تبریز ویکی لینکلر - بزرگترین وبلاگ تبریز و آذربایجان

Təbriz və Azərbaycan üçün Blog İranda - Tabriz , Azerbaijan Region in Iran
نویسنده : تبریز قارتال پنجشنبه 4 مهر 1398, 11:58 ب.ظ

تاریخ در بتن/ چهار اَبَرپاساژ مخرب میراث‌فرهنگی تبریز را بشناسیم

ساخت‌وسازهای گسترده دو دهه اخیر در شهر تبریز، بیشترشان فاقد پشتوانه فرهنگی بوده و بخش اعظمی از هویت تاریخی شهر را مخدوش کرده‌است، اما در این میان، اثر مخرب چهار اَبَرپاساژ بیش از سایر پروژه‌های عمرانی بوده‌است.

توسعه عمرانی، اقتصادی و گردشگری، در مفهوم جهانی خود، هیچ تناقضی با حفظ بافت‌های تاریخی و فرهنگی شهر ندارد. مدیریت شهری در جهان امروز، به خوبی دریافته است که در کنار ایده‌های مدرن، باید از میراث تاریخی و فرهنگی مراقبت کرد، اما این اصل اساسی، در مدیریت شهری تبریز، به ندرت بروز داشته‌است.

مرتضی میرغلامی، رئیس دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، چندی پیش در برنامه «شب معماری» شبکه چهار سیما، «بازار بزرگ مشروطه»، «بازار عتیق»، «بازار بزرگ صاحب‌الامر» و «پروژه آیسان» را چهار پروژه‌ای خواند که با گودبرداری عمیق، معماری ناسازگار یا ارتفاع نامتناسب، بخش‌های مهمی از بافت تاریخی شهر را از میان برده‌اند.

بازخوانی این چهار پروژه و آسیب‌شناسی آن‌ها از نظر تاریخی و فرهنگی، ممکن است در نگاه نخست، بی‌فایده به نظر برسد، اما می‌تواند تلنگری برای تجدیدنظر در سیاست‌های توسعه شهر باشد:

 میراث تبریز


 

«پاساژ بزرگ صاحب‌الامر»، یورش به قلب تاریخ

مجموعه صاحب‌‌آباد یا صاحب‌‌الامر امروزی، از بافت‌های بسیار ارزشمند تاریخی در کشور و بلکه جهان است. در توصیف قدمت و اهمیت صاحب‌آباد همین بس که این محل، حدود 400 سال، مقر فرمان‌روایی و مرکز حکومت ایران بوده‌است. این محدوده، در زمان خود، از تجربه‌های پیشتاز جهان در طراحی میدان‌های شهری بوده‌ و حتی «نقش‌ جهان اصفهان» نیز از روی آن الگوبرداری شده‌است.  

پاساژ بزرگ صاحب‌الامر، در دل بازار طراحی شده و در مسیر گسترشِ طولی خود، «دوه‌چی‌بازار» و «مسگره‌بازار» را دو شقه کرده‌است. با احداث این پاساژ، مجموعه حسن‌‌پادشاه، و به ویژه مسجد زیبای این مجموعه که روزگاری آوازه‌اش تا هرات و خراسان نیز می‌رسید، به گاراژ و انباری تبدیل شد.

صاحب‌آباد، پیش از مبتلاشدن به وضعیت ساخت‌وسازهای معاصر، از نظر قابلیت‌ کاوش‌ و پژوهش بسیار غنی بود. اما این مزیت باستانی، در سال‌های سازندگی دهه هفتاد،  با اجرای دو پروژه سنگین، از میان رفت.

پاساژ صاحب‌الامر در دو طبقه، با معماری و مصالح ناسازگار با بافت تاریخی طراحی شده و در سال‌های احداث، گودبرداری‌ اساسی در آن شکل گرفته‌است.

لازم به ذکر است زیرگذر صاحب‌الامر نیز تقریباً در همان دوره، درست در چند متری مسجد تاریخی صاحب‌الامر احداث شد. تبلیغات افتتاح این زیرگذر به قدری سنگین بود که کسی از تاثیرات مخرب آن بر بافت تاریخی صاحب‌آباد دم نزد.

شاید بتوان خارج‌کردن اشیای تاریخی از خاکبرداری پروژه‌های عمیق را «شایعه و حرف عوام» عنوان کرد، اما در اینکه بخش ارزشمند و مهمی از تاریخ تبریز، در جریان گودبرداری‌ها و خاکبرداری‌های این دو پروژه، خُرد و قاطی نخاله‌ها شد‌ه‌است، نمی‌توان شک کرد. مدیران شهری و مسئولان میراث، در ادوار مختلف، هیچ وقت توضیحی در مورد تخریب بافت تاریخی صاحب‌‌آباد نداده‌اند.


پاساژ سازی

 حسن پادشاه تبریز

 


«عتیق» چگونه تاریخ باستانی تبریز را بلعید؟

کسی نام «کهنه‌خیابان» را به یاد دارد؟ خیابانی که در سال‌های دهه هفتاد، قسمت ارزشمند و پررونقی از جاده‌ابریشم بود و گذرگاه تاریخی و فرهنگی شهر تبریز به شمار می‌رفت. مسجد کبود که امروز از الحاقات بازار تاریخی تبریز به شمار می‌رود، نیز در همین محدوده واقع‌شده است.

کهنه‌خیابان، همچنین مشرف به محوطه باستانی عصر آهن  و تبریزِ هزاره اول قبل از میلاد ‌بوده‌است. اما این صبغه تاریخی، در سال‌های ساخت‌وساز، نتوانست مدیران شهری و مسئولان میراث را به اندکی تامل و دلسوزی وا دارد. به این ترتیب، اجرای همزمان سه پروژه (خط ‌یک مترو، مجتمع عتیق و بازآفرینی میدان شهید بهشتی که خودش شامل چندین بلوک مرتفع است) یکی از نفیس‌ترین بافت‌های تاریخی شهرهای کشور را زیر و زبر کرد.

در این میان، نقش مخرب پروژه عتیق بیش از دو پروژه دیگر است. این پروژه از شمال و غرب، مشرف به محدوده اکتشافات باستانی تبریز است. جایی که کاوش‌های سال 1376، اشیا و گورهای چهار هزار ساله را از دل خاک بیرون کشید. کاوش‌هایی که می‌توانست طبق نقشه‌ مشخصی ادامه داشته‌باشد، اما طرح‌های کاوش، به پروژه عتیق خورد و نتوانست در برابر اراده آهنین مدیران و حجم سرمایه‌گذاری‌های سنگین، اجرا شود.

 عتیق در عرصه و زیربنای گسترده‌، بخش ارزشمندی از تاریخ باستانی تبریز را در خود بلعیده‌است. روایت‌های شفاهی در مورد مشاهده خرده‌سفال در میان نخاله‌های گوبرداری این پروژه هنوز هم ورد زبان دوستداران میراث فرهنگی است. روایت‌هایی که همواره برچسب «حرف عوام» می‌خورند و کسی ضرورتی برای پاسخگو به آن‌ها نمی‌بیند.


عتیق تبریز

عصر آهن

 


تاثیر سوء «آیسان» بر وجهه فرهنگی و تاریخی بازار

پروژه آیسان با نیم‌میلیون مترمربع زیربنا،  مُشرف به گورستان تاریخی گجیل و در حریم بازار تاریخی تبریز واقع شده و نحوه مهندسی و اجرای آن، تاثیر مستقیم بر وجهه تاریخی و جهانی بازار دارد.

«مگامال آیسان» از آغاز طراحی و اجرا، چند بار توسط سرمایه‌گذاران مختلف دست‌به‌دست شده‌‌‌است. امروز جولان جرثقیل‌ها، نشان‌ از فعال‌شدن این پروژه دارد.

مجوز آیسان، قبل از ثبت جهانی بازار تبریز تصویب شده و ظاهراً همین موضوع در 10سال گذشته، دست طراحان و مجریان پروژه را برای اجرای پروژه، مطابق میل مطلوب، باز گذاشته‌است.

گفته می‌شود قرار بود آیسان در دو برج 50‌ طبقه ساخته شود که این اتفاق، حتی می‌توانست باعث خروج بازار از ثبت جهانی یونسکو شود.

شورای عالی معماری و شهرسازی و میراث فرهنگی، چندین بار به مدیریت استان نامه نوشته و‌ در مورد تاثیرات سوء این پروژه، تذکراتی داده‌است. اما این تذکرات، فقط توانسته چند طبقه از ارتفاع این ابَرپروژه را در پلان بکاهد و جز این بازدارندگی خاصی نداشته‌است.


آیسان

میارمیار


 

«بازار بزرگ مشروطه» ترکیب سنگ و سکوریت و شیشه

پروژه بازار بزرگ مشروطه در ورودی شمال‌غربی بازار تاریخی تبریز واقع شده و ساختار و ظاهر مدرن آن، بر بازار تاریخی شهر چربش دارد.

مشروطه، ترکیب سنگینی است از نماهای سکوریت، سنگی و شیشه‌ای که هیچ تناسبی با معماری آجری بازار ندارد. این اَبَرپاساژ، در بلوک‌ها و فازهای مختلف، بیش از هزار واحد تجاری دارد و با معماری آشفته و مصالح و نماهای عجیب‌وغریب، قدیمی‌ترین ورودی بازار تاریخی را قبضه کرده‌است.

بازار مشروطه، علاوه بر دو طبقه سطح، یک طبقه زیرزمینی هم دارد که از گودبرداری 4.5متری در ورودی بازار تاریخی حکایت دارد.

 


بازار مشروطه



میراث فرهنگی تبریز، قربانی«جهل آشکار» مدیریت

رسول درسخوان، چهره آشنای شهرسازی‌و‌معماری و عضو ادوار مختف شورای اسلامی شهر تبریز، با اذعان بر تاثیرات مخرب «بازار بزرگ مشروطه»، «بازار عتیق»، «پاساژ صاحب‌الامر» و «پروژه آیسان» می‌گوید: هر چهار پروژه،  در مراحل طراحی و تصویب کمیسیون ماده‌پنج، قطعاً توسط میراث فرهنگی تائید و امضا شده‌است.

درسخوان با بیان این که متاسفانه ما قدر بافت تاریخی خود را نمی‌دانیم، اضافه می‌کند: از سویی رویکرد شهرداری در دوره‌های مختلف دقیق نبوده‌ و از سوی دیگر، اداره‌کل میراث فرهنگی اغلب، یک نهاد سیاسی بوده و هر مدیری که در برابر این قبیل طرح‌های شهری، ایستادگی کرده، برکنار شده‌است؛ چنانکه مهندس تقی‌زاده و دکتر حق‌پرست، به خاطر پایبندی بر اصول میراث فرهنگی، کنار گذاشته شدند.

عضو شورای چهارم متذکر می‌شود: استانداران، شهرداران، نمایندگان شورا و در کل، مجموعه‌ای از مسئولان در اعطای چنین مجوزهایی، مقصر هستند.

این استاد دانشگاه به ضعف نظارت‌های میراث فرهنگی در ادوار مختلف اشاره می‌کند و می‌گوید: ممکن است تعاملی بین دستگاه‌های اجرایی و میراث فرهنگی صورت گرفته باشد، اما به نظر من، این یک جهل آشکار است که بافت تاریخی را با پاساژسازی، مخدوش کنیم.


حفظ بافت تاریخی و حریم آن در سمرقند ازبکستان

 سمرقند

ازبکستان



راز عاقبت‌به‌خیری یک پروژه‌ چیست؟

تجربه نشان داده پروژه‌هایی که بدون توجه به مبانی تاریخی و فرهنگی اجرا شوند، پذیرش اجتماعی نخواهند داشت. از چهار اَبَرپاسازی که اشاره‌شده، سه پروژه مدت‌ها است که تکمیل و آماده بهره‌برداری است. اما هیچ‌یک عاقبت‌به‌خیر نشده‌است.

پروژه بازآفرینی چهارراه شهید بهشتی، عملاً یک پروژه شکست‌خورده به شمار می‌رود. این شکست، دامن عتیق را هم گرفته و اقبالی برای رونق آن دیده نمی‌شود.

 پاساژ صاحب‌الامر 20 سال است که سوت‌وکور است و کسی رغبت قدم‌گذاشتن به آن ندارد. واحدهایش در حال فرسایش است و خریدارانش حتی سند هم ندارند!

بازار مشروطه هم که بازار اسباب‌فروشی‌ها و لوازم‌آرایشی‌ها است، جز خریداران عمده، فضای انسانی و اجتماعی ندارد.

 در این میان آیسان مانده و جرثقیل‌های سر به فلک‌کشیده‌اش. باید دید این پروژه، به رغم تاثیرات‌سوء بر بافت تاریخی شهر، چه سرنوشتی خواهد داشت.


حریم مقبره الشعرا


و البته ناگفته نماند که وضعیت حریم و بافت آثار تاریخی دیگر تبریز هم خوب نیست از ارک و مسجد کبود و مقبره الشعرا گرفته تا چهارمنار و شنب غازان و خانه های تاریخی و ...  که اکثرا با پروژه های اشتباه و شاید هم عمدی به خرابه و سیمان تبدیل شده اند!




» لینک انتقاد،پیشنهاد لینک (198)
» لینک پروژه های عمرانی و شهری (60)

» لینک میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان (227)





دسته بندی : تبریز , * انتقاد،پیشنهاد لینک , * پروژه های عمرانی و شهری , * میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان ,
برچسب ها : صاحب الامر تبریز , میراث فرهنگی تبریز , شهرداری تبریز , حریم بازار تاریخی تبریز , پروژه های تجاری , بازار مشروطه تبریز , تخریب بافت تاریخی تبریز ,


نویسنده : تبریز قارتال پنجشنبه 21 شهریور 1398, 12:51 ق.ظ
آخرین ولیعهد قاجار در قاب عکس در تبریز

تبریز یکی از طویل‌المدت‌ترین پایتخت‌های ایران بوده‌است؛ این شهر پایتخت سیاسی ایران در زمان اتابکان، خوارزمشاهیان، ایلخانان، چوپانیان، جلایریان، قراقویونلوها، آق‌قویونلوها، صفویان و ولیعهدنشین ایران در دورهٔ قاجاریان بوده‌است.اوج شکوفایی تبریز مربوط به دورهٔ ایلخانان است که در این زمان، پایتخت قلمرویی پهناور از نیل تا آسیای مرکزی بود. این شهر در سال ۱۵۰۰ میلادی و در زمان پایتختی صفویان به‌عنوان پنجمین شهر پرجمعیت جهان شناخته می‌شد و جمعیتش با استانبول –پایتخت امپراتوری عثمانی– برابری می‌کرد.

تبریز مجدداً در دورهٔ قاجار به شکوفایی رسید؛ به‌طوری‌که در این دوره به‌عنوان مهم‌ترین و پیشروترین شهر ایران شناخته می‌شد
و پس از قاجار پایان دوران پر فروغ تبریز بود و رفته رفته منطقه آذربایجان در ایران رو به افول در ابعاد مختلف سیاسی ، تجاری و اقتصادی و فرهنگی و صنعتی گذاشت، بطوریکه حالا پس از حدود 200 سال و در سال 1398  تبریز دیگر آن شهر تاثیرگذار در عرصه های مختلف ایران نیست!



برای دیدن تصاویر در کیفیت و اندازه بزرگ ، روی تصاویر کلیک کنید


شمس العماره یا کاخ عالی قاپو تبریز
مراسم جشن عروسی محمدعلی میرزا ولیعهد در عمارت عالی قاپوی تبریز (استانداری کنونی)
عالی قاپو




احمدشاه قاجار به دلیل آنکه به گاهِ احراز سلطنت فرزندی نداشت، برادرش محمدحسن‌میرزا ولایتعهدی وی را بر عهده گرفت. شاه پس از چندی برادر و ولیعهد خود را به حکومت تبریز گماشت. تصاویری که در پی می‌آید مربوط به همان دوره است. به شهادت اسناد و خاطرات، ولیعهد به عکاسی از برنامه روزانه خویش بس علاقه نشان می‌داد و از آنها عکس‌های فراوانی تهیه می‌کرد. گفتنی است محمدحسن‌میرزا پس از مرگ برادرش احمدشاه قاجار در خارج از کشور، اعلام پادشاهی کرد.



مراسم سلام در حضور محمدحسن‌میرزا قاجار در دوره ولایتعهدی در دارالحکومه تبریز
حکومت

تبریز قدیم

باغ تبریز

ولیعهد

قجر

ایران قدیم

قاجاریه

شاه قاجار

تبریز قدیم

مراسم تشریفات تبریز



پس از رسیدن احمدشاه به سن قانونی و تاجگذاری، وی طی فرمانی محمدحسن میرزا را طبق سنت به فرمانروایی آذربایجان تعیین کرد اما وقوع جنگ جهانی اول و اشغال آذربایجان توسط نیروهای عثمانی و روسیه، مسافرت و اقامت ولیعهد در آذربایجان را به تأخیر انداخت. 

وی سرانجام در سال 1333.ق با توجه به حضور نیروهای روس در آذربایجان عازم تبریز شد اما ناتوانی وی در اداره امور باعث شد تا در سال 1338.ق در پی قیام شیخ محمدخیابانی از تبریز اخراج و روانه تهران شود. 
محمدحسن میرزا کسی بود که در بهمن ماه 1302.ش دوره پنجم مجلس شورای ملی با نطق او افتتاح شد؛ مجلسی که چندی بعد حکم سرنگونی سلطنت قاجار و تفویض سلطنت به پهلوی را صادر کرد.

نمایی از مراسم جشنی در دارالحکومه تبریز در دوران ولایتعهدی محمدحسن‌میرزا قاجار
قاجار

قاجاری

مراسم جشن

دوره قاجار

جشن در تبریز

قاجاریان

تاج گذاری


در آن تاریخ در حالی که احمدشاه در اروپا به سر می‌برد و رضاخان هر روز بر قدرت خود می افزود محمدحسن میرزا به عنوان ولیعهد زمام سلطنت را در دست داشت و سعی می‌کرد مانع وی شود.  نقل است که در 15 فروردین 1303 احمدشاه طی تلگرافی از اروپا خواستار عزل سردار سپه از ریاست الوزرائی شد ولی مجلس با رد این پیشنهاد بار دیگر به سردار سپه رأی اعتماد داد و محمدحسن میرزا را بیشتر تحت فشار گذاشت.

سرکوب شیخ خزعل توسط رضاخان و انتصاب به سمت فرماندهی کل قوا توسط مجلس، موقعیت سیاسی او را بیش از پیش تقویت کرد و آخرین امیدهای محمدحسن میرزا را به یاس بدل کرد.

در سال ۱۳۰۸ پس از فوت احمدشاه در پاریس اعلامیه‌ای صادر کرد و در آن خود را پادشاه قانونی ایران اعلام نمود (پیش از آن احمدشاه حاضر به استعفاء نشده بود). در حوادث شهریور ۱۳۲۰ و استعفای رضاشاه بار دیگر خواستار بازگشت به ایران گردید و سرانجام در سال ۱۳۲۱ در فقر و تنگدستی در پاریس  بدرود حیات گفت

محمدحسن میرزا

شاه قاجار


همسران و فرزندان

۱. مهین بانو ملک منصور دختر شاهزادهملک منصور میرزا شعاع‌السلطنه پسر مظفرالدین شاه:

شاهدخت گیتی فروز قاجار (پنجمین فرزند محمدحسن میرزا)


۲. محترم السلطنه رزاقی:

سلطان حمید میرزا (دومین فرزند محمدحسن میرزا)


۳. همایون سلطان قوانلوی قاجار، از نوادگان حسینقلی خان قاجار برادر فتحعلیشاه قاجار:

سلطان حسین میرزا قاجار (اولین فرزند محمدحسن میرزا)


۴. شمس الملوک دختر مشاورالوزراء:

رکن الدین میرزا (سومین فرزند محمدحسن میرزا)


۵. عزیز اقدس:

شاهدخت شمس اقدس قاجار (چهارمین فرزند محمدحسن میرزا)



لینک پست شمس العماره یا عالی قاپو تبریز قدیم

لینک پست دارالسلطنه تبریز و دودمان پهلوی

لینک پست کوی های تبریز در اواخر قاجار




دسته بندی : تبریز , * میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان ,
برچسب ها : قاجار , تبریز قدیم , تاریخ تبریز , پایتخت ایران , آذربایجان قدیم , ولیعهد ایران , حکومت ,


نویسنده : تبریز قارتال جمعه 11 مرداد 1398, 01:28 ب.ظ

بی مهری با هویت و تاریخ تبریز ادامه دارد...

کوچه پاساژ
کنسولگری انگلیس، قدیمی‌ترین نمایندگی سیاسی خارجی در تبریز بود که در سال 1837 میلادی تأسیس شد و در محدوده بلوک امروزی 'پاساژ' (کوچه پستخانه قدیم)، در کوچه 'زرگرباشی' قرار داشت.

پاساژ به معنای پیاده راه و  لغتی فرانسوی است . پاساژ بعد از کودتای 1299( هجری شمسی) رضاخان و زمانی که عبدالله خان طهماسبی امیر لشکر ,حاکم نظامی آذربایجان به احداث خیابان پهلوی سابق (امام خمینی) اقدام کردند این منطقه نیز به طرز معماری جالبی به سبک فرانسویها احداث گردید که از یک طرف به کوچه پستخانه قدیم و آرامیان و ایچری ارمنستان راه ورودی داشت و از طرفی به محله میار میار و خیابان پهلوی راه ارتباطی بود . با الگو برداری از پاساژ قدیمی فرانسه گراند هتل نیز در این محل احداث گردیدو به علت کثرت اتباع خارجی در تبریز در آن دوره پاساژ بعنوان محلی برای قدم زدن و گپ و گفتگو برای آنهاشد.


کوچه پاساژ تبریز

عکس قدیمی تبریز


بعد ها با احداث خیابان شهناز شمالی معبر این پاساژ در پشت جبهه اصلی تردد قرار گرفت و باعث شد از رونق آن کاسته شده و رفته رفته تبدیل به محلی برای خوشگذرانی و عیاشی افراد معلوم الحال گردد. چندین رستوران به علاوه یک سینما بنام سینما سعدی (سینما میهن سابق) که در زیر زمین آن کارخانه لیموناد سازی , باشگاه بیلیارد , رستوران خورشید , یک کلیسا , قهوه خانه های پاتوق افراد معلوم الحال , دواخانه ,عینکسازی و تعدادی خوار و بار فروشی و غذاخوری ترکیب صنفی معبر مذکور در آخرین وضعیت در پیش از انقلاب بود که در قیام 29 بهمن 1356 تبریز برخی از این مراکز فساد و بدنام به آتش کشیده شد. کلیسای معروف مستقر در پاساژ کلیسای کاتولیک یا کلیسای عذرای توانا نام دارد و در سال 1910 میلادی به هزینه یک فرد ثروتمند فرانسوی بنام اوژن پوره به شیوه معماری گوتیک بنا گردید که مثل اغلب کلیساهای جهان طرح صلیبی دارند . کل بنا ازآجر ساحته شده و در سال 1923 میلادی آثار هنری داخل کلیسا توسط فرانس کوردون هنرمند فرانسوی تهیه شده است. چندین تابلوی گرانبها در اطراف محراب کلیسا وجود دارد که اغلب در فرانسه و در سالهای 1900 و 1926 میلادی ترسیم و به این کلیسا اهدا شد.

کوچه آرامیان یکی از کوچه های محله "ایچری ارمنستان" است که در بخش شرقی آن کوچه پستخانه قرار داشت و امروزه در ضلع غربی انتهای شریعتی شمالی واقع است و یکی از راههای ورود به کلیسای بزرگ و معروف مریم مقدس از کوچه آرامیان است. این کوچه به نام یکی از معروفترین و بزرگترین بازرگانان ارمنی نامگذاری شده است و اولین سالن نمایش و تاتر ایران در شهر تبریز در این محله ارمنی نشین بنام صحنه آرامیان افتتاح شد. ارامنه تبریز نمایشهایی در این محله به روی صحنه می بردند . در سال 1291 هجری شمسی چند تن از این هنرمندان با ذوق گرد هم آمدند و یک هیئت آکتورال بنام خیریه ترتیب دادند که نمایشنامه هایی را کارگردانی و اجرا میکردند . اکثر این نمایشنامه ها به زبان ترکی آذری برگردانده و اجرا می شد.


شهناز تبریز

بناهای تاریخی تبریز

کوچه پاساژ

شریعتی تبریز

کنسولگری


کوچه پاساژ تبریز، تاریخی که به حال خود رها شده است!

به گفته کارشناسان و تاریخ نگاران، این محله با نماهای منحصر بفرد و منظم خود ،اولین  پیاده راه در ایران است و هر آنچه در دوره های بعد و در کشورهای دیگری به وجود آمده برگرفته از این پیاده راه است. این کوچه بااینکه در قلب محله میارمیار جا خوش کرده است، اما تابه حال از بین نرفته و تخریب نشده است. کلیسای کاتولیک تنها کلیسای کاتولیک های تبریز است که در این کوچه واقع شده است، این کلیسا در تاریخ ۱۲۹۱ خورشیدی با نمایی آجری بناشده است و جزو آثار تاریخی در فهرست آثار تاریخی کشور به ثبت رسیده است.

سینما سولی، خورشیدی که معجزه عکس و فیلم را عمومی کرد
تنها پنج سال پس از اختراع جادوی سینما، در سال ۱۹۰۰ میلادی مطابق با ۱۲۷۹ شمسی در تبریز اولین سینمای ایران به شکل امروزی توسط کاتولیک ها به نام سینما سولی (خورشید) دایر شد. این سینما در پاساژ تبریز با گنجایش ۱۰۰ نفر هرروز یک نوبت فیلم نمایش می داد.سینما سولی در سالن نسبتاً بزرگی در طبقه دوم آموزشگاه کاتولیک فرانسوی در جنب کلیسای کاتولیک ها تأسیس شد. بعدها سینماهای دیگری در اطراف این سینما ساخته شده که حالا هم به فعالیت خود ادامه می دهند. بنایی که باوجود ثبت ملی شدن، در کمتر جایی از آن صحبت شده است، گواه تاریخی هنر هفتم در تبریز و کشورمان است. اما علیرغم اهمیتش هم اکنون در گوشه ای از کوچه پاساژ به حال خود رهاشده است.


پیشنهادات قابل اجرا در کوچه پاساژ :
۱- مرمت نماهای تاریخی موجود در  مسیر کوچه پاساژ
۲- مرمت و ساماندهی سینما سولی، گراند هتل ، ساختمان کنسولگری ها و کلسیای کاتولیک
۳- کف سازی منحصر بفرد این مسیر با سنگهای ترکیبی
۴- تغییر صنف مغازه های پیرامون به مشاغل مرتبط با صنف گردشگری از قبیل صنابع دستی و  رستوران و کافی شاپ  و…
۵- نصب سیستم های روشنایی و مبلمان شهری با طرح سنتی
۶- نصب تابلوی مغازه ها بصورت یکدست و با طرح سنتی و…



حیاتِ دوباره‌ گراند هتل تبریز در محله پاساژ

گراند هتل تبریز به دلیل شاخص های معماری همچون آجرکاری و نمای خاص مربوط به دوره پهلوی اول اخیراً توسط میراث فرهنگی آذربایجان شرقی به ثبت ملی رسید.
علاوه بر سینمای سولی و گراند هتل بخشی از دیواره گذرگاه پاساژ نیز به ثبت ملی رسیده است و علاوه بر همه این ها هفت کنسولگری در سال ۱۳۱۰ در محدوده این گذرگاه وجود داشته که از جمله آن‌ها می‌توان به کنسولگری انگلیس ،آمریکا، روسیه، فرانسه، آلمان، اتریش و عراق  اشاره کرد.  جالب است که دو ساختمان این کنسولگری ها هم اکنون سالم و پابرجاست.

همه این توضیحات گفته شد که به این نتیجه برسیم کوچه پاساژ نه تنها چند اثر تاریخی دارد، بلکه اهمیتش ازاین جهت است که جزو معدود بافت های تاریخی تبریز است که باوجود ناملایمات مدیریت شهری و میراث فرهنگی و البته سرما و گرما و رطوبت هوا توانسته سالم بماند و ازاین جهت است که اهمیت دارد.
نزدیکی این محله به بازار بزرگ تبریز و همچنین ارگ حکومتی، نزدیکی به باغ گلستان کنونی که زمانی به مقبره العرفا معروف بوده، ساختمان هنر کنونی که از عمارت های حکومتی آن دوران به حساب می آمد، اهمیت این کوچه را افزون تر می کند.
کاش این مسیر تاریخی با نماهای تاریخی بی نظیر از تردد خودرو و ساخت وسازهای بی رویه خالی شود و با کف سازی منحصر بفرد و احیاء اماکن تاریخی موجود تبدیل به منحصر بفردترین پیاده راه کشور گردد و به  محلی فرهنگی تبدیل شود.


تبریز

هتل گرند


بهره‌بردارِ گراند هتل تبریز می‌گوید: اگر سازمان میراث فرهنگی بازهم به وعده‌های خود عمل نکند، گراند هتل را از ثبت ملی خارج می‌کنیم. اگر قرار است این مکان فقط اسماً ثبتی باشد، بودن یا نبودنش در فهرست میراث ملی چه نفعی خواهد داشت؟ بهره‌بردارِ گراند هتل تبریز می‌گوید: اگر سازمان میراث فرهنگی بازهم به وعده‌های خود عمل نکند، گراند هتل را از ثبت ملی خارج می‌کنیم. اگر قرار است این مکان فقط اسماً ثبتی باشد، بودن یا نبودنش در فهرست میراث ملی چه نفعی خواهد داشت؟

گراند هتل تبریز به دلیل شاخص‌های معماری همچون آجرکاری و نمای خاص مربوط به دوره پهلوی اول در جلسه ۱۵ مهر ماه سال ۱۳۹۴ که توسط کمیته ثبت آثار ملی که در تهران برگزار شد، به همراهِ مسجد حاج علی‌النقی تبریز و قنات لوله چشمه میلان شهرستان اسکو در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید، اما جای گرفتن دوساله آن در فهرست آثارِ ثبت ملی کشور باعث نشد توجه‌ به این بنای ارزشمند بیشتر شود و هتل به سر و سامانی برسد.


تبریز قدیم

 

فرزین حق‌پرست (مدیرکل وقتِ سازمان میراث فرهنگی آذربایجان شرقی) در همان جلسه گفته بود: گراند هتل تبریز به دلیل شاخص‌های معماری همچون آجرکاری و نمای خاص مربوط به دوره پهلوی اول موفق به ثبت ملی شد.
گراند هتل تبریز اولین هتل مدرن تبریز محسوب می‌شود که در خروجی کوچه پاساژ به چهارراه شریعتی واقع شده است. کوچه‌ پاساژ را به کنسول‌گری‌های ۷ گانه‌اش، اولین هتل، اولین سینما و اولین پیاده‌روی ایران می‌شناختند.


معماری تبریز

ایلنا نوشت: آراز توفیق (از نوادگانِ صاحب اولیه گراند هتل) می‌گوید: بنای هتل در اواخر دوره‌ قاجاریه توسط شوروی‌ها و فرانسوی‌ها ساخته شده. از آن زمان تا جنگ ایران و عراق این هتل روبه‌راه بود و مشتری‌های زیادی داشت. اما در طول دوران جنگ به دلیلِ کم شدنِ توریست‌های خارجی، هتل هم از رونق افتاد.

محمد فتحی (سرپرست وقت معاونت میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی)نیز  می‌گوید: بنای گراند هتل تبریز به اولین هتل مدرن در ایران مشهور است. البته این مسئله نه قابل اثبات است و نه انکار؛ چون در دوره‌ای هم‌زمان ساخت هتل‌های مدرن در ایران شروع شد.
وی درخصوص اقدامات میراث فرهنگی جهتِ مرمت و بازسازی این هتل هم می‌گوید: از دو ماه پیش میراث فرهنگی تبریز گفت‌وگو با بهره‌برداران هتل (آقایان توفیق) را شروع کرد و تفاهم‌نامه‌ مشارکت را امضا کردیم تا به صورت مشترک این هتل مرمت شود.

سرپرست معاونت میراث فرهنگی آذربایجان شرقی، درخصوص نیازِ بخشی از هتل به مرمتِ اضطراری توضیح داده و یادآور می‌شود: سقف‌ِ یکی از بالکن‌های هتل نیاز به مرمت اضطراری دارد. به همین خاطر از محل اعتبارات اضطراری‌مان مبلغی را درنظر گرفته‌ایم و قرار است که پیمانکار به زودی کارش را در این محل شروع کند. درواقع فعلاً قرار است سقف به اضافه یکی از بالکن‌ها مرمت کنیم. در حدودِ ۷۰ میلیون تومان هم برای مرمت اضطراریِ سقف هتل در نظر گرفته‌ایم.

وی در پاسخ به این سؤال که مرمت نهاییِ هتل از چه زمانی آغاز می‌شود، می‌گوید: از محل اعتبارات سال ۹۷، اعتباری از محل منابع ملی برای مرمتِ ساختمان گراند هتل درنظر خواهیم گرفت تا با مشارکت بهره‌بردار، این کار آغاز شود.
فتحی در توضیحِ مالکیت این بنا اظهار می‌کند: مالک این هتل بنیاد مستضعفان است ولی صاحب سرقفلی و بهره‌بردار آن اشخاص حقیقی (آقایان توفیق) هستند. ما به بهره‌برداران کمک می‌کنیم تا کاربری این بنا (هتل) به آن بازگردد و آنها نیز برای این کار آمادگی لازم را دارند و مشتاق هستند.
وی درخصوصِ بودجه‌ لازم برای این کار می‌گوید: مرمت این هتل کار بسیار بزرگی است. درواقع به نظر می‌رسد اعتباری بالغ بر سه میلیارد تومان لازم باشد تا این کار صورت بگیرد. ما مرمت این هتل را در یک پروسه ۵ ساله پیش‌بینی کرده‌ایم.

تبریز قدیمی

فتحی در پاسخ به این سؤال که شیوه تقسیمِ هزینه‌ها بینِ سازمان میراث فرهنگی، بخش خصوصی و بنیاد مستضعفان به چه صورت است، می‌گوید: مالکِ اصلی هتل، یعنی بنیاد مستضعفان، بخشی از نظام و سیستم دولتی است. بنابراین برای مرمت آن مشکلی با بنیاد نداریم ولی هنوز وارد رایزنی با این نهاد بابت جلب اعتبار آن‌ها برای مرمت هتل نشده‌ایم. چون بهره‌برداران (بخش خصوصی) مشتاق به انجام این کار هستند، بنابراین بیشترین رایزنی ما با بهره‌بردار بوده و با نسبتی که خودمان تعیین کرده‌ایم، قرار است که به تخصیص اعتبارات بپردازیم.
وی می‌افزاید: اصولاً این تقسیم هزینه به صورت ۵۰ به ۵۰ است اما براساس توانایی و توافق طرفین و جلب رضایت سازمان مرکزی این درصدها تا حدودی قابل تغییر است.

حسین توفیق (بهره‌بردارِ گراند هتل) نیز به خبرنگار ما می‌گوید: این هتل را پدر من ساخته است. سرقفلی کامل گراندهتل متعلق به ماست و صد سالی است که سرقفلی آن را در اختیار داریم. بنیاد مستضعفان به خاطر سینمایی که در کنار گراند هتل واقع شده بود هر دو را با هم در اوایل انقلاب مصادره کرد. در حال حاضر ما شکایت‌نامه‌ای تنظیم کرده‌ایم تا سهم خود را از یک پنجمِ کل هتل و سینما بگیریم. البته بنیاد سرقفلی هتل را مصادره نکرد. از همان ابتدا سرقفلی‌اش دست ما بود و یک پنجم هتل و سینما در مالکیت ما هست.
وی درباره‌ رابطه‌ بهره‌بردار (برادران توفیق) و مالک (بنیاد مستضعفان) اینگونه توضیح می‌دهد: همه‌ ‌کاره‌ی گراند هتل از لحاظ خرج و مخارجِ بازسازی و تام‌الاختیار واقعی ما هستیم. بنیاد هیچ نقشی ندارد. ما حق‌مان را می‌خواهیم بگیریم. قبل از انقلاب آنجا سینما هم بود. اما ما که ضدانقلاب و فراری نبودیم. پس چرا مصادره کردند؟ ما درخواست‌مان را به بنیاد بردیم. بنیاد هم گفت ما هم قصد داریم ملک را به شما پس بدهیم. فقط ما خودمان نمی‌توانیم این کار را انجام بدهیم. خود بنیاد مستضعفان به ما گفت که به دادگاه شکایت کنید تا یک پنجمِ سینما و گراند هتل به شما بازگردد.
وی درخصوصِ ایده‌ای که برای آینده‌ی این بنا دارند، این‌طور می‌گوید: ما می‌خواهیم اینجا را دوباره فعال کنیم. چند سال بود که اینجا تعطیل بود. میراث فرهنگی به ما گفته که شما اگر مثلاً ۵۰ میلیون خرج کنید، ما ۱۰۰ میلیون بلاعوضش انجام می‌دهیم.
توفیق درخصوص پیشینه‌ هتل می‌گوید: سن من آنقدر نمی‌رسد که تاریخ دقیقی از تأسیس آن را بگویم ولی خواهر من که ۸۵ سالش است، می‌گوید تا چشمش را بازکرده، گراند هتل را داشتیم. می‌شود حدس زد که تقریباً ‌۱۰۰ سال  قدمت دارد. من در دوره‌ جوانی‌ام به هندوستان رفته بودم. اما ۳۵ سال پیش از هند برگشتم و تقریباً ۱۸ سال خودم هتل را اداره می‌کردم. خیلی هم کارش خوب بود و رفت و آمدِ زیادی به آن می‌شد. ولی درحدودِ ۱۵ سال می‌شود که گراند هتل بسته شده است.
وی می‌گوید: هتل خرابی‌هایی دارد. حرف ما به میراث فرهنگی این است که شما اینجا را ثبت کرده‌اید. خیلی هم خوب. ولی فقط اسماً که نمی‌‌شود ثبت کنید. ثبت‌کننده موظف است برای حفظ بنای ثبتی کمک مالی هم بکند. میراث فرهنگی هم قول داده به ما کمک کند. زمانی که آقای حسن قریشی (معاون وقت میراث فرهنگی آذربایجان شرقی) بود، کم‌لطفی کردند و به گراند هتل اعتنایی نمی‌شد. ولی گویا آقای فتحی جدی‌تر از آقای قریشی است. حالا باید دید که آیا آن‌ها پای حرف‌ِ خود هستند یا نه؟ اگر این اتفاق بیفتد خیلی خوب است.
وی در پاسخ به این سؤال که اگر میراث فرهنگی به وعده‌هایش عمل نکند، شما چه می‌کنید، می‌گوید: آن وقت ما هم گراند هتل را از ثبت ملی خارج می‌کنیم. چون اگر قرار است که فقط اسماً یک بنای ثبتی باشد ثبت بودن یا نبودنش چه نفعی خواهد داشت؟ ثبت کرده‌اند که چه شود؟ بنا را ثبت می‌کنند تا به حفظِ آن کمک کنند. میراث فرهنگی به هتل مروارید که ۵۰ سال قدمت دارد، کمک کرده‌، ولی چرا به هتل ما که ۱۰۰ ساله است، تا به حال هیچ کمکی نشده؟ میراث فرهنگی اگر کمک اولیه را بکند، بعداً که هتل مشغول به کار شد و خودش درآمد داشت، دیگر حتی شاید نیازی نباشد که میراث فرهنگی به آن کمک کند.‌

 

مغازه‌ها با برداشتنِ بعضی از پایه‌های آجری و نصب ستون‌های فلزی و اجرای نما با سنگ و سیمان منظر بنا را برهم زده‌اند

محله پاساژ تبریز

مغازه‌ها با برداشتنِ بعضی از پایه‌های آجری و نصب ستون‌های فلزی و اجرای نما با سنگ و سیمان منظر بنا را برهم زده‌اند

 

مخروبه محله پاساژ

میراث فرهنگی تبریز

داخل ساختمان متروکه است و اجرای پارتیشن و جداکننده‌های الحاقی، پلان معماری را تغییر داده


گراند هتل تبریز
جداره و نمای آجری در قسمت شمالی ترک برداشته 

 

هتل گراند تبریز

عکسی از زیرزمین هتل: بعضی از قسمت‌ها تخریب شده و طاق‌های آجری با طاق ضربی و تیرآهن بازسازی شده



لینک مجموعه پستهای میراث ، تاریخ ، صنایع دستی آذربایجان (225)




دسته بندی : تبریز , * انتقاد،پیشنهاد لینک , * میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان ,
برچسب ها : محله پاساژ تبریز , میارمیار , تبریز قدیم , هتل گراند تبریز , میراث فرهنگی آذربایجان شرقی , شهرداری تبریز ,



» درباره تبریز و آذربایجان و اخبار About and News ( جمعه 16 اسفند 1398 )
» ویروس کرونا تهدیدی در ایران ( جمعه 9 اسفند 1398 )
» نقاش و نگارگر استاد علی اصغر پتگر ( جمعه 25 بهمن 1398 )
» زینب پاشا بانوی رابین هود ایران ( جمعه 18 بهمن 1398 )
» خانه زیبا که به هتل بوتیک در تبریز تبدیل می‌شود ( یکشنبه 6 بهمن 1398 )
» بنیس شبستر ، روستای دانشگاهی بدون بیکار و بی سواد ( چهارشنبه 25 دی 1398 )
» برف زمستانی 1398 تبریز ( جمعه 20 دی 1398 )
» اردبیل؛ سرزمین چشمه‌های بهشتی آذربایجان ( یکشنبه 15 دی 1398 )
» مشکلات صنعت کفش چرم دستدوز تبریز ( پنجشنبه 5 دی 1398 )
» شب خاطره ها چیلله گئجه‌سی ( شنبه 30 آذر 1398 )
» خلیل بحران طنز پرداز ( چهارشنبه 20 آذر 1398 )
» شهر شکی جمهوری آذربایجان ( یکشنبه 10 آذر 1398 )
» پاکبان و جدال با فاضلاب برای یک لقمه نان حلال ( دوشنبه 4 آذر 1398 )
» دوربین تبریز لینک 80 ( گردشی در اطراف بیلانکوه ) ( جمعه 24 آبان 1398 )
» پارک باغ‌شهر تبریز ( دوشنبه 13 آبان 1398 )
» مسجد حسن پاشا در انتظار احیا ( جمعه 3 آبان 1398 )
» شهر گمشده اوجان آذربایجان در راه احیا ( جمعه 26 مهر 1398 )
» عشایر شاهسون آذربایجان از اصالت تا زندگی شیرین ( سه شنبه 16 مهر 1398 )
» مصاحبه مینا خلیل‌ زاده فتحی برنده جایزه هوانوردی آمریکا ( چهارشنبه 10 مهر 1398 )
» چهار پروژه و نابودی چهار اثر تاریخی تبریز ( جمعه 5 مهر 1398 )
» زووفان حیوانات تبریز ( دوشنبه 25 شهریور 1398 )
» تصاویر محمدحسن‌میرزا قاجار در دارالحکومه تبریز ( پنجشنبه 21 شهریور 1398 )
» دلیرمردی که سوختن ارسباران را برنتابید ( دوشنبه 11 شهریور 1398 )
» حوادث اشغال تبریز توسط ارتش سرخ در شهریور ۱۳۲۰ ( دوشنبه 4 شهریور 1398 )
» شهروند لینک آذربایجانی 78 ( مهری نژاد ) ( سه شنبه 29 مرداد 1398 )
» سرگذشت دراماتیک امپراتوران مدرسه‌سازی مردانی آذر ( شنبه 19 مرداد 1398 )
» ضرورت احیا هتل قدیمی گراند و محله پاساژ تبریز ( جمعه 11 مرداد 1398 )
» ساعت به وقت گدایی در شهر بدون گدا تبریز ( دوشنبه 31 تیر 1398 )
» شهروند لینک آذربایجانی 77 ( آراز نویدی ) ( جمعه 21 تیر 1398 )
» چهارمین جشنواره خلاقیت و نوآوری تبریز ( پنجشنبه 13 تیر 1398 )
موضوعات

لینکستان

» سازمان گردشگری شهرداری تبریز Tourism Development Organization of Tabriz Municipality
» گردشگری آذربایجان شرقی - تبریز توریست
» آپارات کارتونهای آذربایجانی
» وبلاگ کلیبر سیتی (پریسا)
» وبسایت تبریز دانلود (هادی)
» آنایوردوم خطبه سرا
» آذربایجان و پیرامون (عبدالحسین)
» وبلاگ بایرام (بیانی)
» وبلاگ جانیم آزربایجان(elçi bəy)
» وبلاگ مازگامت
» یئنی قاپی
» سایت ادبیات ترکی ایشیق
» شهرمن تبریز (یاشار)
» وبلاگ باخیش(شادی)
» وبلاگ سهند ما (محسن)
» خاطیره لر دوراغی (حسین واحدی)
» صنم در اوج (سجاد)
» وبلاگ اشعار ترکی آذری و فارسی
» یوردوم ملکان
» وبلاگ تبریز شهر اولین ها (سعید)
» سهند توپراقی(جواد نجات)
» املاک قربانی (اسپیران)
» وبلاگ ینگی اسپیران (محمد)
» آنــــا یــوردوم تــبریــز(عبدا.. رضوی)
» وبلاگ کشاورزی آمقانی اسکو(شوکتی)
» وبلاگ گوگان
» ....................................
» وبلاگ اخبار اردبیل (فرزاد)
» وبلاگ شهریمیز اورمو
» دئیه لر(دیگاله)-اورمیه
» وبلاگ مشگین شهر (میلاد)
» وبلاگ چشمه های بهشتی آرتاویل
» پروژه های عمرانی ایران
» وبسایت مشهد امروز (اشکان)
» مشهد شهر بهشت (امیرحسین)
» وبلاگ شهر خرم آباد
» وبلاگ هورامان
» وبلاگ برازجان (بوشهر)
» وبلاگ آموزش رانندگی
» هواشناسی ایرما
» ......................................
» وبلاگ گالری تراکتور
» وبسایت گسترش فولاد تبریز
» وبسایت باشگاه ماشین سازی تبریز
» وبسایت رسمی باشگاه تراکتورسازی
» لینک پیش فرض دوم
» لینک پیش فرض اول
» لیست لینک ها

آمار بازدید


کل بازدید ها :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل مطالب :
آخرین بروز رسانی :

تبریز دیجی لینکلر

تلگرام تبریز ویکی لینکلر

 اینستاگرام تبریز ویکی لینکلر

 آپارات شبکه سهند

آپارات سهند موزیک

آپارات سهند کارتون

آشپزی آذربایجان

تبریز 2018

فیسبوک

لنزور

آذربایجان نیوز

توریسم و گردشگری

سوغات و صنایع دستی

هواشناسی آذربایجان

اصالت و رسوم آذربایجان

مشاهیر

اولین های تبریز

ترکی آذربایجانی

تاریخ باستان

درباره ما


مجموعه تبریز ویکی لینکلر
Tabriz WikiLinks
آغاز وبلاگ در آذر ماه 1391
*******************

وبلاگ تبریز ویکی لینکلر
Tabrizlinks.mihanblog.com

وبلاگ تبریز دیجی لینکلر
Tabrizdigilinks.mihanblog.com

اینستاگرام تبریز ویکی لینکلر
Instagram.com/tabrizlinks

فیس بوک تبریز ویکی لینکلر
Facebook.com/tabrizlinks

شبکه ویدیویی نماشا تبریز لینک
Namasha.com/tabrizlinks

آپارات ویدیویی شبکه سهند
Aparat.com/sahandtv

آپارات ویدیویی سهند موزیک
Aparat.com/sahandmusic

آپارات ویدیویی سهند کارتون
Aparat.com/sahandcartoon

آپارات ویدیویی آشپزی آذربایجان
Aparat.com/sahandchef

آپارات ویدیویی بازنشر تبریز 2018
Aparat.com/tabriz_2018

کانال یوتیوب ویدیویی
youtube.com/tabrizlinks

گالری لنزور تبریز ویکی لینکلر
Lenzor.com/tabrizlinks

تلگرام تبریز ویکی لینکلر
https://t.me/tabrizlinks
@tabrizlinks


ایجاد کننده وبلاگ : تبریز قارتال


    گوگل

    ویکی پدیا

    کتاب ترکی

    دیکشنری زبان ترکی

    دایره المعارف مجازی

    دریاچه ارومیه

    مستمندان تبریز

    استخدامی

    تبریز سرچ

    دیوار تبریز

    رقص آذری

    زنجان توریسم

    تبریز مدرن

    tripadvisor

    تراکتور لینک

    آمار و داده های تبریز

    نصرنیوز

    خبرگزاری شهریار

    آخار آذ

    آناج

    آذرقلم

    دورنا نیوز

    میراث فرهنگی آذربایجان

    صدا و سیمای مرکز استان آذربایجانشرقی

    استانداری آذربایجان شرقی


شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic