تبریز ویکی لینکلر - بزرگترین وبلاگ تبریز و آذربایجان

Təbriz və Azərbaycan üçün Blog İranda - Tabriz , Azerbaijan Region in Iran
نویسنده : تبریز قارتال پنجشنبه 23 آبان 1398, 11:41 ب.ظ

اگر یادتان باشد سال های قبل به منطقه ولیانکوه یا بیلانکوی تبریز رفته بودیم که باغات قدیمی زیاد شهر تبریز اینجا در مرکز شهر وجود دارد که البته حالا بسیاری از این باغات نابود شده است!
امروزه نیز هنوز هم این کوی قدیمی جاهای خوب و زیادی دارد که باید از ظرفیت آن بهره بهتری برد.


مقبره دوکمال



ظرفیت مهم بیلانکوی :
پل تاریخی و پارک قله و باغات قدیمی
مجموعه باغ تاریخی دو کمال
خانه تاریخی کلانتر و حریم آن





میشود باغات باقی مانده این منطقه را بجای نابود کردن ، نجات و توسعه داد و به پارک بزرگی همانند ائل گلی در مرکز شهر تبدیل کرد.
ظرفیت بالای این منطقه همین باغات آن است.
همچنین پارک کوه قله در این منطقه قرار دارد که میتواند هسته اصلی این پارکها باشد و بهم پیوند بخورند.
البته فراموش نکنیم که احتمالا اجرای فاز بعدی بزرگراه دوکمال ، میتواند تهدیدی برای باغات این منطقه باشد.
شاید بهتر است بجای اجرای آن طرحی دیگر جایگزین کرده و باغات منطقه را بهم پیوند و پارک و گردشگاه عظیمی ساخت...


وضعیت بهم ریخته برخی باغ های قدیمی این منطقه که باید از آنها حفاظت و تبدیل به کاربری پارک و فضای سبز شوند
مسیر دوکمال

باغات بیلانکوه تبریز

باغات تبریز

زمینهای بیلانکوی


آشفتگی و بهداشت ضعیف این منطقه در مسیر چای و ضرورت توجه و ایجاد فضای سبز خطی در منطقه
مهرانرود

پارک قله




از دیگر نقاط جالب توجه بیلانکوه خانه تاریخی کلانتر است که میتواند مسیر گردشگری این منطقه را تکمیل کند.
متاسفانه روند مرمت و احیا این خانه که در آستانه تخریب کامل بود، آهسته و با کمترین بودجه میراث فرهنگی که البته در اختیار آموزش پرورش بود، پیش میرود!

خانه‌ کلانتر در باغی به همین نام قرار گرفته است و متعلق به میرزا ابراهیم خان باغمیشه‌ای، ملقب به شرف الدوله و مشهور به کلانتر است. وی نماینده‌ی تبریز در اولین دوره‌ی مجلس شورای ملی و سومین شهردار تبریز بوده است که دو بار به این سمت منسوب شد. پدر او کلانتر تبریز بود و بعدها میرزا ابراهیم خان نیز جانشین پدر شد. این خاندان صاحب، ارباب و کدخدای باغمیشه‌ی تبریز بودند و امروزه آثاری هم‌چون مسجد کلانتر از آن‌ها به یادگار مانده است. قدمت باغ و خانه‌ی کلانتر به دوران قاجار می‌رسد.


نمایی از محوطه و مخروبه خانه کلانتر که امیدواریم هرچه زودتر شاهد تکمیل بازسازی آن باشیم
خانه کلانتر




مهمترین اثر تاریخی آن باغ و آرامگاه دوکمال است، که در حال فعالیتهایی برای احیا آن میشود.
حتی میشود اینجا را به اقامتگاه و مجموعه سنتی تاریخی برای گردشگران تبدیل کرد.
یا یک گردشگاه تاریخی - موزه ای با عنوان مرکز نگارگری جهان اسلام ساخت زیرا که تبریز صاحب مکاتب اصلی نگارگری ایران و جهان اسلام است و کمال الدین بهزاد مینیاتوریست در آن آرمیده است.


مقبره‌ی دو کمال تبریز آرامگاه کمال‌الدین مسعود خجندی، شاعر نامدار قرن هشتم و نهم هجری و کمال‌الدین بهزاد، نقاش و نگارگر قرن دهم هجری، یکی از جاهای دیدنی تبریز است و به همین دلیل به نام «دو کمال» شهرت یافته است. طبق اسناد تاریخی موجود، علاوه بر این نقاش و شاعر بزرگ، آرامگاه جمعی از هنرمندان تبریزی از جمله نظام‌الدین سلطان محمد نقاش، استاد سلطان محمود مجلد (استاد جلدساز دوره‌ی صفوی)، مولانا طوسی و مولانا شروانی است، اما امروزه محل دقیق دفن آن‌ها مشخص نیست.

در مورد شکل‌گیری باغ دو کمال، در تاریخ آمده است که کمال‌الدین مسعود خجندی که اهل تاجیکستان بود، هنگام بازگشت از سفر حج، به تبریز و فرهنگ مردم این شهر علاقه‌مند شده و آن جا ماندگار می‌شود. وی که از شاعران و غزل‌سرایان سرشناس بود، تحت حمایت سلطان حسین جلایری قرار گرفت و به دلیل علاقه‌ خاص ایشان به کمال‌الدین، در محله بیلانکوه باغچه‌ای را به عنوان هدیه، پیشکش این شاعر کرد و در آن خانقاهی برای وی ساخت. این باغ، باغ کمال نام گرفت. کمال‌الدین خجندی در سال ۷۹۳ هجری قمری درگذشت و او را در خانقاه باغ خود به خاک سپردند.


خجندی اشعار بسیاری راجع به تبریز سروده که یکی از زیباترین آن‌ها این ابیات هستند؛

تبریز مرا راحت جان خواهد بود      پیوسته مرا ورد زبان خواهد بود

گر سر نکشم آب چرنداب و گجیل    سرخاب ز چشم من روان خواهد بود


وی همچنین علاقه‌ی زیادی به باغ خود و محله‌ی بیلانکوه داشت که می‌توان آن را در شعر زیر به وضوح دید:

زاهدا تو بهشت جوی كه كمال                 ولیانكوی خواهد و تبریز


سالانه حدود ۵۰ تا ۶۰ نفر از گردشگران تاجیکی برای زیارت هم‌وطن خود از این باغ بازدید می‌کنند.


باغ دوکمال

آرامگاه دوکمال تبریز

همچنین کمال‌الدین بهزاد، نقاش و نگارگر دوره‌ی صفوی، اهل شهر هرات بود. شاه اسماعیل صفوی پس از تصرف هرات، این نقاش چیره‌دست را به پایتخت خود یعنی تبریز آورد. کمال‌الدین در این شهر مورد احترام همه‌ی مردم و بزرگان حکومتی بود. از معروف‌ترین آثار بهزاد می‌توان به نگاره‌های بنای کاخ خوریق، خلیفه در حمام، یوسف و زلیخا، جنگ شترها و نگاره‌های او در بوستان سعدی اشاره کرد. وی در سال ۹۴۲ هجری قمری در همین شهر درگذشت و او را در باغ کمال، کنار آرامگاه کمال‌الدین خجندی به خاک سپردند.


از دیگر هنرمندان دفن شده در این باغ می‌توان به نظام‌الدین سلطان محمد نگارگر، از هنرمندان برجسته‌ی نگارگری تبریز در عهد صفوی اشاره کرد. وی خالق نگاره‌های برجسته‌ی متعددی از جمله معراج پیامبر، پیرزن و سلطان سنجر و دربار کیومرث است. سلطان محمد در پیشرفت مکتب هنری تبریز در دوره‌ی صفوی نقش بسزایی داشته است به طوری که او را همپای کمال‌الدین بهزاد  می‌دانند.


سلطان محمد مجلد، هنرمند جلدساز عصر صفویه از دیگر بزرگان مدفون در باغ کمال است. در دوره‌ی صفوی سلطان محمد نقش زیادی در اعطای هنر کتاب‌سازی و کتاب‌آرایی داشت. استاد سلطان محمد، هنرمندی بسیار متواضع بود و به خاطر همین تواضع، نام خود را روی آثارش ذکر نکرده و شاید همین موجب گمنامی وی شده است.


مقبره‌ی دو کمال به مرور زمان به گورستانی متروکه و گمنام تبدیل شد. در سال ۱۳۳۸ هجری شمسی این باغ توسط اهالی این منطقه کشف و در دهه‌ی ۵۰ با همت انجمن آثار ملی کشور مرمت شده و لوح یادبودی در آن نصب شد.


از چند سال پیش سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان آذربایجان شرقی اقدام به احداث مجموعه‌ای بسیار زیبا با سبک سنتی کرده و این باغ را به دانشگاه تبدیل کرده است و امروزه آن را دانشگاه دو کمال یا مرکز آموزش نگارگری می‌نامند. این مجموعه با وسعت ۶۰۰۰ متر مربع شامل چندین کلاس، آتلیه، کتابخانه‌ی تخصصی، گالری نمایشگاهی، موزه‌ی تخصصی نگارگری، بخش اداری و پارکینگ است و در محوطه تندیس‌های کمال‌الدین خجندی و کمال‌الدین بهزاد نصب شده است. بنای مقبره تقریبا وسط باغ قرار گرفته و در ورودی این بنا در قسمت شمالی باغ قرار دارد. مقبره‌ها در قسمت پایینی و زیرزمین ساختمان قرار دارند.


باغ تاریخی تبریز

نگارگر


حال فکرش را بکنید...

اگر خانه کلانتر بطور کامل احیا شود؛

اگر باغ دوکمال بطور کامل آماده گردشگری شود؛

اگر پل تاریخی و سایر خانه ها و ابنیه های تاریخی منطقه بازسازی شوند؛

اگر باغات منطقه را به پارکی بهم پیوسته و بزرگ تاریخی در این منطقه شکل گیرد؛

اگر مسیر گردش این منطقه کامل تعریف و سنگفرش و حالت توریستی فرهنگی به خود گیرد؛

و اگر در نزدیکی این بیلانکوه ، مجموعه عظیم ربع رشیدی مرمت و احیا شود؛

» منطقه بیلانکوی به ستاره تابناک توریسم و گردشگری تبریز تبدیل خواهد شد و حتی شاید مهمتر و جالبتر از مسیرهای گردشگری بازار تاریخی ، ششگلان ، مقصودیه ، ارک و شهناز ، مسجد کبود و موزه ها، ائل گلی و...  خواهد بود.


من به بیلانکوی بسیار خوشبین و امید دارم بشرطی که اهالی آن منطقه و مدیران تبریز باور کنند و عمل و همکاری بیشتری برای هدف داشته باشند...



با تشکر از گروه نخبگان گجیل در همراهی و همکاری تصاویر این پست / پاییز 1398


لینک مجموعه پستهای دوربین تبریز لینک (141)




دسته بندی : تبریز , دوربین تبریز لینک , * پارکها و محیط زیست , * میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان ,
برچسب ها : بیلانکوی تبریز , باغ دوکمال تبریز , باغات قدیمی تبریز , نگارگری تبریز , میراث فرهنگی آذربایجان شرقی , شهرداری تبریز ,


نویسنده : تبریز قارتال جمعه 3 آبان 1398, 06:00 ب.ظ

آخرین وضعیت مرمت و بازسازی مسجد تاریخی حسن پاشا تبریز

روز 23 مهر ماه 1398  با جمعی از دوستان برای دیدن وضعیت مسجد تاریخی مجموعه بزرگترین میدان تاریخی و حکومتی جهان در تبریز یعنی مسجد حسن پاشا به منطقه دوه چی رفتیم.

این بازدید هم خوب و مفید بود که افتخار میکردیم به چنین تاریخ فاخر و غنی در تبریز که روزگاری اینجا محل پادشاهی و فرماندهی بر کل سرزمین ایران بود ، و هم تاسف میخوردیم که چرا اینچنین؟!

صاحب الامر


اولا بسیار خوشنود هستیم که نسبت به مرمت و بازسازی آن اقدام شده و در حال انجام هست و از مدیران و ارگانهای مربوطه تشکر میکنیم.

ثانیا از کُندی سرعت بازسازی نگران و گِله مند هستیم و البته دقت و کیفیت کمی که در آن انجام میشود.
امیدواریم مدیریت محترم میراث فرهنگی و همچنین سایر متخصصین با مراجعه بیشتر و بازدید از روند بازسازی این مسجد نظارت بیشتر داشته باشند.

مسجد حسن پاشا از دوره آق قویونلو ساخته شده و یکی از ارکان مهم میدان عظیم و تاریخی صاحب آباد تبریز است.

اولا بسیار خوشنود هستیم که نسبت به مرمت و بازسازی آن اقدام شده و در حال انجام هست و از مدیران و ارگانهای مربوطه تشکر میکنیم.

ثانیا از کُندی سرعت بازسازی نگران و گِله مند هستیم و البته دقت و کیفیت کمی که در آن انجام میشود.
امیدواریم مدیریت محترم میراث فرهنگی و همچنین سایر متخصصین با مراجعه بیشتر و بازدید از روند بازسازی این مسجد نظارت بیشتر داشته باشند.

مسجد حسن پاشا از دوره آق قویونلو ساخته شده و یکی از ارکان مهم میدان عظیم و تاریخی صاحب آباد تبریز است.


برای مشاهده با کیفیت و واضح ، روی عکسها کلیک کنید

مسجد حسن پادشاه

حرمت مسجد واجب است و احیای آن ضروری است بخصوص اینکه مسجد حسن پادشاه تاریخی است.

در وضعیت کنونی مسجد حسن پادشاه، ازآن همه سنگِ تراش و رخام و کاشی جز تعدادی اندک باقی نمانده‌است، زیرا در اوایل قرن حاضر در محل حسن پادشاه، مسجدی با ستون‌های چوبی و سقف مسطح برپا شد که هنوز مورد استفاده اهالی است.

شاردن سیاح فرانسوی در سال ۱۰۸۲ هجری قمری و روزگار سلطنت شاه سلیمان صفوی در تبریز از این میدان دیدن کرد و درباره آن نوشته است:
    میدان تبریز بزرگ‌ترین میادین عالم است که من دیده‌ام و خیلی بزرگ‌تر از میدان اصفهان است.

ترکان در این محل چندین بار ۳۰ هزار عسکر (سرباز) برای جنگ آراسته‌اند. همه‌روزه شامگاهان این میدان انباشته از عامه مردم است که برای تفریح و تماشای نمایش‌هایی که در آنجا به معرض تماشا گذارده می‌شود، جمع می‌گردند.

این میدان بزرگ در ساعات روز خالی نیست و در حقیقت، بازار انواع و اقسام خواروبار و اشیاء به شمار می‌رود.

میدان عظیم صاحب آباد محل چوگان بازی شاه اسماعیل صفوی بوده است.
همچنین کاخ های حکومتی نفیس در این میدان بسیار بزرگ تبریز و جهان بوده است.

دوه چی

حسن پاشا



مجموعه حسن پادشاه بعنوان یک عمارت نصیریه شناخته میشود.نصیریه عمارت ابواب‌البری با درهای نیکو است که با توجه به بازسازی‌هایی که در دوران قاجار روی آن صورت گرفته، در مرمت‌ها سعی شده دوران طلایی ساخت و معماری دوره آق‌قویونلو بنا حفظ و احیا شود.
حاجی خلیفه کاتب چلبی، مؤلف کتاب های "کشف الظنون" و "جهان نما"، درکتاب اخیر راجع به این مسجد می نویسد: "جامع سلطان حسن، ازبناهای اوزون حسن، پادشاه آق قویونلو و به طرز جوامع سلاطین با سنگ تراش و سرب ساخته شده، بنای متین و با شکوهی است . درکنار صفه محراب، یک قطعه مرمر بلغمی بزرگی به طول و عرض چند ذراع به دیوار نصب شده و جامع را رونق بخشیده است . سنگ مرمر مزبور، ازنوادر دهر به شمار می رود و درجامع دیگر، نظیر آن دیده نشده است .
 اولیا چلبی که در سال 1050 ه-.ق ازاین مسجد دیدن کرده، می نویسد : "این مسجد را سلطان حسن آق قویونلو بنا کرده است ... بنای این مسجد، یکی ازشاهکارهای هنر معماری است .


صاحب آباد

مسجد تاریخی تبریز


نادرمیرزا، درخصوص وضعیت مسجد حسن پاشا تبریز در دوره قاجاریه می نویسد: "اکنون مسجدی است آنجا با چوب مسقف و مدرسه ای کوچک و ویران !

برسنگ قبر مرمرینی که در پای دیوار شرقی خواجه نشین شمالی مسجد زمستانی کار کرده اند، عبارت "هذا روضة المرحوم شهرة به ابوشرف بن ... بیگ " خوانده می شود که با توجه به مشخصات سنگ، احتمالا مربوط به قبر یکی از امرای آق قویونلو- مدفون درعمارت نصریه- است . سنگ نبشته قهوه ای رنگ دیگری درسردر صحن مدرسه حسن پادشاه نصب گردیده که متعلق به زمان شاه تهماسب صفوی و متضمن بیم دادن سپاهیان و مردم از ورود بدون اجازه به خانه های دیگران است . مسجد زمستانی مسجد حسن پادشاه که تا دوره اخیر مورد استفاده بوده، دارای شش ستون سنگی و طاق ضربی آجری است .


میراث تبریز

میدان بزرگ



مجموعه صاحب آباد تبریز که بقایای باقیمانده آن امروز به نام مجموعه صاحب الامر معروف گشته است از مجموعه های تاریخی و ارزشمند ایران می باشد طبق بررسی های انجام شده این مجموعه مدت چهار قرن مرکز حکومت ایران و مقر فرماندهی پادشاهانی چون جهانشاه، اوزون حسن، شاه اسماعیل و شاه طهماسب بوده است، اما امروزه تنها نام و یاد این مجموعه نفیس باقیمانده و تغییرات به وجود آمده در طول تاریخ باعث کاستن از شکوه و عظمت آن شده است. شروع ساخت این مجموعه به دوره آباقاخان (ایلخان مغول) در زمان صدارت شیخ محمد جوینی، وزیر کبیر وی، برمی گردد. با ساخته شدن این مجموعه روند گسترش شهر تبریز به سمت شمال رودخانه مهران رود کشیده می شود. بعدها در دوره جهانشاه دارالحکومه از محله ششگلان به این مجموعه انتقال داده می شود و از ان تاریخ تا زمان شاه طهماسب که پایتخت از تبریز به قزوین انتقال داده شد.

میدان امروزه به عنوان یکی از عناصر مهم شهری با شکل و فرم های مختلفی طراحی واجرا م ی گردد که طراحان کارکردها وکاربری های مختلفی در تعامل بامحیط خلق می کنند، هرچند تاپیش از قرن نهم هجری واژه میدان در ادبیات ایرانی واژه هایی چون میدان رزم وبزم، می دان جنگ وجدال و … داریم اما با شکل گیری فضاهایی همچون می دان نقش جهان اصفهان، میدان گنجعلی خان کرمان، میدان خان یزد و … می دان به صورت عنصری قوی وارد عرصه های اجتماعی ـ سیاسی و اقتصادی و … ایران گردید.

میدان صاحب آباد یکی از میادین اولیه ایران بود که باکارکرد نظامی و به خاطر سان دیدن حسن پادشاه از لشکریان خود به وجود آمد و در دوره های بعدی رشد وگسترش یافت. ساخته شدن این میدان به نبود چندین قرن فضای باز شهری در سیستم شهرسازی در شهرهای ایران پایان داد و فضای میدان با شکل و فرم جدید را وارد شهرهای ایرانی کرد.

هرچند میدان کنونی صاحب آباد بسیار کوچک تر از میدانی است که در متون تاریخی ذکر شده است و میدان مورد ادعای سیاحان و نویسندگان آن چیزی نیست که در حال حاضر قابل ملاحظه است؛ اما اینکه میدان اصلی چه بوده و چه عناصری در کنار آن وجود داشته و ابعاد، اندازه، شکل و فرم آن چگونه می توانسته باشد، سوالاتی است که باید برای آنها پاسخ پیدا کرد.

آباقاخان اولین شخصی از ا یلخانان مغول بود که پا یتخت امپراتوری خود را از مراغه به تبریز انتقال داد. وی نیز به کاخ سازی در فضاهای باز و سرسبز علاقه زیادی داشت، در زمان او اداره امور کشوری به دست کارمندان حرفه ای باقیمانده از زمان هلاکو باقی ماند. یکی از این کارمندان یا در اصل خانواده های ذی نفوذ در دستگاه حکومتی آباقاخان و ایلخانان مغول خاندان جوینی بود.

پر نفوذترین این خاندان شخصی به نام شیخ محمد جوینی بود که وزیر دربار آباقاخان و پسران او بود. احداث باغ صاحب آباد در شمال رودخانه شهر و در اصل در ضلع شمالی شهر تبریز را به ا ین شخص نسبت می دهند. از جمله قدیمی ترین متونی که به این مسئله اشاره داشته است روضات الجنان و جنات الجنان است:

“… جهانشاه دولتخانه را اینجا آورده، این باغی بوده موسوم به صاحب آباد منسوب به صاحب سعید شهید خواجه شمس الدین محمد جوینی صاحب دیوان ممالک …” (ابن کربلایی، ۱۳۸۳، ۴۷۰)

پس اینگونه مشخص می گردد که ساختمان باغ به دست شیخ احداث شده، اما جای تأسف و تعجب است که عمارت و ساختمان آن در متون تاریخی توصیف نگردیده است .ساخت این باغ باعث گردید که توسعه های بعدی شهر در شمال رودخانه مهران رود متمرکز گردید.

مجموعه صاحب آباد در دوره حکومت ترکمانان قویونلو

جهانشاه پس از به قدرت رسیدن تصمیم می گیرد که دولتخانه خود را از محله ششگلان به باغ صاحب آباد انتقال دهد. اینکه جهانشاه به این مهم دست می زند دلایل مختلفی می توانسته داشته باشد. اولاً مکان و محیط آمادگی لازم را بر ای استقرار مرکزیت حکومت را داشته است. چرا که در متون تاریخ اشاره ای به ساخت و ساز جهانشاه در این مجموعه نشده است و جهانشاه بنای شاخصی در مجموعه باغ صاحب آباد به وجود نیاورده است. اما مدت سه دهه در این مکان حکومت کرده است ؛ این می تواند به دلایل امنیتی باشد چرا که باغ صاحب آباد از نظر قرارگیری در محیط طبیعی در میان دو عامل دفاعی طبیعی قرار دارد حاشیه جنوبی به وسیله رودخانه و حاشیه شمالی به وسیله کوه محافظت می گردد و ا ین می تواند نکته بسیار قابل توجهی در انتخاب این مکان به عنوان مرکز حکومت محسوب شود.

… در محله ششگیلان موضعی است مشهور به دولتخانه کهنه. گوییا سلاطینی که پیش از جهانشاه پادشاه بوده اند آنجا منزل داشته اند جهانشاه دولتخانه را ا ینجا آورده، این باغی بوده موسوم به صاحب آباد منسوب به صاحب سعید شهید خواجه شمس الدین محمد جوینی صاحب دیوان ممالک … (ابن کربلایی، ۱۳۸۳، ۴۷۰)

بعد از کشته شدن جهانشاه قراقویونلو به دست اوزون حسن آق قویونلو، حسن پادشاه و اولاد و احفادش در همین دولتخانه جدید بر کرسی قدرت نشستند. پیش از انتخاب کردن تبریز به عنوان مقر حکومتی خود، حسن پادشاه مدتی را در شهر دیاربکر (آمد) حکومت می کرد و در سال ۸۷۳  هجری قمری پایتختی خود را از آمد به تبریز انتقال داد.

محدوده زمانی حکومت حسن پادشاه با شکل گیری حکومت عثمانی در غرب مصادف بود و حکومت های غربی در صدد یافتن فردی مقتدر و جنگجو برای مقابله با قدرت روز افزون حکومت عثمانی بودند و اوزون حسن بهترین گزینه برای این کار بود به همین خاطر توجه به امور نظامی در رأس برنامه های اوزون حسن بود. والتر هینتس حسن پادشاه را یکی از مقتدرترین فرمانروایان شرق نزدیک معرفی می کند وی اصلاً ایرانی نبود ولی مدت ده سال بر نواحی مختلف ا یران حکومت کرد.

توجه به امور نظامی باعث شد که حسن پادشاه میدان وسیع در مقابل باغ صاحب آباد برای سان دیدن از لشکریان خود به وجود آورد. البته شروع اینگونه میدان سازی از شهر آمد پایتخت اول حسن پادشاه می دانند.

” با این اعتبار می توان از سه قرن نبود سازمان تولیدی، سازمان دیوانی، سازمان شهری، سازمان فضایی و سازمان کالبدی در سیر تحول شهرگرایی و شهرنشینی در ایران نام برد. با وجود اینکه از دیدگاه معماری و هنری شاهکارهای بی بدیلی در این دوران خلق شده اند و گو اینکه الگوهای کهن شهرسازی مورد بازنگری و ابداع مجدد واقع شده اند (مجموعه امیر چخماق در یزد و میدان حسن پادشاه و مجموعه اطراف آن در تبریز) و نشان از حفظ و نگهداری و زنده بودن سنتهای شهرنشینی و شهرسازی دارند ولی بدان علت که مواردی بیش نیستند، نمی توان از زندگی شهری و فضای گسترده آن صحبت داشت. (حبیبی، ۱۳۷۸، ۸۶)

از دیگر بناهایی که در اطراف میدان صاحب آباد به حسن پادشاه نسبت می دهند و احتمالاً در زمان حیات وی ساخته شده باغ زاویه حسن پادشاه یا نصریه است. در متون آمده که این باغ در کنار میدان صاحب آباد بوده ولی اینکه در کجای میدان و کدام ضلع آن بود خبری در متون نیست اما در نزدیکی بازارچه شتربان ذکر شده است:

“مزار پیر رومی که از اجله اولیاست و آثار انوار از آن مزار در نظر اولوالابصار تابان است قریب به بازارچه شتربان در عقب باغ زاویه حسن پادشاه واقع شده، وی عارفی بوده در نهایت کمال و به غایت حسن حال، و الله اعلم. (حشری، ۱۳۷۱، ۸۵)

در مورد مزار پیر رومی مطلب دیگر اینکه مزار پیر رومی در عقب باغ نصریه ذکر گردیده و در روضات الجنان و جنات الجنان ابن کربلایی مقبره وی را اینچنین بیان کرده است:

“… و همچنین در عقب باغ نصریه به جانب شمال مقبره ایست مشهور به پیر رومی در درآمد آن درگاهی است از سنگ به خط عبداله صیرفی …” (ابن کربلایی، ۱۳۸۳، ۵۲۷)

ظاهراً باغ نصریه به نام باغ زاویه حسن پادشاه نیز معروف بوده است و در دوره حکومت ترکمانان باغ صاحب آباد به این نام ها معروف می گردند. در مورد دیگر بناهای ساخته شده در اطراف میدان حسن پادشاه دو نظریه مختلف وجود دارد .نظریه اول این است که اوزون حسن در هنگام مرگ و زمانی که در بستر بیماری بود به یکی از معتمدین خود سفارش می کند که بر او مسجد و مدرسه ای به رسم ماندگاری بسازد و وی بعد از فوت حسن پادشاه این بناها را می سازد. نظریه دیگر در مورد این است که بناها در زمان حیات حسن پادشاه شروع شده و بعد از مرگ اوزون حسن در زمان جانشینانش تکمیل شده است. مرحوم ذکاء در این بناها نوشته است:

” دو بنا در تبریز به ابوالنصر حسن بایندری منسوب است یکی به نام مدرسه نصریه یا مسجد حسن پادشاه و دیگر قیصریه که گویا هر دو در زمان زنده بودن او پایه گذاری شده و پس از مرگ او به دست جانشینانش پایان یافته است. (ذکاء، ۱۳۶۴، ۱۸۶)

حاجی خلیفه در کتاب جهان نما درباره مسجد حسن پادشاه می نویسد:

” جامع سلطان حسن که از بناهای اوزون حسن پادشاه آق قویونلو و به طرز جوامع سلاطین با سنگ تراش و سرب ساخته شده بنای متین و باشکوهی است. در کنار صفه محراب یک قطعه مرمر بلغمی بزرگ به طول و عرض چند ذراع به دیوار نصب شده و جامع را رونق بخشیده است. سنگ مرمر مزبور از نوادر دهر به شمار می رود و در جوامع دیگر نظیر آن دیده نشده است، اسماء چهار یار که در سر درب آن حک شده از طرف قزلباش ها پاک و فقط به نام علی ابقاء گردیده است. (مجله معلم امروز، ش۵، س۲ ، ص ۱۹۱)

اولیاء چلبی که به سال ۱۰۵۰ هجری قمری از این مسجد دیدن کرده این مسجد را سلطان حسن آق قویونلو بنا کرده است. وی می نویسد:

” در جنگ با سلطان ابوالفتح محمد خان ثانی شکست خورده به تبریز بازگشت همانجا درگذشت و در نزدیک این مسجد به خاک سپرده شد . بنای این مسجد یکی از شاهکارهای هنر معماری است. گنبدهای آن همه کاشیکاری شده و از چهارسو دارای منافذی هستند که با سنگ های نجفی (مرمرین) مزین و مشعشع گردیده اند. وی هر چهار دیوار این مسجد بزرگ را اسلیمی ها ، ترنج ها ، گل و بوته های گوناگون و کتبیه های متعدد حجاری و گچ بری شده، زینت بخشیده اند. این نقوش و کتیبه ها نمونه ای از مهارت و استادی هنرمندانی است که روزگاری در ایجاد آنها صرف کرده اند. بالای درها و پنجره ها نیز نبشته هایی با خط ثلث جلی وجود دارد که بی شباهت به خط زیبای یاقوت مستعصمی نیست، در طرفین محراب این مسجد دو پارچه ستون سنگی زرد رنگ قرار داده اند که بهای آنها بدون مبالغه با خراج ایران و توران برابری می کند، گویا اینها کهرباست و نظیرشان در هیچ جای دنیا پیدا نمی شود. ( ذکاء، ۱۳۶۴، ۱۸۷)

یکی از سیاحان که در زمان شاه اسماعیل به تبریز آمده و از مجموعه حسن پادشاه دیدار کرده است بازرگان گمنام ونیزی است وی در بخشی از سفرنامه خود مسجد و بیمارستان را در کنار میدان وصف می کند:

” فاصله این در از کاخ سلطنتی بیشتر از فاصله دیگر درهاست و از این نقطه منظره با شکوه میدان دیده می شود با مسجد و بیمارستانی که در آن ساخته اند و پیش از این نام برده ام. این مسجد که سلطان حسن بیگ ساخته است بسیار بزرگ است و دارای اطاق های بسیاری است که با گچ و طلا و نیل تزیین کرده اند.

این بیمارستان یا مارستان نیز بزرگ و دارای بناهای بسیار است و حتی داخل آن را زیباتر از مسجد آراسته اند. بسیاری تالارهای بزرگ دارد که درست به اندازه اوست مفروش کرده اند. میان بیمارستان و مسجد فقط دیواری کشیده اند و خارج از بیمارستان از یکسو تا سوی دیگر مصطبه ای ساخته اند که ارتفاعش یک زراع و پهنایش دو یارد است .

زنجیری آهنین نیز از یک سو تا سوی دیگر گرداگرد مصطبه کشیده بودند تا آب وارد مسجد و بیمارستان و مصطبه نگردد. در دوران پادشاهی حسن بیگ و سلطان یعقوب بیش از هزار تن از بینوایان در بیمارستان بسر می بردند و زنجیر را تا زمان مرگ سلطان یعقوب نگهداری می کردند و سپس ترکمانان آن را برداشتند. تمام این ساختمان ها را حسن بیگ بزرگ ساخته است. (بازرگان ونیزی، ۱۳۴۹، ۳۹۲)

با توجه به توصیف این بازرگان ونیزی اینگونه به نظر می رسد که بنای مورد مشاهده او بیمارستان نبود و باید دارالمساکین بوده باشد چرا که وی نیز ذکر می کند که بسیاری از بینوایان در آنجا ساکن بودند. غیر از مسجد و بیمارستان این بازرگان ونیزی از عمارتی در حاشیه میدان و مشرف به آن نام می برد که در مواقع سان دیدن از لشکریان حسن پادشاه و امیران او در آنجا مستقر می شدند و به تماشای لشکریان و مراسمات خاصی می نشستند: ” در دیگری که در سمت مشرق است در میدانی بزرگ قرار دارد و به باغ باز می شود. این در دیواری آجری به شکل طاق دارد که ارتفاعش سه یارد و پهنایش دو یارد است. خالی از تزیینات است و فقط آن را با گچ سفید کرده اند و در میانش چشمه بزرگ زیبایی دیده می شود. روی این در ساختمانی بزرگ با اطاق های بسیار و تالار سرپوشیده ای ساخته اند که مشرف به باغ است. در طرفی که رو به میدان است ایوانی گرد دیده می شود به رنگ سفید، چنان سفید که از هر چه در عمر خود دیده ام سفیدتر است .

هر وقت مراسم جشن در این میدان برپا می شد حسن بیگ با بسیاری از امیران خود به این عمارت می آمدند و غالباً هنگامی که سفیران به درگاه اوزون حسن می آمدند ایشان را در این ساختمان جای می دادند زیرا جایی است بس یار نیکو و دارای اطاق های فراوان. (بازرگان ونیزی، ۱۳۴۹، ۳۹۱)

یکی دیگر از سیاحان ونیزی شخصی به نام جیملی کاردی در دیداری از مسجد حسن پادشاه داشته است آن را اینگونه توصیف کرده است: ” این مسجد جلو خان زیبایی دارد که کاشیکاری آن در نهایت ظرافت و هنرمندی به عمل آمده است. ازاره و اطراف درب آن از مرمر خوش رنگی حجاری شده و در آن مرغ ها و گل ها و بوته های به هم آمیخته که بی شباهت به اسلوب ایتالیایی نیست تعبیه گردیده. درب سنگی این مسجد مرمر یکپارچه ضخیم صورتی رنگ است که حجاری آن نیز ظرافت و عظمتی دارد این در به دالانی باز می شود که راهی به حیاط مربع وسیعی دارد و می توان با گذشتن از زیر سه طاق بزرگ وارد مسجد شد. در قسمت جلو مسجد دو برج مزین به کاشی قرار گرفته و داخل مسجد در قسمت وسط گنبد وسیع و بلندی دارد که از پارچه های مرمر سفید حجاری شده و به طلا و لاجورد و مرصع است. ظریف ترین و قشنگ ترین طر ح ها آرابسک در آرایش این مسجد دیده می شود، محراب زیبا و مجللی دارد که مردم هنگام نماز رو به آن می ایستند. در اطراف درهایی وجود دارد که به حجره های متعدد متصلند. ایوان یا رواقی در دور تا دور طبقه فوقانی تعبیه شده که هر طرف سه ستون زیبای سنگی دارد. ولی معلوم نیست چرا این ستون ها با هم برابر نیستند و ستون هایی که در طرف مغرب و مشرق قرار گرفته اند متساوی و کوتاه تر از شش ستون دیگر شمال و جنوبی می باشد.

دیوارهای مسجد از مرمر کبود بسیار نفیس و قیمتی پوشیده شده. منبر پانزده پله یی مسجد از چوب گردو ساخته شده و منبرکاری ظریفی دارد … (ذکاء، ۱۳۶۴، ۱۸۷)

بعد از اوزون حسن مدتی سلطان خلیل بر مسند قدرت تکیه داد ولی زمانی نگذشت که با برادرش یعقوب به جنگ و جدال برخاسته و از او شکست خورد و یعقوب در سال ۸۸۳ هجری قمری بر تخت سلطنت نشست وی مدت دوازده سال حاکم تبریز و ایران بود و در زمان حکومت او آرامش نسبی بر امور جاریه مملکتی مستولی گشت و هنرمندان و نویسندگان و اندیشمندان فرصتی مناسب برای اعاده فضل و حضور پیدا کردند و فعالیت های هنری و اجتماعی خوبی در این دوره دوازده ساله شکل گرفت. مرحوم ذکاء ضمن معرفی آثار دوره حکومت ترکمانان سلطان یعقوب را این چنین توصیف می کند:

” سلطان یعقوب مردی با ذوق و دوستار دانش و فرهنگ و هنر بود و کتابخانه بسیار معتبری از کتاب های دست نوشت و مصور داشت و در دربار او در تبریز هنرمندانی فراوان به کار مشغول بودند. وی به سال ۸۸۸ هجری قمری طرح کاخی را در تبریز در همان باغ صاحب آباد انداخت که در تشبیه به روضه های هشتگانه جنت، به نام هشت بهشت نامیده شد. (ذکاء ۱۳۶۴، ۱۸۸)

پایه گذاری و ایجاد و احداث هشت بهشت در درون باغ نصریه (صاحب آباد) را به سلطان یعقوب نسبت می دهند که ظاهراً در مدت هفت سال احداث شده است . مرحوم کارنگ در کتاب آثار باستانی آذربایجان به نقل از فضل الله روزبهان در تاریخ امینی که در سال ۹۳۵ هجری قمری در شرح رخدادهای سال ۸۸۸ هجری قمری نوشته شده است، می نویسد: ” غره محرم این سال فرخنده مآل نزول موکب مسرت انگیز در دارالسلطنه تبریز بود، جهان از فتنه آرامیده و ا یام حوادث به آخر انجامیده و در این سال عمارت قصر هشت بهشت که در باغ صاحب آباد بنیاد افکنده بودند مکمل گشته بود و آن عمارتی است در وسط آن باغ همچو اورنگ فیروزه برافراخته، و صنع نیایش بر صورت مثمن و معاذی هر ضلع از خارج صفّه و طاقی دلفریب، همچو ابروی محبوبان نظرگاه مردم صاحب کمال و مزین سطح مینو همچو صورت هلال، شعر:

تبارک الله از این طاق دلفریب که هست

نظرگه همه مردم چو ابروی خوبان

رسیده پایه قدرش به قبه مینا

گذشته رفعت سقفش ز گنبد کیوان

ز عکس هر گل نقشی که ساخت نقاشش

ستاره ای است در آیینه فلک تابان” (کارنگ، ۱۳۷۴، ۱۷۳)

بازرگان و نیزی در زمان شاه اسماعیل از تبریز بازدید کرده و توصیفی کامل از کاخ ها و عمارت ها و بناهای حواشی میدان صاحب آباد ارائه می کند ولی تمامی کاخ ها و عمارت ها را به حسن پادشاه نسبت می دهد و این مطلب صحیح نمی باشد چرا که این آثار در ازمنه و در حکومت های شاهان مختلف شکل گرفته اند، توصیف این آثار برابر نوشته بازرگان و نیزی چنین است:

” … کاخ را در مرکز باغی بزرگ و زیبا نزدیک شهر ساخته اند که فقط نهری آنها را در سمت شمال از همدیگر جدا می کند و در آن محوطه مسجدی زیبا ساخته اند که بیمارستانی غنی و سودمند بدان وابسته است. این کاخ را به زبان فارسی هشت بهشت خوانند که در زبان ما به معنی هشت بخش است زیرا به هشت بخش تقسیم شده و هر بخش به چهار اطاق و چهار اطاق انتظار منقسم گشته است و در مدخل هر اطاقی یک اطاق انتظار ساخته اند و بقیه کاخ عبارت است از گنبدی مدور و زیبا. این کاخ در زیر یک سقف ساخته شده است یا باید گفت که بنائی یک طبقه است و برای رسیدن به گنبد و اطاق ها و اطاق های انتظار فقط یک پلکان ساخته اند و راه ورود به اطاق ها و اطاق های انتظار از محوطه گنبد است. این ساختمان در طبقه همسطح زمین چهار مدخل دارد با بسیاری دیگر از اطاق ها که همه آنها به طرق مختلف کاشیکاری و تذهیب شده و چنان زیباست که مشکل بتوان کلماتی برای شرح و وصف آنها یافت .چنانکه پیش از این گفته ام این کاخ را در مرکز باغی بر روی صفه ای ساخته اند یا بهتر است گفته شود که مصطبه را برای نمایش منظره اش برافراشته اند: ارتفاع صفه یک یارد و نیم و پنهایش پنج یارد و شبیه به یک پیاز است. در جلو هر یک از درهای کاخ راهی با مرمر سنگفرش کرده اند که به صفه منتهی می شود. در جلو در اصلی کاخ پلکانی کوچک از بهترین مرمرها ساخته اند که از آن به صفه می روند و این پلکان را از مرمر اعلا ساخته اند و در مرکز صفه جوی آبی با مهارت در دل سنگ های مرمر تراشیده اند … این همان کاخی است که حسن بیگ در آنجا بار می داد. به مسافت پرتاب تیر از کاخ یک طبقه دیده می شود که از بس بزرگ است هزار زن به راحتی می توانند در اطاق های گوناگون آن بسر برند … این حرم در همان باغ است و سه مدخل دارد یکی رو به جنوب، دو دیگر رو به شمال و سه دیگر رو به مشرق .

در جنوبی به شکل هلال و از آجر ساخته شده است اما بسیار بزرگ نیست و به باغ منتهی می شود و فاصله اش با کاخ به اندازه پرتاب تیر است …

… در سمت شمال باید از جایی معین که مانند نمازخانه است و آن را آجر فرش کرده و بر گردش کرسی هایی از سنگ مرمر نصب کرده اند گذشت. این مکان چندان بزرگ است که سیصد اسب در آن جای می گیرد و در زمان حسن بیگ امیرانی که به دربار می آمدند در اینجا پیاده می شدند. در اینجا دری است که به باغ در راهی که منتهی به کاخ پادشاهی می گردد. (بازرگان ونیزی، ۱۳۳۹، ۲۸۸)


میدان صاحب آباد در دوره صفویه

شاه اسماعیل در سال ۹۰۷ هجری قمری در کاخ هشت بهشتی که سلطان یعقوب ساخته بود تاجگذاری کرد و خطبه به نام شیعه دوازده امامی قرائت کرد در این دوره بنای خاص و شاخصی در تبریز شکل نگرفت و تبریز توسعه زیادی نکرد و به دلیل اینکه بیشتر اوقات شاه اسماعیل در جنگ و جدال گذشت اثر شاخصی نتوانست بسازد. اما میدان صاحب آباد کماکان موقعیت سیاسی و اجتماعی خود را حفظ کرد و همانند گذشته محل تجمع و استقرار نظامی و مردم عادی بود.

همانطور که قبلاً نیز اشاره شد بازرگان ونیزی شاه اسماعیل را در میدان صاحب آباد تبریز در حال قاپوق اندازی دیده می نویسد:

” حدود ۳ هزار نفر تماشاچی در میدان صاحب آباد گردهم آمده بودند. در بخش ورودی این باغ که احتمالاً از سمت شمال باید باشد قصر بزرگ و سالن وسیعی وجود داشت که در آنجا غذا برای امرا آماده می کردند اما شاه اسماعیل برای خوردن طعام به کاخ هشت بهشت می رود.” (سفرنامه ونیزیان، ۱۳۴۹، ۴۲۲)

شاه اسماعیل بعد از استقرار در کاخ هشت و برقراری مذهب تشیع با امرای خود در میدان صاحب آباد به بازی چوگان پرداخت (یوسف جمالی، ۱۳۷۶، ۲۷۳). از نظر سیاسی توان گفت سیاست و مجازات نافرمایان در این میدان انجام می گرفت. شاه اسماعیل امیر دبباج حکمران گیلان را به لحاظ تمرد در قفس آهنین از میان دو مناره مسجد حسن پادشاه آویخته و آتش زدند. (نوایی، ۱۳۶۸، ۳۱۰).



تبریزین تاریخی اثرلری و میللی میراثیمیزی یاشاتمالییق ...
تاریخ و میراث ارزشمند تبریز احیا و بازسازی گردد...

مسجد دؤرد قبیرلر یا چهار منار تبریز از دوره سلجوقی در غرب بازار
زیارتگاه امامزاده علی بن مجاهدین زید / مقبره پادشاهان روادی

چهار منار تبریز



مهر ماه 1398


با آرزوی بازسازی کامل هرچه سریعتر و دقیق تر این مساجد ارزشمند تاریخی تبریز و جهان...





دسته بندی : تبریز , * انتقاد،پیشنهاد لینک , * میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان ,
برچسب ها : حسن پادشاه , میراث فرهنگی تبریز , محله دوه چی , صاحب الامر , میدان صاحب آباد , احیا آثار تاریخی تبریز ,


نویسنده : تبریز قارتال جمعه 26 مهر 1398, 11:43 ق.ظ

شهر اوجان یکی از شهرهای آذربایجان در دوره سلجوقیان و ایلخانان مغول بوده که در حیات اجتماعی، سیاسی و اقتصادی آن نقش بسیار مهمی را ایفا کرده است، محوطه بزرگ تاریخی اوجان در جنوب شهر بستان‌آباد فعلی در غرب روستای اشرف آباد و در ساحل شرقی رودخانه اوجان چای و در مرکز چمن اوجان واقع‌شده بود که در پی حوادث مختلف از جمله زلزله و جنگ‌های مختلف در حال حاضر از این شهر مهم آثار اندکی به‌جای مانده است.

«اوجان» اکنون به همت هیات باستان شناسی دانشگاه تهران و با توجه ویژه اداره کل میراث فرهنگی آذربایجان شرقی، هویت گم شده‌اش را بازیافته است، اما برخی مشکلات از جمله نبود حصار و نگهبان در این منطقه، راه را برای سوء استفاده برخی سودجیان هموار کرده است و به نظر می‎رسد که انجام اقدامات پیشگیرانه به منظور جلوگیری از غارت آثار تاریخی این منطقه و حفاری‌های غیرمجاز توسط قاچاقچیان نیازمند همراهی سایر دستگاه‌ها نیز است.


اوجان بستان آباد


برای آگاهی از پیشینه تاریخی و اقدامات مشترک هیات باستان شناسی دانشگاه تهران و اداره کل میراث فرهنگی آذربایجان شرقی با سرپرست این هیات گفت‌وگو می‎کنیم:

سرپرست هیات باستان شناسی دانشگاه تهران در شهر تاریخی  «اوجان»  با بیان اینکه شهر اوجان یکی از شهرهای اسلامی است که در قرن ششم به وسیله سلجوقیان بنیانگذاری شد، می‌گوید: سلجوقیان در ابتدا جزو لشکر نظامی سلطان محمود غزنوی بودند و پس از مرگ سلطان با پی بردن به قدرت نظامی‎شان به فتح فلات مرکزی ایران و آذربایجان و امپراطوری روم شرقی بیزانس ( ترکیه کنونی) ‌پرداختند.
 

باستان شناس

وی اضافه می‌کند: با روی کار آمدن چنگیز خان مغول در اواخر قرن ششم و ویرانی‌هایی که به بار می‌آورد، هلاکوخان با هدایت خواجه نصیرالدین‌ طوسی، وزیر اعظمش، در مراغه ساکن شده و آنجا را به پایتختی انتخاب کرده و مسلمان شده و توسعه اسلامی توسط مغولان آغاز می‌شود.



«اوجان» یکی از شهرهای تجاری بزرگ دوره ایلخانی
 

وی بیان می‎کند: سپس غازان خان تبریز را به عنوان پایتخت و «اوجان» را به عنوان پایتخت ییلاقی انتخاب و بناهای دوره سلجوقی را از نو مرمت کرده و توسعه داد و شهر «اوجان» که در مسیر جاده ابریشم قرار داشت و یکی از شهرهای تجاری بزرگ دوره ایلخانی محسوب می‎شد، ساخته شد. توسعه «اوجان» تا دوره قاجار ادامه داشت.

 تصویر مقایسه قلعه سنگی  رباط کریم مربوط به دوره سلجوقیان با قلعه اوجان 
تصویر مقایسه قلعه سنگی  رباط کریم مربوط به دوره سلجوقیان با قلعه «اوجان»

سرپرست هیئت باستان شناسی دانشگاه تهران در شهر تاریخی «اوجان» با اشاره به شناسایی این شهر ضمن چهار فصل بررسی سیستماتیک می‌گوید: باستان شناسی از سال 85 الی 95 ادامه داشت، یک فصل در سال 95 به گمانه زنی و تعیین عرصه و حریم شهر تاریخی – ایلخانی «اوجان» و سه فصل به کاوش باستان شناسی طی سال‌های 96 الی 98  اختصاص دارد.

وی با اشاره به پیشینه تاریخی شهر ایلخانی «اوجان» و با بیان اینکه کاوش‌های فصل اول شهر «اوجان» نشان می‌دهد که وسعت این شهر  در زمان حیات حدود 95 هکتار بوده است، اظهار می‎کند: شهر تاریخی «اوجان» یکی از محوطه‌هایی است که نقاش سلطان سلیمان عثمانی در نقاشی‌هایش به آن توجه و آن را به صورت  خیالی ترسیم کرده است.

وی ادامه می‌دهد: توسعه این شهر تا دوران‌های بعدی به ویژه صفویه و قاجار نیز ادامه داشت و ولیعهد فتحعلی شاه قاجار (عباس میرزا) قصری بسیار زیبا با معماری بی نظیر در شهر تاریخی اوجان بنا کرده است. او مهمانان خارجی خود را در دوران قاجار در این محل به حضور می‌پذیرفت و تصویر این قصر در خاطرات منشی سفارت روسیه و برخی سیاحان موجود است.

شهر تاریخی
نقاشی «مطراقچی»، نقاش سلطان سلیمان عثمانی از اوجان
قصر تاریخی اوجان
نقاشی قصر عباس میرزا در «اوجان»



تخریب تدریجی «اوجان» در اواخر دوران قاجار

ولایتی می‎افزاید: با شورش و غارتگری بعضی از عشایر در شمال آذربایجان در اواخر دوران قاجار بسیاری از شهرها و روستاها  تحت تاثیر قرار گرفته و مردم به جاهایی که امنیت بیشتری داشت، پناه بردند، علاوه بر  این مشکل غارتگری و ناامنی، زلزله مخرب تبریز نیز به تخریب و متروکه شدن «اوجان» دامن زده و این شهر متروکه شده و به مرور زمان  عرصه شهر به عنوان زمین کشاورزی مورد استفاده قرار گرفت.

وی با اشاره به برخی آثار نفیس معماری باقی مانده از  شهر تاریخی اوجان بیان می‌کند: علاوه بر قصر سلطنتی و ارگ حکومتی یا قلعه اوجان که در حال حاضر مورد کاوش قرار گرفته است، غار معبد دو طبقه متعلق به مغولان بودایی نیز از دیگر آثار تاریخی «اوجان» و نشانی از نفوذ فرهنگ بودایی در آذربایجان بوده که متاسفانه این اثر نیز به هنگام  ساخت اتوبان‌ «زنجان –تبریز» در زیر خاک ناشی از راه سازی مدفون شده و البته زیر خاک سالم مانده است که در فصل‌های بعدی مورد کاوش قرار  خواهد گرفت، این غار معبد، بسیار شبیه آنچه در مراغه وجود دارد، است.


اوجان آذربایجان

سایت باستانی



«اوجان» هویت تاریخی گم شده‌اش را باز یافت

وی با تاکید بر اینکه «اوجان» هویت تاریخی گم شده‌اش را باز یافته است، اظهار می‌کند: امروز، مکان دقیق شهر تاریخی «اوجان» که به گفته پژوهشگران، نام آن در کتاب‌های تاریخی نیز بسیار ذکر شده است، مشخص شده، ولی نیاز  به توجه بیشتری از طرف مسئولان منطقه و میراث فرهنگی استان است، امیدواریم با تبدیل سازمان میراث فرهنگی به وزارتخانه و ارتقاء وضعیت اعتباری آن، تاسیس پایگاه پژوهشی شهر تاریخی اوجان برای مرمت و پژوهش‌های باستان شناسی مورد توجه قرار گیرد.



«اوجان» نیازمند تخصیص سالانه اعتبار

استاد دانشگاه تهران با بیان اینکه برای تکمیل کاوش‌های اوجان و مرمت  و بازسازی قلعه یا ارگ حکومتی و کاربری  و تاسیس موزه پژوهشی  اوجان  نیاز به تخصیص اعتبار لازم ملی در سال است، می‌گوید: در حال حاضر اقداماتی جدی برای ثبت تاریخی این اثر و حل مشکل زمین‌های مالکان در این منطقه در حال انجام  است و مدیریت میراث فرهنگی استان توجه لازم را در این زمینه دارد.

وی خاطرنشان می‌کند: در حال حاضر چهار بنای بزرگ قلعه یا ارگ حکومتی، غار معبد بودایی و قصر سلطنتی و  سردابه  سنگی آرامگاه سلجوقی در اوجان موجود  و قابل مشاهده بوده و 30 الی 40 درصد آن‌ها سالم باقی مانده است.

وی با اشاره به چهار فصل کاوش در شهر تاریخی اوجان می‌گوید: تمامی گزینه‌های احتمالی مربوط به شهر اوجان شامل 188 روستای این منطقه مورد بررسی باستان شناسی قرار گرفته و گزارش آن به پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ارائه شده است.

ولایتی اضافه می‌کند: 600 اثر بی نظیر دوره پیش از تاریخی، تاریخ و دوره اسلامی در بررسی‌ها معرفی و محدوده شهر اوجان نیز مشخص و یک فصل مستقل از کاوش‌ها به مشخص کردن وسعت، بستر و حریم این شهر اختصاص داده شده است.

وی می‌افزاید: در مرحله دوم این پژوهش، سرپاترین بنای معماری و تاریخی  این شهر (قلعه یا ارگ حکومتی) مورد توجه قرار گرفته و طی سه فصل، ضمن آزادسازی دیوارهای آن و سه برج کناری نظامی قلعه به کشف ورودی و بیرون آوردن دروازه شرقی حصار قلعه پرداخته شده است، امیدواریم پس از آزادسازی برج چهارم طی سال آتی، مدیریت میراث فرهنگی با ایجاد یک موزه پژوهشی برای به نمایش گذاشتن آثار کشف شده در خود ارگ حکومتی «اوجان» موافقت کند.

وی تاکید می‌کند: هنوز ظروف سالمی از «اوجان» کشف نشده است و آثار شامل ظروف شکسته و مطالعاتی و چند سکه مربوط به دوره ایلخانی بوده و تمامی آثار پس از کشف به اداره کل میراث فرهنگی استان تحویل داده شده است.


آثار باستانی

شهر باستانی



پای «اوجان» به پایان‌ نامه‌ها و رساله‌های دانشگاهی هم باز شده است

استاد دانشگاه تهران در پایان خاطرنشان می‎کند: هم اکنون دو پایان نامه کارشناسی ارشد در مورد اوجان در دانشگاه تهران دفاع  شده و مورد تایید قرار گرفته و سه پایان‌نامه نیز در دانشگاه هنر اسلامی تبریز در این خصوص، کار شده است و یافته‌های علمی دانشجویان می‎تواند بر اطلاعات علمی ما اضافه کند.

وی متذکر می‌شود: اطلاعات و داده‌های به دست آمده از پژوهش‌های اوجان در کتابی تحت عنوان «اوجان، پایتخت تابستانی ایلخانان» در سال 1396 توسط نشر انتخاب ناشر کتاب‌های دانشگاهی در تهران به چاپ رسیده که امیدواریم با دریافت اطلاعات جدید این کتاب نیز تجدید چاپ شود.


بستان آباد

اوجان
تصویر هوایی قلعه شهر تاریخی «اوجان»

محمد وحدتی هلان، نماینده مردم بستان آباد در مجلس شورای اسلامی نیز در ادامه در خصوص برای کمک به جذب اعتبار برای ادامه کاوش‌ها در شهر تاریخی اوجان  می‌گوید: طبق جلسات متعددی که با مسئولان اداره کل میراث فرهنگی استان داشتیم، مقرر شده است تا این منطقه تعیین تکلیف و محوطه آن حصارکشی و چراغ‌کشی و نگهبانی برای آن تعیین شود.

وی با تاکید بر ضرورت حصارکشی منطقه بیان می‌کند: با توجه به ورود برخی افراد غیرمتخصص و سودجویان به این منطقه و به هم زدن کاوش‌های انجام شده توسط متخصصان برای رسیدن به منافع و سود شخصی ، «اوجان» باید هر چه سریع‌تر حصارکشی شود.

وی با بیان اینکه برای ادامه کاوش‌ها نیاز به تخصیص اعتبار است، می‌گوید: پس از تبدیل سازمان میراث فرهنگی به وزارتخانه درخواست تخصیص اعتبار را به وزیر میراث فرهنگی ارئه کرده ایم و امیدواریم مورد توجه قرار گیرد چرا که برای ادامه کاوش‌ها نیاز به اعتباری بالغ بر یک الی دو میلیارد در طول دو سال آینده است.



» لینک میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان (228)




دسته بندی : آذربایجان , * شهرستان لینک , * میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان ,
برچسب ها : شهر تاریخی , اوجان بستان آباد , باستان شناسی آذربایجان , میراث فرهنگی آذربایجان شرقی , شهر اوجان , دوره ایلخانان , بستان آباد ,



» درباره تبریز و آذربایجان و اخبار About and News ( جمعه 16 اسفند 1398 )
» ویروس کرونا تهدیدی در ایران ( جمعه 9 اسفند 1398 )
» نقاش و نگارگر استاد علی اصغر پتگر ( جمعه 25 بهمن 1398 )
» زینب پاشا بانوی رابین هود ایران ( جمعه 18 بهمن 1398 )
» خانه زیبا که به هتل بوتیک در تبریز تبدیل می‌شود ( یکشنبه 6 بهمن 1398 )
» بنیس شبستر ، روستای دانشگاهی بدون بیکار و بی سواد ( چهارشنبه 25 دی 1398 )
» برف زمستانی 1398 تبریز ( جمعه 20 دی 1398 )
» اردبیل؛ سرزمین چشمه‌های بهشتی آذربایجان ( یکشنبه 15 دی 1398 )
» مشکلات صنعت کفش چرم دستدوز تبریز ( پنجشنبه 5 دی 1398 )
» شب خاطره ها چیلله گئجه‌سی ( شنبه 30 آذر 1398 )
» خلیل بحران طنز پرداز ( چهارشنبه 20 آذر 1398 )
» شهر شکی جمهوری آذربایجان ( یکشنبه 10 آذر 1398 )
» پاکبان و جدال با فاضلاب برای یک لقمه نان حلال ( دوشنبه 4 آذر 1398 )
» دوربین تبریز لینک 80 ( گردشی در اطراف بیلانکوه ) ( جمعه 24 آبان 1398 )
» پارک باغ‌شهر تبریز ( دوشنبه 13 آبان 1398 )
» مسجد حسن پاشا در انتظار احیا ( جمعه 3 آبان 1398 )
» شهر گمشده اوجان آذربایجان در راه احیا ( جمعه 26 مهر 1398 )
» عشایر شاهسون آذربایجان از اصالت تا زندگی شیرین ( سه شنبه 16 مهر 1398 )
» مصاحبه مینا خلیل‌ زاده فتحی برنده جایزه هوانوردی آمریکا ( چهارشنبه 10 مهر 1398 )
» چهار پروژه و نابودی چهار اثر تاریخی تبریز ( جمعه 5 مهر 1398 )
» زووفان حیوانات تبریز ( دوشنبه 25 شهریور 1398 )
» تصاویر محمدحسن‌میرزا قاجار در دارالحکومه تبریز ( پنجشنبه 21 شهریور 1398 )
» دلیرمردی که سوختن ارسباران را برنتابید ( دوشنبه 11 شهریور 1398 )
» حوادث اشغال تبریز توسط ارتش سرخ در شهریور ۱۳۲۰ ( دوشنبه 4 شهریور 1398 )
» شهروند لینک آذربایجانی 78 ( مهری نژاد ) ( سه شنبه 29 مرداد 1398 )
» سرگذشت دراماتیک امپراتوران مدرسه‌سازی مردانی آذر ( شنبه 19 مرداد 1398 )
» ضرورت احیا هتل قدیمی گراند و محله پاساژ تبریز ( جمعه 11 مرداد 1398 )
» ساعت به وقت گدایی در شهر بدون گدا تبریز ( دوشنبه 31 تیر 1398 )
» شهروند لینک آذربایجانی 77 ( آراز نویدی ) ( جمعه 21 تیر 1398 )
» چهارمین جشنواره خلاقیت و نوآوری تبریز ( پنجشنبه 13 تیر 1398 )
موضوعات

لینکستان

» سازمان گردشگری شهرداری تبریز Tourism Development Organization of Tabriz Municipality
» گردشگری آذربایجان شرقی - تبریز توریست
» آپارات کارتونهای آذربایجانی
» وبلاگ کلیبر سیتی (پریسا)
» وبسایت تبریز دانلود (هادی)
» آنایوردوم خطبه سرا
» آذربایجان و پیرامون (عبدالحسین)
» وبلاگ بایرام (بیانی)
» وبلاگ جانیم آزربایجان(elçi bəy)
» وبلاگ مازگامت
» یئنی قاپی
» سایت ادبیات ترکی ایشیق
» شهرمن تبریز (یاشار)
» وبلاگ باخیش(شادی)
» وبلاگ سهند ما (محسن)
» خاطیره لر دوراغی (حسین واحدی)
» صنم در اوج (سجاد)
» وبلاگ اشعار ترکی آذری و فارسی
» یوردوم ملکان
» وبلاگ تبریز شهر اولین ها (سعید)
» سهند توپراقی(جواد نجات)
» املاک قربانی (اسپیران)
» وبلاگ ینگی اسپیران (محمد)
» آنــــا یــوردوم تــبریــز(عبدا.. رضوی)
» وبلاگ کشاورزی آمقانی اسکو(شوکتی)
» وبلاگ گوگان
» ....................................
» وبلاگ اخبار اردبیل (فرزاد)
» وبلاگ شهریمیز اورمو
» دئیه لر(دیگاله)-اورمیه
» وبلاگ مشگین شهر (میلاد)
» وبلاگ چشمه های بهشتی آرتاویل
» پروژه های عمرانی ایران
» وبسایت مشهد امروز (اشکان)
» مشهد شهر بهشت (امیرحسین)
» وبلاگ شهر خرم آباد
» وبلاگ هورامان
» وبلاگ برازجان (بوشهر)
» وبلاگ آموزش رانندگی
» هواشناسی ایرما
» ......................................
» وبلاگ گالری تراکتور
» وبسایت گسترش فولاد تبریز
» وبسایت باشگاه ماشین سازی تبریز
» وبسایت رسمی باشگاه تراکتورسازی
» لینک پیش فرض دوم
» لینک پیش فرض اول
» لیست لینک ها

آمار بازدید


کل بازدید ها :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل مطالب :
آخرین بروز رسانی :

تبریز دیجی لینکلر

تلگرام تبریز ویکی لینکلر

 اینستاگرام تبریز ویکی لینکلر

 آپارات شبکه سهند

آپارات سهند موزیک

آپارات سهند کارتون

آشپزی آذربایجان

تبریز 2018

فیسبوک

لنزور

آذربایجان نیوز

توریسم و گردشگری

سوغات و صنایع دستی

هواشناسی آذربایجان

اصالت و رسوم آذربایجان

مشاهیر

اولین های تبریز

ترکی آذربایجانی

تاریخ باستان

درباره ما


مجموعه تبریز ویکی لینکلر
Tabriz WikiLinks
آغاز وبلاگ در آذر ماه 1391
*******************

وبلاگ تبریز ویکی لینکلر
Tabrizlinks.mihanblog.com

وبلاگ تبریز دیجی لینکلر
Tabrizdigilinks.mihanblog.com

اینستاگرام تبریز ویکی لینکلر
Instagram.com/tabrizlinks

فیس بوک تبریز ویکی لینکلر
Facebook.com/tabrizlinks

شبکه ویدیویی نماشا تبریز لینک
Namasha.com/tabrizlinks

آپارات ویدیویی شبکه سهند
Aparat.com/sahandtv

آپارات ویدیویی سهند موزیک
Aparat.com/sahandmusic

آپارات ویدیویی سهند کارتون
Aparat.com/sahandcartoon

آپارات ویدیویی آشپزی آذربایجان
Aparat.com/sahandchef

آپارات ویدیویی بازنشر تبریز 2018
Aparat.com/tabriz_2018

کانال یوتیوب ویدیویی
youtube.com/tabrizlinks

گالری لنزور تبریز ویکی لینکلر
Lenzor.com/tabrizlinks

تلگرام تبریز ویکی لینکلر
https://t.me/tabrizlinks
@tabrizlinks


ایجاد کننده وبلاگ : تبریز قارتال


    گوگل

    ویکی پدیا

    کتاب ترکی

    دیکشنری زبان ترکی

    دایره المعارف مجازی

    دریاچه ارومیه

    مستمندان تبریز

    استخدامی

    تبریز سرچ

    دیوار تبریز

    رقص آذری

    زنجان توریسم

    تبریز مدرن

    tripadvisor

    تراکتور لینک

    آمار و داده های تبریز

    نصرنیوز

    خبرگزاری شهریار

    آخار آذ

    آناج

    آذرقلم

    دورنا نیوز

    میراث فرهنگی آذربایجان

    صدا و سیمای مرکز استان آذربایجانشرقی

    استانداری آذربایجان شرقی


شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic