تبریز ویکی لینکلر

 
دریاچه اورمیه از مرگ تا زنده شدن دوباره
نظرات |

دریاچه اورمیه دوباره زنده خواهد شد ؟!



این روزها که در اواخر سال 1396 قرار داریم ، شاید نسلهای ما آذربایجانی ها بدترین حال دریاچه اورمیه را میبینیم!
دریاچه اورمیه امانت طبیعتی است که ما حافظ خوبی برای آن نبودیم.
خیلی عوامل باعث این وضعیت بحرانی دریاچه اورمیه شده است از میانگذر و سدها گرفته تا کشت و نوع درختان باغی و افزایش جمعیت و شرایط تغییر اقلیم و مدیریت آب و خیلی عوامل دیگر که دریاچه را در آستانه بحران قرار داده است.


آذربایجان


شاید مهمترین مطالبه و نگرانی آذربایجانی ها و حتی نصف غرب ایران و حتی منطقه چندصد کیلومتری شعاعی دریاچه اکنون مرگ آن است.
نمکها چه خواهند شد، بیابان زایی عظیم چه میشود، محیط زیست و حیات وحش آن چه میشود، شهرها و روستاها تا حداقل پانصد کیلومتر شعاع آن چه خواهند شد و...

ما حالا نمیدانیم دریاچه زنده است یا مُرده!
اما شواهد نشان میدهد یکبار هم دریاچه در طول عمر میلیونها ساله خود ، در تاریخی نه چندان دور خشکیده بود و بعد از آن نسلهای ما زنده آنرا دیده است!




سنگفرش کهن در دل دریاچه نمایان شده است! 
دؤشَمه، یادگاری از مسافران جزایر اورمیه


با هر قدم رسوب نمک زیر پایمان ترک می خورد. رفته رفته آثاری از یک سنگفرش زیر این رسوبات و گل و لای نمایان می شود، راهی سنگی که تا دل دریاچه ادامه دارد! از روستای “تبت” دو کیلومتر که به سمت بستر خشک شده دریاچه ارومیه پیش می رویم، دیگر نمی توان مسیر را با خودرو ادامه داد.

جز راهی باریک درست چسبیده به جایی که نامش “دؤشَمه” است و اکنون محلی برای تردد وانت هایی شده که برای برداشت نمک به ساحل دریاچه می روند. “دؤشَمه” اسمی است از مصدر “دؤشمک” به معنی فرش کردن. هر چند مردم شهر از وجود چنین محلی بی خبر باشند اما اهالی خوب می شناسندش و می گویند چند سالی است که پس از خشک شدن دریاچه نمایان شده است.

 یکی از اهالی روستا که سن و سالی ازش گذشته می گوید از پدر بزرگ خود شنیده که سال های دور مردم با پای پیاده به نزدیک ترین جزایر دریاچه رفت و آمد داشتند، اما بعدها با بیشتر شدن لجن و گل و لای تردد سخت شده و راهی از سنگ درست کردند که شبیه جاده های سنگفرش در کویر مرکزی ایران است.
راهی که بعدها با بالا آمدن سطح دریاچه در زیر آب پنهان شد.
او می گوید مردم در جزایر سکونت داشتند و گواه آن خانه های متروکه و قبرستان هایی است که آثارش در جزایر باقی مانده.


روی عکس کلیک کنید
دوشمه

نقاشی دریاچه توسط گردشگران خارجی در سال ۱۸۰۰ میلادی که خشکی دریاچه اورمیه و راهی خاکی به سوی جزایر آن را که در آن دوران مسکونی بودند
خشکی دریاچه

اما نقاشی دیگر دریاچه اورمیه در حالت طوفانی توسط افسر ایتالیایی، در همان سال ۱۸۰۰ میلادی مقارن با 1178 شمسی
طوفان دریاچه



یکی از دلایلی که موجب کنجاویمان برای پیگیری شنیده ها شد، نقاشی قدیمی متعلق به دهه نخست ۱۸۰۰ میلادی از یک راه خاکی منتهی به جزایر دریاچه است که احتمالا تصویری از “دؤشَمه” باشد. سندی که نشان می دهد دریاچه آن روزها بی آب بود و مردم با پای پیاده به جزایر رفت و آمد داشتند. جزایر دریاچه ارومیه به دلیل برخورداری از پوشش گیاهی مناسب، نبود حیوانات وحشی و محصور بودن در آب محلی مناسب برای چرای دام ها بودند و حتی بعد ها که سطح دریاچه بالا آمد، دامداران چهارپایان خود را از بنادر توسط کشتی به این جزایر منتقل می کردند. اما ادعای جالب تر را از زبان پیرمردی شنیدیم که در جزیره اسلامی به کشاورزی می پرداخت.

او می گفت “قدیمی ها برایمان ما تعریف می کردند دریاچه در سال های دور پر آب نبود و حتی دام های ارومیه ای ها هر از گاهی برای چرا به اراضی این سوی آب در روستاهای اطراف می آمد که موجب نارضایتی ساکنین می شد.” حال مشخص نیست آیا آب به اندازه ای کم شده بود که از دریاچه عبور می کردند یا این ادعا مربوط به همان گله هایی بود که در جزایر نزدیک به سواحل آذربایجان شرقی نگه داری می شد.



راههای دؤشمه - سنگفرش قرمز که بعد از قرن ها با خشکیدن دریاچه حالا نمایان شده است
اورمو گولو

خشکی قدیم دریاچه

یکی از قدیمی های روستای یووالار نیز می گوید مادربرزرگی داشت که همیشه یک نقطه داخل دریاچه را نشان می داد و می گفت “در دوران کودکی آن جا روی شاخه های درخت گردو تاب بازی می کردیم ولی خیلی ها صحبت هایش را جدی نمی گرفت.
با خشک شدن دریاچه اما آثار و بقایای ریشه های درختان تنومندی پدیدار شده است.“ صحبت های روستاییان اطراف دریاچه که منبعی برای یک تاریخ شفاهی ارزشمند است به همراه این جاده تازه پدیدار شده که احتمالا قدمت آن به حدود دو قرن می رسد سندی زنده از پیشینه دریاچه ارومیه است که نشان می دهد دریاچه در سال های دور نیز با بحران خشکی و کم آبی مواجه شده بود و رفته رفته طی صد سال گذشته بر حجم آب آن افزوده شده است.

می توان این را پاسخ و سندی مناسب برای افرادی دانست که از نجات دریاچه قطع امید کرده اند. این راه قدیمی، ریشه های درختان تنومند و زمین هایی به شکل کشت زار و باغچه های کوچک داخل بستر دریاچه می تواند تنها گوشه ای از ده ها رمز و رازی باشد که دریاچه ارومیه در دل خود پنهان کرده است.

نسلهایی که از زنده بودن دریاچه اورمیه لذت بردند ...
دریاچه ارومیه

بندر شرفخانه

کشتی مسافربری مظفریه، ۱۲۷۶ هجری شمسی
قدیم دریاچه ارومیه

کاظم داشی، ۱۲۶۷ هجری شمسی
کاظم داشی

کشتی بادبانی در حال تخلیه بار در بندر گلمانخانه اورمیه، ۱۲۶۴ هجری شمسی
قایقهای ارومیه

بندر گلمانخانه

روزگاری که جزایر دریاچه اورمیه از آنتالیا ترکیه زیباتر بود!
وضعیت دریاچه ارومیه

احداث میانگذر دریاچه !
میانگذر شهید کلانتری

پر آبی اورمیه در سالهای نه چندان دور !
پر آبی ارومیه



ولی روزگار خوش به پایان رسیده است...
و حالا در سال 1396 شمسی به چنین وضعیت اسفبار و وحشتناکی رسیدیم..!
خشکی دریاچه ارومیه


کشتی ها و قایق ها بر زمین خشک نشستن و دریاچه عملا مُرده است.
اثری از زنده بودن بزرگترین دریاچه داخلی ایران و دومین آب شور جهان و تنها محل زندگی طبیعی آرتمیا ، نیست!

ارومیه

تبریز

آذربایجان


نسل جوان آذربایجان در شوک هستند که چه شده است؟
چه کار کنند؟
وقتی فکر میکنیم میبنیم با کمی همت حتی میشود براحتی در یکماه دریاچه را با احیا انسانی میشود بحالت زنده بودن برگرداند و منطقا هم شدنی است. اما اراده و تلاشی شاید در ظاهر نمیشود.
فعلا نسل جوان مانند کشتی به گِل نشسته دریاچه اورمیه منتظر نشسته تا ببیند چه خواهد شد و متاسفانه در فکر مهاجرت هستند!

جوانان آذربایجان

صحرای اورمیه !
باور کردنی نیست!
صحرای ارومیه

احیا دریاچه

اوراق کشتی های خاطره انگیز دریاچه !
کابوسی اندوه بار که به واقعیت پیوسته است!
کشتی دریاچه اورمیه

نجات دریاچه

نمکهای خطرناک دریاچه بسته بندی و بفروش میرسد!
نمک دریاچه

نمکزار آذربایجان


اما امید هست شاید دوباره دریاچه زنده شود...
دریاچه ارومیه


نسل آینده امانت طبیعت را چگونه از ما تحویل خواهند گرفت ؟
به رنگ آبی یا خون یا هیچ ...؟!
نسل آینده







مرتبط با : آذربایجان * پارکها و محیط زیست * دریاچه همیشه اورمیه Urmia Lake
برچسب ها : دریاچه ارومیه-خشکیدن دریاچه-محیط زیست آذربایجان-احیا دریاچه ارومیه-تصاویر قدیمی دریاچه ارومیه-اورمو-
نویسنده : تبریز قارتال
تاریخ : جمعه 15 دی 1396
زمان : 11:59 ب.ظ
قلعه جوشین ورزقان آذربایجان شرقی
نظرات |

جوشیدن تاریخ و تمدن در آذربایجان



قلعهٔ جوشین یا به ترکی آذربایجانی جوشون قالاسی یکی از قلعه‌های تاریخی شهرستان ورزقان در استان آذربایجان شرقی است.که در منطقه قره داغ (ارسباران) قرار دارد.

قلعه جوشین در ۳۵ کیلومتری غرب ورزقان و ۳۰ کیلومتری شرق خاروانا و در ۴ کیلومتری روستای جوشین و در منطقه‌ای کوهستانی و سخت‌گذر در بالای یک کوه مرتفع صخره‌ای قرار گرفته‌است.


Jouwshin Ancient Castle in East Azerbaijan province , Iran
گردشگری آذربایجان


جوشین به معنی جوشماق (خروشان) محل چشمه های خود جوش و استخر ها.در فرهنگ دهخدا به معنی جوش و خروش آمده است.اگر قلعه رابنگریم هر بیننده ای را این حس دست میدهد که انگار از زمین جوشیده و بیرون آمده است.

قلعه جوشین یکی از قلاع و دژ مستحکم انقلابیون تاریخ قره داغ در حمله اعراب به آذربایجان بوده است که به محل توریستی و گردشگری تبدیل شده است.
این قلعهٔ باستانی که، قدمت آن به، هزارهٔ اول قبل از میلاد و به روزگاران، ازمنهٔ سومرها، ایلام‌ها (عیلامی) و اورارتوها برمی گردد.


از مشخصه‌های بارز معماری این قلعه وجود پلکان‌های کنده شده در دل کوه و دیوارهای خشکه چین ساخته شده از سنگ درقسمت غربی آن بشمار می‌رود که، اینک بصورت آوار فروریخته نظر صعود کنندگان به را به خود جلب می‌کند. همچنین درسکوهای بالای قلعه حوض و انبارهایی است که، بوسیله کانال‌ها و قنات‌های سطحی آب برف و باران به درون آنها هدایت می‌شده است، درمحوطهٔ قلعه سفال‌های رنگین پیدا شده است بصورت چرخساز باخمیرمایهٔ موادکانی هستندکه، بسیار زیبا وظریف و هنرمندانه ساخته شده‌اند.



زیبایی قلعه جوشین در فصول مختلف
جوشین ورزقان

ورزقان آذربایجان شرقی

ورزقان

جوشون ورزقان


به گفتهٔ رئیس شورای ثبت آثار تاریخی استان درفهرست آثار ملی، تزئینات، بکاررفته روی سفالینه‌ها شامل نقوش کنده شده هندسی، موجی، نوارهای افقی و خطوط نقطه چین می باشد که، این تنوع و ظرافت درنوع خود منحصر به فرد است.


دمت قلعه جوشین به هزاره اول قبل از میلاد و قرون اولیه اسلامی می‌رسد در کاوش‌هایی که در قلعه جوشین صورت گرفته، سفالینه‌هایی از هزارهٔ اول قبل از میلاد و قرون اولیه اسلام به دست آمده‌ است. قلعه جوشین که احتمالا از قلعه‌های بابک خرمدین بوده و در حال حاضر بقایای بسیار کمی از آن به جا مانده است. آسیاب و سه استخر سنگی که به طور کامل با دست تراشیده شده و همین طور مسیر پله ای که به استخر ها  ختم می شوند که متاسفانه آثار زیادی از آسیاب دیده نمی شود.


در لایه نگاری‌های صورت گرفته توسط تیم کاوش و باستان شناسی، آثار، اشیا و آویزهایی از دوره‌های مختلف تاریخی به دست آمده که قدیمی ترین آنها سفال‌های مربوط به اواخر دوره نوسنگی یعنی حدود ۶۵۰۰ سال پیش است. همچنین تیم کاوش، ابتدا لایه نگاری‌هایی را به صورت حفاری عمودی برای شناسایی لایه‌های مختلف در این تپه آغاز کرده و با ایجاد ترانشه‌های پلکانی لایه‌های مختلف را مشخص کردند.

سفال‌هایی مربوط به دوره‌های ساسانی، هخامنشی و عصرآهن، پیکرک‌های گلی و سفالی و مفرغ قدیم، درفش‌های استخوانی و ابزار سنگی، اجاق‌هایی مربوط به عصر مفرغ، سرنیزه‌های آهنی، اشیا و آویزهای مختلف مفرغی آثاری هستند که در این تپه شناسایی شده و به دست آمده‌اند.


مناظر طبیعت در بهار خاروانا - ورزقان
گال کندی

آذربایجان

خاروانا


محل آسیاب قلعه جوشین که اکنون چیزی از بقایای آن باقی نمانده است
آسیاب

صخره شیطان در نزدیکی جوشین قلعه
صخره شیطان

حوضچه‌هایی که جهت ذخیره آب باران و برف از دل سنگ کنده شده اند. کانالی که جهت جمع آوری و هدایت آبهای سطحی به داخل حوضچه ها قابل مشاهده است. حوضچه‌ای که داخل آن درخت بید روییده است به نام محلی (سوودی گول) معروف است
جوشین

قلعه جوشین ورزقان

قلعه گال

گال


پله‌های ورودی این قلعه از سنگ تراشیده شده و همین‌طور به قوت خود باقی‌مانده‌اند، از بقایای قلعه دو صخره بزرگ در جناهین شرقی و غربی که احتمالاً برای دیدبانی استفاده می‌شده و حوضچه‌های حفر شده در داخل سنگ‌ها که برای ذخیره آب به کار می‌رفته است. تعدادی گودال‌های کوچک استوانه‌ای را نیز می‌توان نام برد که محل استقرار مشعل بوده.

این قلعه در زمان قدیم یک مرکز فرماندهی و در پایین آن محل سکونت نیروهای دفاعی قرار داشته است.گفته می شود وقتی آتش در این قلعه مشتعل می شد از قلعه بابک، آغچه قلعه و قیزقلعه سی واقع در جمهوری آذربایجان دیده می شده است.این قلعه در حمله اعراب به ایران یکی از مراکز مقاومت بود.
در گذشته گردنه صعب العبور گال در مجاورت قلعه جوشین عمده‌ترین مرکز تجمع راهزنان بوده است. این قلعه جنبه دفاعی داشته و گفته می‌شود در زمان حمله اعراب در زمان خلیفه دوم، قلعه جوشین مرکز مقاومت مردم محلی دیزمار بوده است و اعراب بارها شکست خورده در نهایت با خدعه توانستند این قلعه را تسخیر کنند.


[http://www.aparat.com/v/Fr7cE]


دره رود جوشین ارتفاعات رشته کوه پیر سقا را از ارتفاعات قلعه جوشین جدا کرده است. در گذشته گردنه صعب العبور گال در مجاورت قلعه جوشین عمده‌ترین مرکز تجمع راهزنان بوده است.

قلعه جوشین با شماره ۲۲۵۴۰ در تاریخ ۱۳۸۶/۱۲/۲۷ به ثبت ملی رسیده است.

در دهه های اخیر ودر فصل بهار بخصوص روز طبیعت قلعه جوشین و دشت سر سبز روستای جوشین میزبان مهمانان روستاها و شهر های دور و نزدیک و عاشقان طبیعت میباشد.


جوشون

باستانی

قلعه

صعود به قلعه جوشین


قلعه پشتو هوراند از نزدیکترین قلعه های باستانی مهم به جوشین خاروانا - ورزقان
پشتو


روستای جوشین

روستای جوشین در آذربایجان شرقی واقع شده است که حدودا ۱۰۰ کیلومتر با تبریز مرکز استان آذربایجان شرقی فاصله دارد که مابین ورزقان و خروانق (خاروانا) قرار دارد.
روستای جوشین بسیار سرسبز است و دور و اطرافش رشته کوه های بلندی قرار دارد که با هشت روستای دیگر همسایه است که نام انها عبارتنداز:
(روستای گال علی یار٬اوانسر٬ کلو٬ قره قیه٬ گیومت٬ بیشک٬ سقای٬ سرکش) و مرکز آنها هم دهستان جوشین است که عمده ترین کار مردمان این روستا کشاورزی٬ دامداری و زنبور داری است قدمت دهستان جوشین قبل از اسلام است .

قلعه تاریخی جوشین را با نام جوشون هم می‌شناسند که موقعیت سه طرف آن را شیبی دیوار مانند احاطه کرده است و تنها راه ارتباطی آن گذریی تنگ است که فقط یک یا دو نفر می‌توانند به زحمت از آن بالا روند. به این علت نگهبانی و دفاع از این قلعه حتی با تعدادی معدود هم ممکن بوده است.

روستا جوشین

نمایی از بالای قلعه جوشین که مزارع روستاهای جوشین و گال در آن دیده می‌شوند
جوشین

جوشین


قلعه جوشین که درست روبروی امامزاده سید ابراهیم خلیل قرار گرفته، کاربرد دفاعی داشته و به این جهت اتاق‌های سرپوشیده جهت زندگی در داخل قلعه تهیه کرده‌اند. اغلب این اتاق‌ها از سنگ لاشه و ملاط گچ و آهک ساخته شده‌اند و در نزدیکی آن می‌توانید حوضچه‌هایی متعدد را دید که در سطوح مختلف کوه برای جمع آوری آب باران، ایجاد شده است. در گذشته قلعه دارای یک آسیاب و چندین استخر سنگی بوده که بطور کامل با دست تراشیده شده بودند. همچنین مسیر پله‌ای که به استخرها ختم می‌شوند هم سنگی و دست ساز هستند.

ارتفاع قلّه‌ای که باید از آن بالا رفت تا به قلعه جوشین برسید از سطح دریا در حدود ۱۸۰۰ متر است. در واقع این ارتفاع برای کوهنوردی چندان دشوار نیست اما برای صعود به این قلعه نیاز به مهارت‌های حرفه‌ای است. برای فتح قله جوشین باید لوازم فنی و صخره نوردی بهمراه داشت.
فقط از یک مسیر تنگ کوهستانی که در جهت روبروی امازاده جوشین قرار دارد یک یا دو نفر به سختی می‌توانند صعود کنند. مسیر رفت از تبریز به ورزقان و از آنجا در جهت شمال غربی به طرف شهر خاروانا می‌باشد.

دهستان جوشین دارای سه شهید به نام‌های موسی حسن پور، هاشم شیری وحسن امان اللهی می‌باشد.



لینک پست قلعه ضحاک هشترود
لینک پست قلعه پشتاب هوراند
لینک پست قلعه بابک کلیبر
لینک پست قلعه مانداگارانا مرند
لینک پست قلعه دختر میانه


لینک پست طبیعت زیبای ورزقان
لینک حماملو ، اویلق ، کرینگان ورزقان

لینک مجموعه پستهای شهرستان ها



مرتبط با : آذربایجان * شهرستان لینک * میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان
برچسب ها : قلعه تاریخی-ورزقان-ارسباران-قره داغ-قلعه های آذربایجان-سفر-گردشگری-
نویسنده : تبریز قارتال
تاریخ : یکشنبه 10 دی 1396
زمان : 11:58 ب.ظ
شب چله 1396 به ترکی
نظرات |



چیلله گئجه سی ، سیز عزیزلر و عائله موتلو اولسون ...
بو ایلده و بیر اوزون گئجه ده خوش اولاسیز و قارپیزلار و انارلار و پشمه لری یاخجی و شیرینجه ییئرسیز !

بو ایل چیلله و سونرا دا تازا میلادی ایل بیزه اؤنملی دیر چون تبریز و آذربایجان 2018 توریزم گؤره حاضیرلانیر

2018


در هرحال چیلله ز موبارک ...
چیلله گلیر قارینان , قارپیزینان , نارینان
شنلیک اولسون بو گئجه کامانچاینان , تارینان
هامی چالیب اویناسین یولداشینان , یارینان


Çillə gəlir qarinan ,qarpiznan ,narinan
Hammi çalib oynasın yöldaşnan yarinan



یلدا

کرسی و کنار هم بودن خانواده ها در شب چله
کرسی یلدا

آذربایجان

شب یلدا آذربایجان


چیلله گئجه‌سی — یئر کوره‌سی‌نین قوزئی یاریم‌کوره‌سینده، ایلین 365 گونونون ان اوزون گئجه‌سی‌دیر. بۇ گئجه، شمسی ایلی‌نین، دئی آیین باشلانقیج گئجه‌سی، آذر آیی‌نین سونونجو گئجه‌سی و 3 آی نووروز بایرامینا قالمیش بیر گئجه‌دیر.

میلاد تاریخی ایله دئکابرین 21-دن 22-ا کئچن گئجه‌دیر. بۇ گئجه اساساً جمهوری آذربایجاندا ، تورکییهده و ایراندا قئید ائدیلیر.

بو گئجه‌ده قار یاغماسی چوخ‌لو سئوینجه سبب اولور. همین گئجه عائله عضولری، قوهوم، دوست، تانیش صمیمییت‌له بیر یئره ییغیشیر و ایلین ان اوزون گئجه‌سینی مئیوه و چوخ‌لو شیرنیات یئمکله قئید ائدیرلر.

بو گئجه‌نین ان اهمیت‌لی آتریبوت‌لارین‌دان بیری قارپیزدیر. اهالی قارپیز یئییر کی، سویوغا یوخ دئسین. بئله کی، هر عاییله همین گئجه موتلق بیر قارپیز آلمالی‌دیر. اگر یئنی ائولنن‌لر وارسا اونلارا دا والیدئین‌لری طرفین‌دن قارپیز هدیه وئریلیر.

بو گئجه آذربایجانین ان دوغما، قدیمی و یئگانه گئجه بایرامی‌دیر. جویز (قوز) هالواسی، هویج (کؤک) هالواسی، پاخلاوا (باقلوا)، توخوم (سئمیچکا)(توم) و مئیوه‌لر و دیگر شیرنیات‌لار دا بۇ گئجه‌ده سوفره‌ده اولمالی‌دیر.


محبت یاشا باخماز
آغارمیش باشا باخماز
گول نه قدر گوزل اولسا
گوزل یولداشا چاتماز

چیلله گلیر قاری نان
قارپیزی نان نارینان
مبارک دی بو چیلله
یولداشینان یارینان
چیلله ز مبارک اولسون


شب چله آذربایجان


چیلله


çillə


خونچا

چله

شب بلند



شب چله

چیلله گئجه‌سی‌نین عادت عنعنه‌لری

آذربایجان كندلرینده و شهرلرینده بۇ گئجه‌اوچون چئشیدلی عادت – عنعنه‌لر موجوددور. كورسو دوورونو ییغیلیماق، فامیلین بویوگلری‌نین ائولری گئتمك، گئجه‌لر "تاپماجالار" و "بایاتی‌لا" سویله‌مك بۇ گئجه‌نین عادت-عنعنه‌لری‌ندن‌دیرلر. هر حال‌دا "چیلله قارپیزی" یئمك بۇ گئجه‌نین تمل عادتی‌دیر.


چیلله قارپیزی

قیش فصلی‌نین ان اوزون سورن بؤیوک چیلله‌سی اؤز قار توفانینا، سویوق و دوندوروجو شاختاسینا گؤره ائل آراسیندا قاراقیش دا آدلانیر. بؤیوک چیلله‌نین باشلاندیغی گونو، یعنی 22 دئکابری بزن چیلله بایرامی دا آدلاندیرمیش‌لار. همین گونون گئجه‌سی ایلین ان اوزون گئجه‌سی اولدوغون‌دان بونا چیلله گئجه‌سی ده دئییلمیش‌دیر.

چیلله گئجه‌سی‌نین آخشامی آدام‌لار قیش‌دان قورخمادیق‌لارینی نوماییش ائتدیرمک اوچون تونقال‌لار یاندیریر، اودون اوستون‌دن هوپپانیر، تونقالین اطرافیندا رقص ائدیر، اه‌یلنجه‌لی اویون‌لار، تاماشالار گؤستریرلر. بؤیوک چیلله‌نین شرفینه هر ائوده آچیلمیش سوفره‌یه جانا ایستی‌لیک گتیرن دادلی-لذت‌لی یئمک‌لر قویولور. بؤیوک چیلله سوفره‌سی‌نین ان ساییلیب-سئچیلن، یای‌دان محض بۇ گون اوچون ساخلانیلان چیلله قارپیزی‌دیر. خالق بۇ قارپیزین شانینه سؤز ده قوشوب:

قارپیز ائله، قارپیزی،

قالیب ایله قارپیزی.

بؤیوک چیلله آدییلا

دوشوب دیله قارپیزی.

عزیزیم، چیلله قارپیز،

دوشوبدو دیله قارپیز.

ییغیلیب خورجون‌لارا،

گئدیر یازگیله قارپیز.


قارپیز

هندوانه


آجیل

پشمک


چیلله قارپیزینی عادتن ائوین بؤیوگو کسیر. او اولجه قارپیزین زوغو اوْلان طرفینی دایروی کسیب قابیغی دؤرد حیسه‌یه بؤلور. اؤزو و دیگر عاییله عضولری اورک‌لرینده نیت توتورلار. او همین قابیق‌لاری یئره آتیر. قابیق‌لارین نئجه دوشمه‌سینی هر کس اوریینده توتدوغو نیتی ایله یوزور. قارپیزی کسن اونو دیلیمله‌ییر. عائله‌نین هر بیر عضوو بۇ قارپیزدان یئییر. قونشولارا دا پای گؤندریلیر. چیلله قارپیزینین توم‌لاری ییغیلیب ساخلانیلیر. ایناما گؤره، چیلله قارپیزی‌نین توم‌لاری آتیلارسا، اوندا قارشی‌داکی ایلده محصول بول‌لوغو اولماز.

بؤیوک چیلله‌نین ان مشهور آیینی، سؤزسوز کی، سمنی گؤیرتمک و اوندان حالوا بیشیرمک‌دیر. بو، بیر واخت دوغرودان-دوغرویا سمنی بایرامی آدلانان بایرامین چوخ‌سای‌لی مراسیم آیین‌لرین‌دن بیری‌دیر. باهاری چاغیرماق، بونونلا دا طبیعتی یاشیل گؤرمک، اؤز اکدیگی تاخیلین گؤیرمه‌سی آرزوسونون صونعی رمزینی یاراتماق تشببوسون‌دن ایره‌لی گلن سمنی گؤیرتمه‌یین تاریخی اجدادلاریمیزین ایلکین امک، تصرروفات حیاتی ایله باغ‌لی‌دیر.

یاشاییشی‌نی، دولاناجاغینی تصرروفات ایلی‌نین – باهارین، یازین باشلانماسیندا گؤرن اولو اجدادلاریمیز تاخیلی صونعی شکیلده، یعنی ائو شرایطینده گؤیرتمک‌له تئز گلمه‌سینی، بونونلا تورپاغین اویانماسینی، محصولون جوجریب بؤیومه‌سی آرزوسونو ایفاده ائتمیش‌لر.

سؤزسوز کی، بورادا تقلیدی سئحر آکتی آپاریجی‌لیق تشکیل ائدیر. بۇ تقلیدی سئحرین باشا دوشولن معناسی بئله‌دیر: "محصولوم، سنی ائوده گؤیرتدیگیم کیمی، اکین ساحمده، تورپاغیمدا دا بئله‌جه گؤیر، بؤیو"

سویودوجو اولمایان زامان‌لار بوستان‌لاری اولان‌لار، بیر-ایكی یاخچی قارپیزی طاغینین اوستونده ساخلاییب، اوزونه هالاخ و جیویر توكردیلر تا سویوق و حئیوان‌لاردان امان‌دا قالسین. بونلاری چیلله‌گئجه‌سی اوچون گوتورردیلر. بوگونكو گونده آذربایجان خالقی، قارپیزلارین میناب، دزفول و اهواز شهرلریندن الده ائدیرلر.


گئجه

مراسم جشن شب چله در مدرسه ای در تبریز

جشن شب یلدا


خونچا

خونچانی به‌ی (داماد)ین عاییله‌سی پای اولاراق گلین‌ین ائوینه آپاریر. خونچانین ایچینده قارپیزدان علاوه حریر و باهالی پارچالار، میوه‌لر، آجیل و شیرینی‌لر گورمك آپاریلیر. عادت اولاراق خونچانین قارپیزی گوزل صورت‌ده بزه‌نمه‌لی‌دیر.


چیلله گئجه‌سی اوچون بایاتی

چیله چیخار بایراما بیر آی قالار

پینتی آرواد قوورمانی قـــورتارار

گئدر باخار گودول ده یارماسینا

باخ فلكین گردش و غوغاسینا 

داش ماكیدا چیلله گئجه سی بۇ نغمه نی اوخویارلار:

آی چیلله ، چیلله قارداش

آتین قامچیلا قارداش.

بیر گلدین دانیشمادیق،

قلبیم آچیلا قارداش قوشا چایدا میاندابدا چیلله آخشامی گون باتاركن اود یاندیریب، اوٍستوندن آتیلارلار . سوْنرادا



کورسی


شعر ترکی زیبای برنامه گئجه لر درباره شبهای برفی و چله

[http://www.aparat.com/v/5FRD0]


اوْدو قاریشدیریب ، داغیدیب، بئله اوْخویالار :

چیلله قوْودو ،چیلله قوْودو

سحر مینجیق ، سحر مینجیق.

سحر مینجیق دئدیكده ساباهیسی گون مینجیق – مینجیق یاغیش یاغماسینی آرزیلارلار




لینک پست شب چله 95
لینک پست شب چله 94
لینک پست شب چله 93




مرتبط با : آذربایجان * تورک سئسه لینک
برچسب ها : شب یلدا-بلندترین شب سال-آداب رسوم آذربایجان-هندوانه شب یلدا-چیلله-قارپیز-
نویسنده : تبریز قارتال
تاریخ : پنجشنبه 30 آذر 1396
زمان : 12:05 ق.ظ
:: نگاهی بر تبریز پایتخت فرش دستبافت جهان
:: کمبود پارکینگ در کلانشهر تبریز
:: دریاچه اورمیه از مرگ تا زنده شدن دوباره
:: قلعه جوشین ورزقان آذربایجان شرقی
:: تصاویر کمیاب از تبریز شهر نوستالژیک قدیم ایران
:: شب چله 1396 به ترکی
:: تبریز مهد ورزش چوگان ایران
:: برف پاییزی در آذرماه 1396 تبریز
:: آغاز دراماتیک پیش روی تبریز 2018
:: امکانات منطقه گردشگری و پیست اسکی شاهداغ آذربایجان
:: محمد بی ریا شاعری محبوب از جنس آذربایجان
:: درباره تبریز و آذربایجان و اخبار About and News
:: دوربین تبریز لینک 76 ( سفر قره داغ - کلیبر )
:: دوربین تبریز لینک 75 ( سفر قره داغ - کلیبر )
:: پاییز هزار رنگ آذربایجان
:: کمر همت و زنگ خطر برای نابودی محیط زیست آذربایجان !
:: تخریب گورستان تاریخی پینه شلوار تبریز
:: English learning for the people of Tabriz
:: اوشاقلار ، شعر و داستان ترکی برای فرزندان آذربایجان
:: دوربین تبریز لینک 74 ( موزه مشاغل قدیمی بازار تبریز )
:: ایرج شهین باهر شهردار جدید کلانشهر تبریز
:: پدر جذامیان ،مرحوم دکتر محمدحسین مبین
:: شهروند لینک آذربایجانی 70 (عکاس خانم مونا آریانفرد داوودیان)
:: سلام به شهریار
:: فولکلور ترانه های آذربایجان
:: دوربین تبریز لینک 73 (شهرک زعفرانیه تبریز)
:: حكیم ملا محمد فضولی
:: عکس با لباس اصیل آذربایجان
:: دوربین تبریز لینک 72 ( سفر به زنوز و زیبایی های آن )
:: روستاهای تاریخی حماملو و اویلق و کرینگان ورزقان




( تعداد کل صفحات: 125 )

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ ... ]




 

شارژ ایرانسل

فال حافظ