکت به وجودشان منتقل گردد.برکت آب است که البته در قدیم همه جا امکان پذیر نبود.گندم، عدس و... را برشته می کنند . پس از تحویل سال می خورند. در چاهایی که سمنو رسم باشد نیز با خوردن از سمنو، درواقع، برکت خاک را به وجود خود منتقل می کنند.

باقرار دادن تخم مرغ پخته در سفره و خوردن آن پس از تحویل سال در واقع از برکت حیوانی بهره منمد شده برکت آن را به خود منتقل می سازند.

قرار دادن میوه هایی از قبیل سیب و سنجد و..(آن هایی که تا آن زمان شادابی خود را حفظ می کنند) با خوردن آنها در واقع از برکت درخت بهره مند می شوند.

با قرار دادن سکّه، در سفره و سپس حفظ آن در طول سال (شاید هم درجیب) در واقع برکت دادو ستد را به خود منتقل می کنند.

رویاندن و سبز کردن سبزه، گذاشتن آن درسفره و در نهایت انداختن آن به صحرا سمبلی است از انتقال و استمرار رویش از سال کهنه به سال جدید.

به این ترتیب برکت از سال کهنه به سال نو منتقل شده و در نتیجه تداوم می یابد. واین تفکر اسطوره ای است که در ضمن منطق عینی، واقعی و رئالیستی خود را نیز در خود دارد، من یکی که منطق ((سرکه)) و ((سماق)) و... را نفهمیدم که جز سر از تفکر خرافه ای در آوردن چیز دیگری نیست آن هم به کمک برخی از اساتید دانشگاه.


هفت سین یا یئدی برکت در مسجد کبود
عید نوروز

باغ موزه قاجار

عید

مرکز خرید اطلس تبریز
هفت سین

مرکز خرید اطلس

سفره هفت سین

میلاد نور ولیعصر
نوروز 96

لاله پارک
لاله پارک




بولبول اوخی كی كئچدی زمستان باهار گلیر
یاز بیر اتك گوزل چیچك  الده  خومار گلیر
بیرده  طبیعت اگیننه الوان لباس گییب
قار بوز دولاندی اولدی سو چایلار آخار گلیر
جیبلر ده اولسا بوش گولوشور  دیل دوداق هله
بیر یول نفس باتاندا تازاشدان ناچار گلیر
بو روزگاریده قوناقی نیلوری كاسیب
همسایه لر نظامیله مثل قاطار گلیر
یاتندان چیخیب نه رنگیدی موز نیلیك هله
سر كوچه ده مغازیه الما خیار گلیر
ایستور اوشاخ باباسینی بیر دیندیره ولی
شیرین سوزی مذاقینه چون زهر مار گلیر
امكانی یوخدی باشدا كی بوركون عوضلیه
باش گوز شیشب دی بوركوده باشینه دار گلیر
بایرام گلیر ولی آپارور هر نه ایوده وار
بیر یول قوناق گئدنده  مصیبت هزار گلیر
كونلوم داریخما  اچ جیبوون اغزین هله
اول منتظر بهار گلیر نازلی یار گلیر
یارادانی :هوشمند


بایرام گلیر ائلیمه ائلیمیزه
نغمه دوشور دیلیمه دیلیمیزه
کونول گولور ائلیم گولور . گولور گوزل دیاریم
چالیر تارین چالیر سازین . گولور ائللر گولور


آذربایجان

دریای خزر
دریای خزر

آلاداغلار
هنر

رقص آذری

azerbaijan

عید نوروز

بهار

azeri


شیروانلی عماد الدین سید علی نسیمی:
باهار اولدو گل ای بولبول تماشا قیل بو گولزاره
بوراخدی غنچه لر پرده بشارت وئردی بو زاره
شقایق پرده دن چیخدی بویاندی باغ ایله بوستان
ایریشدی گولشنین حوسنو بویاندی رنگ ازهاره

شبسترلی میرزه علی معجز:
بایرام گونو دوشابی توکنده پیاله یه
قورخوم بودور کی شیربینینجی اوشاقلار یارالی یه

میر مهدی سید زاده:
بیر قوش اوچدو بیزیم باغا
سحر – سحر اوخوماغا
قوندو یاشیل بیر بوداغا
دئدی گوزل بایرام گلیر

رحمتلی کوندورولو عاشیق قشم جعفری :
سیاه تئللر چولقانیبدیر شالا بایرام گونلری
عاشیق اولان مجنون کیمی ایسته دیگین آختارار
قیزلار توکر هوروکلرین دالا بایرام گونلری
باخ گوزل لر گئیینیب لر آلا بایرام گونلری

اوستاد حاج موسی هریسی نژاد :
بایران دی اصل آدی سوران اولسا کنهونی
قازلام شاه عصری صادر اولوب بو آدا جاواز

حاج علی عطائیه ( نجار اوغلو ) :
یوخسول اوز حقینه چاتسا اونا بایرام اولاجاق
زحمت ایله قازانان پوللاری جیبده قالاجاق
توتاجاق بایرامی چرشنبه ده چیلتیک چالاجاق
نجار اوغلو گوره جک اولکه ده بایرام اولورو
دئییری شنلیک ایله یوخسولا بایرام گلیری

بایاتلی محمد فضولی :
انتظار مئی گلرنک ایله بایرام آیینا
باخا – باخا ائنه جک دیر گوزوموزه قاره سو


لینک صفحه جانبی اصالت و آداب رسوم آذربایجان



مرتبط با : تبریز آذربایجان * تورک سئسه لینک
برچسب ها : آغاز سال جدید-نوروز 1396-بایرام-سفره هفت سین-عید در تبریز-novruz-رقص آذری-
نویسنده : تبریز قارتال
تاریخ : سه شنبه 1 فروردین 1396
زمان : 01:37 ق.ظ
آداب چهارشنبه سوری ترکها ، تورکلرین چرشنبه دبلری
نظرات |

آتیل باتیل چرشنبه بختیم آچیل چرشنبه

دیش آغریم، باش آغریم توکول قال بوردا

آغیرلیغیم بیغیرلیغیم توکول قال بوردا



در آستانه عیدنوروز سال جدید یعنی 1396 هستیم. سال 95 هم خوب بود هم بد برای همه ایرانیان!
خوشیهایی بود و کلی فوتی و گرانی و بیکاری هم بود!
امیدواریم سال جدید که میاید بهتر شود و پر از سلامتی و پول و موفقیت...

این چهارشنبه سوری که در پیش است ما را یاد فاجعه آتش نشانان پلاسکو تهران و حادثه تلخ و آتش گرفتن قطار تبریز میاندازد.
سعی کنیم لااقل اینبار از مواد محترقه و انفجاری فاصله بگیریم و هر شهر و استان و منطقه ایران، سنت ها و آداب رسوم قدیمی و زیبای خود را اجرا و شاد باشند.
هرسال تبریز ویکی لینکلر این آداب رسوم را تکرار و مطلب داشته تا هم یادآوری شوند هم از بین نروند ولی این مردم هستند که باید بر حفظ ارزشهای زیبا و سنتی تلاش کنند.

از مسئولان میخواهیم تا قبل از شب چهارشنبه سوری مراسم و جشن نوروزگاه، تکم چی، موسیقی سنتی و عاشیقی و دیگر برنامه های فرهنگی و هنری را در نقاط مختلف تبریز و سایر شهرها برگزار کنند تا نسل جدید با هویت و آداب رسوم خود آشنا شده و بسمت مواد محترقه و خطرناک نروند، متاسفانه در شهر تبریز هنوز هیچ آمادگی و برنامه ای برای عیدنوروز دیده نمیشود. ما هم در این وبلاگ زودتر از موقع اقدام به انتشار این مطلب میکنیم.

این مطالب تنها بیانگر گوشه ای کوچک از عقاید و باورهای ترکان ایران بخصوص در خطه آذربایجان می باشد.


آداب رسوم چهارشنبه آخر سال

چهارشنبه آخر سال


امیر تقی پور - چرشنبه دبلری


چرشنبه لر:
خبرچی چرشنبه یا یئل چرشنبه سی:
قورتلارین قوشلارین هاممیسینا خبر گلر کی آییلین بیلین یاز گلیر. آغاجلار آییلین یاز گلیر چیچک گلیر. بو گونلر یئرین بیتگیلری یاواش یاواش اویاناللار.

گول چرشنبه سی:
ائولری گول کیمین ائله للر، ائوین بوتون هر یانینا گول قویاللار.

کول چرشنبه سی یا کوله چرشنبه :

بو گون ائوین بوتون هر زادین چوله توکوب یویاللار،  داملاری قورویاللار، ائولر یویولوب تمیز اولونوب تزه ایلین گلمسینه حاضیر اولار.

آخیر چرشنبه:

آخیر چرشنبه ایکی گونه بولونور:
1. اود چرشنبه سی ( چرشنبه آخشامی اولار )
2. سو چرشنبه سی ( چرشنبه نین گونو اولار )

آمما آخیر چرشنبه نین دبلری:
دئییلر بو گونی نجور توتسان هئله گئدر. اگر بوگونو یاخچیلیقینان، سئوینجینن، دئییب گولمیینن باشلاسان گله ن چرشنبه یه قدر گونلرین هاممیسی خوش اولاجاق.

اود یاندیرما:
بو گئجه هر ائو اوزونه بیر بالاجا اود یاندیریب و ائو اهلی بیرلیکده اونون قیراغینا ییغیلارمیشلار. بیر بیر اوشاقلار و بؤیوکلر اونون اوستوندن آپبیلاللار.
اوشاقلار و بیوکلر اودون اوستوندن آپپیلاندا دییللر:
آتیل باتیل چرشنبه بختیم آچیل چرشنبه
دیش آغریم، باش آغریم توکول قال بوردا
آغیرلیغیم بیغیرلیغیم توکول قال بوردا


شار آتماق:
قول بویدا بیر آغاجین باشینا چیت یادا پامبیق دولاییللار، اونو سیم ، یا قاتما یینان باغلاییللار. سونرا اونو نفته باتیریب اود ووروللار، یانان شاری جار-جاوانلار و اوشاقلار نه گوجلری وار گؤیه توللاییللار. شار آتما شاماچان آتیلیر.

اودون کولو:
ائله کی اود یاندی قورتاردی و اونون کولو یئرده قالدی، بیر آز اودون کولوندن ییغیب دویونییب قویاللار فرشین آلتینا قالار گلن چرشنبییه کیمین.

آخیر چرشنبه - باکو
آخیر چرشنبه

تکم چی - اردبیل

تکم چی

نوروزگاه - تبریز
چهارشنبه سوری تبریز

بایرام هاواسی - زنجان
بایرام


بوغدا سپمق:
چرشنبه نین آخشامی اودو یاندیریب سیفته سینده بوغدا قوورارمیشلار. هئچ کیمین حقی یوخیمیش بوغدانین سیفته سین یییه اول بوغدانی قووروب وئررمیشلر اوشاقلارا، اوشاقلار بو قوورقالاری ائوین بوتون هر یانینا ( ائوین ایچینه – چولونه – کاغا – حیط باجایا – توولییه و … ) سپرمیشلر و بیر آزدا یئره توکرمیشلر کی قورت قوشلار یئسین. آخیرده بیرلیکده قوورقانین قالانین قووروب ییرمیشلر.
البته بیر آزدا قوورقادان ساخلارمیشلار یئنگی ایله.

قولاق آسما دبی:
چرشنبه آخشامی شامنان قاباخ هاممی نیت ائله رمیشلر کی الله منیم گله جییم نجور اولاجاق، اوننان سورا قولاقلارین یوموب گئدیب بیرینین قاپیسیندا دوروب سورا قولاقلارین آچارمیشلار او حالدا قولاقلاری نه ائشیتسه ییمیش او سؤزلری اوز نیتلرینین جوابین بیلرمیشلر.

سوت داش ( سوت آشی ):
بو گون هاممی شاما سوتداش پیشیریب و اوولده قونشولارا، قوهوملارا و تانیشلارا پایلایاننان سورا آشی بیرلیکده ایچللر.
هر کیم سوتداشی پایلارمیش اونا تحفه اوچون بویانمیش یومورتا یا کالایغی یادا پول وئررمیشلر.

یئددی جور قوورقا قورارمیشلار:

بو گئجه 7 یئددی جور قوورقا قورارمیشلار و شامنان سورا ییرمیشلر ( مرجی – نوخود – زه رک – کونجود و … )

قورشاق ساللاماق:

چرشنبه آخشامینین گوزل و مزه لی دبلرین بیریدی. قورشاق ساللاماق بیر رسمیدی کی هم اوشاقلار و هم بیوکلر بو ایشی گورللر. شالی باجادان ائوین ایچینه یادا دامنان پنجریه ساری ساللایاللار کی ائوین صاحابی اونون آچیب آراسین تحفه یینن دولدورسون. کی چوخلو اونلارین قورشاقلارینا قوورقا، بویانمیش یومورتا، آلما، آرمود، اریك، قاوالی قوروسو، شیرنیاتلار و… باغلاللار.
آما اگر بیر جوان اوغلان کی ائو صاحابینبن قیزین سئویب، قورشاق ساللایا، ائو صاحابی اونون قورشاقینا هر نه باغلاسا اوغلان اونو توکر یئره و دییر کی من قیزی ایستئییرم، قیزی باغلایین چکیم اوسته آپاریم. قیزین آتاسی یا آناسی گورر کی اوغلان ال چکمیر قیزین بیر نیشانین باغلار قورشاقا و اوغلان اونو چکیب تا ائلچیلیقه گلینجن آپارار ساخلار.

تاباق بزمه:
بو گئجه اوغلان ائوی بیر تاباق بزه ییب یوللالار قیز ائوینه. تاباقدا بئش ارشین کوینکلیک، چیت پارچاسی، کالایغی، نخود کشمش، آلما و بویانمیش یومورتا اولارمیش. اوغلان بو خونچانی اوز قارداشینین یا باجیسینین توسطینن یوللارمیش آداخلیسینین ائوینه.

داش دوزمه دبی:

گئجه نین سونوندا اوشاقلار هرسی بیر داش گوتوروب اورکلرینده بیر آرزی ائله ییب سورا داشلاری دوزرمیشلر بیر یئره. داشلارا سحره کیمین هئچ کیم ال وورمازیمیش. سحر صبح تئزدن اوشاقلار یوخودان دوروب هر زاتدان قاباخ قاچارمیشلار اوز داشلارینین آلتینا باخماقا. هر کسین داشینین آلتیندا قیرمیزی قورت اولسایمیش او اوز آرزیسینا یئتیشرمیش.

ناغیل دئمه دبی:
بو گئجه لر قوهوم قارداش، بیوکلرین بیریسینین ائوینه ییغیشیب ناغیلدان تاپماجادان دییللر. آمما هر ائو آختاریب بیر نفر ناغیلچی تاپیب اونو ائوینه قوناق چاغیرار. گاهدان ناغیللار او قدر اوزون اولار کی اوچ گون ناغیلین قورتارماغی چکر.

سو چرشنبه سی:

ائله کی چرشنبه آخشامی اوددان آپپیلدیلار، صاباحی سحر چاغی چؤرک یئمه میشدن قاباق دوروب گئدللر سو اوستونه و سودان آپپیلاللار.

سحر صبح تئزدن تازا پالتارلاری گئیینیب سویا ساری یولا دوشرللر.
بو گون قیز گلینلر بیرچکلریننن بیر آز کسیب سوزدورللر سویا گئدر.
سوغانی قیز گلینلر دیشلییب و آغیزلاریندا ازیب آخیدالار سویا و بئله لیینن آجیلیقلار سویا گئدر.
سویون قیراغیننان بیر آز اوت و تورپاخ گوتوروب آپارارمیشلار تولوغون یانینا باغلارمیشلار کی یاغیمیز چوخ دوشسون (تولوغون یاغی چوخالسین).
آمما آت ائششک اولانلار اوز حیوانلارین آپاریب سو ایچیرده للر و ائوه گلنن سونرا آتین قویروقونون موچویون و یئلکه سین ووروب سالاللار یئره. همیده کئچی لرین بوینوننان زینقیرو آسلارمیشلار.

قیزیل سویود آلتیندا یاتماق:
بو گون آرزیسی اولانلار سویوخ سویونان یویونوب گئدیب یاتار قیزیل سویود آلتیندا و اگر قیزیل سویودون بوداقی اییلیب دیسه یاتانین سینه سینه او آدام آرزیسینا یئتر.

چرشنبه سویوندا دولانماخ:
سو اوستوندن قاییدیب گلنن سورا بیر آز صبحانه یئییب و ایر هاوا یاخچی اولسایمیش میللت هاممیسی حاضیرلاشارمیش گزمه یه.
قیزلار بیر گروه دا، اوغلانلار بیر گروه دا و قوجالاردا بیر گروه دا ییغیلیب چیخارمیشلار چوله دولامنماغا ناهار چاغی ناهاری یئییب و آخشاما یاخین قاییدیب گلرمیشلر ائوه. بو گون هر گروهون اوزونه گوره آشپزی اولارمیش.
قیزلار یا اوغلانلار هئچ بیرینین حقی یوخوموش بیر بیرینین گروها قاریشسین. قیزلار داغین بیر طریفینده و اوغلانلاردا بیر طریفنده دوروب چیغیرارمیشلار!


چهارشنبه سوری

نوروز

سال خروس

آجیل عید


متن ترجمه فارسی


انواع چهارشنبه:

خبرچی چرشنبه سی یا یئل چرشنبه سی:
در این چهارشنبه به تمامی حیوانات و طبیعت ندا می رسد كه بیدار شوید بهار از راه می رسد. همچنین در این روز گیاهان آرام آرام از خواب زمستانی بیدار می شوند.

گول چرشنبه سی:

در این چهارشنبه خانه را تمیز و مرتب ومانند گل كرده و در جای جای خانه گل قرار می دهند.

کول چرشنبه سی یا کوله چرشنبه :

تمامی وسایل خانه را بیرون ریخته و تمامی لباسها را شسته و در یك كلام این چهارشنبه مخصوص خانه تكانی می باشد.

آخیر چرشنبه:

آخیر چرشنبه بر دو روز تقسیم می شود:
1. اود چرشنبه سی ( چهارشنبه آتش ) كه شب روز سه شنبه است.
2. سو چرشنبه سی ( چهارشنبه آب )   صبع روز چهارشنبه است.

اما رسومات چهارشنبه آخر سال:
می گویند كه این روز را هر طوری شروع كنی تا چهارشنبه سال بعد تمامی روزها را همانطور سپری خواهی كرد. یعنی اگر این روز را با شادی و محبت و مهربانی شروع كنی تمامی یك سال را خیر می بینی.

اود یاندیرما   (روشن كردن آتش ):
در این شب تمامی خانواده ها برای خود آتشی كوچك روشن كرده و دور تا دور آن حلقه زده و به نوبت همه یكی یكی از روی آتش می پرند.
بچه ها و بزرگترها موقع پریدن از روی آتش با شور و شوقی وصف ناپذیر این عبارتها را تكرار می كنند:
آتیل باتیل چرشنبه بختیم آچیل چرشنبه
دیش آغریم، باش آغریم توکول قال بوردا
آغیرلیغیم بیغیرلیغیم توکول قال بوردا
* ببخشید اینها رو دیگه نمیشه فارسی كرد!

رسم « شار آتماق» ( پرتاب شار ):
چوبی را به اندازه حدودا یك متر تهیه كرده و سر آن را با پنبه و یا پارچه بصورت گرد بسته و روی آن كمی نفت می پاشند. سپس شاری كه روشن شده را جوانها و بچه ها با تمام قدرت به هوا انداخته و از صحنه بوجود آمده لذت می برند.

اودون کولو ( خاكستر آتش ):
وقتی آتش چهارشنبه خاموش شد و خاكسترش بر جای ماند، كمی از خاكسترش را جمع كرده و در پارچه ای ریخته و گره می زنند و آن را تا چهارشنبه سال آینده به گوشه ای از خانه می اندازند.

داملاری جیزیقلاماخ ( خط انداختن بر پشت خانه):
در این شب در تمامی خانه ها افراد پشت بام رفته و پشت بام را از چهار طرف خط می اندازند.


چهارشنبه سوری سنتی در روستاهای خطه آذربایجان

پریدن از آتش

چهارشنبه سوری آذربایجان

عاشیق

بایرام

چهارشنبه

چرشنبه

پایان سال


بوغدا سپمق (پاشیدن گندم):
در ابتدای آتش چهارشنبه مقداری گندم را در یك سینی روی آتش گذاشته و می پزند كه به آن قوورقا می گویند. هیچ كس حق ندارد ازاولین  قوورقایی كه بدست آمد بخورد. قوورقا را به بچه ها می دهند و بچه ها آن را در تمامی خانه پخش می كنند و این كار برای خانه خوش یوم می باشد. مقداری نیز روی زمین می ریزنند به عنوان حق پرنده ها و حیوانات. در آخر همه اهل خانه قوورقای دیگری تهیه و به اتفاق می خورند.

قولاق آسما دبی ( رسم گوش ایستادن):
شب چهارشنبه و قبل از صرف شام تمام افراد نیت می كنند و سپس برای دریافت پاسخ نیت خود گوشهایشان را گرفته و به دم در خانه یكی از همسایه ها یا آشنایان میروند و سپس در آن حالی كه گوش ایستاده اند گوشهایشان را باز كرده و در آن حال هر صحبتی را كه شنیده اند پاسخ نیت خود حساب می كنند.

سوت داش « سوت آشی» ( شیر برنج):
در این روز همه خانه ها شیر برنج پخته و قبل از اینكه خودشان از آن بخورند در حد توان شیر برنجها را به تمامی آشنایان و همسایه ها پخش می كنند. همچنین دریافت كننده های شیر برنجها به كسانی كه شیر برنج را تحویل می دهند چیزی به عنوان تحفه می دهند مانند: تخم مرغ رنگ شده یا پول و …

یئددی جور قوورقا قورارمیشلار ( هفت نوع خوردنی پخته می شده ):

در این شب از هفت نو خوردنی به عنوان تنقلات استفاده كرده و می خوردند مانند ( عدس – نخود – كنجد و … )

قورشاق ساللاماق  ( شال اندازی ):
از رسومات زیبا و به یادماندنی شب چهارشنبه می باشد. این رسم هم توسط بچه ها و هم توسط بزرگترها اجرا می شود بدین گونه كه شب مخفیانه افراد به پشت بام سایر اهالی رفته و از روشنایی آنها و یا جلوی پنجره آنها شال را آویزان می كنند كه صاحبخانه باید در این شال مقداری سوغات بگذارد و تحویل دهد.
اكثرا این سوغاتی ا شامل تخم مرغ رنگ شده، قوورقا، سیب، گلابی، شیرینی و … می باشد.
گاها پسری كه دختر صاحبخانه را پسندیده سوغات بسته شده به شال را نمی پذیرد و آن را به زمین می ریزد و از صاحب خانه می خواهد كه دخترش را به شال ببندد! در این حال اگر اسرار پسر ادامه یابد صاحبخانه نشانی از دخترش را به شال بسته و به پسر تحویل می دهد. پسر نیز آن نشانی را تا زمان آمدنش به خاستگاری نگه می دارد.

تاباق بزمه:
در این رسم تازه داماد هدیه ای را كه با نام خونچا شناخته می شود حاضر كرده و آن را توسط برادر یا خاهرش به در خانه نامزدش می فرستد. محتویان خونچا می تواند مختلف و گوناگون باشد از لباس و جوراب گرفته تا آجیل و شیرینی.

داش دوزمه دبی  ( رسم چیدن سنگ):
نصفه ای شب بچه ها هر كدام سنگی را از بیرون پیدا كرده و در دل خود آرزویی می كنند سپس این سنگها در محلی جمع شده و به ردیف زده می شود. تا صبح هیچ كس حق ندارد این سنگه دست بزند یا نگاه كند.
صبح كه شد بچه ها هراسان از خواب بیدار شده و به طرف این سنگها می دوند. اگر زیر سنگ هر كس نوعی حشره قرمز مشاهده شد آن شخص به آرزویش خواهد رسید.

ناغیل دئمه دبی  ( رسم قص گویی ):
تمامی اعضای فامیل خانه یكی از ریش سفیدان جمع می شوند و شروع به گفتن جوك و چیستان و قصه می كنند. البته قبلا یك نفر كه در قفتن قصه تبحر دارد مشخص می شود. گاها نقل داستانها حتی به سه شب هم می رسد.

سو چرشنبه سی  (  چهارشنبه آب )
: كه احتمالا ریشه چهارشنبه سوری ( سویی ) از این كلمه باشد.
بلاخرا وقتی رسم پریدن از آتش تمام شد صبح بعد آن مردم به پای آب رفته و از روی آن می پرند.

صبح زود مردم لباسهای نو خود را پوشیده و به طرف آب حرکت می کنند.
در این روز عروسها و دختران كمی از كیسوی خود بریده و در آب می اندازند.
همچنین دختران و عروسها مقداری پیاز را در دهان خود خرد كرده و در آب فرو می كنند و بدین ترتیب تمامی تلخیها و بدیهای سال را به آب می دهند.
از كنار آب كمی خاك و كمی گیاه جمع كرده و به خانه ها می برند.
اما آنهایی هم كه اسب و الاغ دارند حیوان خودشان را به پای آب برده و به حیوانات خود نیز آب می دهند. همچنین وقتی به خانه برگشتند مقداری از موی دم اسب یا الاخشان را بریده و دور می ریزند.

رسم خوابیدن زیر درخت:
آنهایی که آرزویی در دل دارند و منتظر براورده شدن آن هستند آن روز با آب سرد حمام کرده و زیر درخت می خوابند و اگر بعد از بیدار شدن دیدند شاخه درخت روی سینه آنها فرود آمده می فهمند که آرزویشان براورده شده.

چرشنبه سویوندا دولانماخ ( گردش روز چهارشنبه):
روز چهارشنبه اگر هوا خوش دهد و مناسب باشد مردم آن روز را تا عصر به بیرون می روند و گردش می كنند.
دختران و عروسان در یك دسته و پسذان نیز در یك دسته و همچنین ریش سفیدان نیز در دسته ای جدا به بیرون رفته و نها را بیرون می خورند در این روز هیچ كس حق ندارد از دسته خود خارج و به دسته دیگری ملحق شود.
از جالبترین رسم اینروز می توان گفت كه دختران در یك سمت كوه و پسران در سمت دیگر ایستاده و جیغ و فریاد می زنند !


مرتبط با : آذربایجان * تورک سئسه لینک * میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان
برچسب ها : چهارشنبه سوری آذربایجان-آخیر چرشنبه-چهارشنبه آخر سال-عید نوروز-چهارشنبه سوری-آداب رسوم سنتی-
نویسنده : تبریز قارتال
تاریخ : جمعه 20 اسفند 1395
زمان : 10:15 ب.ظ
روز جهانی زبان مادری و غربت زبان ترکی در ایران
نظرات |

آذربایجان سر بی زبان ایران !


از بطن وجود مادر زبان مادری هم در وجود همه ما است.
بارها تاکید شده تُرک بودن و ایرانی بودن افتخار و هویت ماست، چیزی که هزاران سال هم بگذرد همان است و چه بهتر که آنرا دریابیم نه برانیم!

سه اتفاق مهم برای هویت ما ترکهای آذربایجانی ایران در چند ماه اخیر افتاد:
- تشکیل فراکسیون تُرک زبانان ایران در مجلس
- تاسیس بنیاد ادب و زبان آذربایجان
- قرار دادن واحد درسی ادبیات ترکی در برخی دانشگاهها

تورکم

تورک

که هر سه این مورد فقط جنبه تشریفاتی و غیر ریشه ای داشت!
+ فراکسیون ترک زبانان که البته وجود آن لازم است، آیا حرکتی مفید و شایسته برای ترک زبانان (اعم از آذربایجانی ها، قشقایی ها، ترکمن ها، ایلهای ترک بخیتاری، ترکهای خراسانی و...) و هویت و حمایت حقوق اولیه آنان در کشور صورت داده است؟ خیر!

+ پس از تشکیل بنیاد ادب آذربایجان که وعده و قرار بود فرهنگستان زبان ترکی باشد اما نشد، آیا شما حتی حرکتی کوچک و قابل محسوس مشاهده کردید بجز اشغال خانه تاریخی پروین اعتصامی در تبریز؟!  خیر!

+ بعد از آنکه در دانشگاه تبریز و چند شهر دیگر واحد ادبیات ترکی قرار داده شد، آیا این دانشجویان بجز مسئله علاقه، بدرد دیگری میخورند و آیا بهتر نبود ریشه ای از مدارس تدریس زبان مادری را آغاز کرد و در آخر در دانشگاه رشته ای برای ترکی تعریف کرد تا مسیری درست و هدفدار طی شود؟!

بنیاد ادب ترکی
دانشجو

فراکسیون ترکها


در نهایت میبینیم که هیچکدام از این حرکتها چندان ثمره ای برای زبان و هویت ما نداشته و باعث نگرانی نسل جدید و از بین رفتن تدریجی فرهنگ و اصالت است.  البته هر سه این حرکت ها جرقه ای مثبت در کشور ما برای ترک زبانان است و باید به فال نیک گرفت هرچند انتظار خیلی بیشتری میرود.
حالا همچنان سر ایران یعنی آذربایجان بی زبان مادری مانده و حتی نمیتواند بدرستی حرفش را بزند و حرفهایش را درک کنند و حتی  زبان خود را درست بنویسد و بخواند، و این یعنی اوج بی سوادی آذربایجان و ایران !
آذربایجانی ها را نمیشود از فرهنگ و هنر و اصالت غنی و دیرین خود دور کرد زیرا در خون آنها جاریست.

خلاصه!  روز جهانی زبان مادری که حتی حالا از آن استفاده نمیکنم چون هم برای خودم هم مخاطب ترک زبان سخت است زیرا نخوانده ایم و ننوشته ایم و محرومیم، را به شما و همه بشریت و احترام به همه زبانها و اقوام و نژادها تبریک میگوییم
.
آنا دیلی گؤنو، کوتلو اولسون
روز 21 فوریه سوم اسفند روز جهانی زبان مادری

آذری

هویت آذربایجان

شهریار

پسرم، اگر دیدی کسی با لهجه با تو حرف میزند، بدانکه یک زبان بیشتر از تو بلد است!
زبان

زبان آذربایجان

تحصیل زبان



سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی ملل متحد همانند سالهای پیش پوستر سالانه زبان مادری را منتشر کرد
سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی ملل متحد (یونسکو)همچنین شعار امسال روز جهانی زبان مادری را ” پیش به سوی آینده ای پایدار از طریق آموزش چندزبانه” اعلام کرده است.

ایرینا بوکووا دبیر کل یونسکو پیامی بدین منظور منتشر نموده است.

دبیر کل یونسکو نوشته است ” به مناسبت روز جهانی زبان مادری،‌ تقاضا می کنم که ظرفیت آموزش چندزبانه در نظام های اجرایی و آموزشی،‌ ترجمان فرهنگی و رسانه ها،‌ فضای مجازی و تجارت و در همه جا به رسمیت شناخته شود.”

وب سایت یونسکو می نویسد: یونسکو روز جهانی زبان مادری را در ۲۱ فوریه ۲۰۱۷ تحت عنوان ‘پیش به سوی آینده ای پایدار از طریق آموزش چندزبانه’ گرامی می دارد. برای میدان دادن به توسعه پایدار،‌ دانش آموزان بایستی به زبان مادری و سایر زبان ها آموزش ببینند. از طریق تسلط بر زبان اول یا زبان مادری است که فراگیری مهارت های اساسی من جمله خواندن، نوشتن و حساب میسر می شود. زبان های محلی به ویژه زبان های اقلیتی یا بومی دریچه انتقال فرهنگ ها،‌ ارزش ها و دانش سنتی محسوب می شوند. بنابراین، این زبان ها نقش مهمی را در پیشبرد آینده ای پایدار ایفا می کنند.‌

تاریخچه زبان مادری
تاریخچه پیدایش روز جهانی زبان مادری به حرکتهای دانشجویان دانشگاه‌های بنگلادش در سال ۱۹۵۲ برمی‌گردد. زمانی که تعداد زیادی از دانشجویان بنگالی در اعتراض به تحمیل زبان اردو به عنوان زبان رسمی‌و دیوانی در بنگلادش (پاکستان شرقی آن زمان) توسط دولت پاکستان در محوطه دانشگاه داکا توسط ماموران دولت پاکستان به رگبار بسته شدند. دانشجویان با هدف به رسمیت شناساندن زبان مادری مردم سرزمین‌شان یعنی زبان «بنگلا» یا «بنگالی» اقدام به تظاهرات وسیع کردند. زبان رسمی‌که در مدارس و دانشگاه‌های بنگلادش در آن زمان تدریس می‌شد زبان پاکستانی (اردو) بود. تظاهرات گسترده دانشجویان و اساتید دانشگاه داکا در روزهای ۲۱ و ۲۲ فوریه سال ۱۹۵۲ اتفاق افتاد و ماموران دولت پاکستان در تیراندازی به دانشجویان و اساتید دانشگاه تعدادی از آنان از جمله ابوالبرکت استاد دانشگاه داکا، رفیع الدین احمد دانشجو، شوفیر رحمان کارمند عالیرتبه دادگاه عالی بنگلادش را کشتند. اما ایستادگی و مقاومت دانشجویان، اساتید دانشگاهها و فعالان فرهنگی بنگلادش باعث شد که در سال ۱۹۵۶ مجدداً زبان بنگالی به رسمیت شناخته شد. تداوم مبارزات مردم و فعالان سیاسی و فرهنگی باعث شد که در سال ۱۹۷۱ بنگلادش از پاکستان جدا و استقلال پیدا کند.

پس از استقلال، مراسم روز ملی زبان مادری در بنگلادش همه ساله در ۲۱ فوریه با شکوه خاص برگزار می‌شد تا اینکه در ۱۷ نوامبر ۱۹۹۹ سازمان آموزشی، علمی‌و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) پیشنهاد رسمی‌کشور بنگلادش برای اعلام ۲۱ فوریه به عنوان «روز جهانی زبان مادری» را پذیرفت و ۱۸۸ کشور عضو یونسکو از جمله جمهوری اسلامی‌ایران به آن رای داده و آنرا تائید کردند.

دانشگاه

زبان مادری

آنا دیل


نعمت چند زبانه بودن را بهره ببریم...

راهنمای نقشه :
بنفش : کشورهایی که چند زبان رسمی دارند
سبز : کشورهایی که یک زبانی رسمی ولی مردمی چند زبانه دارند (ایران)
آبی : کشورهای بدون زبان رسمی ولی با مردمی چند زبانه

Violet: Multiple official languages
Green: Single official language, functionally multilingual
Blue: No official language, functionally multilingual

چند زبانه


زبان مادری؛ زبان قلب و ذهن
عصرایران - محرم آقازاده / مدیر انجمن کانادایی نوآوری های آموزشی


 مروری بر آمارهای جمعیت دانش آموزی در کشورهای جهان تأیید می کند به طور تقریبی نزدیک به نیمی از کودکان و نوجوانان لازم التعلیم به مدرسه راه نیافته اند[1]. هر کودک (فرد 5-6 تا 17-18 سال) باید بتواند به حق آموزش خود برسد. از سوی دیگر، او باید به آموزش شایسته هم دسترسی داشته باشد. در واقع، در کنار برآورده شدن حق آموزش باید آموزش مناسب و متناسبی هم تدارک شود. یکی از راه های متناسب و مناسب سازی آموزش، آموزش به زبان مادری است. فراهم نشدن آموزش به زبان مادری به معنای عدم رعایت فرصت برابر آموزشی و یادگیری است. دانش آموزی که زبان مادری او فارسی است و آموزش هم به زبان او فراهم می آید نسبت به دانش آموزی که زبان او کردی، لری یا ترکمنی یا عربی یا ترکی و یا بلوچ است، فرصت یادگیری بیشتری به دست می­آورد.

آموزشی که به زبان مادری دانش آموز فراهم نمی آید، او را در معرض بسیاری از آسیب های تحصیلی و اجتماعی قرار می دهد.

از سوی دیگر، دولت هایی که حق آموختن به زبان مادری را نادیده می گیرند، به طور آشکار فرصت نابرابر آموزشی هم فراهم می آورند. در واقع، غنی را غنی تر می سازند. تاکنون در ایران هیچ دولتی به رفع این نابرابری آموزشی توجه نشان نداده است.

تورک
ترکی
ترکی
ترکی
تورک
ترکی
ترکی
تورک


باری، عدم توجه به آموزش و یادگیری زبان مادری، به اندازه دست کم 12 سال کودکان را از تجربه و اندیشیدن به زبان مادری باز می دارد. کودکان با محروم ماندن از یادگیری زبان مادری، زبان دل و ذهن خود را از دست می دهند و درست پس از پایان تحصیلات مدرسه ای یا دانشگاهی که وارد تجربه واقعی زندگی اجتماعی می شوند با کاستی حاصل از زبان مادری روبرو می شوند.

هر زبانی در جهان بازنمایانندۀ فرهنگی خاص است. زبان به مثابه یک پدیده اجتماعی حامل فرهنگ، لحن، طرز تفکر و طرز نگرش به جهان است. برتر از همه، آنچه می ­توان تصور کرد، محتوای زبان مادری است. زبان مادری، یگانه زبانی است که آمیخته با احساس یادگرفته می شود، احساسی که بدیلی برای آن وجود ندارد.


زبان مادری؛زبان قلب و ذهن
اگر چه آموختن زبانی دیگر چونان پنجره جدیدی برای نگریستن و معنادادن به زندگی است، ولی در قیاس با زبانی دیگر، زبان مادری خودِ پنجره است. فروگذاشتن زبان مادری به بهانه یا به دلیل آموختن زبان رسمی(نه ملّی) یا زبان مدرسه ای به معنای دست انداختن به خس و خاشاکی برای نجات یافتن از غرق شدن است. شاهد چنین ادعایی سخن نلسون ماندلا است. ماندلا می­گوید: "اگر با شخصی به زبانی سخن بگویی که بفهمد، آن سخن به ذهن او می نشیند. اگر با او به زبان خودش سخن بگویی، آن سخن به دلش می نشیند[2]." تجربه نشان نداده است اشخاص از رسیدن به کسی که به زبان مادری ایشان سخن می گوید ناخرسند باشند. از این رو است که، هر کس در هر جایی که هست می­کوشد همزبانش را پیدا کند. کسانی که با توسل به سخن حضرت مولانا، ادعا می کنند همدلی از همزبانی بهتر است، بیراه و گزافه نمی گویند. با این همه، دانستن این نکته خالی از لطف نیست که نظر مولانا کاستن از ارزش زبان مادری نبوده است. بنا بر این، استناد به اهمیت همدلی، مقدمۀ خوبی برای به کنار نهادن کبرایی چون زبان مادری نیست.

در ادامه این نوشتار به چند دلیل تأکید بر آموختن زبان مادری پرداخته می شود.

ترکی
ترکی
ترکی
ترکی
تورکی
تورکی


زبان مادری پیش‌نیاز رشد هیجانی و ذهنی
زبان مادری و یادگیری زبان مادری توأمان آثار پرباری بر شکل گیری چگونگی هر شخص دارند. زبان شناسان، زیست شناسان و زیست روان شناسان بر این باور هستند که آهنگ، رنگ و زیبایی صدایی مادری از زمانی که کودک در رحم مادر هست به او انتقال می یابد. به دیگر سخن، بخشی از میراثی که نوزاد با خود به دنیا می آورد اندوخته هایی از زبان مادری است. بر این اساس است که، نوزاد به صدای مادر و پدر زودتر و بیش از هر کس دیگر واکنش نشان می دهد. توصیه عمومی و تخصصی به همه کسانی که از کودکان مراقبت می کنند آن است که برای ارتباط با کودکان به جای زبان آمرانه از زبان مادرانه استفاده کنند.

زبان کودک، زبان ساده و پیش پا افتاده نیست. زبان کودک آکنده از هیجان، احساسات، تصویرها و تخیلات است. بنا بر این، وقتی بیان می شود شایسته است با کودک به زبان کود سخن گفت، بدان معنا نیست که به ساده ترین شکل ممکن با او سخن گفته شود. زبان کودک همانا زبان مادر او است. رشد مغزی، عاطفی و هیجانی کودک در سال های اولیه زندگی، یعنی تا پایان دوره ابتدایی مرهون بهره مندی از زبان مادری است.

نخستین مفهوم سازی های کودک از خود و جهان اطرافش بر پایه زبان مادری اش شکل می گیرد. به همین ترتیب، کودک نخستین تجربه های عاطفی و شناختی خود از جهان را هم با زبان مادری ابراز می کند.

 از این رو، بر پایه دیدگاه های روان­شناسان رشدنگر، شناخت نگر و ساخت گرا، می توان گفت، بن مایه ها و ساخت های پایه ای ذهنِ هر شخص با مصالح زبانی مادر و در درجه دوم خانواده ای که کودک در آن قرار دارد ساخته می شود.

مردم دنیا از هر تیره و قبیله ای که باشند و به هر چند زبان سخن بگویند، زبان مادری برای آنان در درجه نخست اهمیت قرار دارد. کسانی که نمی توانند به زبان مادری صحبت کنند، بنویسند و ابراز عقیده کنند همیشه در حسرت بهره جستن از زبان مادری هستند. تجربه نیایشگری و برگزاری مراسم عبادی و آیینی در هر کجای مؤید آن است که مردم ترجیح می دهند عمیق ترین عواطف و احساسات و برداشت های خود را به زبان مادری خود شکل بدهند. بر این اساس، برای مردم، بهترین ترانه ها، لالایی ها، سوگ نامه ها و اندرزنامه ها آن هایی هستند که به زبان مادری ایشان فراهم آمده است.

آذری
زبان ترکی
تورک
آذربایجانی
تورکی


زبان مادری؛زبان قلب و ذهن

وقتی شخص به زبان مادری اش سخن می گوید ارتباط مستقیمی بین دل، مغز و زبان او برقرار می شود. سخن گفتن به زبان مادری به شخص جرأت می بخشد. مردم به آن مقدار که از بی سوادی می ترسند، از سخن گفتن به زبان دیگر هم می ترسند. در مطالعه ای به مترجمان همزمان(دیلماج) ایتالیایی زبان که به زبان انگلیسی هم تسلط کامل داشتند، دو دسته واژه نشان داده شد(انگلیسی و ایتالیایی) در هر بار سرعت شناخت واژگان و واکنش آنان به واژه به وسیله موج نگارهای مغزی ثبت شدند. مقایسه اطلاعات به دست آمده نشان داد، شرکت کنندگان پژوهش، در شناخت و واکنش به واژه های ایتالیایی نسبت به شناخت و واکنش به واژه های انگلیسی عملکرد بهتری داشته اند. پروفسور آلیس مادو پرووربیو[3]، استاد الکتروفیزیولوژی شناختی در دانشگاه Milano-Bicocca به دست آمدن چنین نتیجه ای را متأثر از آموخته های حاصل از زبان مادری می داند.


زبان مادری شاخصی برای هویت فرهنگی
کودک با استفاده از زبان مادری اش با والدین، خانواده، نزدیکان و منسوبان، فرهنگ، تاریخ، هویت و دین اش ارتباط برقرار می­ کند. زبان مادری، کودک را با فرهنگ جامعه ای که از آن برآمده است و هویت اش در آن شکل گرفته است پیوند می­ دهد. کودکی که زبان مادری اش را نداند از اثرگذارترین و کارآمدترین ابزاری که می تواند با استفاده از آن در دامان فرهنگ تربیت یابد، محروم می ماند.

زبان مادری ابزار سرآمدی برای انتقال فرهنگ و حفظ علقه های فرهنگی است. کودکی که از فرهنگ و تاریخ اش ناآگاه باشد در هر جای جهان باشد، در وطن یا در محل زندگی دیگر جرئت ورزانه زندگی نخواهد کرد. هر کسی با زبان و فرهنگ اش قد می کشد و احساس سرافرازی می کند. بریده ماندن کودک از زبان مادری اش به گلی می ماند که بدون ریشه در داخل گلدان آبی گذاشته شده است. زبان، انسان را نامیرا می سازد. عمر زبان ها بلندتر از عمر انسان ها هستند.

غفلت رسمی و غیررسمی، عمدی و غیرعمدی خانواده ها و دولت ها از ایجاد زمینه برای رشد کودک با زبان مادری اش، جفا در حق کودک، فرهنگ و جامعه است. نادیده گرفتن زبان مادری کودکان و تحمل یک زبان به مثابه زبان ملّی که به غایت نادرست است حاصلی جز سست کردن هویت فردی، قومی و ملی نخواهد داشت. زبان رسمی یا زبان مدرسه ای، زبان ملی نیست. زبان مادری هر کس زبان ملی او است. چون زبان متعلق به آب و خاکی است که کودک در آن زندگی می کند. زبان انگلیسی در هند و پاکستان زبان رسمی هست ولی زبان ملی نیست. در مقابل، زبان های هندی، سندی، پنجابی و اردو زبان های ملی هستند. این زبان ها زاییده هند و پاکستان هستند. به همین قیاس، زبان فارسی زبان رسمی و مدرسه ای ایران است و زبان ملّی نیست. هفتاد و پنج زبان و حتی بیشتر از آن که در ایران یافت می شود همگی زبان های ملی هستند. ملی بودن چیزی به معنای تعلق داشتن آن به همه آحاد جامعه است. مردم ایران در هر جای کشور که باشند زبان ترکمنی را متعلق به خود می دانند.

زبان های موجود در هر کشوری پرچمی برای نمایاندن فرهنگ آن کشورهستند.

آذری
ترکی
ترک
تورکی
ترکی

زبان مادری بنیانی برای یادگیری زبان های دیگر
جیم کامینز[4] بر این باور است که، "کودکانی که با پیشینه قویی از زبان مادری وارد مدرسه می شوند، غنای زبان مادری آنان سبب می شود مهارت های زبانی زبانِ مدرسه را بهتر و سریع تر بیاموزند. توصیه به آن نیست که کودکان پیش از ورود به مدرسه زبان مدرسه را بیاموزند، بلکه اصرار بر آن است والدین و نزدیکانِ کودک پیش از ورود او به مدرسه برای او داستان های به زبان مادری بگویند و بخوانند. از این رو، وجود منابع گوناگون چاپی به زبان مادری کودک حیاتی است. داستان خوانی و داستان گویی های پیش از مدرسه ضمن رشد دادن و عمق بخشیدن به ریشه های زبان مادری به ایجاد هویت فرهنگی و مانا نگه داشتن بخش اصیلی از فرهنگ یاری می کند. کودکانی که دارای پیشینه غنی ای از زبان مادری هستند پیشرفت تحصیلی بیشتری نسبت به همتایان خود نشان می دهند."

توانایی صحبت کردن به زبانی دیگر مدیون زبان مادری است. کودکی که با ظرافت های زبان مادری خود آشنا باشد، با مهارت های فراشناختی بالاتری برای یافتن راهی برای آموختن زبان دیگر می کوشد. چنین کوشش آگاهانه نتایج شایسته تری را برای یادگیرنده زبانی به جز زبان مادری به ارمغان می آورد. بر خلاف نظر کسانی که زبان مادری را مخل آموختن زبان مدرسه می دادند و اصرار دارند که کودک باید زبان مدرسه را پیش از مدرسه بیاموزد، مهارت های زبانی قابل انتقال هستند. این بدان معنا است که اگر یادگیرنده ای در زبان اول توانا باشد برای یادگیری زبان دوم از آموخته های زبان اول بهره خواهد جست. این پدیده درست مانند، مهارت های ظریف هنری یا غیره است. کسی که نخست ساز دوتار را آموخته است حتمن برای آموختن سه تار، تار و گیتار مهارت های پایه ای خود را به کار خواهد گرفت. بدین سبب نمی توان و نباید گفت، برای آموختن گیتار نباید کسی پیشتر هیچ سازی را بیاموزد.

تجربه و پژوهش کشورهای مهاجر پذیر اروپایی و امریکایی نشان می دهد که کودکان در آموختن زبان مدرسه، زبان عمومی و زبان درسی، دچار دشواری اساسی نمی شوند. در این کشورها تأکید بیش از آن به آموختن زبان مدرسه باشد تمرکز بر فراموش نشدن زبان مادری است. دلیل اساسی این است که آن­ها به تجربه دریافته اند کودکان از ناحیه یادگیری زبان مدرسه آسیب نمی بینند، بلکه آسیب جدی از سر گسسته شدن ارتباط زبانی کودک با فرهنگ خانوادگی و ملی خود است.

ترکی
ترکی
تورک دیلی
ترکی
ترکی

چه باید کرد؟
1. عمل به تعهدات قانونی و ملّی برای ایجاد فرصت یادگیری پایه ای زبان مادری پیش از مدرسه و در مدرسه. کسانی که از درک این ضرورت عاجز هستند از درک فرهنگ و اهمیت آن هم عاجز هستند یا دانسته از کنار موضوع می گذرند.

2. پرداخت هزینه عدم تأمین آموزش به زبان مادری یا پرداخت هزینه نابرابری آموزشی. هر سال، از بودجه ملی برای فراهم کردن آموزشی نابرابر هزینه کلانی می شود. بنا بر این، برای جبران، هزینه ای که از حساب دانش آموزانی که زبان اولشان زبان مدرسه نیست، شده است، دولت باید دست به اقدامات جبرانی بزند. بر اساس محاسباتی که صورت می گیرد، دولت باید هزینه یادگیری زبان مادری را به دانش آموزان محروم از آموزش به زبان مادری بپردازد.

3. حمایت مالی و نهادی از نویسندگان زبان های در معرض خطر. بخشی از جبران هزینه های نابرابری آموزشی، می تواند به صورت حمایت از نویسندگانی که به زبان های مادری تولید اثر می کنند صورت بگیرد. بند های شماره های 4 تا 8 هم می تواند تحت شمول توضیح بند شماره 3 باشند.

4. تخصیص یارانه حمایت از نشریه های ویژه زبان های ملّی.

5. ایجاد فرهنگ سراهای زبان مادری و حمایت مادی، مالی و معنوی از آن­ها.

6. حمایت از شبکه های اینترنتی، سازمان های مردم نهاد فعال در ترویج زبان های های ملّی/مادری.

7. راه اندازی و حمایت از شبکه های رادیویی به زبان های های ملّی.

8. ایجاد فرصت یادگیری بدیل برای یادگیری دروس مدرسه ای به زبان مادری.


لینک مجموعه پستهای تورک سئسه لینک

لینک مجموعه پستهای آموزش زبان ترکی آذربایجانی



مرتبط با : آذربایجان آموزش زبان ترکی آذربایجانی * تورک سئسه لینک
برچسب ها : روز جهانی زبان مادری-زبان ترکی-بنیاد ادب ترکی-واژه های ترکی-تورکی-آذربایجانی-تدریس زبان-
نویسنده : تبریز قارتال
تاریخ : سه شنبه 3 اسفند 1395
زمان : 01:01 ق.ظ
:: مسافران نوروزی در تبریز پایتخت گردشگری
:: شهروند لینک آذربایجانی 66 (عکاس آقای باقر محرمی)
:: عید نوروز یا ارگنه قون 1396
:: جشن نوروزگاه در بازار تاریخی تبریز
:: کشف های جدید در محوطه ارگ علیشاه تبریز
:: آداب چهارشنبه سوری ترکها ، تورکلرین چرشنبه دبلری
:: سفر نوروزی به نگین تمدن ایران زمین ، استان آذربایجان غربی
:: مرکز تجارت اطلس تبریز بعد از افتتاح
:: Urmia City Night in West Azerbaijan province
:: معضل حاشیه نشینی تبریز ، علل و راهکارها
:: روز جهانی زبان مادری و غربت زبان ترکی در ایران
:: درباره تبریز و آذربایجان - پست ثابت About
:: سالار ملی ، مجاهدت های باقرخان
:: غرفه تبریز در دهمین نمایشگاه بین المللی گردشگری تهران
:: کفش تبریز و کمپین حمایت از کفشهای بومی
:: ثبت اصالت سفال آذربایجان در لیست اصالت یونسکو
:: دوربین تبریز لینک 67 (برف بهمن ماه 1395 در تبریز)
:: مدارس قدیمی در تبریز قطب علم پرور ایران
:: آشپزی و غذای خوشمزه آذربایجان
:: ثبت جهانی تابلو فرش سردرود تبریز
:: برج تاریخی آتش نشانی تبریز
:: طبیعت زیبای هوراند آذربایجان شرقی
:: گردش در دروازه آذربایجان شرقی ، شهرستان میانه
:: بیشترین مالیات کشور اذعان آذربایجانی ها
:: فرزندآوری و کودکان آذربایجان شرقی
:: روستای چراغیل و فرهنگ روستای قاضی جهان در آذرشهر
:: پروفسور محسن هشترودی و پروفسور لطفی زاده و پرفسور علی جوان
:: در آستانه سال نو میلادی و ارامنه تبریز
:: دوربین تبریز لینک 66 ( برف و زمستان در کندوان )
:: چله گئجسی در آذربایجان




( تعداد کل صفحات: 40 )

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ ... ]




 

شارژ ایرانسل

فال حافظ