تبریز ویکی لینکلر - بزرگترین وبلاگ تبریز و آذربایجان

Təbriz və Azərbaycan üçün Blog İranda - Tabriz , Azerbaijan Region in Iran
نویسنده : تبریز قارتال جمعه 25 بهمن 1398, 08:30 ب.ظ

کمال الملک نقاش تبریز

استاد علی اصغر پتگر در سال ۱۲۹۲ شمسی (مطابق شناسنامه ۱۲۹۷) در تبریز به دنیا آمد.

پدرش مشهدی حسن کلاهدوز، به کلاهدوزی و پوستین دوزی اشتغال داشت و با خانواده خود یک کارگاه قالی بافی را نیز اداره می کرد. در همان مکان علی اصغر و برادر کوچک ترش جعفر، بتدریج با طرح و رنگ آشنا شدند و تمایل و توانایی بسیار در نقاشی از خود نشان دادند.

وی تحصیلات ابتدائی را در تبریز گذراند و به همراه برادرش تحت تعلیم استاد میرمصوّر ارژنگی، از نقاشان سرآمد تبریز و دانش آموخته نقاشان روسی و نقاشی واقع گرا، به آموختن نقاشی پرداخت.


پتگر


سپس در ۱۴-۱۳۱۳ همراه برادر خود – جعفر- و به سفارش و توصیه میرمصوّر، تبریز را به بهانه آموزش نقاشی و کسب علم از محضر استادان مدرسه صنایع مستظرفه، با کالسکه به قصد تهران ترک کرد.

مدرسه صنایع مستظرفه (هنرهای زیبای کنونی) آن زمان که هنوز دانشگاه در ایران تأسیس نشده بود، حکم دانشگاه را داشت و نقاشانی مانند علی محمد حیدریان- حسین خان شیخ و اسماعیل آشتیانی، از اساتید آن روزگار بودند.


حضور او در تهران مقارن با اوج نقاشی کمال‌الملکی و شاگردان اوست. آموزش دیدگان این مدرسه که در شهرهای دیگر به تأسیس مدرسه صنایع مستظرفه – از روی شکل مدرسه پایتخت – روی آوردند، از پی اندیشه کمال‌الملکی، رو به واقع گرایی و طبیعت نگاری آورد.

در حقیقت با نوعی نقاشی که بیش تر به معنابخشی و ارتباط همگانی نزدیک بود، عنوان نقاشان سبک کلاسیک «از نوع کمال الملکی» نام گرفتند؛ و این در شرایطی بود که با به پایان رسیدن قرن و شروع قرن جدید، هویت جهان سوم به دو شقه قبل (کلاسیک) و اکنون (نو – مترقی – جدید) تبدیل شده بود.


علی اصغر پتگر


در مدرسه نقاشی تبریز نیز میرمصوّر و دیگران تأکید داشتند که نقاشی به منزله تغییر چیزها یا از چهره انداختن چیزها نیست، بلکه مجازی کردن حقیقت بیرون از تابلو است، تا جایی که شخصیت درون تابلو- که غالباً نیز باید تهی‌دست و فقیر باشد- نفس کشیدنش به نظر آید و در حقیقت، اشیا آن چنان به جلوه گری درآیند که گویی قابل استفاده‌اند.

این نوع آموزه‌ها در نوجوانی، علی اصغر را خبره کپی‌کاری و به عینه کشیدن دنیای بیرون بر بوم کرد، آن چنان که در نخستین روزهای حضور در پایتخت توانست در نقاشخانه «جهان نما» مشغول به کار شود.

این نقاشخانه از اولین تابلوسازان سردر مغازه‌های لوکس تهران بود، و به واسطه رفیع حالتی نیز پرده‌های نمایش نامه‌های گراند هتل و چند محل نمایش دیگر را سفارش می‌گرفت.

علی اصغر علی رغم کار در نقاشخانه، به سرعت وارد جریانات هنر نقاشی در پایتخت می‌شود. حسین شیخ، که جوان‌ترین معلم مدرسه مستظرفه است، روزهایی از هفته را در کافه قنادی لاله زار با شاگردان و نقاشان جوان دیگر مجلس‌آرایی می‌کند.

با شناخت حسین شیخ، علی اصغر وارد هنرستان هنرهای مستظرفه می‌گردد و از همو -که عکاسی خبره و درجه یک نیز هست- عکاسی می‌آموزد.


زندگینامه پتگر

نقاش معروف

هنرمند تبریزی

ازدواج

پتگر نقاش


حضور پتگر با شاگردان دیگر در گروه گردی‌های حسین شیخ، از اتفاقات مهم هنر نقاشی در دهه دوم قرن جدید در تهران است. علی اصغر پس از گذران چندسال در مدرسه با کسب مدرک مراحل عالی آموزش، از آن جا فارغ‌التحصیل می‌شود.

او در عین حال که حرمت استادان را پاس می داشت، از نظام آموزشی و شیوه تدریس محافظه کارانه آن ها چندان خرسند نبود، لذا به محض دریافت مدرک لیسانس به اتفاق برادرش جعفر، اولین کلاس آزاد نقاشی در ایران را درخیابان نادری- کوچه نوبهار- در سال ۱۳۱۹ پایه‌گذاری کرد، که بعدها محل دیدار بسیاری از هنرمندان شد. از جمله:

اسماعیل آشتیانی، علی‌ اکبر صنعت زاده، حسین خان شیخ، صادق چوبک، منوچهر ویشکایی، وارطانیان، منوچهر شیبانی، جلیل ضیاپور، جعفر شریعتمداری (درویش)، صادق هدایت، نوشین، سیمین بهبهانی‌، سیمین دانشور، رهی‌ معیری، پروین اعتصامی، شین پرتو، شهریار، نیما، و بزرگ علوی شد.


به علت حضور او به عنوان معلم در هنرستان بانوان، دختران تهرانی به آموزشگاه آزاد او هجوم آوردند. کارگاه او را نیز اولین کلاس آزاد نقاشی بانوان در ایران می‌دانند؛ و با توجه به سال تأسیس (۱۳۱۹) او را باید از جمله اولین خدمت گزاران به فرهنگ بانوان در ایران جدید دانست.

فروغ فرخزاد، کلارا آبکار، شوکت شقاقی، بهجت صدر، منیژه مساعد، ژینوس هاشمی،‌ مهربانو زندشاهی و هنرمندان بسیار دیگری نیز در کلاس پتگر آموزش می‌دیدند.

کودکان مارالان تبریز

مارالان


۱۳۲۰-۲۵- تبریز، بازار صاحب الامر (رنگ و روغن ۱۸۰*۱۲۰)

تبریز قدیم


۱۳۲۲- خیابان سرچشمه (رنگ و روغن، ۱۱۰*۸۲)

یکی‌ از معروفترین آثار (ا- پتگر)، که با محله گازران و - بازار صاحب الامر ، ۳ اثریست که به روایتی مردم نگارانه قلمداد شده است.
در همان کارگاهی که اصغر و جعفر با هم در طبقه دوم خانه در سرچشمه اجاره کرده بودند و در زمانی‌ که اصغر در حال کار روی تابلوی سرچشمه بود،
جعفر در گوشه دیگری از اتاق پیرمردی را مدل کرده بودند و در حال ساخت تابلوی رفوگر بودند.

سرچشمه تبریز



۱۳۲۳- محله گازران – تبریز (رنگ و روغن، ۱۱۰*۸۲)

(ا- پتگر) پراکنده به مدت ۵ سال روی این تابلو کار کرده اند.
بین ۱۳۱۲-۱۴ تا ۱۳۱۸ که او در مدرسه صنایع مستظرفه تهران درس میخواند، هر سال تابستان همراه با جعفر برادرشان به تبریز و خانواده‌شان سر می‌زدند.
(تابلوی بازار صاحب الامر هم در طی‌ این سفر‌ها تحقیق و به تصویر کشیده شده است). ظاهراً (ا- پتگر) از حدود ۱۳۲۲-۲۳ دیگر به تبریز بازنگشتند، تا ۱۳۴۷
که با ایراندخت ستوده آخرین سفرشان به تبریز- و اولین سفر ایراندخت به آنجا- را انجام دادند.

گازران


در ۱۳۲۰، علی اصغر و جعفر نام فامیلی خود را از برادران اکبری به پتگر تغییر دادند و او تخلص (ا- پتگر) را برگزید. پیش تر در کلاس‌های تاریخ تمدن، «پتگر» این کلمه‌ فارسی پهلوی را از استادش کسروی شنیده بود، که به معنای تصویر و تصویرگر است.
در حقیقت کار حرفه‌ای او نیز از ابتدای دهه ۲۰ شروع شد. ا- پتگر از ۲۰-۱۳۱۹ تا ۱۳۲۴ آثاری با آبرنگ و رنگ روغن به شیوه کمال الملک و شاگردانش به وجود آورد.

در دهه ۲۰ نیز او را نقاشی کم‌کار می‌بینیم؛ (۵۸ تابلو درحال حاضر وجود دارد)، چون به موازات اداره نقاشخانه، سمت معلمی ‌در هنرستان بانوان را نیز دارد. این هنرستان، که پیش تر با نام «هنرستان نسوان» شناخته می‌شد، وابسته به مدرسه صنایع قدیمه بود و مهم‌ترین هنرمندان قرن جدید را از میان دختران تهرانی، به جامعه هنر شناساند.

سبک کار علی اصغر پتگر تا سال‌ها تحت تأثیر هنر کمال‌الملک و آشتیانی است. ولی درعین حال وی از نخستین کسانی بود که طرز قلم زدن شاگردان کمال الملک را رها کرد و به شیوه ای متفاوت با شیوه های گذشته روی آورد و از قلم های درشت تری استفاده کرد.

اصولا شیوه کارش بیش تر ریشه در تعلیمات میرمصورارژنگی داشت و از آن جا که میرمصور در روسیه تعلیمات هنری دیده بود، روش قلم زدن و رنگ آمیزی اش با مکتب شدیدا آکادمیک کمال‌الملک تفاوت‌های قابل توجهی‌ داشت.

بعدتر با تأکید جلیل ضیاءپور، به شناخت شاخه مهم‌تری از نقاشی کلاسیک دست می‌یابد و شیفته عالم رنگ در نزد رپین می‌شود.

رپین، که از نمایندگان برجسته نقاشی رئالیسم انتقادی روس است، تأثیری شدید بر پتگر می‌گذارد، آن چنان که تا سال‌های آخر عمر همچون رپین، رنگ‌های قهوه‌ای تیره استفاده می‌کرد و حتا همچون رپین، به دنبال نقاشی تک چهره (پرتره) از کسانی بود که همچون شخصیت‌های آثار داستایوفسکی، چهره‌هایی پر از درد و رنج و یأس داشتند.


کلاس نقاشی

استاد پتگر

هنر تبریز

نگارگر

نقاشی

جوانی پتگر

استاد علی اصغر پتگر در ایام هنرستان بانوان است که با دختر خلیل ستوده (مدیر مدرسه‌ آمریکایی‌ – ۱۳۱۲ – پدر منوچهر ستوده، محقق و ایران شناس) آشنا می‌شود، و در ۱۳۲۳ با ایراندخت ستوده ازدواج می‌کند. (دامادهای خلیل ستوده از عجیب‌ترین بستگان در آن زمان پایتخت به شمار می‌رفتند، چرا که دیرتر خواهر ایراندخت، با جلیل ضیاءپور، که دشمن مسلم نقاشی کمال‌الملکی شناخته می‌شد، ازدواج کرد.

زندگی در خانه ستوده و دیدارهای پی درپی و مجادلاتی که مابین این دو به وجود می‌آمد، علی رغم این که دلخوری‌ها و دعواهایی خانوادگی و ایدئولوژیک به وجود می‌آورد، هیچ گاه باعث نشد در ساختمان اندیشه تک روانه هر یک خللی به وجود آید).


نامی، نیما، میترا و مانی ، حاصل این ازدواج هستند. او، نامی و نیما را که هنرجویانی نوجوان بودند به دستیاری گرفت و تدریس و تعلیم نقاشی را به آنان آموخت. به حق پتگر، پرکارترین و پرشاگردترین مدرس زمان خود بود. بسیاری از اساتید نسل‌های بعدی، از شاگردان او هستند.

او در ۱۳۳۰ محل کلاس خود را (که در ۱۳۲۳ از خیابان نادری، کوچه نوبهار، به منوچهری منتقل شده بود) تغییر داد و مستقل از برادرش جعفر، در خیابان ولی‌ عصر، چهارراه جمهوری‌ (سه‌راه شاه، نبش کوچه سیمرغ‌ سابق) شروع به کار کرد.

در ابتدا به سبک کلاسیک گرایش داشت و همچون هر تازه‌ کاری در نقاشی به دقایق و ظرائف اثر می‌پرداخت و اصول آکادمیک و دانش اولیه طراحی و نقاشی را وفادارانه اجرا می‌کرد. البته در خلال این وفاداری به اصول، می‌توان به حضور خلاقانه و بدعت گذارانه او در کمپوزیسیون‌ها، نورها و تقسیمات صفحه و حسی که به کار می‌بخشید و آن را منحصر بفرد می‌کرد، اشاره کرد.


پتگر


پس از این به ناتورالیسم متمایل شد، ولی کارهای او از لحاظ سوژه، رئالیستی محسوب می‌شوند. سال‌های ۱۳۳۴ تا ۱۳۳۹ ــ بحبوحه ورود مکتب های جدید هنری به ایران ــ دوره طبع آزمایی های پتگر و آفرینش آثاری به سبک های امپرسیونیسم و اکسپرسیونیسم بود. آثاری که در آن زمان به نحو بارزی نوآوری به شمار می آمد، ولی پتگر به واقع گرایی بازگشت.

در آثار او شخصیت‌های اصلی‌، بیش تر مردم زحمت کش همچون کارگران، پیشه وران، دایه‌ها، پیش خدمتان و انسان‌های دوره‌گرد و بی‌‌خانمان هستند که از نظر هنرمند بار سنگین خدمات انسانی‌ و اجتماعی را به دوش می کشند و مظلومانه به حیات پر مشقت، ولی‌ پر از صفا و صمیمیت خود ادامه میدهند.

استاد علی اصغر پتگر هرگز حقارت و غبار فقر را در چهره‌ٔ آنان رقم نزد، بلکه همواره خرسندی و قناعت و سلامت و فقر توام با استغنای درونی آنان را در آثار خود تاکید می کرد و در این رابطه از رنگ آمیزی درخشان و شاداب و گرمای حیات بخش آفتاب تهران، برای رساندن منظور خود کمک می‌گرفت.

پتگر تا حدود زیادی از طوفان موج های نو و مدرن پرهیز می‌‌کرد. این پرهیز آگاهانه او از حرکت‌های مدرن، تا حدود زیادی ریشه در باورهای شخصی او نسبت به هنر و رسالت هنری او داشت و اساساً تکلیف دیگری، جز آنچه غرب به آن می‌اندیشید، برای هنر قائل بود.

در سال ۱۳۴۲ هشتاد اثر خود را که مربوط به دوره‌های متفاوت کار هنری اش بود، در آتلیهٔ خود به نمایش گذارد. این نمایش که هم زمان با دومین بینال ایران بود، در محافل فرهنگی‌ و ادبی‌ بحث برانگیز شد و باعث شد که تماشاگران و منتقدان آثار نقاشی، در قیاس بین آثار به نمایش گذاشته شده در بینال و آثار پتگر، مقالاتی نوشتند.


هنرمندی برادران پتگر

فرش تبریز

نقاشی استاد شهریار

آثار پتگر


در سال ۱۳۴۹ همسرش ایراندخت را از دست داد. دو فرزندش مهرزاد و شهرزاد، حاصل ازدواج دومش را در نیمه‌ دوم زندگی‌اش پرورید.

از سال ۱۳۵۵ کلاس‌هایش را که در چهار راه جمهوری بود، به نامی و نیما واگذار کرد و برخی از شاگردانش را در منزلش تعلیم داد. در این سال‌ها بیش تر به غزل سرائی پرداخت و کتاب اشعارش به نام «رنگین کمان» را در سال ۱۳۶۰ به چاپ رساند.

وی از سال ۱۳۶۷ از بیماری قلبی رنج می‌برد. در روز پنج‌شنبه ۱۷ اردیبهشت ۱۳۷۱ در سن ۷۹ سالگی آخرین کلاس نقاشی‌اش را به علت بیماری تعطیل کرد و در عصر همان روز به علت سکته‌ قلبی درگذشت.



» لینک مطالب مشاهیر آذربایجان (127)

» لینک مطالب میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان (233)




دسته بندی : تبریز , * مشاهیر آذربایجان , * میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان ,
برچسب ها : پتگر , نقاشی , نگارگری تبریز , تبریز قدیم , هنرمند تبریزی , مشاهیر آذربایجان ,


نویسنده : تبریز قارتال پنجشنبه 21 شهریور 1398, 12:51 ق.ظ
آخرین ولیعهد قاجار در قاب عکس در تبریز

تبریز یکی از طویل‌المدت‌ترین پایتخت‌های ایران بوده‌است؛ این شهر پایتخت سیاسی ایران در زمان اتابکان، خوارزمشاهیان، ایلخانان، چوپانیان، جلایریان، قراقویونلوها، آق‌قویونلوها، صفویان و ولیعهدنشین ایران در دورهٔ قاجاریان بوده‌است.اوج شکوفایی تبریز مربوط به دورهٔ ایلخانان است که در این زمان، پایتخت قلمرویی پهناور از نیل تا آسیای مرکزی بود. این شهر در سال ۱۵۰۰ میلادی و در زمان پایتختی صفویان به‌عنوان پنجمین شهر پرجمعیت جهان شناخته می‌شد و جمعیتش با استانبول –پایتخت امپراتوری عثمانی– برابری می‌کرد.

تبریز مجدداً در دورهٔ قاجار به شکوفایی رسید؛ به‌طوری‌که در این دوره به‌عنوان مهم‌ترین و پیشروترین شهر ایران شناخته می‌شد
و پس از قاجار پایان دوران پر فروغ تبریز بود و رفته رفته منطقه آذربایجان در ایران رو به افول در ابعاد مختلف سیاسی ، تجاری و اقتصادی و فرهنگی و صنعتی گذاشت، بطوریکه حالا پس از حدود 200 سال و در سال 1398  تبریز دیگر آن شهر تاثیرگذار در عرصه های مختلف ایران نیست!



برای دیدن تصاویر در کیفیت و اندازه بزرگ ، روی تصاویر کلیک کنید


شمس العماره یا کاخ عالی قاپو تبریز
مراسم جشن عروسی محمدعلی میرزا ولیعهد در عمارت عالی قاپوی تبریز (استانداری کنونی)
عالی قاپو




احمدشاه قاجار به دلیل آنکه به گاهِ احراز سلطنت فرزندی نداشت، برادرش محمدحسن‌میرزا ولایتعهدی وی را بر عهده گرفت. شاه پس از چندی برادر و ولیعهد خود را به حکومت تبریز گماشت. تصاویری که در پی می‌آید مربوط به همان دوره است. به شهادت اسناد و خاطرات، ولیعهد به عکاسی از برنامه روزانه خویش بس علاقه نشان می‌داد و از آنها عکس‌های فراوانی تهیه می‌کرد. گفتنی است محمدحسن‌میرزا پس از مرگ برادرش احمدشاه قاجار در خارج از کشور، اعلام پادشاهی کرد.



مراسم سلام در حضور محمدحسن‌میرزا قاجار در دوره ولایتعهدی در دارالحکومه تبریز
حکومت

تبریز قدیم

باغ تبریز

ولیعهد

قجر

ایران قدیم

قاجاریه

شاه قاجار

تبریز قدیم

مراسم تشریفات تبریز



پس از رسیدن احمدشاه به سن قانونی و تاجگذاری، وی طی فرمانی محمدحسن میرزا را طبق سنت به فرمانروایی آذربایجان تعیین کرد اما وقوع جنگ جهانی اول و اشغال آذربایجان توسط نیروهای عثمانی و روسیه، مسافرت و اقامت ولیعهد در آذربایجان را به تأخیر انداخت. 

وی سرانجام در سال 1333.ق با توجه به حضور نیروهای روس در آذربایجان عازم تبریز شد اما ناتوانی وی در اداره امور باعث شد تا در سال 1338.ق در پی قیام شیخ محمدخیابانی از تبریز اخراج و روانه تهران شود. 
محمدحسن میرزا کسی بود که در بهمن ماه 1302.ش دوره پنجم مجلس شورای ملی با نطق او افتتاح شد؛ مجلسی که چندی بعد حکم سرنگونی سلطنت قاجار و تفویض سلطنت به پهلوی را صادر کرد.

نمایی از مراسم جشنی در دارالحکومه تبریز در دوران ولایتعهدی محمدحسن‌میرزا قاجار
قاجار

قاجاری

مراسم جشن

دوره قاجار

جشن در تبریز

قاجاریان

تاج گذاری


در آن تاریخ در حالی که احمدشاه در اروپا به سر می‌برد و رضاخان هر روز بر قدرت خود می افزود محمدحسن میرزا به عنوان ولیعهد زمام سلطنت را در دست داشت و سعی می‌کرد مانع وی شود.  نقل است که در 15 فروردین 1303 احمدشاه طی تلگرافی از اروپا خواستار عزل سردار سپه از ریاست الوزرائی شد ولی مجلس با رد این پیشنهاد بار دیگر به سردار سپه رأی اعتماد داد و محمدحسن میرزا را بیشتر تحت فشار گذاشت.

سرکوب شیخ خزعل توسط رضاخان و انتصاب به سمت فرماندهی کل قوا توسط مجلس، موقعیت سیاسی او را بیش از پیش تقویت کرد و آخرین امیدهای محمدحسن میرزا را به یاس بدل کرد.

در سال ۱۳۰۸ پس از فوت احمدشاه در پاریس اعلامیه‌ای صادر کرد و در آن خود را پادشاه قانونی ایران اعلام نمود (پیش از آن احمدشاه حاضر به استعفاء نشده بود). در حوادث شهریور ۱۳۲۰ و استعفای رضاشاه بار دیگر خواستار بازگشت به ایران گردید و سرانجام در سال ۱۳۲۱ در فقر و تنگدستی در پاریس  بدرود حیات گفت

محمدحسن میرزا

شاه قاجار


همسران و فرزندان

۱. مهین بانو ملک منصور دختر شاهزادهملک منصور میرزا شعاع‌السلطنه پسر مظفرالدین شاه:

شاهدخت گیتی فروز قاجار (پنجمین فرزند محمدحسن میرزا)


۲. محترم السلطنه رزاقی:

سلطان حمید میرزا (دومین فرزند محمدحسن میرزا)


۳. همایون سلطان قوانلوی قاجار، از نوادگان حسینقلی خان قاجار برادر فتحعلیشاه قاجار:

سلطان حسین میرزا قاجار (اولین فرزند محمدحسن میرزا)


۴. شمس الملوک دختر مشاورالوزراء:

رکن الدین میرزا (سومین فرزند محمدحسن میرزا)


۵. عزیز اقدس:

شاهدخت شمس اقدس قاجار (چهارمین فرزند محمدحسن میرزا)



لینک پست شمس العماره یا عالی قاپو تبریز قدیم

لینک پست دارالسلطنه تبریز و دودمان پهلوی

لینک پست کوی های تبریز در اواخر قاجار




دسته بندی : تبریز , * میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان ,
برچسب ها : قاجار , تبریز قدیم , تاریخ تبریز , پایتخت ایران , آذربایجان قدیم , ولیعهد ایران , حکومت ,


نویسنده : تبریز قارتال جمعه 11 مرداد 1398, 01:28 ب.ظ

بی مهری با هویت و تاریخ تبریز ادامه دارد...

کوچه پاساژ
کنسولگری انگلیس، قدیمی‌ترین نمایندگی سیاسی خارجی در تبریز بود که در سال 1837 میلادی تأسیس شد و در محدوده بلوک امروزی 'پاساژ' (کوچه پستخانه قدیم)، در کوچه 'زرگرباشی' قرار داشت.

پاساژ به معنای پیاده راه و  لغتی فرانسوی است . پاساژ بعد از کودتای 1299( هجری شمسی) رضاخان و زمانی که عبدالله خان طهماسبی امیر لشکر ,حاکم نظامی آذربایجان به احداث خیابان پهلوی سابق (امام خمینی) اقدام کردند این منطقه نیز به طرز معماری جالبی به سبک فرانسویها احداث گردید که از یک طرف به کوچه پستخانه قدیم و آرامیان و ایچری ارمنستان راه ورودی داشت و از طرفی به محله میار میار و خیابان پهلوی راه ارتباطی بود . با الگو برداری از پاساژ قدیمی فرانسه گراند هتل نیز در این محل احداث گردیدو به علت کثرت اتباع خارجی در تبریز در آن دوره پاساژ بعنوان محلی برای قدم زدن و گپ و گفتگو برای آنهاشد.


کوچه پاساژ تبریز

عکس قدیمی تبریز


بعد ها با احداث خیابان شهناز شمالی معبر این پاساژ در پشت جبهه اصلی تردد قرار گرفت و باعث شد از رونق آن کاسته شده و رفته رفته تبدیل به محلی برای خوشگذرانی و عیاشی افراد معلوم الحال گردد. چندین رستوران به علاوه یک سینما بنام سینما سعدی (سینما میهن سابق) که در زیر زمین آن کارخانه لیموناد سازی , باشگاه بیلیارد , رستوران خورشید , یک کلیسا , قهوه خانه های پاتوق افراد معلوم الحال , دواخانه ,عینکسازی و تعدادی خوار و بار فروشی و غذاخوری ترکیب صنفی معبر مذکور در آخرین وضعیت در پیش از انقلاب بود که در قیام 29 بهمن 1356 تبریز برخی از این مراکز فساد و بدنام به آتش کشیده شد. کلیسای معروف مستقر در پاساژ کلیسای کاتولیک یا کلیسای عذرای توانا نام دارد و در سال 1910 میلادی به هزینه یک فرد ثروتمند فرانسوی بنام اوژن پوره به شیوه معماری گوتیک بنا گردید که مثل اغلب کلیساهای جهان طرح صلیبی دارند . کل بنا ازآجر ساحته شده و در سال 1923 میلادی آثار هنری داخل کلیسا توسط فرانس کوردون هنرمند فرانسوی تهیه شده است. چندین تابلوی گرانبها در اطراف محراب کلیسا وجود دارد که اغلب در فرانسه و در سالهای 1900 و 1926 میلادی ترسیم و به این کلیسا اهدا شد.

کوچه آرامیان یکی از کوچه های محله "ایچری ارمنستان" است که در بخش شرقی آن کوچه پستخانه قرار داشت و امروزه در ضلع غربی انتهای شریعتی شمالی واقع است و یکی از راههای ورود به کلیسای بزرگ و معروف مریم مقدس از کوچه آرامیان است. این کوچه به نام یکی از معروفترین و بزرگترین بازرگانان ارمنی نامگذاری شده است و اولین سالن نمایش و تاتر ایران در شهر تبریز در این محله ارمنی نشین بنام صحنه آرامیان افتتاح شد. ارامنه تبریز نمایشهایی در این محله به روی صحنه می بردند . در سال 1291 هجری شمسی چند تن از این هنرمندان با ذوق گرد هم آمدند و یک هیئت آکتورال بنام خیریه ترتیب دادند که نمایشنامه هایی را کارگردانی و اجرا میکردند . اکثر این نمایشنامه ها به زبان ترکی آذری برگردانده و اجرا می شد.


شهناز تبریز

بناهای تاریخی تبریز

کوچه پاساژ

شریعتی تبریز

کنسولگری


کوچه پاساژ تبریز، تاریخی که به حال خود رها شده است!

به گفته کارشناسان و تاریخ نگاران، این محله با نماهای منحصر بفرد و منظم خود ،اولین  پیاده راه در ایران است و هر آنچه در دوره های بعد و در کشورهای دیگری به وجود آمده برگرفته از این پیاده راه است. این کوچه بااینکه در قلب محله میارمیار جا خوش کرده است، اما تابه حال از بین نرفته و تخریب نشده است. کلیسای کاتولیک تنها کلیسای کاتولیک های تبریز است که در این کوچه واقع شده است، این کلیسا در تاریخ ۱۲۹۱ خورشیدی با نمایی آجری بناشده است و جزو آثار تاریخی در فهرست آثار تاریخی کشور به ثبت رسیده است.

سینما سولی، خورشیدی که معجزه عکس و فیلم را عمومی کرد
تنها پنج سال پس از اختراع جادوی سینما، در سال ۱۹۰۰ میلادی مطابق با ۱۲۷۹ شمسی در تبریز اولین سینمای ایران به شکل امروزی توسط کاتولیک ها به نام سینما سولی (خورشید) دایر شد. این سینما در پاساژ تبریز با گنجایش ۱۰۰ نفر هرروز یک نوبت فیلم نمایش می داد.سینما سولی در سالن نسبتاً بزرگی در طبقه دوم آموزشگاه کاتولیک فرانسوی در جنب کلیسای کاتولیک ها تأسیس شد. بعدها سینماهای دیگری در اطراف این سینما ساخته شده که حالا هم به فعالیت خود ادامه می دهند. بنایی که باوجود ثبت ملی شدن، در کمتر جایی از آن صحبت شده است، گواه تاریخی هنر هفتم در تبریز و کشورمان است. اما علیرغم اهمیتش هم اکنون در گوشه ای از کوچه پاساژ به حال خود رهاشده است.


پیشنهادات قابل اجرا در کوچه پاساژ :
۱- مرمت نماهای تاریخی موجود در  مسیر کوچه پاساژ
۲- مرمت و ساماندهی سینما سولی، گراند هتل ، ساختمان کنسولگری ها و کلسیای کاتولیک
۳- کف سازی منحصر بفرد این مسیر با سنگهای ترکیبی
۴- تغییر صنف مغازه های پیرامون به مشاغل مرتبط با صنف گردشگری از قبیل صنابع دستی و  رستوران و کافی شاپ  و…
۵- نصب سیستم های روشنایی و مبلمان شهری با طرح سنتی
۶- نصب تابلوی مغازه ها بصورت یکدست و با طرح سنتی و…



حیاتِ دوباره‌ گراند هتل تبریز در محله پاساژ

گراند هتل تبریز به دلیل شاخص های معماری همچون آجرکاری و نمای خاص مربوط به دوره پهلوی اول اخیراً توسط میراث فرهنگی آذربایجان شرقی به ثبت ملی رسید.
علاوه بر سینمای سولی و گراند هتل بخشی از دیواره گذرگاه پاساژ نیز به ثبت ملی رسیده است و علاوه بر همه این ها هفت کنسولگری در سال ۱۳۱۰ در محدوده این گذرگاه وجود داشته که از جمله آن‌ها می‌توان به کنسولگری انگلیس ،آمریکا، روسیه، فرانسه، آلمان، اتریش و عراق  اشاره کرد.  جالب است که دو ساختمان این کنسولگری ها هم اکنون سالم و پابرجاست.

همه این توضیحات گفته شد که به این نتیجه برسیم کوچه پاساژ نه تنها چند اثر تاریخی دارد، بلکه اهمیتش ازاین جهت است که جزو معدود بافت های تاریخی تبریز است که باوجود ناملایمات مدیریت شهری و میراث فرهنگی و البته سرما و گرما و رطوبت هوا توانسته سالم بماند و ازاین جهت است که اهمیت دارد.
نزدیکی این محله به بازار بزرگ تبریز و همچنین ارگ حکومتی، نزدیکی به باغ گلستان کنونی که زمانی به مقبره العرفا معروف بوده، ساختمان هنر کنونی که از عمارت های حکومتی آن دوران به حساب می آمد، اهمیت این کوچه را افزون تر می کند.
کاش این مسیر تاریخی با نماهای تاریخی بی نظیر از تردد خودرو و ساخت وسازهای بی رویه خالی شود و با کف سازی منحصر بفرد و احیاء اماکن تاریخی موجود تبدیل به منحصر بفردترین پیاده راه کشور گردد و به  محلی فرهنگی تبدیل شود.


تبریز

هتل گرند


بهره‌بردارِ گراند هتل تبریز می‌گوید: اگر سازمان میراث فرهنگی بازهم به وعده‌های خود عمل نکند، گراند هتل را از ثبت ملی خارج می‌کنیم. اگر قرار است این مکان فقط اسماً ثبتی باشد، بودن یا نبودنش در فهرست میراث ملی چه نفعی خواهد داشت؟ بهره‌بردارِ گراند هتل تبریز می‌گوید: اگر سازمان میراث فرهنگی بازهم به وعده‌های خود عمل نکند، گراند هتل را از ثبت ملی خارج می‌کنیم. اگر قرار است این مکان فقط اسماً ثبتی باشد، بودن یا نبودنش در فهرست میراث ملی چه نفعی خواهد داشت؟

گراند هتل تبریز به دلیل شاخص‌های معماری همچون آجرکاری و نمای خاص مربوط به دوره پهلوی اول در جلسه ۱۵ مهر ماه سال ۱۳۹۴ که توسط کمیته ثبت آثار ملی که در تهران برگزار شد، به همراهِ مسجد حاج علی‌النقی تبریز و قنات لوله چشمه میلان شهرستان اسکو در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید، اما جای گرفتن دوساله آن در فهرست آثارِ ثبت ملی کشور باعث نشد توجه‌ به این بنای ارزشمند بیشتر شود و هتل به سر و سامانی برسد.


تبریز قدیم

 

فرزین حق‌پرست (مدیرکل وقتِ سازمان میراث فرهنگی آذربایجان شرقی) در همان جلسه گفته بود: گراند هتل تبریز به دلیل شاخص‌های معماری همچون آجرکاری و نمای خاص مربوط به دوره پهلوی اول موفق به ثبت ملی شد.
گراند هتل تبریز اولین هتل مدرن تبریز محسوب می‌شود که در خروجی کوچه پاساژ به چهارراه شریعتی واقع شده است. کوچه‌ پاساژ را به کنسول‌گری‌های ۷ گانه‌اش، اولین هتل، اولین سینما و اولین پیاده‌روی ایران می‌شناختند.


معماری تبریز

ایلنا نوشت: آراز توفیق (از نوادگانِ صاحب اولیه گراند هتل) می‌گوید: بنای هتل در اواخر دوره‌ قاجاریه توسط شوروی‌ها و فرانسوی‌ها ساخته شده. از آن زمان تا جنگ ایران و عراق این هتل روبه‌راه بود و مشتری‌های زیادی داشت. اما در طول دوران جنگ به دلیلِ کم شدنِ توریست‌های خارجی، هتل هم از رونق افتاد.

محمد فتحی (سرپرست وقت معاونت میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی)نیز  می‌گوید: بنای گراند هتل تبریز به اولین هتل مدرن در ایران مشهور است. البته این مسئله نه قابل اثبات است و نه انکار؛ چون در دوره‌ای هم‌زمان ساخت هتل‌های مدرن در ایران شروع شد.
وی درخصوص اقدامات میراث فرهنگی جهتِ مرمت و بازسازی این هتل هم می‌گوید: از دو ماه پیش میراث فرهنگی تبریز گفت‌وگو با بهره‌برداران هتل (آقایان توفیق) را شروع کرد و تفاهم‌نامه‌ مشارکت را امضا کردیم تا به صورت مشترک این هتل مرمت شود.

سرپرست معاونت میراث فرهنگی آذربایجان شرقی، درخصوص نیازِ بخشی از هتل به مرمتِ اضطراری توضیح داده و یادآور می‌شود: سقف‌ِ یکی از بالکن‌های هتل نیاز به مرمت اضطراری دارد. به همین خاطر از محل اعتبارات اضطراری‌مان مبلغی را درنظر گرفته‌ایم و قرار است که پیمانکار به زودی کارش را در این محل شروع کند. درواقع فعلاً قرار است سقف به اضافه یکی از بالکن‌ها مرمت کنیم. در حدودِ ۷۰ میلیون تومان هم برای مرمت اضطراریِ سقف هتل در نظر گرفته‌ایم.

وی در پاسخ به این سؤال که مرمت نهاییِ هتل از چه زمانی آغاز می‌شود، می‌گوید: از محل اعتبارات سال ۹۷، اعتباری از محل منابع ملی برای مرمتِ ساختمان گراند هتل درنظر خواهیم گرفت تا با مشارکت بهره‌بردار، این کار آغاز شود.
فتحی در توضیحِ مالکیت این بنا اظهار می‌کند: مالک این هتل بنیاد مستضعفان است ولی صاحب سرقفلی و بهره‌بردار آن اشخاص حقیقی (آقایان توفیق) هستند. ما به بهره‌برداران کمک می‌کنیم تا کاربری این بنا (هتل) به آن بازگردد و آنها نیز برای این کار آمادگی لازم را دارند و مشتاق هستند.
وی درخصوصِ بودجه‌ لازم برای این کار می‌گوید: مرمت این هتل کار بسیار بزرگی است. درواقع به نظر می‌رسد اعتباری بالغ بر سه میلیارد تومان لازم باشد تا این کار صورت بگیرد. ما مرمت این هتل را در یک پروسه ۵ ساله پیش‌بینی کرده‌ایم.

تبریز قدیمی

فتحی در پاسخ به این سؤال که شیوه تقسیمِ هزینه‌ها بینِ سازمان میراث فرهنگی، بخش خصوصی و بنیاد مستضعفان به چه صورت است، می‌گوید: مالکِ اصلی هتل، یعنی بنیاد مستضعفان، بخشی از نظام و سیستم دولتی است. بنابراین برای مرمت آن مشکلی با بنیاد نداریم ولی هنوز وارد رایزنی با این نهاد بابت جلب اعتبار آن‌ها برای مرمت هتل نشده‌ایم. چون بهره‌برداران (بخش خصوصی) مشتاق به انجام این کار هستند، بنابراین بیشترین رایزنی ما با بهره‌بردار بوده و با نسبتی که خودمان تعیین کرده‌ایم، قرار است که به تخصیص اعتبارات بپردازیم.
وی می‌افزاید: اصولاً این تقسیم هزینه به صورت ۵۰ به ۵۰ است اما براساس توانایی و توافق طرفین و جلب رضایت سازمان مرکزی این درصدها تا حدودی قابل تغییر است.

حسین توفیق (بهره‌بردارِ گراند هتل) نیز به خبرنگار ما می‌گوید: این هتل را پدر من ساخته است. سرقفلی کامل گراندهتل متعلق به ماست و صد سالی است که سرقفلی آن را در اختیار داریم. بنیاد مستضعفان به خاطر سینمایی که در کنار گراند هتل واقع شده بود هر دو را با هم در اوایل انقلاب مصادره کرد. در حال حاضر ما شکایت‌نامه‌ای تنظیم کرده‌ایم تا سهم خود را از یک پنجمِ کل هتل و سینما بگیریم. البته بنیاد سرقفلی هتل را مصادره نکرد. از همان ابتدا سرقفلی‌اش دست ما بود و یک پنجم هتل و سینما در مالکیت ما هست.
وی درباره‌ رابطه‌ بهره‌بردار (برادران توفیق) و مالک (بنیاد مستضعفان) اینگونه توضیح می‌دهد: همه‌ ‌کاره‌ی گراند هتل از لحاظ خرج و مخارجِ بازسازی و تام‌الاختیار واقعی ما هستیم. بنیاد هیچ نقشی ندارد. ما حق‌مان را می‌خواهیم بگیریم. قبل از انقلاب آنجا سینما هم بود. اما ما که ضدانقلاب و فراری نبودیم. پس چرا مصادره کردند؟ ما درخواست‌مان را به بنیاد بردیم. بنیاد هم گفت ما هم قصد داریم ملک را به شما پس بدهیم. فقط ما خودمان نمی‌توانیم این کار را انجام بدهیم. خود بنیاد مستضعفان به ما گفت که به دادگاه شکایت کنید تا یک پنجمِ سینما و گراند هتل به شما بازگردد.
وی درخصوصِ ایده‌ای که برای آینده‌ی این بنا دارند، این‌طور می‌گوید: ما می‌خواهیم اینجا را دوباره فعال کنیم. چند سال بود که اینجا تعطیل بود. میراث فرهنگی به ما گفته که شما اگر مثلاً ۵۰ میلیون خرج کنید، ما ۱۰۰ میلیون بلاعوضش انجام می‌دهیم.
توفیق درخصوص پیشینه‌ هتل می‌گوید: سن من آنقدر نمی‌رسد که تاریخ دقیقی از تأسیس آن را بگویم ولی خواهر من که ۸۵ سالش است، می‌گوید تا چشمش را بازکرده، گراند هتل را داشتیم. می‌شود حدس زد که تقریباً ‌۱۰۰ سال  قدمت دارد. من در دوره‌ جوانی‌ام به هندوستان رفته بودم. اما ۳۵ سال پیش از هند برگشتم و تقریباً ۱۸ سال خودم هتل را اداره می‌کردم. خیلی هم کارش خوب بود و رفت و آمدِ زیادی به آن می‌شد. ولی درحدودِ ۱۵ سال می‌شود که گراند هتل بسته شده است.
وی می‌گوید: هتل خرابی‌هایی دارد. حرف ما به میراث فرهنگی این است که شما اینجا را ثبت کرده‌اید. خیلی هم خوب. ولی فقط اسماً که نمی‌‌شود ثبت کنید. ثبت‌کننده موظف است برای حفظ بنای ثبتی کمک مالی هم بکند. میراث فرهنگی هم قول داده به ما کمک کند. زمانی که آقای حسن قریشی (معاون وقت میراث فرهنگی آذربایجان شرقی) بود، کم‌لطفی کردند و به گراند هتل اعتنایی نمی‌شد. ولی گویا آقای فتحی جدی‌تر از آقای قریشی است. حالا باید دید که آیا آن‌ها پای حرف‌ِ خود هستند یا نه؟ اگر این اتفاق بیفتد خیلی خوب است.
وی در پاسخ به این سؤال که اگر میراث فرهنگی به وعده‌هایش عمل نکند، شما چه می‌کنید، می‌گوید: آن وقت ما هم گراند هتل را از ثبت ملی خارج می‌کنیم. چون اگر قرار است که فقط اسماً یک بنای ثبتی باشد ثبت بودن یا نبودنش چه نفعی خواهد داشت؟ ثبت کرده‌اند که چه شود؟ بنا را ثبت می‌کنند تا به حفظِ آن کمک کنند. میراث فرهنگی به هتل مروارید که ۵۰ سال قدمت دارد، کمک کرده‌، ولی چرا به هتل ما که ۱۰۰ ساله است، تا به حال هیچ کمکی نشده؟ میراث فرهنگی اگر کمک اولیه را بکند، بعداً که هتل مشغول به کار شد و خودش درآمد داشت، دیگر حتی شاید نیازی نباشد که میراث فرهنگی به آن کمک کند.‌

 

مغازه‌ها با برداشتنِ بعضی از پایه‌های آجری و نصب ستون‌های فلزی و اجرای نما با سنگ و سیمان منظر بنا را برهم زده‌اند

محله پاساژ تبریز

مغازه‌ها با برداشتنِ بعضی از پایه‌های آجری و نصب ستون‌های فلزی و اجرای نما با سنگ و سیمان منظر بنا را برهم زده‌اند

 

مخروبه محله پاساژ

میراث فرهنگی تبریز

داخل ساختمان متروکه است و اجرای پارتیشن و جداکننده‌های الحاقی، پلان معماری را تغییر داده


گراند هتل تبریز
جداره و نمای آجری در قسمت شمالی ترک برداشته 

 

هتل گراند تبریز

عکسی از زیرزمین هتل: بعضی از قسمت‌ها تخریب شده و طاق‌های آجری با طاق ضربی و تیرآهن بازسازی شده



لینک مجموعه پستهای میراث ، تاریخ ، صنایع دستی آذربایجان (225)




دسته بندی : تبریز , * انتقاد،پیشنهاد لینک , * میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان ,
برچسب ها : محله پاساژ تبریز , میارمیار , تبریز قدیم , هتل گراند تبریز , میراث فرهنگی آذربایجان شرقی , شهرداری تبریز ,



» درباره تبریز و آذربایجان و اخبار About and News ( جمعه 16 اسفند 1398 )
» ویروس کرونا تهدیدی در ایران ( جمعه 9 اسفند 1398 )
» نقاش و نگارگر استاد علی اصغر پتگر ( جمعه 25 بهمن 1398 )
» زینب پاشا بانوی رابین هود ایران ( جمعه 18 بهمن 1398 )
» خانه زیبا که به هتل بوتیک در تبریز تبدیل می‌شود ( یکشنبه 6 بهمن 1398 )
» بنیس شبستر ، روستای دانشگاهی بدون بیکار و بی سواد ( چهارشنبه 25 دی 1398 )
» برف زمستانی 1398 تبریز ( جمعه 20 دی 1398 )
» اردبیل؛ سرزمین چشمه‌های بهشتی آذربایجان ( یکشنبه 15 دی 1398 )
» مشکلات صنعت کفش چرم دستدوز تبریز ( پنجشنبه 5 دی 1398 )
» شب خاطره ها چیلله گئجه‌سی ( شنبه 30 آذر 1398 )
» خلیل بحران طنز پرداز ( چهارشنبه 20 آذر 1398 )
» شهر شکی جمهوری آذربایجان ( یکشنبه 10 آذر 1398 )
» پاکبان و جدال با فاضلاب برای یک لقمه نان حلال ( دوشنبه 4 آذر 1398 )
» دوربین تبریز لینک 80 ( گردشی در اطراف بیلانکوه ) ( جمعه 24 آبان 1398 )
» پارک باغ‌شهر تبریز ( دوشنبه 13 آبان 1398 )
» مسجد حسن پاشا در انتظار احیا ( جمعه 3 آبان 1398 )
» شهر گمشده اوجان آذربایجان در راه احیا ( جمعه 26 مهر 1398 )
» عشایر شاهسون آذربایجان از اصالت تا زندگی شیرین ( سه شنبه 16 مهر 1398 )
» مصاحبه مینا خلیل‌ زاده فتحی برنده جایزه هوانوردی آمریکا ( چهارشنبه 10 مهر 1398 )
» چهار پروژه و نابودی چهار اثر تاریخی تبریز ( جمعه 5 مهر 1398 )
» زووفان حیوانات تبریز ( دوشنبه 25 شهریور 1398 )
» تصاویر محمدحسن‌میرزا قاجار در دارالحکومه تبریز ( پنجشنبه 21 شهریور 1398 )
» دلیرمردی که سوختن ارسباران را برنتابید ( دوشنبه 11 شهریور 1398 )
» حوادث اشغال تبریز توسط ارتش سرخ در شهریور ۱۳۲۰ ( دوشنبه 4 شهریور 1398 )
» شهروند لینک آذربایجانی 78 ( مهری نژاد ) ( سه شنبه 29 مرداد 1398 )
» سرگذشت دراماتیک امپراتوران مدرسه‌سازی مردانی آذر ( شنبه 19 مرداد 1398 )
» ضرورت احیا هتل قدیمی گراند و محله پاساژ تبریز ( جمعه 11 مرداد 1398 )
» ساعت به وقت گدایی در شهر بدون گدا تبریز ( دوشنبه 31 تیر 1398 )
» شهروند لینک آذربایجانی 77 ( آراز نویدی ) ( جمعه 21 تیر 1398 )
» چهارمین جشنواره خلاقیت و نوآوری تبریز ( پنجشنبه 13 تیر 1398 )
موضوعات

لینکستان

» سازمان گردشگری شهرداری تبریز Tourism Development Organization of Tabriz Municipality
» گردشگری آذربایجان شرقی - تبریز توریست
» آپارات کارتونهای آذربایجانی
» وبلاگ کلیبر سیتی (پریسا)
» وبسایت تبریز دانلود (هادی)
» آنایوردوم خطبه سرا
» آذربایجان و پیرامون (عبدالحسین)
» وبلاگ بایرام (بیانی)
» وبلاگ جانیم آزربایجان(elçi bəy)
» وبلاگ مازگامت
» یئنی قاپی
» سایت ادبیات ترکی ایشیق
» شهرمن تبریز (یاشار)
» وبلاگ باخیش(شادی)
» وبلاگ سهند ما (محسن)
» خاطیره لر دوراغی (حسین واحدی)
» صنم در اوج (سجاد)
» وبلاگ اشعار ترکی آذری و فارسی
» یوردوم ملکان
» وبلاگ تبریز شهر اولین ها (سعید)
» سهند توپراقی(جواد نجات)
» املاک قربانی (اسپیران)
» وبلاگ ینگی اسپیران (محمد)
» آنــــا یــوردوم تــبریــز(عبدا.. رضوی)
» وبلاگ کشاورزی آمقانی اسکو(شوکتی)
» وبلاگ گوگان
» ....................................
» وبلاگ اخبار اردبیل (فرزاد)
» وبلاگ شهریمیز اورمو
» دئیه لر(دیگاله)-اورمیه
» وبلاگ مشگین شهر (میلاد)
» وبلاگ چشمه های بهشتی آرتاویل
» پروژه های عمرانی ایران
» وبسایت مشهد امروز (اشکان)
» مشهد شهر بهشت (امیرحسین)
» وبلاگ شهر خرم آباد
» وبلاگ هورامان
» وبلاگ برازجان (بوشهر)
» وبلاگ آموزش رانندگی
» هواشناسی ایرما
» ......................................
» وبلاگ گالری تراکتور
» وبسایت گسترش فولاد تبریز
» وبسایت باشگاه ماشین سازی تبریز
» وبسایت رسمی باشگاه تراکتورسازی
» لینک پیش فرض دوم
» لینک پیش فرض اول
» لیست لینک ها

آمار بازدید


کل بازدید ها :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل مطالب :
آخرین بروز رسانی :

تبریز دیجی لینکلر

تلگرام تبریز ویکی لینکلر

 اینستاگرام تبریز ویکی لینکلر

 آپارات شبکه سهند

آپارات سهند موزیک

آپارات سهند کارتون

آشپزی آذربایجان

تبریز 2018

فیسبوک

لنزور

آذربایجان نیوز

توریسم و گردشگری

سوغات و صنایع دستی

هواشناسی آذربایجان

اصالت و رسوم آذربایجان

مشاهیر

اولین های تبریز

ترکی آذربایجانی

تاریخ باستان

درباره ما


مجموعه تبریز ویکی لینکلر
Tabriz WikiLinks
آغاز وبلاگ در آذر ماه 1391
*******************

وبلاگ تبریز ویکی لینکلر
Tabrizlinks.mihanblog.com

وبلاگ تبریز دیجی لینکلر
Tabrizdigilinks.mihanblog.com

اینستاگرام تبریز ویکی لینکلر
Instagram.com/tabrizlinks

فیس بوک تبریز ویکی لینکلر
Facebook.com/tabrizlinks

شبکه ویدیویی نماشا تبریز لینک
Namasha.com/tabrizlinks

آپارات ویدیویی شبکه سهند
Aparat.com/sahandtv

آپارات ویدیویی سهند موزیک
Aparat.com/sahandmusic

آپارات ویدیویی سهند کارتون
Aparat.com/sahandcartoon

آپارات ویدیویی آشپزی آذربایجان
Aparat.com/sahandchef

آپارات ویدیویی بازنشر تبریز 2018
Aparat.com/tabriz_2018

کانال یوتیوب ویدیویی
youtube.com/tabrizlinks

گالری لنزور تبریز ویکی لینکلر
Lenzor.com/tabrizlinks

تلگرام تبریز ویکی لینکلر
https://t.me/tabrizlinks
@tabrizlinks


ایجاد کننده وبلاگ : تبریز قارتال


    گوگل

    ویکی پدیا

    کتاب ترکی

    دیکشنری زبان ترکی

    دایره المعارف مجازی

    دریاچه ارومیه

    مستمندان تبریز

    استخدامی

    تبریز سرچ

    دیوار تبریز

    رقص آذری

    زنجان توریسم

    تبریز مدرن

    tripadvisor

    تراکتور لینک

    آمار و داده های تبریز

    نصرنیوز

    خبرگزاری شهریار

    آخار آذ

    آناج

    آذرقلم

    دورنا نیوز

    میراث فرهنگی آذربایجان

    صدا و سیمای مرکز استان آذربایجانشرقی

    استانداری آذربایجان شرقی


شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات