تبلیغات
تبریز ویکی لینکلر - بزرگترین وبلاگ تبریز و آذربایجان - مطالب * میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان
 

تبریز ویکی لینکلر

 
قلعه جوشین ورزقان آذربایجان شرقی
نظرات |

جوشیدن تاریخ و تمدن در آذربایجان



قلعهٔ جوشین یا به ترکی آذربایجانی جوشون قالاسی یکی از قلعه‌های تاریخی شهرستان ورزقان در استان آذربایجان شرقی است.که در منطقه قره داغ (ارسباران) قرار دارد.

قلعه جوشین در ۳۵ کیلومتری غرب ورزقان و ۳۰ کیلومتری شرق خاروانا و در ۴ کیلومتری روستای جوشین و در منطقه‌ای کوهستانی و سخت‌گذر در بالای یک کوه مرتفع صخره‌ای قرار گرفته‌است.


Jouwshin Ancient Castle in East Azerbaijan province , Iran
گردشگری آذربایجان


جوشین به معنی جوشماق (خروشان) محل چشمه های خود جوش و استخر ها.در فرهنگ دهخدا به معنی جوش و خروش آمده است.اگر قلعه رابنگریم هر بیننده ای را این حس دست میدهد که انگار از زمین جوشیده و بیرون آمده است.

قلعه جوشین یکی از قلاع و دژ مستحکم انقلابیون تاریخ قره داغ در حمله اعراب به آذربایجان بوده است که به محل توریستی و گردشگری تبدیل شده است.
این قلعهٔ باستانی که، قدمت آن به، هزارهٔ اول قبل از میلاد و به روزگاران، ازمنهٔ سومرها، ایلام‌ها (عیلامی) و اورارتوها برمی گردد.


از مشخصه‌های بارز معماری این قلعه وجود پلکان‌های کنده شده در دل کوه و دیوارهای خشکه چین ساخته شده از سنگ درقسمت غربی آن بشمار می‌رود که، اینک بصورت آوار فروریخته نظر صعود کنندگان به را به خود جلب می‌کند. همچنین درسکوهای بالای قلعه حوض و انبارهایی است که، بوسیله کانال‌ها و قنات‌های سطحی آب برف و باران به درون آنها هدایت می‌شده است، درمحوطهٔ قلعه سفال‌های رنگین پیدا شده است بصورت چرخساز باخمیرمایهٔ موادکانی هستندکه، بسیار زیبا وظریف و هنرمندانه ساخته شده‌اند.



زیبایی قلعه جوشین در فصول مختلف
جوشین ورزقان

ورزقان آذربایجان شرقی

ورزقان

جوشون ورزقان


به گفتهٔ رئیس شورای ثبت آثار تاریخی استان درفهرست آثار ملی، تزئینات، بکاررفته روی سفالینه‌ها شامل نقوش کنده شده هندسی، موجی، نوارهای افقی و خطوط نقطه چین می باشد که، این تنوع و ظرافت درنوع خود منحصر به فرد است.


دمت قلعه جوشین به هزاره اول قبل از میلاد و قرون اولیه اسلامی می‌رسد در کاوش‌هایی که در قلعه جوشین صورت گرفته، سفالینه‌هایی از هزارهٔ اول قبل از میلاد و قرون اولیه اسلام به دست آمده‌ است. قلعه جوشین که احتمالا از قلعه‌های بابک خرمدین بوده و در حال حاضر بقایای بسیار کمی از آن به جا مانده است. آسیاب و سه استخر سنگی که به طور کامل با دست تراشیده شده و همین طور مسیر پله ای که به استخر ها  ختم می شوند که متاسفانه آثار زیادی از آسیاب دیده نمی شود.


در لایه نگاری‌های صورت گرفته توسط تیم کاوش و باستان شناسی، آثار، اشیا و آویزهایی از دوره‌های مختلف تاریخی به دست آمده که قدیمی ترین آنها سفال‌های مربوط به اواخر دوره نوسنگی یعنی حدود ۶۵۰۰ سال پیش است. همچنین تیم کاوش، ابتدا لایه نگاری‌هایی را به صورت حفاری عمودی برای شناسایی لایه‌های مختلف در این تپه آغاز کرده و با ایجاد ترانشه‌های پلکانی لایه‌های مختلف را مشخص کردند.

سفال‌هایی مربوط به دوره‌های ساسانی، هخامنشی و عصرآهن، پیکرک‌های گلی و سفالی و مفرغ قدیم، درفش‌های استخوانی و ابزار سنگی، اجاق‌هایی مربوط به عصر مفرغ، سرنیزه‌های آهنی، اشیا و آویزهای مختلف مفرغی آثاری هستند که در این تپه شناسایی شده و به دست آمده‌اند.


مناظر طبیعت در بهار خاروانا - ورزقان
گال کندی

آذربایجان

خاروانا


محل آسیاب قلعه جوشین که اکنون چیزی از بقایای آن باقی نمانده است
آسیاب

صخره شیطان در نزدیکی جوشین قلعه
صخره شیطان

حوضچه‌هایی که جهت ذخیره آب باران و برف از دل سنگ کنده شده اند. کانالی که جهت جمع آوری و هدایت آبهای سطحی به داخل حوضچه ها قابل مشاهده است. حوضچه‌ای که داخل آن درخت بید روییده است به نام محلی (سوودی گول) معروف است
جوشین

قلعه جوشین ورزقان

قلعه گال

گال


پله‌های ورودی این قلعه از سنگ تراشیده شده و همین‌طور به قوت خود باقی‌مانده‌اند، از بقایای قلعه دو صخره بزرگ در جناهین شرقی و غربی که احتمالاً برای دیدبانی استفاده می‌شده و حوضچه‌های حفر شده در داخل سنگ‌ها که برای ذخیره آب به کار می‌رفته است. تعدادی گودال‌های کوچک استوانه‌ای را نیز می‌توان نام برد که محل استقرار مشعل بوده.

این قلعه در زمان قدیم یک مرکز فرماندهی و در پایین آن محل سکونت نیروهای دفاعی قرار داشته است.گفته می شود وقتی آتش در این قلعه مشتعل می شد از قلعه بابک، آغچه قلعه و قیزقلعه سی واقع در جمهوری آذربایجان دیده می شده است.این قلعه در حمله اعراب به ایران یکی از مراکز مقاومت بود.
در گذشته گردنه صعب العبور گال در مجاورت قلعه جوشین عمده‌ترین مرکز تجمع راهزنان بوده است. این قلعه جنبه دفاعی داشته و گفته می‌شود در زمان حمله اعراب در زمان خلیفه دوم، قلعه جوشین مرکز مقاومت مردم محلی دیزمار بوده است و اعراب بارها شکست خورده در نهایت با خدعه توانستند این قلعه را تسخیر کنند.


[http://www.aparat.com/v/Fr7cE]


دره رود جوشین ارتفاعات رشته کوه پیر سقا را از ارتفاعات قلعه جوشین جدا کرده است. در گذشته گردنه صعب العبور گال در مجاورت قلعه جوشین عمده‌ترین مرکز تجمع راهزنان بوده است.

قلعه جوشین با شماره ۲۲۵۴۰ در تاریخ ۱۳۸۶/۱۲/۲۷ به ثبت ملی رسیده است.

در دهه های اخیر ودر فصل بهار بخصوص روز طبیعت قلعه جوشین و دشت سر سبز روستای جوشین میزبان مهمانان روستاها و شهر های دور و نزدیک و عاشقان طبیعت میباشد.


جوشون

باستانی

قلعه

صعود به قلعه جوشین


قلعه پشتو هوراند از نزدیکترین قلعه های باستانی مهم به جوشین خاروانا - ورزقان
پشتو


روستای جوشین

روستای جوشین در آذربایجان شرقی واقع شده است که حدودا ۱۰۰ کیلومتر با تبریز مرکز استان آذربایجان شرقی فاصله دارد که مابین ورزقان و خروانق (خاروانا) قرار دارد.
روستای جوشین بسیار سرسبز است و دور و اطرافش رشته کوه های بلندی قرار دارد که با هشت روستای دیگر همسایه است که نام انها عبارتنداز:
(روستای گال علی یار٬اوانسر٬ کلو٬ قره قیه٬ گیومت٬ بیشک٬ سقای٬ سرکش) و مرکز آنها هم دهستان جوشین است که عمده ترین کار مردمان این روستا کشاورزی٬ دامداری و زنبور داری است قدمت دهستان جوشین قبل از اسلام است .

قلعه تاریخی جوشین را با نام جوشون هم می‌شناسند که موقعیت سه طرف آن را شیبی دیوار مانند احاطه کرده است و تنها راه ارتباطی آن گذریی تنگ است که فقط یک یا دو نفر می‌توانند به زحمت از آن بالا روند. به این علت نگهبانی و دفاع از این قلعه حتی با تعدادی معدود هم ممکن بوده است.

روستا جوشین

نمایی از بالای قلعه جوشین که مزارع روستاهای جوشین و گال در آن دیده می‌شوند
جوشین

جوشین


قلعه جوشین که درست روبروی امامزاده سید ابراهیم خلیل قرار گرفته، کاربرد دفاعی داشته و به این جهت اتاق‌های سرپوشیده جهت زندگی در داخل قلعه تهیه کرده‌اند. اغلب این اتاق‌ها از سنگ لاشه و ملاط گچ و آهک ساخته شده‌اند و در نزدیکی آن می‌توانید حوضچه‌هایی متعدد را دید که در سطوح مختلف کوه برای جمع آوری آب باران، ایجاد شده است. در گذشته قلعه دارای یک آسیاب و چندین استخر سنگی بوده که بطور کامل با دست تراشیده شده بودند. همچنین مسیر پله‌ای که به استخرها ختم می‌شوند هم سنگی و دست ساز هستند.

ارتفاع قلّه‌ای که باید از آن بالا رفت تا به قلعه جوشین برسید از سطح دریا در حدود ۱۸۰۰ متر است. در واقع این ارتفاع برای کوهنوردی چندان دشوار نیست اما برای صعود به این قلعه نیاز به مهارت‌های حرفه‌ای است. برای فتح قله جوشین باید لوازم فنی و صخره نوردی بهمراه داشت.
فقط از یک مسیر تنگ کوهستانی که در جهت روبروی امازاده جوشین قرار دارد یک یا دو نفر به سختی می‌توانند صعود کنند. مسیر رفت از تبریز به ورزقان و از آنجا در جهت شمال غربی به طرف شهر خاروانا می‌باشد.

دهستان جوشین دارای سه شهید به نام‌های موسی حسن پور، هاشم شیری وحسن امان اللهی می‌باشد.



لینک پست قلعه ضحاک هشترود
لینک پست قلعه پشتاب هوراند
لینک پست قلعه بابک کلیبر
لینک پست قلعه مانداگارانا مرند
لینک پست قلعه دختر میانه


لینک پست طبیعت زیبای ورزقان
لینک حماملو ، اویلق ، کرینگان ورزقان

لینک مجموعه پستهای شهرستان ها



مرتبط با : آذربایجان * شهرستان لینک * میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان
برچسب ها : قلعه تاریخی-ورزقان-ارسباران-قره داغ-قلعه های آذربایجان-سفر-گردشگری-
نویسنده : تبریز قارتال
تاریخ : یکشنبه 10 دی 1396
زمان : 11:58 ب.ظ
تصاویر کمیاب از تبریز شهر نوستالژیک قدیم ایران
نظرات |


اشاره ای به تاریخ گذشته تبریز در روزهای دوره پهلوی و قبل آن

صبح روز 10 بهمن 1300 ، گروهی از افراد و افسران نیروی ژاندارم مستقر در شرفخانه پس از بازداشت تعدادی از افسران ارشد خود ، به فرماندهی ماژور ابوالقاسم خان لاهوتی به سوی تبریز روانه شدند و پس از دو روز آنجا را بدون آن که با مقاومت چندانی روبرو شوند ، به تصرف خود درآورند . مخبرالسللطنه هدایت والی وقت آذربایجان و برخی دیگر از اجزاء حکومتی تحت نظر قرار گرفتند . از میان نیروهای نظامی مستقر در شهر ، اکثر ژاندارم ها به شورشیان پیوستند ، تعدادی متفرق شده ، گروه اندکی از قزاق ها نیز نیز تحت فرماندهی اسماعیل خان سرتیپ ، حاضر به تمکن نشده و در باغ شمال تبریز حالت دفاعی به خود گرفتند . آنچه نیروی ژاندارم را به طغیان واداشت ، اعتراضی بود ضد " حکم تشکیل قشون متحدالشکل " ( مصوب 4 آذر 1300) که براساس آن عملا" تشکیلات ژاندارمری منحل و در چارچوب قزاقخانه ادغام می شد . شورشی ها در بیانیه ای اظهار داشتند که این "اقدامات" یعنی پیشروی به سمت تبریز و تصرف آن " . . . فقط و فقط به واسطه این است که اخیرا" در مقابل این همه خدمات متین و لایتزلزل می خواستند لباس های مطبوع ما را که یک شرافت تاریخی است برکنده و در عوض لباس های منحوس دژخیمان قزاق را که یادگار عهد تزاری است بپوشانند . . . " 1

با این حال ، با توجه به نوع نیروهای سیاسی ای که به محض ورود ژاندارم ها به تبریز گردان جمع شدند و همچنین شعارهای آزادی خواهانه ای که مطرح شد، از همان مراحل نخست کار آشکار شد که شورش ژاندارمی شرفخانه به یک رشته خواسته های صنفی محدود و مقید نمانده است . در گزارشی از رخدادهای صبح آن روز آمده است : " . . . حیاط اداره ژاندارمری و اطراف آن تا مغازه های مجدالملک پر از تماشاچیان بود که با احساسات مختلف برای اطلاع از کنه مسئله با همدیگر صحبت می کردند . چند نفر از آدم های خلو قربان هم که در شهر بودند ، مسلح و به اداره ژاندارمری تردد می نمودند . یکی از ایشان بود که به آواز بلند فریاد زد : "زنده باد خون خیابانی " مردم این جمله را با نهایت شغف تلقی کرده و چند دقیقه متوالیا" دست می زدند ." 2


تصاویر قدیمی تبریز از صفحه محله دوه چی
پیشه وری

حکومت ملی آذربایجان

مسجد کبود قدیم

تبریز قدیم

پل سنگی

تبریز

شهناز قدیم

سیل تبریز

قدیم تبریز

آسفالت تبریز

حرمخانه تبریز


پس از چیرگی ژاندارم ها بر شهر ظاهرا" نخستین نیروهایی که دور و بر آنها گرد آمدند کمونیست ها بودند . به گفته سلام الله جاوید که خود از فعالین این حرکت بود در آن ایام کمونیست های تبریز به سه جناح هواداران علی اصغر سرتیپ زاده ، حسین بی چیز و حاج محمد ابراهیم شبستری تقسیم شده بودند . از این عده ظاهرا" فقط سرتیپ زاده از قبل با برخی از سران شورشی ژاندارم در تماس بوده است . 3 در آن مرحله نیز در بدو کار یرتیپ زاده و آقازاده و میرکاظم جدی که به "دیموکراتی" شهرت داشتند ، طرف شور و مشورت قرار گرفته بودند . میر مهدی ماکویی نیز که تا چندی پیش از این تحولات جراید کارگر و بریدشمال را در خوی منتشر می کرد و ظاهرا" همراه اردوی ژاندارم وارد تبریز شده بود ، صبح همان روز ، در تایید بیانیه ای که ژاندارم ها منتشر کرده بودند سخنانی ایراد کرد که با ابراز احساسات عمومی مواجه شد . 4

عمر قیام لاهوتی با تمامی تحولات سریع و فشرده آن که بیشتر به همین نوع گرد هم آیی ها گذشت به یک هفته نکشید و در 19 بهمن 1300 در پی ورود یک ستون از نیروهای نظامی به تبریز در هم شکست . لاهوتی و تعدادی از اطرافیانش به شوروی پناهنده شدند و شهر از نو تحت اقتدار نیروهای دولتی درآمد . تبریز در این دوره کوتاه شورش در عین حال که تمام نشانه های سنن انقلابی ده-دوازده سال اخیر را به خود دید- تشکیل و تسلیح واحدهای مجاهد ، برپایی انواع گردهمایی های سیاسی و سخنرانی های انقلابی . . . – ولی تحول جدیدی را نیز تجربه کرد به کلی متفاوت از سنن انقلابی گذشته ؛ مهار انقلاب و تطبیق آن با مقتضیات سیاسی زمان خود .

هنوز چند ساعتی از ورود لاهوتی و صاحب منصبان و افراد تحت امر او نگذشته بود که تعدادی از چهره های سیاسی تبریز که بخش عمده آن ها را شخصیت های برآمده از انقلاب مشروطه و دموکرات های برجای مانده از قیام خیابانی تشکیل می دادند ، عملا" زمام امور را در دست گرفتند. این گروه که چهره های مبرزی چون حاج محمد علی بادامچی ، سیدالمحققین دیبا ، حاج میرزا علی نقی گنجه ای و شخصیت هایی چون میرزاابوالقاسم فیوضات ، حاج اسماغیل آقا امیر خیزی ، میرزا محمد علی تربیت ، معتمدالتجار و میرزا محمدعلی صفوت را در میان داشتند ، نه فقط در اداره امور روزمره شهر دخالت داشتند ، که با استقرتر در تلگرافخانه تبریز _تحت عنوان و امضای حاضرین در تلگرافخانه _ باب مذاکرات را با تهران باز نگهداشته ، برآن شدند راه حل مسالمت آمیزی بر این ماجرا بیابند . در توصیف موفقیت این تدابیر ، توضیح همان بس که در ایام چیرگی ژاندارم ها به رغم وفور انواع فرق و جناح های مختلف و مخالف سیاسی در شهر و به ویژه حضور آن گروه از قوای قزاق در باغ شمال تبریز که حاضر به تمکین نبودند ، هیچ گونه بی نظمی قابل ملاحظه ای در شهر رخ نداد . علاوه بر این تلاش های میانجی گرانه جاری ، چه مساعی حاضرین در تلگرافخانه که باب مذاکره را با مرکز باز نگه داشته بودند و چه تلاش هایی که در خود تبریز برای رفع اختلاف میان ژاندارم ها و قزاق های مستقر در باغ شمال  جریان داشت نیز اگرچه مالا" به نتیجه مطلوب نرسید ، ولی تا به آخر از حرکت نیز باز نماند . حی هنگاخی که در 18 بهمن نیروهای اعزامی دولت به فرماندهیرهنگ حبیب الله خان شیانی به حومه تبریز رسیدند و درگیری نظامی اجتناب ناپذیر می نمود ، برای یک روز دیگر نیز تلاش های میانجی گرانه دموکرات ها ادامه یافت . ول در نهایت ورق به نفع آن هایی برگشت که از بدو کار بر ضرورت سرکوب قهرآمیز شورش تاکید داشتند و مساعی جاری را فرصت مناسبی جهت آمادگی بیشتر تلقی می کردند . فردای آن روز جنگ آغاز شد و در پی نبرد سنگینی که تا غروب ادامه یافت مقاومت ژاندارمری در هم شکست؛ بخش اصی شورشی ها همراه با لاهوتی شهر را ترک کردند ، مابقی نیز تسلیم شده یا به اطراف گریختند . با آن که تا شامگاه همان روز زد و خورد پایان یافت و شهر در تسلط کامل قوای دولتی قرار گرفته بود ، ولی جنگ و جدلی که تا آن حد برای جلوگیری از بروز آن تلاش شده بود به شکلی دیگر یعن به صورت یک رشته دستگیری های وسیع و گسترده و همچنین نهب و غارت بخش هایی از تبریز تا دو روز ادامه یافت .5

کودتای لاهوتی از آن روی مهم تر است که آن را می توان به عنوان آخرین حلقه از سلسله شورش های آزادی خواهانه ای تلقی کرد که حدود چهارده سال پیش از آن در سال 326 هجری قمری با قیام مردم تبریز برای اعاده نظام مشروطه آغاز و در عرض مدت زمانی کوتاه ، تا فتح تهران و سرنگونی محمدعی شاه ، در پاره ای از دیگر نقاط ایران چون اصفهان و گیلان سرمشق قرار گرفت .رشته حرکت هایی که با شروع جنگ اول جهانی از نو به صورت شورش هایی بر د چیرگی روس و انگلیس در صفحات جنوبی ، مرکزی و غربی ایران به نقطه اوج خود رسید و در سال های بعد از جنگ نیز به صورت نهضت های جنگل در گیلان ، شیخ محمد خیابانی در آذربایجان و کلنل محمد تقی خان پسیان در خراسان رو به خاموشی نهاد . دوره ای از تاریخ نهضت های آزادی خواهانه که بیش از چهارده سال قبل با قیام مشروطه خواهان در تبریز آغاز شد ، با کودتای لاهوتی در همان تبریز به پایان آمد .

اگر نشانه های نهفته در فروپاشی نهضت های کوچک خان ، خیابانی و پسیان به اندازه ای روشن نبود که سپری شدن دوره ای را تداعی کند ، فروپاشی سریع شورش لاهوتی می بایست به اندازه کافی روشن بوده باشد ؛ فروپاشی ای که به مراتب پیش از رویارویی نهایی ژاندارم ها و قزاق ها در 19 بهمن 1300 ، از همان روزهای نخت خروج لاهوتی ، با پدید آمدن یک طیف نیرومند سیاسی از نیروهای معتدل و میانه رو در تبریز صورت تحقق به خود گرفته بود . این به معنای آن نیست که بگوییم نهضت لاهوتی از مسیر اصلی خود منحرف شد ، در واقع این مسیر اصلی تحولات اجتماعی آن روزگار بود که با مسیر اصلی قیام لاهوتی همخوانی نداشت .

ارک و باغ ملت
روزگار قدیم

ارک تبریز

اولین طیاره بر زمین نشسته در تبریز
طیاره

تبریز قدیم

خواننده قدیم

گروه های موسیقی تبریز
رادیو تبریز

گروه موسیقی تبریز

ارکستر تبریز

 استخر باغ گلستان
باغ گلستان قدیم

از مجموعه کاخ های باغشمال تبریز که در دوره پهلوی نابود شدند
باغشمال

گورستان هزار ساله سرخاب تبریز در قدیم
مقبره الشعرا


بعدها در ارزیابی این حرکت برخی از صاحبنظران ، مانند یکی از صاحب منصبانی که در این کودتا شرکت داشت ، گذشته از آن که انتخاب لاهوتی را به عنوان رهبر قیام اولین "خبط " شورشی ها می دانست ، با چشم فرو بستن بر کل وضع ، حادثه ای چون اقدام خودسرانه بخشی از نیروهای قزاق را برای غارت تبریز ، موجب پدید آمدن وضعیتی دانست که به سقوط نهضت منجر گردید 6 و یا این نقد و نظر میر جعفر پیشه وری که حدود بیست و چند سال بعد و اندک زمانی پیش از آن که خود بختش را در این زمینه بیازماید ، یکی از علل پا نگرفتن شورش را عدم همراهی ماژور محمودخان پولادین دانست و اشتباه لاهوتی در یکسره نکردن کار مخبرالسلطنه 7، و یا کلی گویی هایی از قبیل این گفته عبدالصمد کامبخش نظامی کار حزب توده_ که ". . . نبودن سازمان صحیح و آمادگی قبلی و دقیق موجب شد که قیام از همان روزهای نخستین در معرض شکست قرار گیرد ."8

حال آنکه ، نه پش آمد اتفاقی چون اقدام خودسرانه بخشی از قزاق ها برای غارت تبریز ، نه تساهل و مدارای لاهوتی در قبال مخبرالسلطنه و نه فقدان "سازمان صحیح و آمادگی قبلی و دقیق " هیچ یک نمی توانست در سرنوشت این حرکت تغییری ایجاد کند . ایران آن زمان با پشت س گذاشتن دوره ای طولانی از آشوب و نابسامانی ، خواستار نظم و آرامش بود و چنان که نشان داده شد ، آن هم به هر قیمت ، حتی به قیمت پذیرفتن استبداد رضاخانی .

در این میان نه فقط نیروهای بر جای مانده از نهضت شیخ محمد خیابانی ، که هر یک در نوع خود چکیده و مظهر انقلاب مشروطه ایران محسوب می شدند ، بلکه گروهی از نیروهای تندروتر تبریز ، مانند سرتیپ زاده و همراهانش که به تمایلات انقلابی شهرت داشتند نیز ، نهایت سعی و تلاش خود را به کار بردند که حرکت تند و انقلابی لاهوتی در چهارچوبی معقول و منطقی مهار شود . وضعیت کلی ایران و بویژه آذربایجان راه دیگری برنمی تافت .

در آن وضعیت ، مسئله اصلی ، مسئله شورش اسماعیل آقاشکاک ، معروف به سمکو بود که با استفاده از هرج و مرج ناشی از فروپاشی اقتدار دولت مرکزی ، بخش های وسیعی از آذربایجان را عرصه تاخت و تاز خود ساخته بود . هنگامی که شورش لاهوتی به وقوع پیوست چند ماهی بیش نبود که دولت بافراغت از پایان گرفتن شورش های گیلان و خراسان ، توانسته بود نیرویی به آذربایجان اعزام دارد .

قیام لاهوتی به رغم حقانیت اصولی و ارزش های آزادی خواهانه مستتر در آن ، تلاش های جاری در اعاده انتظام را به خطر افکند . این بود که حتی آن نیروهایی که به لحاظ مرام و مسلک و سوابق مبارزاتی نیز در آزادی خواهی آنها تردید نبود مصالح وطن را در اتخاذ روالی دیگر دیدند .

از سوی دیگر موضعی که تبریز در قبال کودتای لاهوتی اتخاذ کرد به اعلان نقطه پایانی بر یک دوره از فعالیت های آزادی خواهانه محدود نماند ، بلکه از جنبه های جدیدی که این تلاش و تکاپو می بایست در وضعیت جدید کشور به خود می گرفت نیز نشان داشت . در واقع خط مشی سیاسیون تبریز در مهار شورش نه فط نبین ارزیابی صحیح آنها از وضعیت وقت که نشان دهنده توانائی آنها در اقدام به موقع و اتخاذ سیاست عملی ای مبتنی بر این شناخت بود . آنچه عملکرد دموکرات های تبریز را در این دوره خاص _ یعنی دوران کودتای لاهوتی _ از ادوار پیش متمایز می سازد ، هم ارزیابی صحیح آنان است از وضعیت آذربایجان در آن مقطع خاص ، و هم اتخاذ به موقع و به هنگام یک رشته تدابیر عملی برای رویارویی با این وضعیت . سوسیال دموکراسی تبریز از دورانی که در بحبوحه قیام آذربایجان بر ضد استبداد محمدعلی شاهی ، هم خود را از لحاظ سازمانی و آرمانی شکل می بخشید و هم بخشی از بار سازماندهی قیام را برعهده داشت ، فاصله بسیار گرفته بود و همچنین از دوره ای که پس از چند سال فترت ،بافروپاشی تزاریسم از نو به صورت نیرویی تعیین کننده پا به عرصه تحولات ایران گذاشت اینک سوسیال دموکراسی تبریز _ و اصولا" بسیاری از دیگر نیروهای سیاسی مشابه در سایر نقاط کشور _ به رغم از دست دادن برخی از چهره های مبارز خود ، از تجربه و تدبیری برخوردار بود به مراتب بیش از پیش و چنان که تجربه دوران کودتای لاهوتی نیز نشان داد ، با توانای کامل در بهره برداری از این تجربه .

به عبارت دیگر ، تحولات تبریز در عین حال که از اهمیت تعیین کننده عواملی حکایت داشت چون وجود یک خواست عمومی و گسترده برای اعاده هرچه سریع تر نظم و آرامش و عادی شدن مجدد وضعیت زندگی پس از یک دوره طولانی از آشوب و هرج و مرج ، از لحاظ ارائه طریق برای تحقق چنین خواسته هایی نیز نکات مهمی درخود داشت ؛ از جمله این نکته مهم که تحقق چنین خواسته ای منوط به پدید آمدن یک دست قاهره و توانا نبود . در خلال حوادث بهمن 1300 نیروهای سیاسی تبریز و در رأس آن دموکرات های آن سامان ، مدتها پیش از آن که " . . . فعالیت و سرعت اقدامات وزیر جنگ و سرباز رشید ایرانی [ که ] در مدت خیلی کم به آن خاتمه داده و مردم و زارع و کسبه آذربایجان را از بلای هرج و مرج نجات . . . " دهد 9 خود زمینه مهار شورش لاهوتی را فراهم ساخته بودند و اگر نبود عزم و جزم قاطع رضاخان سردار سپه در ضرورت سرکوب قهرآمیز شورش لاهوتی 10 چه بسا این ماجرا _ چنان که امید می رفت _ در همان چند روز نخست تمام شده بود و کار به آن جنگ و جدل نهایی و نهب و غارت بخش هایی از شهر در پی چیرگی نیروهای دولتی نمی کشید .

در خلال تحولات بعدی _ چه روزهای بعد از سرکوب شورش که تمامی دموکرات ها بازداشت شدند و چه در مراحل بعد به طور کلی _ به جای آن که برای حضور اجتماعی و سیاسی نیروهایی از این  دست که در سخت ترین شرایط نیز کاردانی و کارآیی خود را نشان داده بودند ، فضایی فراهم آید مساعد و مناسب ، در چارچوب استبداد برآمده از دولت پهلوی ، بسیاری از نیروهایی که به خوبی می توانستند در چارچوب یک نظام دموکراتیک ، در کنار دیگر نیروهای سیاسی در پیشبرد آمال و اهداف ملی خود بکوشند ، از صحنه روزگار محو و نابود شدند . "...همه آن ها را برای اطفاء غوغا کوشش کرده و به توجهات مخصوصه دولت منتظر بودند ، بدون مدرک و بدون محاکمه به محبس کشیده ، مصلحین را مسببین نام نهادند . "11

اشاره ای به سرنوشت دیگر دست اندرکاران ماجرا نیز مؤید همین نظر است . گذشته از شخص لاهوتی که به شوروی رفت و سرگذشتی دیگر پیدا کرد ، هم از تورج میرزا امین ، یکی دیگر از ارکان کودتای تبریز می توان یاد کرد که پس از عفو به قوای شهربانی پیوست و تا پایان عمر در آن اداره خدمت کرد و هم از سلطان غبدالصمدخان همکار او در کودتا که چندی بعد در پاییز 1302 درگیر " توطئه " قوام السلطنه بر ضد رضاخان شد و از نو تحت تعقیب قرار گرفت ؛ از علی اصغر سرتیپ زاده ریاست نظمیه تبریز در ایام لاهوتی می توان نام برد که در سال های بعد از شهریور در مقام یک رجل معتمد محلی در صحنه تحولات سیاسی کشور مقام ثابت و پابرجایی یافت و هم از سلام الله جاوید یکی از معاونان او در نظمیه که بعدها در آن سوی خط ، در سلک همراهان فرقه دموکرات آذربایجان قرار گرفت . آنچه در این میان بین این سویه های دور از هم گرایش های سیاسی ، فضایی برای دوام و استمرار نیافت طیف نیروهای معتدل و مسئولی بود که روز و روزگاری دست بالا را در تبریز داشتند و چهره هایی چون حاج محمدعلی بادامچی ، سیدالمحققین دیبا ، اجلال الملک ، حاج میرزا علی نقی گنجه ای و حاج اسمعیل آقا امیرخیزی . . . نماینده آن به شمار می آمدند ؛ و حاصل عینی و ملموس این تغییر و تحول آن که در پی حوادث شهریور 1320 برای مدت زمانی ، صحنه تحولات سیاسی آذربایجان و در مقیاس گسترده تر ، ایران را نیروهایی در دست گرفتند که اصولا" جز رویارویی های حاد نه راه دیگری را می شناختند و نه تجویز می کردند .


 
از بالای ارک علیشاه
ارگ تبریز

شاه پهلوی در عمارت ساعت
شاه در تبریز

شاهگلی

دانشسرا تبریز
دانشسرا تبریز

ربع رشیدی تبریز
ربع رشیدی

نقاشی خانه کلانتر
خانه کلانتر


عمارت باشکوه عالی قاپو - شمس العماره تبریز که دوره پهلوی تخریب شد
عالی قاپو

میخانه ای در تبریز قدیم !
میخانه




تبریز در دوره قاجار، نه «اولین شهر» ایران، بلکه  «شهر اولین ها» بود.  بر اساس برخی تخمین ها جمعیت تبریز در دوره مشروطیت، سیصد هزار نفر و تهران دارای جمعیتی بالغ بر سیصد و پنجاه هزار نفر بود، مشهد هم حدود هشتاد هزار نفر و اصفهان پنجاه هزار نفر جمعیت داشت. یعنی جمعیت تبریز در حالی که پنجاه هزار نفر از تهران کمتر بود، از مشهد چهار برابر و از اصفهان شش برابر بیشتر بود.
محمد حکیم‌پور

در آن موقع تبریز پایتخت دوم ایران محسوب می شد و ولیعهد نشین تلقی می شد. عباس میرزا سیاستمدار اصلاح طلب و ولیعهد فتحلعلیشاه در تبریز اقامت داشت و با فرزانگی و هوشمندی، سعی در اصلاح امور داخلی ایران و البته اداره جنگ دشوار با امپراتوری روسیه را در اراضی شمالی آذربایجان داشت. او به فکر تجهیز و مدرنیزه سازی ارتش بود و دانشجویانی را هم به اروپا اعزام کرد. عباس میرزا تبریز را بسیار دوست داشت و در آبادانی و عمران آن تلاش بسیار کرد.

تبریز در دوران قاجار، به گفته خانم نیکی آر کدی – محقق آمریکایی – در کتاب ریشه های انقلاب ایران،  پایتخت فرهنگی ایران بود و تهران پایخت سیاسی آن؛ و رقابتی سخت میان این دو شهر جریان داشت.

تبریز دوران قاجار، در واقع دروازه اروپا تلقی می شد، مدرن ترین افکار سیاسی و دینی از تبریز و به طور کلی از آذربایجان وارد ایران می شد. متفکران سیاسی و دینی ایران نظیر طالبوف و آخوندزاده، عمدتا آذربایجانی بودند. اولین روزنامه ها، اولین چاپخانه، اولین سینما و سالن های تئاتر و اپرا و مدارس مدرن و حتی نخستین اداره شهرداری در تبریز بنا نهاده شد.

افکار مدرن سوسیالیستی و دموکراسی خواهی از طریق تبریز و آذربایجان به ایران رخنه کرد. در آن زمان تعداد روزنامه های منتشره در شهرهایی مثل تبریز و اردبیل برابر با کل روزنامه های ایران بود و این نکته نشان می دهد که چرا تبریز در دوره قاجار، به گفته خانم کدی پایتخت فرهنگی ایران تلقی می شد.


منبع این تصاویر کانال تلگرامی میراثیمیز یا میراث آذربایجان است
تاریخ تبریز

حاج اسد خویی همراه هوگو پاول آلمانی بنیانگذاران کارخانه کبریت ممتاز (خوییلر)/ پل سنگی تبریز سال شمسی ۱۳۱۵
کبریت تبریز

عون بن علی
عینالی قدیم

نقاشی از خانه های قدیمی تبریز
نقاشی تبریز

خانه تبریز

تصویر شگفت آور از باغات باغمیشه تبریز که امروز حتی یک درخت هم نمانده و همه آپارتمان!
باغمیشه

خانه قدیمی تبریز

پایتخت ایران

تالار ارک تبریز و اجرای نمایش
تالار ارک تبریز

تبریز قدیمی

اولین صنعت چاپ ایران در تبریز
چاپ تبریز

نیروهای پهلوی در تبریز
روسها در تبریز

جاده ابریشم تبریز در قدیم
جاده ابریشم تبریز

نمایی از تبریز قدیم از بالای ارک
نمای تبریز

تبریز

نقشه تبریز

خیابان قدیمی تبریز

باغ ملی تبریز

مریضخانه تبریز

شاهگلی

تبریز اما به همان اندازه که در دوران قاجار، اعتبار و رونق فائق و بی نظیری داشت و از نقش سیاسی و فرهنگی منحصر به فردی برخوردار بود و در واقع سرنوشت سیاسی ایران، در گرو آن بود، در دوران پهلوی ها به شدت مورد کینه و غضب پهلوی ها واقع شد و عملا سیاست هایی از طرف دولت پهلوی اول و دوم اعمال شد تا تبریز هر چه بیشتر منزوی و سرکوب شود و نتواند در برابر دیکتاتوری پهلوی قد علم کند.

برای پهلوی ها، تبریز همیشه نقطه خطر سیاسی تلقی می شد و پهلوی ها به دیده امنیتی به آن می نگریستند. پهلوی ها مشروطیتی را که با روشن اندیشی و جانبازی تبریزی ها و آذربایجانی ها به دست آمده بود، در زیر پوتین های خود له کرده بودند، لذا هر آن از خیزش تبریز و آذربایجان برای اعاده مشروطیت حقیقی و برانداختن سلطنت غاصب پهلوی، در امان نبودند، یعنی همان کاری که تبریز و آذربایجان با محمد علیشاه قاجار کرده بودند.

اکنون در دوره پهلوی سرمایه گذاری ها هم در تبریز به شدت رو به افول گذاشته بود و تبریز که زمانی با تهران، هوای رقابت داشت، به شهری زخم خورده و مورد انتقام مبدل گشته بود.

تبریز شهر آزادیخواهی و در واقع «پاریس ایران» بود. در آن هنگام، تبریز حتی مرکز آزادیخواهان و دموکرات های بسیاری  از قفقاز و اروپا و حتی آمریکا بود. «باسکرویل»، معلم شهید آمریکایی که جانش را در دفاع از مشروطیت ایران از دست داد، معلم بچه های تبریز و مقیم این شهر بود، و نظام دیکتاتوری پهلوی این مطلب را بر نمی تابید. پهلوی ها خوش نداشتند ستارخان ها، باقرخان ها، خیابانی ها و پیشه وری های دیگری هم از تبریز سر بردارند و طومار حکومت خودکامه آنها را فرو پیچند.

برای پادشاهان پهلوی، تبریز همیشه به عنوان دشمن بالقوه ردیف اول باقی ماند: دشمنی که پهلوی ها مطمئن بودند که یک روز بر علیه آنها سر بر خواهد داشت. لذا راه حل این معضل برای پهلوی ها، تضعیف فرهنگی تبریز و آذربایجان، به گونه ای بود که مردمان آن در غرقاب جهل نتوانند، سودای علمداری سیاست و فرهنگ ایران را داشته باشند. اینجا بود که نوبت به ممنوع سازی تدریس زبان ترکی در مدارس تبریز و ‌آذربایجان رسید، امری که در تمام دوران قاجار بی سابقه بود. «بی زبان » کردن و «بریدن زبان» تبریز و آذربایجان، البته مقدمه ای بود بر زجر کش کردن پاریس ایران که سنت آزادیخواهی و لیبرالیته آن، آوانگارد هر جریان ترقیخواهانه در ایران و البته معضلی برای دیکتاتوری پهلوی بود. شاید قیام بیست و نهم بهمن ۱۳۵۶ آغازی دوباره برای هماوردی مردم تبریزی با دیکتاتوری بود: قیامی که به گفته ناظران سیاسی، از یک سو نقطه آغازی بر پایان سلسله پهلوی بود و از سوی دیگر نقطه عطفی برای پیروزی انقلابی که آمده بود رشته های دیکتاتوری را در ایران پنبه کند و زمینه های استقلال و آزادی فرهنگی و فکری خلق های تحت ستم ایران را فراهم سازد.‌


گردآوری تبریز ویکی لینک




مرتبط با : تبریز * میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان
برچسب ها : تبریز قدیم-تصاویر قدیمی تبریز-خاطره ها-شهر قدیمی-تاریخ تبریز-پیشه وری-تبریز دوره پهلوی-
نویسنده : تبریز قارتال
تاریخ : دوشنبه 4 دی 1396
زمان : 11:58 ب.ظ
تبریز مهد ورزش چوگان ایران
نظرات |

تبریز را پایتخت تاریخی چوگان سازیم

چوگان بازی در بزرگترین میدان تاریخی حکومتی جهان در تبریز


شعر خاقانی شروانی در تبریز :

روزی که سر زلف چو چوگان داری

آسیمه دلم چو گوی میدان داری



تبریز پایتخت چند صد ساله ایران ، میزبان قدیمی ترین ورزش جهان در ایران بوده است.
حال مهم اینست که ما چگونه به این میراث ورزشی تفریحی خود اهمیت میدهیم!

خوشبختانه چوگان حالا بنام ایران و آذربایجان ثبت جهانی معنوی میراث یونسکو شده است ولی از طرفی دیگر متاسفانه محل و خاستگاه اصلی آن در تبریز حال خوشی ندارد!
و آن جایی نبوده جز میدان عظیم صاحب آباد - صاحب الامر تبریز !
جاییکه بیشتر هویت و بنیان آن از بین رفته و حالا پاساژهایی متروکه در آن ساخته شده اند!


عکس را کلیک و مطالعه کنید
چوگان در تبریز

وضعیت کنونی مسجد حسن پادشاه، بخشی کوچکی از میدان بزرگ صاحب آباد!
حسن پادشاه


از مدیران با جدیت و قاطعیت میخواهیم این میراث عظیم تاریخی - معنوی را برای نه تنها تبریزیها و ایرانیها، بلکه همه جهان احیا کنند.
بزرگ فکر کنند مثل همان دوران آق قویونلو و صفویان که چنین مجموعه عظیمی در تبریز بنا کرده بودند.  میدان بزرگی که با قدمت تر و بسیار بزرگتر از نقش جهان اصفهان بوده است.

امیدواریم مسئولان برای احیا و بازنمایی چوگان در تاریخ تبریز اقدام عملی کنند همانطورکه اصفهان بسیار فعال در این زمینه عمل کرده با اینکه بعد از تبریز در نقش جهان تاریخ چوگان رقم خورده ولی در این بین تبریز مهد این بازی که شکوفا کننده چوگان بوده است، سهمی از آن ندارد و همه در ایران از چوگان نقش جهان اصفهان را میدانند!



مجموعه صاحب آباد تبریز  (بزرگترین میدان تاریخی و حکومتی جهان) یکی از عظیم‌ترین مجموعه‌های تاریخی کشور است که الگوی میدان نقش‌جهان اصفهان بوده و دو برابر میدان نقش‌جهان وسعت و عظمت داشته است.

 اما اکنون به دلیل فرسایش ناشی از گذشت زمان و زلزله‌های ویرانگر تبریز در ادوار گذشته، از این مجموعه تاریخی جز چند اثر تاریخی در معرض تخریب چیزی باقی نمانده است و آن‌هم، نیازمند مرمت و توجه ویژه مسئولین است.

با توجه به بازخوانی میدان صاحب آباد از روی تصاویر شادرن و مطراقچی بر اساس متون تاریخی از شکل گیری تا دوره صفویه را بررسی می کنیم.



History of Polo Sports in Tabriz / About 600 year ago
polo

ثبت جهانی چوگان



چکیده:
میدان صاحب آباد تبریز که بقایای باقیمانده آن امروز به نام مجموعه صاحب الامر معروف گشته است از مجموعه های تاریخی و ارزشمند ایران می باشد ، که از دیرباز مهد چوگان ایران به شمار می رفت ، طبق بررسی های انجام شده این مجموعه مدت چهار قرن مرکز حکومت ایران و مقر فرماندهی پادشاهانی چون جهانشاه، اوزون حسن، شاه اسماعیل و شاه طهماسب بوده است، اما امروزه تنها نام و یاد این مجموعه نفیس باقیمانده و تغییرات به وجود آمده در طول تاریخ باعث کاستن از شکوه و عظمت آن شده است.

شروع ساخت این مجموعه به دوره آباقاخان (ایلخان مغول) در زمان صدارت شیخ محمد جوینی، وزیر کبیر وی، بر می گردد. با ساخته شدن این مجموعه روند گسترش شهر تبریز به سمت شمال رودخانه مهران رود کشیده می شود. بعدها در دوره جهانشاه، دارالحکومه از محله ششگلان تبریز به این مجموعه انتقال داده می شود و از آن تاریخ تا زمان شاه طهماسب که پایتخت از تبریز به قزوین انتقال داده شد در این محل قرار داشت.


میدان حسن پادشاه تبریز – مجموعه جعفر پاشا تبریز – دارالمساکین تبریز – باغ تصریه تبریز – عمارت هشت بهشت تبریز – کلیسای سنت هلنا تبریز – مسجد شاه طهماسب تبریز و...

در این نقشه به وضوح میله های دروازه چوگان در دو سوی میدان ترسیم شده و در وسط میدان میله چوبی بلندی است که در بالای آن چیزی شبیه کلاهک ترسیم شده ، که نام این میله را قاباق می گویند ، قاباق در زبان ترکی همان کدو تنبل می باشد . کاربرد این میله ( میله قاباق ) : در مراسمات و مسابقات ، کدو تنبلی بر بالای این تیر چوبی بسته می شد و سوارکاران با رد شدن از کنار این میله به صورت چهار نعل با کمان به هدف بالای میله تیراندازی کرده و آن را مورد هدف قرار می دادند .

این رشته در جای جای جهان در مسابقات کمانگیری روی اسب اجرا می شود که بر اساس شواهد تاریخی شکل گیری آن از همین مجموعه می باشد . بعدها که پایتخت صفویان به اصفهان انتقال یافت و نمونه ای از این میل قاباق در میدان نقش جهان ساخته شد و تا چندی پیش پابرجا بود .

 توجه ویژه به چوگان وقاپوق اندازی در دوره صفویه به سبب قدمت دیرینه ای که در فرهنگ ایرانیان دارد ، قابل تامل است .


صاحب آباد

خیلی ها به شماره 17 نقشه صاحب آباد تاحال دقت نکرده بودند!
نقشه صاحب الامر


مشخص کردن نقاط دروازه و میدان چوگان صاحب آباد تبریز در نقشه مطراقچی ، نزدیک 600 سال
با تشکر از کانال میراث آذربایجان برای مشخص کردن دقیق نقاط
قدمت چوگان

تاریخچه چوگان

نقشه مطراقچی

مینیاتور شاه اسماعیل صفوی در حال چوگان بازی - تبریز
چوگان

صفویان


میدان صاحب آباد : با قیام شاه اسماعیل اول ( اولین پادشاه صفوی * و تاجگذاری وی ، تبریز به عنوان پایتخت باقی ماند و میدان صاحب آباد تبریز نیز به عنوان جلو خان دولت خانه ایفای نقش می کرد . به گواه تاریخ درویشی در قسطنطنیه نیز پادشاهی وی را پیش بینی کرده و اشاره کرده بود که در میدان صاحب آباد تبریز چوگان بازی و قاپوق اندازی خواهد کرد ( عالمی 1357 : 57 )

بنابراین چوگان که از نشانه های مهم پادشاهی بخصوص در دوره صفویان بود ،  توسط پادشاه صفوی در میدان بزرگی در تبریز که پایتخت اول صفویان بود برگزار می شد .

بازرگان ونیزی در زمان سلطنت شاه اسماعیل در بخشی از سفرنامه خود ، شاه اسماعیل ر ا در میدان تبریز در حال قاپوق اندازی و چوگان بازی دیده است (( … اسماعیل به تبریز بازگشت و چون بدانجا رسید جشن های بزرگی برپا شد …. تا چهارده روز هر روز با امیران خود سرگرم چوگان بازیو تیراندازی بود ، در میدانی که در میانش تیری بلند و برفراز آن سیبی زرین قرار داشت …. قریب سی هزار تن از مردم از شهری و سپاهی بر گرد میدان به تماشا می ایستند)) ( سفرنامه ونیزیان ، 1349:422)


بنابراین در میدان صاحب آیاد تبریز مراسم قاپوق اندازی و چوگان بازی که از نشانه های دلاوری بود برای مردم نمایش داده می شد . همچنین در عالم آرای عباسی از مجلس چوگان بازی و قاپوق اندازی در میدان صاحب آیاد در زمان سلطنت سلطان محمد صفوی یاد می شود ( منشی ” 1350 : 298 )

اینها مراسمی بود که در این میدان در زمان پادشاهان صفوی انجام می شده ، و نشان از اهمیت حکومتی میدان در آن زمان داشته است . در مینیاتور مطراقچی (جهانگرد عثمانی هم عصر شاه تهماسب ) دروازه های چوگان و میل قپوق اندازی در میدان صاحب آباد دیده می شود .

هیات چوگان استان آذربایجان شرقی در تلاش است با برنامه ریزی مدون و اخذ مجوزهای لازم برای احیای این مجموعه نفیس گام بردارد .
شاه اسماعیل بعد از استقرار در کاخ هشت و برقراری مذهب تشیع با امرای خود در میدان صاحب آباد به بازی چوگان پرداخت (یوسف جمالی، ۱۳۷۶، ۲۷۳). از نظر سیاسی توان گفت سیاست و مجازات نافرمایان در این میدان انجام می گرفت. شاه اسماعیل امیر دبباج حکمران گیلان را به لحاظ تمرد در قفس آهنین از میان دو مناره مسجد حسن پادشاه آویخته و آتش زدند. (نوایی، ۱۳۶۸، ۳۱۰).


طرح احیا و بازنمایی میدان صاحب آباد تبریز
اما همانطورکه میبینید در طراحی هیچ جایی برای یادگار چوگان نیست!
بازسازی صاحب الامر

طرح صاحب آباد


میدان صاحب آباد در دوره صفوی و حتی بعد از انتقال پایتخت کماکان جایگاه خود را حفظ کرد بطوریکه همانند گذشته مراسمات اجتماعی و فرهنگی همچنان در این میدان برگزار می گردید. یکی از این مراسمات بازی چوگان می باشد که بر اثر حضور همایون، شاه هند بود که به دربار شاه طهماسب پناهنده شد. بعد از حضور همایون شاه، سلطان طهماسب نامه ای به والی تبریز می نویسد و از او می خواهد که از همایون بخوبی پذیرایی شود. اسکندر منشی در عالم آرای عباسی در این مورد می نویسد:

” … در میدان صاحب آباد در نظر آن خسرو والانژاد چوگان بازی و اقسام بازیها و شیرین کاریها که رسم و معهود تبریزیان است کرده نشاط افزای خاطر شریف می شدند و از آنجا قصد زیارت مشایخ عظام صفویه قدس الله ارواحهم نموده بدارالاشاد اردبیل رفتند. (عالم آرای عباسی، ۱۳۵۰، ۱۰۰)

مینورسکی به نقل از علم آرای عباسی در مورد قلعه ساخته شده توسط عثمان پاشا آورده است:

” عثمان پاشا برای دفاع از شهر به بنای قلعه مربعی آغاز کرد، طول باروهای آن ۱۲۷۰۰ ذراع بود و بنای آن در سی و شش روز پایان پذیرفت محل قلعه را عالم آرا در داخل شهر، جای دولتخانه قدیم و اولیا ]چلبی[ درحوالی خیابان شاه نوشته است .پادگان قلعه ۴۵۰۰۰ تن بود و جعفرپاشا یاخته حاکم شهر معین شد …” (مینورسکی، ۱۳۳۷، ۵۳)

بعد از شاه طهماسب سلطان محمد مدتی را سلطنت کرد. در عالم آرای عباسی برخی از اتفاقاتی که بر اثر نافرمانی امیرخان ترکمان به وقوع پیوسته است و جدال هایی که در میدان صاحب آباد بین آنها صورت گرفته را ذکر می کند:

” … نواب جهانبانی چون نمی خواست که یکبارگی پرده از روی کار بردارند بجهت دفع حجاب او در میدان صاحب آباد که حریم خانه و قلعه او بود مجلس چوگان بازی و قاپوق اندازی طرح نموده بزم عشرت آراستند و جمیع امراء و اعیان و امیرزادگان قزلباش حاضر شده بلوازم سور و سرور و بهجت و خرمی پرداختند … امیرخان شب در دیوانخانه بسر برده روز دیگر در بالاخانه عمارت هشت بهشت جای او تعیین یافت … (عالم آرای عباسی، ٢٩٨ ،١٣۵٠)

از این نوشته چنین استنباط می گردد که در دوره صفویه و بعد از شاه طهماسب همچنان میدان صاحب آباد به عنوان مهمترین میدان شهر تبریز جایگاه خود را حفظ کرده بود و به عنوان جایگاه اجتماعی مطرح بود و همچنان در مسجد حسن پادشاه مراسمات مهم مذهبی برگزار می شود و همچنین صحبت از بنای بنام دیوانخانه می شود ولی علی ایحال موقعیت مکانی آن مشخص و نمایان نمی باشد.


تهیه و تنظیم : معصومه اسدی

پی نوشته :

    مینیاطور مطراقچی محل نگهداری موزه استانبول ترکیه
    ( سفرنامه ونیزیان ، 1349:422)
    ( عالمی 1357 : 57 )
    ( منشی ” 1350 : 298 )
    سومر ، فاروق ، قره قویونلوها ، جلد اول ، ترجمه وهاب ولی زاده


مینیاتورهای بازی چوگان
گواهانی در دست است که چوگان را کهن ترین بازی ورزشی جهان می شناسد زیرا بر دست نوشته ای که زمان آن نزدیک به ٦٠٠ سال پیش از مسیح است بازی چوگانی میان ایرانیان و تورانیان بوده است
بازی چوگان

چوگان تبریز

مینیاتور چوگان

چوگان بازی


ریشه شناسی چوگان : واژه "چوگان" یا شکل درست آن "چووقان / چووان " که مترداف است با واژه "چاپان" ؛ نامی ترکی به معنای "سوار بر اسب" یا "جولان دهنده از این سو به آن سو و بالعکس" می باشد.
این کلمه بصورت "چؤگَن" در صفحه 245 دیوان لغات الترک به تصحیح "پروفسور حسین محمد زاده صدیق" ثبت شده است.

کلمه "چؤ" ریشه ی کلمه "چؤپ" در ترکی است.

"چؤ " به هر چیز دوار اطلاق می شود. مانند: چؤمچه، چؤمه، چؤمَتمه(چمباتمه)، چؤک، چؤز و... (که اتفاقاً درفارسی نیز بصورت چوب درآمده است)، به هر چوب باریک استوانه ای شکلی "چؤپ" گفته می شود.

نام این ورزش نیز همانند چندی دیگر از بازی های سنتی ترکی،احتمالاً از ابزار بازی گرفته شده است مثل "پئل-دسته، قَییش ویردی و ..." ،بنا به قواعد ترکی، کلمه چؤگن، متشکل از دو قسمت "چؤ + گَن (ریشه + پسوندتفعیل و تشدید) " و به معنی " گرد و خم شونده " است که به چوب چوگان اطلاق می شدهاست و یا احتمالی دیگر نیز این است که این نام، همان اسم "توپ" مخصوص چوگان باشد.


مستندی از چوگان ( چؤوکن) ترکی آذربایجانی
[http://www.aparat.com/v/LrMbD]

[http://www.aparat.com/v/6ZuPl]



در مرداد ماه 1396 ؛ مدرسه چوگان تبریز افتتاح شد

مدرسه چوگان شبدیز در شهرستان تبریز توسط رئیس فدراسیون چوگان افتتاح شد.

به گزارش روابط عمومی فدراسیون چوگان ، رئیس فدراسیون چوگان طی سفر خود به همراه دکتر سلطانی فر وزیر محترم ورزش و جوانان و سایر روسای فدراسیون های ورزشی  روز پنجشنبه 5 مرداد ماه به استان آذربایجان شرقی ، از دفتر هیئت ، زمین چوگان و آماده سازی اولین اسبهای چوگانی  این استان بازدید کرد و اولین مدرسه  چوگان این استان را افتتاح نمود.



چوگان در تبریز

چوگان

چوگان


دکتر وکیل گیلانی از رئیس هیئت چوگان استان آذربایجان شرقی و کلیه مسئولان این هیئت به پاس تلاش و احیاء نمودن چوگان و همچنین از تاسیس دومین مدرسه چوگان کشور و آموزش و تربیت اسب های چوگانی تجلیل نمود.

 مدرسه چوگان شبدیز تبریز با گوی زدن و زین گذاری دکتر وکیل گیلانی رئیس فدراسیون چوگان و با حضور شهشهی رئیس هیئت چوگان استان آذربایجان شرقی و مسئولان استانی افتتاح شد.

گردآوری تبریز ویکی لینک






مرتبط با : تبریز ورزش آذربایجان * میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان
برچسب ها : چوگان-میدان چوگان-صاحب آباد تبریز-زمین چوگان-تاریخ ورزش چوگان-توپ با اسب-polo-
نویسنده : تبریز قارتال
تاریخ : پنجشنبه 23 آذر 1396
زمان : 08:15 ب.ظ
:: کمبود پارکینگ در کلانشهر تبریز
:: دریاچه اورمیه از مرگ تا زنده شدن دوباره
:: قلعه جوشین ورزقان آذربایجان شرقی
:: تصاویر کمیاب از تبریز شهر نوستالژیک قدیم ایران
:: شب چله 1396 به ترکی
:: تبریز مهد ورزش چوگان ایران
:: برف پاییزی در آذرماه 1396 تبریز
:: آغاز دراماتیک پیش روی تبریز 2018
:: امکانات منطقه گردشگری و پیست اسکی شاهداغ آذربایجان
:: محمد بی ریا شاعری محبوب از جنس آذربایجان
:: درباره تبریز و آذربایجان و اخبار About and News
:: دوربین تبریز لینک 76 ( سفر قره داغ - کلیبر )
:: دوربین تبریز لینک 75 ( سفر قره داغ - کلیبر )
:: پاییز هزار رنگ آذربایجان
:: کمر همت و زنگ خطر برای نابودی محیط زیست آذربایجان !
:: تخریب گورستان تاریخی پینه شلوار تبریز
:: English learning for the people of Tabriz
:: اوشاقلار ، شعر و داستان ترکی برای فرزندان آذربایجان
:: دوربین تبریز لینک 74 ( موزه مشاغل قدیمی بازار تبریز )
:: ایرج شهین باهر شهردار جدید کلانشهر تبریز
:: پدر جذامیان ،مرحوم دکتر محمدحسین مبین
:: شهروند لینک آذربایجانی 70 (عکاس خانم مونا آریانفرد داوودیان)
:: سلام به شهریار
:: فولکلور ترانه های آذربایجان
:: دوربین تبریز لینک 73 (شهرک زعفرانیه تبریز)
:: حكیم ملا محمد فضولی
:: عکس با لباس اصیل آذربایجان
:: دوربین تبریز لینک 72 ( سفر به زنوز و زیبایی های آن )
:: روستاهای تاریخی حماملو و اویلق و کرینگان ورزقان
:: افتتاح مرکز همایشهای بین المللی خاوران تبریز




( تعداد کل صفحات: 66 )

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ ... ]




 

شارژ ایرانسل

فال حافظ