تبریز ویکی لینکلر - بزرگترین وبلاگ تبریز و آذربایجان

Təbriz və Azərbaycan üçün Blog İranda - Tabriz , Azerbaijan Region in Iran
نویسنده : تبریز قارتال چهارشنبه 24 بهمن 1397, 11:57 ب.ظ

آذربایجان و جهان تُرک شاعره های بانوی هنرمند و ادیب زیادی بخود دیده است.
از پروین اعتصامی و مَهستی گنجوی و... 
حالا به دو نفر از این بانوان شاعر و اشعار ترکی آنها اشاره میکنیم.


خورشید بانو ناتوان یكی از پر قدرت ترین شاعره های قرن نوزدهم آذربایجان است كه اثرات بزرگ و سترگ در پیشرفت و پیشبرد شعر و ادب آذربایجان داشته و این گوهر رخشان و خاتون عالی مقام تمام همت عالیه خود را مصروف تعالی ادبیات و آبادی آذربایجان نموده بود.


خورشید خانم


خورشید بانو تقریباً بیست سال رهبری انجمن ادبی «مجلس انس» را به عهده داشت و اكثر شعرهایش بلافاصله بعد از سروده شدن از طرف ده ها شاعر بزرگ و سرشناس در مقیاس بی قیاس مورد استقبال قرارگرفته و انواع و اقسام نظیره ها و تضمین ها برشعرهایش سروده می شد و قاطعانه می شود گفت كه اگر این نظیره ها و تضمین ها روزی گردآوری گردد به نوبه خود دیوان كاملی را تشكیل می دهند.
پدر خورشید خانم «مهمد قلی خان» حاکم قره باغ بود و مادرش «بدری جهان بیگم گنجه خانی» نوه جواد خان بود خورشید بانو در سال 1832 میلادی در 15 اگوست در شهر شاعر پرور «شوشا» به دنیا امد در میان مردم «خان قیزی» نامیده میشد خورشید بانو در سن 13 سالگی پدر خود را از دست داد و مدت کمی بعد به خاطر مسائلی مجبور شد با «خاسای خان» ( نوه چنگیز خان که یکی از اشخاص با نفوز دولت روس بود) ازدواج کند که در نتیجه این ازدواج صاحب دو فرزند یک پسر (مهدی قلی خان وفا) و یک دختر (خان بیکه) شد در سال 1866 خاسای خان خود کشی کرد که بعد از مرگ او خورشید بانو بخاطر دور ماندن از بعضی تهمت ها مردم در سال 1869 میلادی با «سید حسن اغا» ازدواج کرد در نتیجه این ازدواج نیز صاحب یک دختر و دو پسر گردید اشعار خورشید خانم را به چهار بخش عمده میتوان تقسیم کرد.

1 - اشعاری که به سبک کلاسیک نوشته شده است
2- شعر هایی که در مورد علایق خود در زندگی مخصوصا دو فرزند خود نوشته است
3- اشعاری که در مورد زیبایی های طبیعت نوشته است
4- و اشعار معاصر خورشید بانو
این شاعر بزرگ در سال 1897 میلادی یکم اکتبر وفات کرد و جنازه اورا در قبرستان عمارت آغ دامین با خاک سپردند.


شاعر بانو


او مژگان سیه نوکین خدنگ یاره بنزتدیم،
خطادیر، چشم مستین آهوی تاتاره بنزتدیم.
گؤزون مردملری سرمست اولوب، تؤکمک دیلر قانیم،
دوزوبدور هر طرف پیکان، عجب خونخواره بنزتدیم.
چکیلمیش گوشه یه بولبول، فغان و ناله لر ائیلر،
دوشن گول اوسته دامه عندلیب زاره بنزتدیم.
توتوب کج گردنین هر لحظه اولموش محو نظاره،
خیال یار ایله حیران باخان ناچاره بنزتدیم.
گؤروب طرف بناگوشونده چین – چین زولف مشکینی،
او گنجی شایگان اوسته یاتان شاهماره بنزتدیم.
دئییردیم کیم، نه دن دیر قئیس اولوب دیوانۀ عالم؟
جنون سرریشته سین  اول طرۀ طراره بنزتدیم.
جفای دهریده گؤردوم ائدیردی شیکوه بیر مضطر،
سسیندن ناتوان بی دل و افکاره بنزتدیم



فیریشته طلعت و مه روی و خوش لیقا، گئتمه
جمالی قلبیمه داییم وئرن ضیا، گئتمه
مسیح تک، نفسی مورده نی ائدن احیا
دهانی ایچره اولان چشمه-ی بقا گئتمه
اسیر- دانه اولوب، دام- زوءلفه دوءشدو کؤنول
او نؤع سیلسیله دن کیم ائدر رها، گئتمه
مریض- عشق اولانا نئیله سین طبیب- زمان
سوا-ی شهد- لبین یوخدو بیر دوا، گئتمه
کمال- شؤقله قوی ائیله ییم خلیل آسا
او خاک- مقدمینه جانیمی فدا، گئتمه
اگر فراقینی گؤرسم، گؤرن گؤزوم چیخسین
گؤزومده خاک- رهین عئین-توتیا، گئتمه
طواف- کویده سعییم نئجه اولور حاصیل؟
اونا کی، ذیکر- لبین وئرمه سه صفا، گئتمه؟
خزینه گؤهری تک اولماسان نهان گؤزدن
ووجودونو ائله ییب محض کیمیا، گئتمه
رقیب طعنه سی، هیجران غمی اولور موشگول
بو ناتوانه گؤروب اونلاری روا، گئتمه



اؤزون عشق آتشینه وورماغا دلشاد پروانه،
بلی، بیر دفعه یانماقدان اولور آزاد پروانه.
گؤرور مجلس لر ایچره شمعی هر شب یاری اغیاره،
اونونچون یانماغین طرحین قیلیر بنیاد پروانه.
سنه ای شمع، تهمت لر قالیر معشوقه لر ایچره،
اگرچی خرمن عمرون قیلیر برباد پروانه.
دئمه معشوق بی پروادی شمعه کیم، ملامت دن،
وئریب جان صوبحه دک، اولدو وفادن شاد پروانه.
بیلیب شمعین وفاسین، جسم جانین آتشه یاخدی،
غم هیجر دم وصلینده ائتدی شاد پروانه.
جفایه هیجریدن جانه یئتیب شوق وصال ایله،
یانیب شمعین اودونا، ائتمه دی فریاد پروانه.
یانار چون ناتوان خسته مدام اول آتش غمدن،
صبور اول، ائیله عادت، شیوۀ اوستاد، پروانه!



ای اهل دل  فنانی  قویون باری آغلاسین
اغیاره چون كی یار اولوب یاری آغلاسین
منع ائتمك عاشقی نه روا آه و زاردان؟
چون دردی وار قویون كی سیزی تاری آغلاسین
گیزلین خیالی واركی بیله آه و زار ائدر
اوز حالینه قویون بو دل افكاری آغلاسین
بولبول نواسی بی سبب اولماز بوباغدا
گوردیكجه هر زمان گول ایله خاری آغلاسین
هجران یار اولدی سبب آغلاماغینا
یا رب گؤروم همیشه سبب كاری آغلاسین
وورسون ال ایله باشینا هر شام تا سحر
یاره ، غم ایچره اولمادی غمخواری آغلاسین
شام فراغیده قالیبان  زار و خسته حال
سالدیقجا یاده اول مه رخساری آغلاسین
سسلندی ناتوانه كی ارباب غم تمام
حال فنایه جمع اولوب ائلجاری آغلاسین



یانارجانـــــیم  اوغول  دایـــــم سنین نار فراغیندا
نئجه پروانه لــــــر هر دم یانـــار شمعین آیاغیندا
گــــــول رویون هوسیله چیخـــــار افلاکه افغانیم
اولور بـــــــولبول نواسی گول فــراقی اشتیاقیندا
سنین وصلین خیالیه گؤز و کونـــوم گــــزر دایم
کی چون مجنون سر گشته گـزر لیــلا سوراغیندا
نهـــــال قـامتین ذکـــــری  منیم  ورد زبانیمدیــــر
دمـادم نالــه ی قمـــــری اولور سروین بوداغیندا
او شیرن لبلرین شوقی گونی گـوندن اولور افزون
اگر فــرهاد تــک یوز ایل   دولانسام  هجر داغیندا
حریصم بس کـی اول شـیرین زبانین ذکرینه هردم
اولـور خوش نطق لی طوطی شکر اولسا دماغیمدا
سنینن هجرین اودو عباس دخی چیخماز کی جانیمدان
سمنـــــدر تــــک یـــانـــار دائـــــم آنـــان نار فراغیندا
اوچوب شهباز تــــــــــک کؤنلوم گزردی حسن باغیندا
پرو بالینــــــــی سیندیـــــردی فلـــــــک بو پیر چاغیندا
گــوزومده تاردی دوران، مــــه و خورشید نور افشان
محاق ایــــچره اولـــــوب پنهان ساناسان چرخ طاقیندا
نه اولایـــدی کور اووب  گؤرمیدیم، گول کیمی جسمین
قـــــالیبدیر تیــــــره خاک ایچره مزارین گول قیراغیندا
کؤنولـــده حســـــــرتیم قالدی مزارین حیف کیم بیر دم
سنی تا گؤرمـــــدیم خــــــــــرم اوغول داماد اوطاغیندا
نه دن دیر انتظارایله  او شهــــلا گؤز باخــــــار حیران
گوزوم اول گؤزلره قربان  باخــــــار آهــــــو سیاغیندا
همیشه زار و دل محزون، تؤکر گؤزدن سرشـک خون
پریشان حــال ایله دایــــــم غـــــــم و محنت بو جاغیندا
غم هـــــجران ائــــدیب طغیان، قالیبدیر ناتوان سوزان
روان اشــــــــک بصر هریـان،  اولان گؤزلر بولاغیندا



واریمــــدی سینــه ده درد و غم نـــــهان ئولورم
فـــــدا اولــــــوم سنه گل ائیله امتحـــــان ئولورم
فراغـیدان گئــــــجه لر یاتمارام صبـــــاحه کیمی
خیال زلفـــــــونه باغلی گئدیبدی جـــــان ئولورم
بــــــــــــهار حسنون آرا گؤر نئجه خـــــزانم من
بهار لاله سی تک باغیریم اولـدی قان ئــــولورم
ورق ورق دل و جان هـــجرین ایچره اودلاشدی
مثال کنــــــجفه صــــــد پاره اولدی جان ئولورم
او خاک  پایئنــــــی   مـــــن  آشیان   ائتمیشدیم
وطنـــــدن آیــری دوشوب ایندی لامکان ئولورم
دئـــــدین  چـــــــک ال لرینی دامنمیدن ال چکدیم
ترحــــم ائیلـه مه دیــــن آخیر ای جوان  ئولورم
چــــــکردیـــــــم حسرتینی گؤرمه دیم خدا حافظ
نظاره ائیلـــــــمه دیـــــن آه الامــــــــــان ئولورم
فـــــــــدا او قامتینه کیم قضا  نــه خوش چکمیش
قـــــدر بوکـــــوب بئـــــلیمی ائیلیب کمان ئولورم
فراقـــــــــدان تــــــوکنیب تــــــــاب و طاقتیم بالله
وصالـــــــه یئتــــــــمز الیـم زار و ناتوان ئولورم


بانو ناتوان


دلبــــــــرا دردی دلیمـــــــــدن بیله عنوان ائتدیم
کی غمــــــــــه هـجرده دل ملکونو ویران ائتدیم
ممـــــکن اولماز منه وصلین بیلیرم حشره کیمی
اول سبب مسکنیمی کـــــوه و  بیابـــــــان ائتدیم
عشـــــق سلطانــــــی منیم قتلیمه فرمان گتیریب
ائتمــــــه دیم تــــــــرک وفا طاعتی فرمان ائتدیم
سری کویوندا قویوب باشیمی بیر اوف دئمه دیم
سری صدقیلـــــــه دل و جانیمــــــی قربان ائتدیم
یا طبیب آدینـــــی تــــــــــرک ائیله طبابت ائتمه
یا منیم دردیمــــــــــی تاپ گؤر نییه توفان ائتدیم
یوخدی بیر کــــمسه مگر دردیمی بیلسین یا رب
کی من اوز قانیمـــــــــــیله دردیمه درمان ائتدیم
دردی هـــــــجرینده گؤزوم یاشی توتوب دونیانی
نوح توفانــــــــــــی کیمی گؤرکی نه توفان ائتدیم
ناتوان ائتمــــــه دی اول سنــــــگ دلــــه ناله اثر
گئجه- گوندوز نه قـــده ر نالــــه و افغـــان ائتدیم




حیران خانم شاعر قرن ۱۸ میلادی و نیمه اول قرن ۱۹ میلادی در شهرهای تبریز و خوی بود. این شاعر آذربایجانی از طایفه بزرگ دنبلی‌های آذربایجان و تیره کنگرلو است. حیران خانم دختر کریمخان کنگرلوی دنبلی حاکم نخجوان از خاندان کنگرلوی دنبلی، شاعر نامدار قرن سیزدهم هجری قمری است. از زندگی و شرح حال وی اطلاع دقیقی در دست نیست و هرچه از او به نگارش در آمده، به دست نویسندگان و محققین متناقض می‌باشد. حیران ظاهراً تخلصی برای او بوده نه نام اصلی او.


حیران خانیم

زادگاه: محمّد على خان تربیت تولد وى را شهر تبریز درج کرده است نویسندگان کتاب «بزرگان و سخن سرایان آذربایجان غربى» این شاعره نامى را جزء شعراى ارومیّه و مؤلف کتاب «دانشمندان آذربایجان» و دکتر جواد هیئت در کتاب«آذربایجان ادبیات تاریخینه بیر باخیش» او را اهل تبریز معرّفى می‌نمایند در حالى که خود اعتراف دارد که از طایفه دنبلى است.
شهر خوى و خاندان دنبلی با هم رابطه ناگسستنی دارند چنان که عبدالرّزاق دنبلى متخلص به مفتون، بهاءالدّین دنبلى و عدّه‌اى از بزرگان دیگر را فقط به خاطر این که از خاندان دنبلى هستند جزء بزرگان خوی یاد کرده‌اند.
تحصیل: حیران خانم در نخجوان تحصیل را به صورت تخصصی شروع کرد و در علوم متداوله‌ عصر تحصیل کرد و به شعر پرداخت بیشتر اشعار او به زبان فارسی و ترکی می باشند.
دیوان حیران حدود 4500 بیت شعر دارد كه مركب است از قصاید، غزلیات، مقطعات، ترجیعات و رباعیات كه در كتابخانه مركزی تبریز نیز موجود است.
وی به فارسی و تركی اشعاری دارد. با وجود آن كه در خانواده‌ای اشرافی رشد یافته و با دستگاه سلطنتی نیز آمد رشد داشته ولی در اشعار خود از فقرا و طبقات محروم اجتماع نیز یاد می‌كند و تأسف و اندوه خود را بابت زندگی آنها ابراز می‌نماید.
حیران خانم عمری پر برکت داشتند و در طول حیات خود زمان سه پادشاه قاجار را درک کرده اند   حیران خانیم نامزذش را در خلال جنگ های خانمان برانداز ایران و روس از دست میدهد و تا آخر عمر دردمندانه چشم به راه بازگشت او میماند و تن به ازدواج مجدد نمیدهد حیران خانم تسلط ویژه ای به زبانهای ترکی و فارسی داشته است ودر طول هشتاد سال عمر خود  مووفق به خلق آثار بدیعی شده است که از نظر کیفیت در حد آثار نوابغ شعرا است.


اشعار حیران خانم


دویمورام هر نه قدر گؤزلریوه گؤز تیكیرم
نئیله ییم كی باخیشیندان عشق جامین ایچیرم
سنله هر یئرده وارام ایسته میرم هئچ كسی من
آخی سن سن منه هامّی ، منه حامی سن سن
گؤزلرین  دونیا  منه ، هر نفسین  صون  نفسیم
منی تك قویما گینان ای منه سن هامّی كسیم
تكجه قورخوم بودوكی عاشیقیوی  تك قویاسان
نئیله ییم بیر گون اگر سن عاشیقیندن دویاسان
ایسته رم همیشه منله اولاسان، آتما منی
حیرانام  سندن اوتور ، اؤزگه لره  قاتما منی



گلمیشم گؤزلرینین گؤرماقینا نازلی یاریم
منی قئیترمه الی بوْش باشیوا من دوْلانیم
نه گلیب گولوم سنه دردین آلیم سؤیله منه
ده گؤروم نه گلدی بیردن گؤزه لیم گولوم سنه
هانی اوْل قامت رعنا هانی اوْل حسن جمال
هارا گئتدی گؤزه لیم ای بئله سنده عشق و حال
سن كی یئرده اوْتومازدین گؤرورم كی یاتمیسان
منه سن باخاردین ای گول نیه بس دا باخمیسان
منی سن گؤرنده ای گول سئوینردین گؤزه لیم
بیر اوْیان آچ گؤزونو گؤركی الینده دیر الیم
من سنه جانیمی وئررم ایه لایق بوله سن
آلارام شادلیقی من جانیمه بیرده گوله سن



سن  گئدنده  باغچادا  گوللر  قارا  آچدی  یاریم
سن گئدیب دا گلمه دین تك قالمیشام من دلداریم
سوْلدی گوللر بولبولون حالی یامان اوْلدی یامان
باغلامیشدیق عهد و پیمان اوْل یالان اوْلدی یالان
ایلدیریم  شاخدی  قارا یئللر دالینجان اَسدیلر
هر گلن بیر سؤز دئدی صبریمی یاریم كسدیلر
گؤزلریمه دوْلدی حسرت یاغیشی سن گلمه دین
باغچادا  گوللر خزان  اوْلدی  ولی  سن گلمه دین
باغریما دوْلدی بیر آتش یاخدی یاندیردی منی
یئل  ووراندا  اوْل  اَلوْولور  یادیما  سالیر سنی
چكدی  حیران  چوْخ  شماتت اما دؤزدی دینمه دی
اوْل ائشیتدی هاممیدان كیم یاری گئتدی گلمه دی



گئتمه قال ای درد و درمانیم آماندور گئتمه قال
قوی دئییم دیوانیم چوخدان زماندور گئتمه قال
وئر منه  فرصت  گولوم  تا  گؤز تیكیم  گول  چهره وه
گئتمه كی سن سیز حالیم چوخ چوخ یاماندور گئتمه قال
قوی دوتوم  نازلی  نیگاریم من  سنین او اللرین
سؤیلییم سندن صورا حالیم فغاندور گئتمه قال
من  دولاننام  باشیوا  قویما  منی  یالقیز  قالیم
گئتمه كی عاشق گؤزوم چندور، دوماندور گئتمه قال
سن منی دیندیرمه كی ایندیجه دی كی آغلیام
گؤزلریوی  ناز  باخیشلا  آز دولاندور  گئتمه  قال
گل بو یولدان سن قاییت یوخسا من اؤللم قالمارام
حیرانام  سندن  اؤتور  من  آیری  یارا  باخمارام



سنی سئودیم او قدر كی اؤلرم اؤل دئیه سن
ائدرم جانیمی تقدیم سن اگر ایستیه سن
گؤزلریوین باخیشی بو اوره گی پارچالاییر
سحرین یئلی سنین تللریوی خوش داراییر
نه گؤزلدی، نه قیامت ائلیری او قامتین
داها سندن اوزاق اولماق منه یار اولور چتین
من سنه عادت ائدیب سندن اوزاق گئدنمیرم
اولمایاندا كناریندا ، دانیشیب گولنمیرم
داریخیر اوره ك سنی بیر گون اگر گؤرنمییم
او گؤزل ساچلاریوی من داراییب هورنمییم
حیرانام قال منه سن ، سن سیز حیات یوخدی منه
قال كی اؤره نمیشم ای روح و روان داها سنه



گؤزومی یاشلی قویوب گئتدین اوزاقدان باخیسان
منی  انكار  ائله ییب  عشقیمیزی  سن  دانیسان
او سنیدین كی منی عشقه دچار ائیله میسن
ایندی  بیگانه  اولوب  اؤز  یاریوا ، یار  دئمیسن
ده گینن  غیر محبت  نه  دئمیشدیم  سنه من
كی گئدیب اؤز دالیوا باخمیاسان بیر داها سن
سن بیلیرسن كی گوناهسیز منی ترك ائیله میسن
سن یالان سویله دین عشقه ، سن یالانین اؤزوسن
یوخدو  منده  هئچ  گناه  اما  بونی  اینانمادین
سن بو حیران عاشیقین كؤنلونو هئچ آلانمادین


شاعره خانم حیران


اوزولوب یاردان الیم دونیا قارانلیقدی منه
دوتولوب نفس یولی اود وورولوبدی خرمنه
آلدیلار یاریمی الدن سینه می اوخلادیلار
بو پریشان حالیما هامّی اوره ك داغلادیلار
دویمامیشدیم من او یاردان ولی یار آتدی منی
دوتدی اؤزگه الینی گؤر او كیمه ساتدی منی
دوزدی یوخدی اما من اونون یادینان یاشیرام
یاریمین یوخلوقونو وارلوقونا اوخشا دیرام
دیییرم كی بو اودی گؤزلریمه جیلوه لنیر
بو خیالینلا سنین حیرانیوا اود النیر



منبع مفاخر آذربایجان


لینک پستهای مشاهیر آذربایجان




دسته بندی : آذربایجان , * مشاهیر آذربایجان ,
برچسب ها : شعر ترکی , شاعر آذربایجان , مشاهیر آذربایجانی , ادبیات ترکی , خانم حیران , خورشید خانم ,


نویسنده : تبریز قارتال پنجشنبه 2 آذر 1396, 11:57 ب.ظ

من ائولسم باخ بو اوراقه
تحسرله منی یاد ائت
توپور چرخ جفاكاره
معذّب روحومی شادائت


شاعر آذربایجان


بسله نیر قلبیمده سونسوز حورمت، آذربایجانا
ایسته رم دونیاده من حوریت آذربایجانا
سانمایین اوز یوردومون اسرارینا بیگانه یم
من اونون سودای عشقیندن بوجور دیوانه یم
شمعه بنزر، دوره سینده فیرلانان پروانه یم
قویمارام اصلا قویولسون منت آذربایجانا
شاعیرم بیر بولبولم من، آشیانه مدیر وطن
سئیرگاهیم دیر افقلر، خوابگاهیم دیر چمن
چولده بیتمیش لاله لر، داغلاردا آچمیش یاسمن
هر بیری وئرمیش یئنه بیر زینت آذربایجانا
بیر گوزلدیر سئودیگیم كی، حسنونون حیرانیام
من اونا تعریف یازان شاعیرلرین قوربانییام
بیلمیرم صوفی پرستم، عارفم، روحانییام
قائلم معناده من، بیر قیمت آذربایجانا
من خیانت ائتمه دیم مرحوم اولان اجدادیما
ارث تك وئردیم بو یوردو، قهرمان اولادیما
حفظ ائدیب بو اولكه نی، باش اگمه سین جلادیما
اونلارین آوازی وئرسین، شهرت آذربایجانا
پایدار اولسون گوروم اودلو آلاولار تورپاغی
دالغالانسین شانلی بورجوندا عدالت بایراغی
قصردن خوشدور منه هر داخماسی، هر چارداغی
بسله نیر قلبیمده سونسوز حرمت آذربایجانا



محمد بی ریا شاعر ایرانی در آذربایجان بود. او در سال 1293 خورشیدی در تبریز به دنیا آمد و سالهای جوانی اش با مهاجرت به شهرهای مختلف ایران و اتحاد جماهیر شوروی و با اشتغال در برخی ادارات دولتی ایران سپری شد.
ورود ارتش شوروی به ایران و تصرف آذربایجان توسط ارتش سرخ , سرآغاز فعالیت های سازمانی محمد بی ریا بود. او در ابتدا تقریبا باهمه تشکیلات کارگری ایجاد شده در آذربایجان ارتباط بر قرار کرد , پس از مدتی با تشکیل «حزب توده ایران» به این حزب پیوست و در نهایت با تاسیس فرقه دموکرات آذربایجان به این فرقه ملحق شد.
پس از اعلام خودمختاری فرقه به سمت «وزیر معارف» منصوب شد. در واپسین روزهای فرقه دموکرات و در پی با فرار پیشه وری به رهبری فرقه انتخاب شد ولی این رهبری کمتر از 3 روز به طول انجامید.
در تمام سالهای فعالیت سیاسی اشعار زیادی سرود که تعداد زیادی از آنها در بسیاری از نشریات محلی و همسو با فعالیت های کمونیستی وی به چاپ رسید.
خروج بی ریا از ایران آغاز تحول اساسی در محمد بی ریا بود. تنها چند ماه پس از سکونت در باکو با مراجعه به کنسولگری ایران خواهان بازگشت به کشورش شد اما همین درخواست سبب شد تا دستگاه امنیتی شوروی او را دستگیر و به زندان محکوم کند.
تلاشهای وی برای بازگشت به ایران پس از سپری کردن دوره 10 ساله زندان بلافاصله آغاز شد و به علت همین تلاشها بارها بازداشت و تبعید و شکنجه شد. سرانجام با وقوع انقلاب اسلامی در ایران زمینه برای ورود به ایران فراهم گشت و وی پس از 33 سال دوری از وطن به خواسته دیرینه اش رسید و به ایران بازگشت. بی ریا پس از چند سال زندگی در ایران در تاریخ 1 اسفند 1363 در تبریز درگذشت.


محمد بی ریا

ای اؤلکه می ظلم ایله قویدون دهرده ویران
محکوم اولا بیلمز سنه بوندان سورا اینسان
اینسان ازلیندن یارانیب اشرف خیلقت
لاییق دئییل اصلا اونا زنجیر اسارت
قوی بیزده بیر اینسان تک اولاق ناییله آمال
گل ائتمه بیزیم حاققیمیزی قهر ایله پامال

گل ای عجل! عالمده بوگوندن منه یار اول
آرتیق داها قویما یانام اودلاردا سبب سیز
ای طالعیمین غونچاسی قوپ سنده یئتر سول!
مومکون دئییل هر آلچاغا دونیاده چوکم دیز
****
ای وارلیقیمین شمعی خموش اول، ابدی سون
جیسمیمده کی آتش ، قوی اومیدیم کیمی سؤنسون
دؤن سنده وجودیم!قاراداش پارچاسینا دؤن!
قوی مسلکیم، آمالیم، عقیدم کوله دؤنسون
***
یوخ…!یوخ…!من اولرسمده اگر مسلکیم اولمز
اود پارلایاجاق داییم اوفقلرده گونش تک
بیر نور حقیقت دی کی ،کورلار اونو گورمز
حقسیزلیگه هر نوقطه ده غالیب دیر او مسلک

     تولد و جوانی
 محمد باقرزاده نوحی , معروف به محمد بی ریا در سال 1293 در تبریز متولد شد. پدرش «حاجی غلام باقرزاده نوحی» نجار بود.
در هشت سالگی به همراه خانواده ابتدا به باکو و از آنجا به خراسان مهاجرت کردند و محمد تحصیلات ابتدایی خود را در آنجا آغاز نمود. اما به علت بیماری و ناسازگاری مزاج مادرش با آب و هوای آن دیار و به توصیه پزشکان , این مهاجرت دوام چندانی نداشت و خانواده بار دیگر به باکو بازگشت.
محمد در سال 1303 و در سن 10 سالگی تحصیلات خود در مدارس باکو را آغاز کرد. پس از سپری کردن دوره 7 ساله در مدرسه , وارد نفت ماکینالاری قورولوشو تئخنیکو موندا شد و همزمان به ادبیات و شاعری گرایش پیدا کرد و اشعاری سرود که تعدادی از آنها نیز در نشریه «دیوار» چاپ باکو منتشر گردید.
درگذشت ناگهانی عمو و مادر , خانواده او را تحت تاثیر قرار داد و تغییرات اساسی در زندگی شاعر جوان به وجود آورد و محمد به همراه پدر , برادر و دو خواهرش (محبوبه و حسنیه) در تاریخ 21 دی 1311 بار دیگر به ایران مهاجرت کردند. از سال  1313 تا سال 1317 در استخدام اداره بلدیه شهر تبریز بود و در این مدت در باغ ملی تبریز آواز می خواند و تنبک می زد و  مسئول تعدادی از گردونه ها و چرخ و فلک ها بود.
در سال 1317 خدمت سربازی اش را در لشگر تبریز سپری کرد و به استخدام اداره راه آهن تبریز در آمد و تا ورود قوای متفقین به ایران و اشغال تبریز توسط ارتش شوروی (در شهریور ۱۳۲۰) این كار را ادامه داد.


 ویدیویی از بی ریا در قدیم تبریز
[http://www.aparat.com/v/o8rJO]


قم(غم) چکمه عموغلو هله بو میللت آییلماز
آج لوت قالا داییم،چکه مین ذلت آییلماز
مشروطه اوچون تؤکدوله بو شهریده قانلار
قانون- ائ اساسی دییه جان وئردی جاوانلار
آخیردا یئنه حؤکموران اولدو بیزه خانلار
کئچدی باشینا توربا داحی اوممت آییلماز
قم چکمه عموغلو هله بو میللت آییلماز
هر عصریده توش اولدو بلایه بلایه یازیغ ایران
اولموشدو سیپر جؤوو-او-جفایه یازیغ ایران
سون گونده اسیر اولدو ریزایه یازیغ ایران
چکدی نقدر رنج-او-سیتم مئحنت آییلماز
قم چکمه عموغلو هله بو میللت آییلماز
ایرانلی اسیردیر اونو قول خاق ائدیب الله
حاقین طلب ائتسه اولاجاغ عرضیده گومراه
لازیم دئییل ایرانلی هر ایشدن اولا آگاه
جوخ برک یاتیب اولسا نقدر صحبت آییلماز
قم چکمه عموغلو هله بو میللت آییلماز
عصرافیل ایر سووری چیخیب ارشیده چالسا
هئچ دورمایاجاغدیر نقدر بو دالی قالسا
گر مخلوقون احوالینی مندن خبر آلسا
هر کس دییرم دورما چاتیب فورصت آتیلماز
قم چکمه عموغلو هله بو میللت آییلماز
ایرانلی گرک اولماسین آفاقیده آزاد
قان آغلاییب ائتسین گرک او ناله- وو- فریاد
همسایهلری ائتسه ایر لوطفیله ایمداد
دوشمز باشا ائتمز ابه دن هیممت آییلماز
قم چکمه عموغلو هله بو میللت آییلماز
بئش یورقانین آلتیندا بو تمبل نئجه یاتمیش!
چیخمیر نفهسی فیس- فیسئ دیر قان تره باتمیش
توپ گوله لری عالم-ای ایمکانی اویاتمیش
واه…واه! اونو قویماز دورا بو قیفلت آییماز
قم چکمه عموغلو هله بو میللت آییلماز
بیر گون گلجک من گؤرورم دیک دوراجاقسان
اطرافه باخیب باشه جوتللی ووراجاقسان
هر یئرده گئدیب بوینونو موتلق بوراجاقسان
وئر اوندا رییاسیز سؤزومه قییمت آییلماز
غم چکمه عموغلو هله بو میللت آییلماز


       فعالیت های سیاسی
در پی اشغال آذربایجان توسط ارتش شوروی , گروه ها و تشکلهای سیاسی یکی پس از دیگری با گرایشات کمونیستی اعلام موجودیت کردند که از جمله آنها می توان به جمعیت آذربایجان (آذربایجان جمعیتی) و اتحادیه زحمتكشان آذربایجان (آذربایجان زحمتكشلری تشكیلاتی) اشاره کرد. همزمان در مهر 1320 در تهران حزب توده ایران اعلام موجودیت کرد و 7 ماه بعد در فروردین 1321 شعبه محلی این حزب در تبریز با نام «کمیته ایالتی آذربایجان» آغاز به کار نمود و محمد بی ریا و بسیاری دیگر از نقش آفرینان در قائله فرقه دموکرات به آن پیوستند.
در آن دوران بی ریا به خانه فرهنگ شوروی در تبریز بسیار نزدیک شد و با بسیاری از نظامیان و ماموران اطلاعاتی روسیه ارتباط برقرار کرد و مورد اعتماد و اقبال آنان قرار گرفت.
محمد بی ریا در سال 1322 نشریه «ادبیات صحیفه سی» (صفحه ادبیات) را منتشر نمود. این نشریه در دو صفحه (یک برگ) به آدرس «خیابان تربیت , کانون ضد فاشیستی» و تا پایان کار فرقه در سال 1325 منتشر می شد و محتوای آن بیشتر نقد نظام سرمایه داره و مبارزه با آلمان نازی و تبلیغ کمونیسم بود. از این نشریه تنها شماره 15 آن باقی مانده که امروز در کتابخانه ملی تبریز نگهداری میشود.


شاگرد:
ایسته ییرسن کی،معلّم،بیز اورک دن باریشاق
آغزیمیــزدا دیلیمیــز وار،قوی او دیلــده دانیشاق
مــدنیّت بورومـــوش علـــم ایلـــه دونیـــا اوزونــو
داها تنبل لییی آت گل گئجه_ گوندوز چالیشاق
معلّم
اشـتباه ائیلمــه یین وار هر ایشین قاعـده سی
او شیرین یئرلــی دیلـین مرکزه یوخ فایـده سی
امر ائدیبلر کی،سوخام آغزیوا جبـره ن بو دیلـی
دونیادا فارس دیلیدیر جوملـه دیلین والیده سی
شاگرد
آی معلّـــم اونـــو اؤیــــرنمه یه یــــوخ طـــاقتیمیز
آنا دیلـــده دانیشیب گولــمک اولـوب عـــادتیمیز
چـوخ بؤیوکـدور او غریب دیل جیراجاق آغزیمیزی
بیـــز تصــــوّر ائله دیکــــجه دییشـــیر حـــالتیمیز
معلّم
سیز اوشاق سیز نه بیلیرسیز ای اوغول یاخشی_یامان
خوراساندا بو دیله حرمــت ائـــدیر پیر و جــــوان
اونلارین خاطیرینــه سیزده گـــرک اؤیــرنــه سیز
سؤزومو رد ائله سـیز دولـت ائدر باشقا گومــان
شاگرد
آی معلّــم بیــر اوتـان،ری لــی،گیلانی دئییلیک
ائلیمیــز یوردومــــوز آیـــری گـــاوالانلی دئییلیک
آزریســـتاندی بیــــزیم ملّتیمیـــز تاریخـــه بـــاخ
معده دن سؤیله میریک فیکری دومانلی دئیلیک
معلّم
منــه تــاریخ اوخومــاق اینــدی یاراشـماز بیلیرم
دوزو لاپ زور_زوراکـی حــاققیزی اینکــار ائــدیرم
دیلیزی ترک ائله ییب ایندی گرک فارسلاشاسیز
آدی زی تـــــــاریخین اوّل واراقینــــدان ســـیلیرم



محمد بی ریا در سال 1324 همزمان با اعلام موجودیت فرقه دموکرات آذربایجان به فرقه پیوست و کمی بعد با اعلام خودمختاری فرقه دموکرات به پیشنهاد میرزا ابراهیم اف ,که با او در خانه فرهنگ شوروی آشنا شده بود, به عنوان وزیر فرهنگ فرقه دموکرات آذربایجان منصوب شد و همزمان با تاسیس «اتحادیه کارگران آذربایجان» به ریاست آن تشکیلات انتخاب شد. این سالها اوج قدرت و اعتبار محمد بی ریا بود و اشعارش در نشریه «وطن یولوندا» (نشریه تبلیغاتی ارتش سرخ اتحاد جماهیر شوروی) و همچنین روزنامه «آذربایجان» (ارگان فرقه دموکرات آذربایجان) و نشریات «رهبر» , «ظفر» , «دماوند» , «خاور نو» و بسیاری دیگر از نشریات محلی منتشر شد , کتاب های شعر او به چاپ رسید و تعدادی از آنها نیز به زبان روسی ترجمه شد و در شوروی منتشر گردید. محمد بی ریا در سال 1324 و به دعوت سندیکاهای کارگری سرخ به کنفرانسی در پاریس دعوت شد. اودراین کنفرانس ضمن بر شمردن مشکلات کارگران ایرانی و بیان مشکلات آنان , خواستارهمبستگی با کارگران سرتاسر ایران شد.
پس از خروج ارتش شوروی از آذربایجان و به نتیجه نرسیدن مذاکرات دولت با رهبران فرقه دموکرات , و در پی حرکت ارتش به سمت تبریز , سید جعفر پیشه وری در تاریخ 19 آذر 1325 و قبل از خروج از تبریز رهبری فرقه را به محمد بی ریا تحویل می دهد و او تا 21 آذر در مقام رهبر فرقه دموکرات آذربایجان در تبریز باقی می ماند. در مدت کوتاه ریاست بی ریا در فرقه دموکرات و پیش از رسیدن ارتش شاهنشاهی به تبریز، هنگامی که در خیابان پهلوی از اتومبیل پیاده می شد که به ساختمان کمیته مرکزی فرقه برود، مورد هجوم مردم تبریز قرار گرفت و به بیمارستان شوروی که در همان نزدیکی بود گریخت و از همان جا به کمک روس ها به صورت پنهانی از ایران خارج شده و به دیگر سران فرقه دموکرات در باکو پیوست.

 
شاعر بی ریا

تك بیر سنه اوره ك دولوسو باغلاییب امید
دائم الین له حس ائله ییردیم نجاتیمی
آزادلیقین یولوندا سنی ائتدیلر شهید
بی رحملر زهرله دیلرشن حیاتیمی
قلبیم اینانمیرام دوزه بو سون مصیبته
باعث لرین دوچار اولا نفرین ولعنته!

هر زحمته تحمل ائده ن, بی نوا آنان
مین ذوق آلیردی نازینی چكدیكده صبح وشام
ایندی روادیر ای گوزومون نورو, ناگهان
من اوز بویوم برابری اوغلومدان آیریلام؟
یوخ – یوخ! جهانی ترك ائله ییب ئولمك ایستره م
هجرینده قویمارام اوره گیم باغلاسین ورم

آلدی قراروصبریمی, دهشتلی ماتمین
اولدوم بلای فرقت وحسرتله روبرو
سنسیز نه حظی وار, داها معناسیز عالمین؟
چوخ گوردو بیر سنی منه بو چرخ كینه جو
حقیمده روزگار ائله دی ظولمونو تمام
یولداشلازین گرك آلا ظالمدن انتقام
 

       زندگی در شوروی
دوران تبعید در باکو , دوران تحول محمد بی ریا بود. محمد بی ریا که در زمان حکومت فرقه دموکرات از معدود سران ضد ایرانی فرقه به حساب میآمد , پس از خروج از ایران مانند بسیاری دیگر از همفکرانش خیلی زود تغییر عقیده داده و گرایش زیادی نسبت به ایران پیدا کرد و پس از پناهندگی به شوروی و سکونت در باکو , خیلی زود خواهان بازگشت به ایران شد. او که در دوره حکومت فرقه در تبریز به شدت بر علیه ایران سیاه نمایی می کرد و جهت پیشبرد اهداف فرقه سعی در تفرقه افکنی قومی میان ایرانیان داشت و حتی علنا به تخریب زبان فارسی می پرداخت , در شوروی عقایدش عوض شد و علاقه زیادی به ایران پیدا کرد و تلاش های زیادی برای بازگشت به کشورش انجام داد که هر بار پاسخ او را با دستگیری و شکنجه و تبعید دادند.


در سال 1326(1947میلادی) ابتدا او را به 9 سال حبس محکوم کردند. خودش در این مورد می گوید :
«مرا به سه اتهام گناهكار كردند و نه سال برایم زندان بریدند. یكی این كه در اوایل سال 1942 در باكو بدون اجازه پلیس تقاضای صدور گذرنامه كرده ام ؛ دیگر اینكه درسال 1946 در تبریز با كنسول آمریكا ملاقات و گفت و گو كرده بودم ؛ سوم این كه در سال 1947 بدون اجازه پلیس برای بازگشت به ایران در مسكو با سفارت ایران تماس گرفته ام. در هر سه مورد به آنها توضیح دادم كه من تبعه ایران هستم و چنین حقی را داشته ام و گزارش ملاقات با كنسول امریكا را به پیشه وری دادم پس می خواستید به چه كسی بدهم؟ شما حق ندارید به هیچ موردی مرا بازخواست كنید.»


بیز دونیانین قورخو بیلمز بیر قهرمان ائلی ییک
آلاولاردان یارانیلمیش آذربایجان ائلی ییک

یوردوموزو یاشاداجاق آدیمیزلا ، سانیمیز
هندوستانین داغلارینان محکم دیر ایمانیمیز
تاریخلرین زینتی دیر شوهره تیمیز شانیمیز
بونا شاهید بدن ده کی ایلیگیمیز، قانیمیز

بیز دونیانین قورخو بیلمز بیر قهرمان ائلی ییک
آلاولاردان یارانیلمیش آذربایجان ائلی ییک

بیز بیر ائلیک بیلسین هامی آندیمیزدیر،سوزوموز
خایینلره مرحمتله باخا بیلمز گوزوموز
خلقیمیزی حیفظ ائتمیشیک ایللر بویو ، اوزوموز
تیکیلمه میش یئره بیزیم آلنی آچیق اوزوموز
بیز دونیانین قورخو بیلمز بیر قهرمان ائلی ییک
آلاولاردان یارانیلمیش آذربایجان ائلی ییک

بیر یولوموز واردی اودا،حوریتین یولودور
باشدان-باشا اورگیمیز صداقتله دولودور
آذربایجان ائلی،حقیقتین بوکولمه ین قولودور
بیز دونیانین قورخو بیلمز بیر قهرمان ائلی ییک
آلاولاردان یارانیلمیش آذربایجان ائلی ییک

سود وئریبدیر بیزه آنا ،ایشیغیندا اولکه لرین
بسلنمیشیک قوجاغیندا آل گونشلی سحرین
هر یئرینی بوروموشوک قافلانکنی نین-خزرین
آلیر بیزدن بوتون ائللر سوراغینی ظفرین
بیز دونیانین قورخو بیلمز بیر قهرمان ائلی ییک
آلاولاردان یارانیلمیش آذربایجان ائلی ییک



در سالهای پایانی محکومیت , در تاریخ 14 فروردین 1333 (3 آپریل 1954) محمد بی ریا طی نامه ای به مالنکوف (نخست وزیر شوروی) ضمن بیان مختصری از زندگی شخصی به شرح فعالیت های سیاسی خود پرداخته و در آن به برخی حقایق پشت پرده فرقه دموکرات آذربایجان و مرگ پیشه وری اشاره نموده است. این نامه از اسناد مهم مرتبط به فرقه دموکرات آذربایجان به حساب می آید.
پس از سپری شدن دوران محکومیت و آزادی از زندان بلافاصله تلاشهای خود برای بازگشت به ایران را از سر گرفت و به انتقاد از شرایط شوروی پرداخت و در سال 1335 مسجد نشین شد. یک سال پس از آزادی در سال 1336 بار دیگر او را به پای میز محاکمه کشاندند و اینبار او را به 10 سال حبس محکوم و به زندان مولداوی منقل کردند.
محمد بی ریا اینبار پلیس را تحقیر کرد و برای بار سوم در دادگاه به جرم توهین به پلیس به دو سال زندان محکوم شد. پس از گذراندن سالها زندان و تبعید و شکنجه به باكو آمد اما این بار به او خانه ندادند و حقوق بازنشستگی اش را هم قطع كرده بودند. افراد خیرخواه به او کمک می كردند تا از گرسنگی نمیرد.

 
بی ریا


اوغلان بو نه سس دیر؟

اوغلان! قاپینی باغلا، نه هایدیر بو، نه سس دیر؟
گئت سویله اوتانسین بو جماعت داها بسدیر!

((قافلانتی)) نی كئچدی یئنه مشروطه صداسی
باشلاندی بو تبریزلیلرین كوهنه اداسی
ییرتیلدی عجب مستبدین قانلی رداسی
مین لرله رعیت بو یولون اولدو فداسی

كور گوزلری گوردو، سونی بیهوده، عبث دیر
اوغلان! قاپینی باغلا، نه هایدیر بو، نه سس دیر؟

البت كئچه جكدیر الیمه بیر كره فرصت
اوندا وئره رم منده، بو مخلوقه اذیت
بیر- بیر گئده جك حبسه، بو اعضای جمعیت
پولدور منه هر شئی، نه یه لازیمدی حمیت

باش توتموری حیله م- كلكیم، ایل اوزو نس دیر!
اوغلان! قاپینی باغلا، نه هایدیر بو، نه سس دیر؟

بوش- بوش دانیشیب، یورسا اوزون ملت نادان
آغلار قالاجاق، اولمیاجاق ارضده خندان
دونیاده گرك اولمیا بیر صاحب وجدان
ترتیب اولونوبدیر اولارین جرمینه زندان

ظاهیرده آدی اولكه دی، باطینده قفس دیر
اوغلان! قاپینی باغلا، نه هایدیر بو، نه سس دیر؟

سن ائیله خیال ائیله مه منده دالی قاللام
آخیر اولارین كوتله سینه، زلزله ساللام
عزرائیل اولوب، قدرتیله جانلارین آللام
بیر- بیر توتارام باشلارینا قدداره چاللام

باخ دوره نه، ماموردی، نگهبان دیر، عسس دیر
اوغلان! قاپینی باغلا، نه هایدیر بو، نه سس دیر؟

بو خاكده، حكم ائیله یه جك دائم اسارت
بیر گون ائله رم ائولریزی ظلمله غارت
وار منده قوشون، قهر و غضب، كین و مهارت
ائتمیشدی اگر بعضی لری خیلی جسارت

اولكوتدوم، اولار سسلرینی گور نئجه كسدی؟
اوغلان! قاپینی باغلا، نه هایدیر بو، نه سس دیر؟

ارثآ یئتیشیبدیر منه، بو دولت و ملت
حاكمدی بوتون میللته، هر نقطه ده دولت
تقسیم اولوناندا یئتیشیبدیر سیزه ذلت
رد ائیله مه گوزدن نه دی مقصد، نه دیر علت؟

عالمده ضرر ائیله دی، هر كس كی تلسدی
اوغلان! قاپینی باغلا، نه هایدیر بو، نه سس دیر؟
 


       بازگشت به ایران و پایان زندگی
محمد بی ریا پس از حدود 33 سال تحمل زندان و تبعید و شکنجه و آوارگی در اتحاد جماهیر شوروی با پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1358 به ایران بازگشت. وی که در زمان قدرت فرقه در تبریز در محافل عمومی همیشه توسط دو سرباز روس اسکورت می شد با گمنامی و با حالی پریشان بار دیگر به تبریز بازگشت اما اینبار هیچ کس حتی پیر مردهای شهر نیز او را به یاد نمیاوردند و حتی از جانب خانواده نیز ترد شده بود. سالهای پایانی عمر او در بازگشت به ایران با تنهایی و بی کسی گذشت و بیشتر مشغول پرسه زدن در کوچه های شهر بود و با کمک برخی مردم گذران زندگی می کرد.
محمد بی ریا در تاریخ 1 اسفند 1363 (در سن 70 سالگی) درگذشت و در گورستان وادی رحمت تبریز به خاک سپرده شد.


اشعار بی ریا



 (۱)اربابلارین دیلیندن کارگرلره خیطاب

آی کیشی دال با دال وورور قلبیمه یارا کارگر
دینجه‌لی، چورلادیب منی، سوخسا مزاره کارگر

ایندی قدیمکیلر کیمی‌سؤزلریمه اینانماییر
دیک اوزومه دورور هله، ذره قدر اوتانماییر
خاصیتی اولوب عوض، بئینی دؤنوبدو قانماییر
اؤز جیزیغیندان آتلاییب، چیخدی کنارا کارگر
دینجه‌لی، چورلادیب منی، سوخسا مزاره کارگر

یومروغونو دویونله‌ییب، قاشلارینی چاتیر منه
حیزبده عوضو اولوب گئده، گونده فاسون ساتیر منه
ایسته‌ییرم میریلدایام، فوری تپیک آتیر منه
چیخمایاسان گؤروم سنی بیرده باهارا کارگر
دینجه‌لی، چورلادیب منی، سوخسا مزاره کارگر

دوغروسو من زمانه‌ده انگله دوشموشم عجب
هئچ گؤرونوبدو کارگر حقینی ائیله‌سین طلب؟
یوخ هونریم کی، سالدیرام، بونلاری حبسه بی‌سبب
غوصه‌دن ائتمیشم داها بؤرکومو پارا کارگر
دینجه‌لی، چورلادیب منی، سوخسا مزاره کارگر

آی بالا، کارگر ندیر، دوکتور ایله داوا ندیر؟
درس اوخوماق، ساواد ندیر؟ علمیله تئخنیکا ندیر؟
کور اولا کارگر گرک، بیلمه‌یه کی، ضییا ندیر!
سن هله گئت چؤرک قازان، شامو- ناهارا کارگر
دینجه‌لی، چورلادیب منی، سوخسا مزاره کارگر

کارگرین نه حقی وار مونکیر اولا ریاسته؟
یا، بیله ایقتیصاد ندیر، ال آپارا سیاسته!
سئچگیده ایشتیراک ائدیر، گل قولاق آس حکایته
سن نه اود اولموسام مگر؟ ائی اوزو قارا کارگر؟
دینجه‌لی، چورلادیب منی، سوخسا مزاره کارگر

چیخدی الیمدن ائی فلک، شانیله شؤهرتیم منیم
گئتدی همیشه‌لیک بوتون، فخرله عزتیم منیم
یوخدو ازلکیلر کیمی، ایندیلیک حؤرمتین منیم
آز قالیر ائتسین ایشلری ایندی ایداره کارگر
دینجه‌لی، چورلادیب منی، سوخسا مزاره کارگر
تبریز ۱۳۲۲

(۲)گؤز آچ آی کارگر!

گؤز آچ آی کارگر بسدیر، آییل بو خابی غفلتدن
جاهاندا مرحمت اومما، بو قانوندان، بو دؤولتدن
سارالدین، گول کیمی‌سولدون، ازیلدین، پایمال اولدون
بوکولدو قامتین غمدن، قوجالدین درد و محنتدن
همیشه گؤزلرین گیریان، سویوقدا آج، سوسوز، عوریان
داش اولسا دیلله‌نر اینسان، گلر جانا بو ذیلتدن
الین بوش، ائوده ائولادین – عیالین هر شئیه حسرت
سنی دیندیرسه‌لر دینمه، قیزار شرم خجالتدن
دگیلسن کیمسه‌دن اسکیک، دئمک اولماز بونا دیریلیک
سنی آزاد ائدر «بیرلیک» بو زنجیر و اسارتدن
قولوندا قودرتین واردیر، اورکده جوراتین واردیر
سنین اؤز حؤرمتین واردیر، ال اوز ارباب ظولمتدن
سنین سایه‌نده ظالیملر، توتوب کاشانه‌ده مسکن
آلیر اؤز کامینی هر گون ملک منظر بیر آفتدن
آماندیر فؤوت اولور فورصت، چالیش اول حقیوه صاحیب
خیانتکاره توت دیوان، قصاص آل بی‌مورووتدن




لینک مجموعه پستهای مشاهیر و بزرگان آذربایجان




دسته بندی : آذربایجان , * مشاهیر آذربایجان ,
برچسب ها : بی ریا , شاعر آذربایجان , ادبیات ترکی ,



» درباره تبریز و آذربایجان و اخبار About and News ( جمعه 16 اسفند 1398 )
» ویروس کرونا تهدیدی در ایران ( جمعه 9 اسفند 1398 )
» نقاش و نگارگر استاد علی اصغر پتگر ( جمعه 25 بهمن 1398 )
» زینب پاشا بانوی رابین هود ایران ( جمعه 18 بهمن 1398 )
» خانه زیبا که به هتل بوتیک در تبریز تبدیل می‌شود ( یکشنبه 6 بهمن 1398 )
» بنیس شبستر ، روستای دانشگاهی بدون بیکار و بی سواد ( چهارشنبه 25 دی 1398 )
» برف زمستانی 1398 تبریز ( جمعه 20 دی 1398 )
» اردبیل؛ سرزمین چشمه‌های بهشتی آذربایجان ( یکشنبه 15 دی 1398 )
» مشکلات صنعت کفش چرم دستدوز تبریز ( پنجشنبه 5 دی 1398 )
» شب خاطره ها چیلله گئجه‌سی ( شنبه 30 آذر 1398 )
» خلیل بحران طنز پرداز ( چهارشنبه 20 آذر 1398 )
» شهر شکی جمهوری آذربایجان ( یکشنبه 10 آذر 1398 )
» پاکبان و جدال با فاضلاب برای یک لقمه نان حلال ( دوشنبه 4 آذر 1398 )
» دوربین تبریز لینک 80 ( گردشی در اطراف بیلانکوه ) ( جمعه 24 آبان 1398 )
» پارک باغ‌شهر تبریز ( دوشنبه 13 آبان 1398 )
» مسجد حسن پاشا در انتظار احیا ( جمعه 3 آبان 1398 )
» شهر گمشده اوجان آذربایجان در راه احیا ( جمعه 26 مهر 1398 )
» عشایر شاهسون آذربایجان از اصالت تا زندگی شیرین ( سه شنبه 16 مهر 1398 )
» مصاحبه مینا خلیل‌ زاده فتحی برنده جایزه هوانوردی آمریکا ( چهارشنبه 10 مهر 1398 )
» چهار پروژه و نابودی چهار اثر تاریخی تبریز ( جمعه 5 مهر 1398 )
» زووفان حیوانات تبریز ( دوشنبه 25 شهریور 1398 )
» تصاویر محمدحسن‌میرزا قاجار در دارالحکومه تبریز ( پنجشنبه 21 شهریور 1398 )
» دلیرمردی که سوختن ارسباران را برنتابید ( دوشنبه 11 شهریور 1398 )
» حوادث اشغال تبریز توسط ارتش سرخ در شهریور ۱۳۲۰ ( دوشنبه 4 شهریور 1398 )
» شهروند لینک آذربایجانی 78 ( مهری نژاد ) ( سه شنبه 29 مرداد 1398 )
» سرگذشت دراماتیک امپراتوران مدرسه‌سازی مردانی آذر ( شنبه 19 مرداد 1398 )
» ضرورت احیا هتل قدیمی گراند و محله پاساژ تبریز ( جمعه 11 مرداد 1398 )
» ساعت به وقت گدایی در شهر بدون گدا تبریز ( دوشنبه 31 تیر 1398 )
» شهروند لینک آذربایجانی 77 ( آراز نویدی ) ( جمعه 21 تیر 1398 )
» چهارمین جشنواره خلاقیت و نوآوری تبریز ( پنجشنبه 13 تیر 1398 )
موضوعات

لینکستان

» سازمان گردشگری شهرداری تبریز Tourism Development Organization of Tabriz Municipality
» گردشگری آذربایجان شرقی - تبریز توریست
» آپارات کارتونهای آذربایجانی
» وبلاگ کلیبر سیتی (پریسا)
» وبسایت تبریز دانلود (هادی)
» آنایوردوم خطبه سرا
» آذربایجان و پیرامون (عبدالحسین)
» وبلاگ بایرام (بیانی)
» وبلاگ جانیم آزربایجان(elçi bəy)
» وبلاگ مازگامت
» یئنی قاپی
» سایت ادبیات ترکی ایشیق
» شهرمن تبریز (یاشار)
» وبلاگ باخیش(شادی)
» وبلاگ سهند ما (محسن)
» خاطیره لر دوراغی (حسین واحدی)
» صنم در اوج (سجاد)
» وبلاگ اشعار ترکی آذری و فارسی
» یوردوم ملکان
» وبلاگ تبریز شهر اولین ها (سعید)
» سهند توپراقی(جواد نجات)
» املاک قربانی (اسپیران)
» وبلاگ ینگی اسپیران (محمد)
» آنــــا یــوردوم تــبریــز(عبدا.. رضوی)
» وبلاگ کشاورزی آمقانی اسکو(شوکتی)
» وبلاگ گوگان
» ....................................
» وبلاگ اخبار اردبیل (فرزاد)
» وبلاگ شهریمیز اورمو
» دئیه لر(دیگاله)-اورمیه
» وبلاگ مشگین شهر (میلاد)
» وبلاگ چشمه های بهشتی آرتاویل
» پروژه های عمرانی ایران
» وبسایت مشهد امروز (اشکان)
» مشهد شهر بهشت (امیرحسین)
» وبلاگ شهر خرم آباد
» وبلاگ هورامان
» وبلاگ برازجان (بوشهر)
» وبلاگ آموزش رانندگی
» هواشناسی ایرما
» ......................................
» وبلاگ گالری تراکتور
» وبسایت گسترش فولاد تبریز
» وبسایت باشگاه ماشین سازی تبریز
» وبسایت رسمی باشگاه تراکتورسازی
» لینک پیش فرض دوم
» لینک پیش فرض اول
» لیست لینک ها

آمار بازدید


کل بازدید ها :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل مطالب :
آخرین بروز رسانی :

تبریز دیجی لینکلر

تلگرام تبریز ویکی لینکلر

 اینستاگرام تبریز ویکی لینکلر

 آپارات شبکه سهند

آپارات سهند موزیک

آپارات سهند کارتون

آشپزی آذربایجان

تبریز 2018

فیسبوک

لنزور

آذربایجان نیوز

توریسم و گردشگری

سوغات و صنایع دستی

هواشناسی آذربایجان

اصالت و رسوم آذربایجان

مشاهیر

اولین های تبریز

ترکی آذربایجانی

تاریخ باستان

درباره ما


مجموعه تبریز ویکی لینکلر
Tabriz WikiLinks
آغاز وبلاگ در آذر ماه 1391
*******************

وبلاگ تبریز ویکی لینکلر
Tabrizlinks.mihanblog.com

وبلاگ تبریز دیجی لینکلر
Tabrizdigilinks.mihanblog.com

اینستاگرام تبریز ویکی لینکلر
Instagram.com/tabrizlinks

فیس بوک تبریز ویکی لینکلر
Facebook.com/tabrizlinks

شبکه ویدیویی نماشا تبریز لینک
Namasha.com/tabrizlinks

آپارات ویدیویی شبکه سهند
Aparat.com/sahandtv

آپارات ویدیویی سهند موزیک
Aparat.com/sahandmusic

آپارات ویدیویی سهند کارتون
Aparat.com/sahandcartoon

آپارات ویدیویی آشپزی آذربایجان
Aparat.com/sahandchef

آپارات ویدیویی بازنشر تبریز 2018
Aparat.com/tabriz_2018

کانال یوتیوب ویدیویی
youtube.com/tabrizlinks

گالری لنزور تبریز ویکی لینکلر
Lenzor.com/tabrizlinks

تلگرام تبریز ویکی لینکلر
https://t.me/tabrizlinks
@tabrizlinks


ایجاد کننده وبلاگ : تبریز قارتال


    گوگل

    ویکی پدیا

    کتاب ترکی

    دیکشنری زبان ترکی

    دایره المعارف مجازی

    دریاچه ارومیه

    مستمندان تبریز

    استخدامی

    تبریز سرچ

    دیوار تبریز

    رقص آذری

    زنجان توریسم

    تبریز مدرن

    tripadvisor

    تراکتور لینک

    آمار و داده های تبریز

    نصرنیوز

    خبرگزاری شهریار

    آخار آذ

    آناج

    آذرقلم

    دورنا نیوز

    میراث فرهنگی آذربایجان

    صدا و سیمای مرکز استان آذربایجانشرقی

    استانداری آذربایجان شرقی


شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات