تبریز ویکی لینکلر - بزرگترین وبلاگ تبریز و آذربایجان

Təbriz və Azərbaycan üçün Blog İranda - Tabriz , Azerbaijan Region in Iran
نویسنده : تبریز قارتال پنجشنبه 22 شهریور 1397, 11:58 ب.ظ

سید ابوالقاسم  متخلص به نباتی و مشهور به مجنون شاه و خان چوپان فرزند میر یحیی ( ملقب به سید محترم اشتبینی ) به سال 1191 هجری تولد یافت ، دوران جوانی خودرا در قریه اشتبین كه یكی از قراء با صفای قره داغ اذربایجان  و قره چای است با حشم داری و باغبانی گذرانید ، زیبایی های طبیعت اورا به سرودن اشعار بر انگیخت ، رفته رفته به عرفان گرایید  بعدها به شهر اهر رفت و در بقعه شیخ شهاب الدین اهری گوشه عزلت گزید و اواخر عمر باز به زادگاهش اشتبین برگشت


پارک نباتی


مرحوم عارف نباتی به كرات از آب رودخانه آراز می گذشته و اصلاً جایی از بدنش و یا لباس هایش خیس نمی شده و طوری ماهرانه و ظریفانــــه این عمل را انجام می داده كه همه را مات و مبهوت و حیرت زده مــــــی كرده است . شنیده شده است كه آن مرحوم آراز را گاهــی در روی آب به پشت خوابیده عبور میكرده است . و باز یكی از ملتزمین ركـــــابش در یكی از روزها در كنار آراز اظهار لعبه كرده و می خواهد از آب عبور كند و در باور خودش كرامتی نشان دهد ، ولی به محض اینــــــــكه وارد آب می شود نه تنها موفق نمی شود بلكه جسد نیمه جانش را دیگران نجـــــات می دهند . مرحوم این شعر را در حق وی سروده و اورا به ریاضـــــــت و تهذیب نفس و پخته شدن در كوره روزگار دعوت میكند :
گئت دولانگلن خام سن هنوز 
پخته اولماغا چوخ سفر گرك  
مرغ قاف ایله هم زبان اولوب  
زیروه قالخماقا بال و پر گرك

نباتی

حکیم نباتی

مقبره نباتی


دیوان اشعار:

جمع اشعار به‌جامانده از نباتی به پنج هزار بیت بالغ می‌گردد که تقریبا نصف آن فارسی و نصف دیگر ترکی است. اشعار نباتی در جمهوری آذربایجان و قفقاز و ترکیه و ایران طرفداران بسیاری دارد..
یكی از آثار جهانی نباتی تصنیف «گئدین دئین خان‌چوبانا» است كه در موسیقی آذربایجان به زیبایی می‌درخشد و شهره‌ی تمام ترك ‌زبانان دنیاست. نباتی با تخلص زیبای «خان‌چوبان» چنان اشعاری را برای ما به یادگار گذاشته كه هنوز قافله‌ی ادب او را چنانكه است، نمی‌شناسد
آنچه كه نباتی را در اوج دل مردم آذربایجان قرار داده است، اشعار تركی او است؛ اشعاری كه قبل از وجود صنعت چاپ، توسط عاشیق‌ها و خوانندگان موسیقی آذربایجان در طول 200 سال دل عشاق را به نوا آورده و تسخیر كرده است.


دیوان شعر


آرامگاه:
وی پس از حدود هفتاد سال عمر، در ۱۲۶۲ قمری درگذشت. در خصوص آرامگاه نباتی در یک بلندی مشرف به روستای اشتبین و رودخانه ارس از اظهارات اهالی روستا چنین بر می‌آید که نباتی همیشه در یک نقطه‌ای از بلندی کوه می‌نشسته و به روستا و زادگاه خود و رودخانه ارس و جاده‌ای که اهالی و دختران جوان در آن تردد داشتند نگاه می‌کرده و اکثر شعرهای خود را در آن نقطه آفریده و و با صدای دل نشین به آواز خواندن می‌پرداخته که بعد از درگذشت وی، اهالی بنا به علاقه وافر نباتی به آن محل خاص، وی را در همان نقطه دفن کرده‌اند.
در شهریور 1372 كنگره بزرگداشت این شاعر به مدت سه روز در كلیبر بر گزار شد و به همین مناسبت دیوانش به طرز مطلوبی در دو جـــــــلد به اهتمتم دكتر حسین محمد زاده صدیق انتشار یافت . جلد اول آن اشعار فارسی و جلد دوم اشعار تركی نباتی است .
چاپ تزیینی و نفیس دیگری هم از اشعار فارسی او با تشریك مساعی جمعی از خوشنویسان و هنرمندان ، بكوشش غریبی كلـــــیبر تهیه و به علاقمندان شعر نباتی اتحاف شد


   مرحوم فریدون كوچرلی ادبیات شناس مشهور در تحقیقات خــــود در مورد نباتی چنین می نویسد :
(( سید ابولقاسم نباتی برای آذربایجانی ها به منزله خواجه حافــــــــظ ، شمس تبریزی و حتی در بعضی اشعار و كلامش به منزله جلال الــــدین رومی (مولوی ) میباشد .))


علامه شهید مرحوم علی مدرس تبریزی در جلد چهارم كتاب ریحـــانه الادب می نویسد : ((سید ابوالقاسم میر مقدم اشتبینی قــــــره داغــی تبریزی از عرفای قرن سیزدهم هجرت كه درویش مسلك و صوفـــــــــــی مشرب بوده و اشعار و ذوقیات بسیاری به دوزبان تركی و فارسی گفته و به نباتی یا خان چوپانی یا مجنونشاه تخلص می كرده و دیوان او در تبریز چاپ شده است . ))


در كتاب دانشمندان  آذربایجان در مورد ابو القاسم نباتی چنین آمده است :
((خلف مرحوم سید محترم اشتبینی ، درویش مسلك و صوفی مشرب بوده ، گاهی مجنون شاه و خان چوپانی نیز تخلص كرده است . اوائل حال در قریه اشتبین كه كرسی محال دیزمار قراچه داغ است نشو و نما یافته و بعد ها به قصبه اهر مهاجرت نموده و در بقعه شیخ شهاب الدین اهری مشغول ریاضت و مجاهده گردیده است .))

هنوز هم اهالی قره داغ نباتی را نه تنها شاعر بزرگ ، بلكه عارفی بسیار مقرب و صاحب كرامات می دانند و كرامات اورا در مجالس و محافل نقــــل می كنند. خود می گوید :
از خامه خان چوپانی مـــــــــــن
 عاجز شده كلك مانی من
خواهی كه شوی تو نیز موسی
  یك چند بكن شبانی من


روستای اوشتبین جلفا

اشتبین

اوشتبین


در اواخر عمر به مسقط الراس خود مراجعت كرده و در 1262 مرحوم شده است و مزار ش دربالای تپه ای در اشتبین است . در ضمن ایشــــــان در سال 1191 ه. ق. برابر با 1149 ه. ش. در اشتبین متـــــــولد شده است .
در كتاب مفاخر آذربایجان نیز نویسنده در مورد سید ابو القاســـــــم نباتی چنین می نویسد :
((مرحوم سید ابوالقاسم بن میر یحیی اشتبینی ، متخلـــص به ( مجنون شاه ) یا ( خان چوپانی) یكی از شاعران آذربایجان از منطقه قــــــره داغ می باشد .


او شاعری علی گو و علی جو بوده است و در مدح و توصیف مولا علـــی (ع) گوی سبقت را از همگان و خیل شاعران مداح اهل بیت عصمت (ع) ربوده است  او اشعار فراوانی در حق آن بزرگوار ســـــــروده است كه در دیوانش ثبت است . زادگاه او روستای اشتبین مركز دهستان دیـــــــزمار شرقی از توابع ارسباران ، بسال 1191 متولد گردیده و سیر معرفت را از همان زمان از تعالیم و ارشادات و بركات وجودی شیخ شهاب الدین اهری كسب نمود و در شعر و ادب به مرتبت والایی نائل آمد كه توانست حدود 5000 بیت شعر را از خود بیادگار بگذارد . او شاعری مسلمان و شیــــعه دوازده امامی و مخلص اهل بیت و رسالت (ع) بوده است . سروده های او در نواحی قفقاز ، تركیه ، آذرباجان و سراسر ایران طـــرفدارانی دارد .


[http://www.aparat.com/v/skWc5]

[http://www.aparat.com/v/ArzvO]



گؤره‌سن من نییه یارب بئله نالان اولدوم؟ 
غلط ائتدیم كی سنه واله و حئیران اولدوم.
اودا یاخدین من بیچاره‌نی پروانه كیمی،
آجیغین گلدی مگر عاشیق انسان اولدوم؟
سود و سرمایه‌می مجموع ألیمدن آلدین،
نییه كیم زاهید اولوب مسجده دربان اولدوم!
شیخ صنعان كیمی بوینوما سالدیم زونّار،
ایندی گل گؤر كی كلیسالارا رهبان اولدوم.
ائتدیم اول دلبر ترسایا بوگون بیر سجده،   
ایندی بیلدیم كی یقین من‌ده مسلمان اولدوم
لله الحمد! كی من كوفرده بولدوم ایمان،
كئچن ایّاما نه حاصیل كی پشیمان اولدوم!
گل! نباتی دولانیم باشینا، وه! وه! نه گؤزل،
جان وئریب یارا، وفا راهینا قوربان اولدوم.




جانا اود ووردوم اؤزوم، پروانه‌لردن كوسموشم،
تا كی مجنون اولموشام، دیوانه‌لردن كوسموشم.
بیر غلط سؤز دور كی دئرلر گنج اولور ویرانه‌ده،
گنج یوخ، ویرانه چوخ، ویرانه‌لردن كوسموشم.
حاصیلیم اولدو تجرّددن ندامت گوشه‌سی،
ایندی اول باش آغریدان افسانه‌لردن كوسموشم.
من ائشیتدیم: اول گولون مئیخانه‌لردیر منزلی،
اصلی یوخ گؤردوم، گلیب مئیخانه‌لردن كوسموشم.
خانیمانیمدان منی سالدی نباتی در به در،
عقله باخ،‌مجنون كیمی بیگانه‌لردن كوسموشم.




نه مدت دیر من بیچاره یارب یارسیز قالدیم،
پوزولدو رؤونقیم، داغیلدی ائو، پرگارسیز قالدیم؟
كیمه اظهار ائدیم دردیم؟ هانی‌بیر محرم اسرار؟       
غمیم چوخ، غم‌گوساریم یوخ، عجب‌غمخوارسیز قالدیم!
دریغا! بیلمه‌دیم قدرین من اول یار وفادارین،          
عجایب سخت جانام، یارسیز، من عارسیز قالدیم؟
غم هیجرانا یاندیردین منی، ای چرخ دون، بسدیر! 
رحیم اسمینه آللاهین دئییم، اقرار سیز قالدیم.
نباتی! تؤوبه قیل، ایمانا گل، افسانه دانیشما،
نولا بیر یول دئسن كی: یا علی! من یارسیز قالدیم.


نباتی


تیكمیشم گؤز راها بیر جلّادی گؤزلر گؤزلریم،
داما دوشموش صید تك، صیادی گؤزلر گؤزلریم.
یوخسا دئرسیز زاهیدم من، اولموشام مسجد نشین،
اول صنمدن اؤترو بو بربادی گؤزلر گؤزلریم.
بیستون داغین گئدیب گزمك دگیل منظوروموز،
 ششدر حئیرتده بیر نرّادی گؤزلر گؤزلریم.
بوق عشقین، آتش سوزاندی یاخمیش باغریمی،
یاش تؤكنده، دجله‌ی باغدادی گؤزلر گؤزلریم.
مكتب عشق ایچره تا ائتسین منی كامیل عیار،
اولموشام پابسته بیر اوستادی گؤزلر گؤزلریم.
قویماییم تا اوندان اؤزگه كیمسه بو ویرانه‌ده،
روز و شب بو خاطیر ناشادی گؤزلر گؤزلریم.
پرتو مئهر روخوندان تا كی بولسون بیر نیشان،
هر طرف سئیران ائدیب، هرزادی گؤزلر گؤزلریم.
جمله قرآن و كتابی ائیلمكدن الورق،
اؤزگه مطلب یوخ، همین بیر آدی گؤزلر گؤزلریم.
یاخشی سؤزلر چوخ دئمیشلر گرچی عاشیقلر، ولی،
هامیدان یئی، من بو خوش افرادی گؤزلر گؤزلریم.
محمل لیلی، نباتی! اولدو گؤزدن ناپدید،
من نه مجنونام كی بو اوتادی گؤزلر گؤزلریم.




گؤروم ای شوخ! سنی، خرم و خندان اولاسان،
غنچه گول تك آچیلیب، زیبِ گولوستان اولاسان.
گئیه‌سن أگنینه هر هفته‌ده بیر دست لباس،
برق اوروب عالمه بیر مئهر درخشان اولاسان.
تیرمه باشیندا، آیاغیندا فرنگی باشماق،
سونا كهلیك تكی هریانا خورامان اولاسان.
 وسمه قاشیندا، گؤزون سورمه‌ده، زولفون أوزده،
هر طرفدن تؤكوله، سونبول و ریحان اولاسان.
اولمایا شنگ و قشنگلیكده بیری تای سنه،
هامی دلبرلره ‌سن سرور خوبان اولاسان.
نه قده‌ر وارایسه عؤمرون، گزه‌سن مستانه،
بو جهان باغینا بیر سرو خورامان اولاسان.
حق تعالی سنی ای گول ائله‌سین بیرده جوان،
یئنه اون دؤردجه یاشیندا مه تابان اولاسان.
أوز گتیرسین سنه دؤولت بئله دریا- دریا،
هر نه دؤولتلی اولا، سن اولارا خان اولاسان.
قونشویا گئتمه‌یه‌سن حاجت ایچون بیرزادا،
سن اولاری گتیریب قاپینا، سولطان اولاسان.
 گنج قارون كیمی سن جمع ائده‌سن سیم و زری،
صاحب مملكتِ خسرو و خاقان اولاسان.
بیر دوعا قیلدی نباتی، اونو مولایا بوراخ،
تا اونون سینه‌ی سوزانینا درمان اولاسان.


سفر اوشتبین


از او بالغ بر5 هزار بیت شعر باقی مانده که نیمی از آن فارسی و نیمی دیگر ترکی است. شعر او در ترکی بسیار عاطفی و صمیمی و در زبان فارسی-به تاثیر از مریدان بزرگی چون حافظ و مولانا- اندیشمند و استوار است.

نباتی، نسبت به مولوی ارادت خاصی دارد و بیانش ملهم از نحوه‌ی بیان اوست و شاید به جرات توان گفت طنز مولوی در شعر نباتی قوی‌تر و سر راست‌تر نیز شده است. همان گونه که بیان زیبای عمادالدین نسیمی نیز در زبان نباتی زیباتر و عریان‌تر گشته است. از دیگر سو، نظامی به عنوان سراینده‌ی منظومه‌های عاشقانه‌ی خسرو شیرین و یا لیلی و مجنون به دفعات در دیوان نباتی مطرح گشته و اختلاف خود با او را به وضوح بیان کرده است. مولانا فضولی نیز در دیوان شعر نباتی، حتی در بیان و شعر نباتی تجسم واضح تری یافته است و زمینه را طوری فراهم کرده است که بسیاری از محققین و بررسی کنندگان دیوان نباتی، به دنباله روی نباتی از فضولی تاکید کرده‌اند و با این حال، او را مقلد ندانسته‌اند. در دیوان نباتی، شاعران بسیاری از آذربایجان نام برده شده و به احترام از آنان یاد شده است همچون صائب تبریزی، عمادالدین نسیمی، فضولی، نظامی و دیگران.


اشعار نباتی


این درد که من دارم، هر روز فزون بادا
این دل که به ما دادی، بگذار که خون بادا
با عشق نسازد عقل، از من بشنو این نَقل
امروز برآور قد، فردات چو نون بادا
هرکس شده عاشق‌وش از جام ازل سرخوش
دیگر چه سخن او را، باید که جنون بادا


و در یکی از رباعیاتش که از زیباترین رباعیات ادب فارسی است، اندیشه خیامی با طنزی زیبا در هم آمیخته است:
در درگه خلق بندگی مارا کشت
از بهر دو نان دوندگی ما را کشت
گه منّت روزگار و گه منّت خلق
ای مرگ بیا که زندگی ما را کشت

عمر چون همدم مرگ است چه هشتاد چه بیست
خوشدل آن کس که در این میکده آزاد بزیست
ای نباتی بنگر این گهر از مخزن کیست
گفتمش سلسله زلف بتان از پی چیست




لینک مجموعه مشاهیر آذربایجان




دسته بندی : آذربایجان , * مشاهیر آذربایجان ,
برچسب ها : شاعر ترک , شاعر آذربایجان , اوشتبین , حکیم نباتی , شعر ترکی ,


نویسنده : تبریز قارتال یکشنبه 12 شهریور 1396, 11:30 ب.ظ

مولانا حكیم ملا محمد فضولی،   Məhəmməd Füzuli شاعر و اندیشمند متفكر و شاعر سه زبانه‌ای است كه تأثیر عمیقی در تاریخ ادبیات تركی و عربی و فارسی بر جای نهاده است. نام او محمد، نام پدرش سلیمان بوده است. گفته شده كه در سال 910 هجری در خانواده‌ای شیعی مذهب و آذربایجانی،‌ در جوار مرقد سید الشّهدا، در كربلا به دنیا آمده است. او را «بزرگترین شاعر ترکی آذربایجانی در سدهٔ دهم هجری قمری» می‌دانند از كودكی و كیفیت تحصیلاتش آگاهی‌هایی به دست نیامده است.

او را یکی از پایه‌گذاران سبک هندی می‌دانند.
مردم این دیار را با من         اثر شفقت و عنایت نیست
یا در ین قوم نیست معرفتی         یا مرا هیچ قابلیت نیست

شاعر


فضولی


در جوانی لقب «ملا» گرفته و مشهور به ملا فضولی بوده است. علوم عربی را نزد عالمی به نام رحمت الله و علوم ادبی را نزد «حبیبی» شاعر معروف آذربایجان آموخته و نیز با دختر رحمت الله ازدواج كرده و پسری عالم و شاعر با تخلص فضلی داشته است

پدر فضولی بنا به گفته ‹‹صادق بیگ افشار›› از ایل بیات بوده كه یكی از 22 طایفه مهاجر تركان اوغوز می باشد.

قد انار العشق للعشاق منحاج الهدا
سالک راه حقیقت عشقه ایلر اقتدا

عشقدر اول نشئه ی کامیم کیم اونداندیر مدام
می ده تشویر حرارت نی ده تاثیر صدا

وادی وحدت حقیقتده مقام عشقدیر
کیم مشخص اولماز اول وادیده سلطاندان گدا

ایلمز وحدت سرای سرر وحدت محرمی
عاشقی معشوقدن.معشوقی عاشیقدن جدا

ای که اهل عشقه سویلرسن ملامت ترکین ائت
سصویله کیم ممکن میدیر تغییر تقدیر خدا؟

عشق کلکی چکدی خط حرف وجود عاشیقه
کیم اوله ثابت حق اثباتینده نفی ماعدا

ای فضولی انتهاسیز ذوق بولدون عشقدن
بویله دیر هر ایش کی حق ادیله قئلسان ابتدا

لقب «ملا» نشانه‌ی كلامی بودن وی و لقب «حكیم» بیانگر رویكرد او به فلسفه و حكمت است. به دیگر سخن، حكیم ملا محمد فضولی مانند ابوعلی سینا و بیشتر از او، توانست كلام و فلسفه را به گونه‌‌ای آشتی دهد و راه سومی در حكمت اسلامی بگشاید كه بعدها از سوی حكیم ملا عبدالله زنوزی دنبال شد.

فضولی،‌ شاعری اندیشمند است و در شعر تركی،‌ ید طولایی دارد. در مقدمه‌ی دیوان تركی خود می‌گوید:
«علم سیز شعر اساسی یوق دیوار اولور و اساس‌سیز دیوار، غایتده بی‌اعتبار اولور».
یعنی:«شعر عاری از علم همچون دیواری بی‌بنیان باشد و دیوار بی‌بنیان را سرانجام اعتبار نشاید».
در همانجا،‌ از تحصیل علوم عقلی و نقلی و پرورش استعداد شعری خود با دانش و معرفت سخن می‌گوید و اعتقاد دارد كه:«شاعری از الطاف الهی است كه نصیب برخی از اولاد آدم می‌شود.» و شاعری را نوعی عبادت می‌شمارد.


استعداد سرشار و بی‌نظیر او، نقش عظیمی در دگرگون سازی ادبیات تركی ایرانی دوره‌ی اسلامی داشته است و می‌توان گفت كه نقشی را كه نظامی در شعر فارسی ایفا كرده است، او در تاریخ شعر تركی دارد. از روزگار خودش تا قرن‌ها بعد، بسیاری از شاعران نام آور تركی‌سرا تحت تأثیر آثار او به خلاقیت شعری پرداخته‌اند، نظیره‌سازی و تضمین بر بسیاری از آثار او را بر خود افتخار شمرده‌اند. مانند: باقی (شاعر بزرگ عثمانی)، خیالی، نائلی، قوسی تبریزی،‌ ندیم، شیخ غالب، سید عظیم شیروانی، میرزا علی اكبر صابر و دیگر شعرای تركی آشنای ایرانی، بر آثار او نظیره‌ها ساخته‌اند و او را «استاد الشّعرا» نامیده‌اند.

به نظر یكی از فضولی‌پژوهان، فضولی در آفرینش شعری تحت تأثیر هیچ شاعری قرار نگرفته است و سراینده‌ای دارای شایستگی مستثنایی می‌باشد. آثار او پیش از دوره‌ی ستم‌شاهی در مدارس و تكایای كشورمان تدریس می‌شده است. كلیات آثارش در كتابخانه‌های ایران نظیر كتابخانه‌های آستان قدس رضوی، مجلس، ملی، دانشگاه تهران و جز آن محفوظ و مضبوط است.
مولانا حكیم ملا محمد فضولی بارها به منسوبیت قومی خود اشاره كرده، خود را «ترك زبان» نامیده است و این زبان را مناسبترین قالب بیان عواطف و احساسات خود دانسته است.


محمد فضولی


لیلی و مجنون


اشعار

شعر

ترکی

ملامحمد فضولی

حکیم فضولی

آثار

    دیوان اشعار ترکی.

دیوان ترکی فضولی تاکنون چند بار در ایران، ترکیه و جمهوری آذربایجان منتشر شده‌است. دیوان ترکی به تصحیح حمید آراسلی (باکو)، دیوان ترکی به تصحیح امین صدیقی (تهران، ۱۳۷۴) و دیوان ترکی تصحیح مژگان جونبور و دیگران (استانبول) بهترین چاپ‌های علمی دیوان ترکی هستند.

    شاه و گدا
    لیلی و مجنون
    مثنوی بنگ و باده. به شاه اسماعیل تقدیم شده‌است.
    روضه.
    حدیقة السعداء. این کتاب ترجمهٔ روضةالشهدای حسین واعظ کاشفی است.که بر آن مطالبی نیز افزوده‌است.
    صحبت الاثمار (گفتگو بین چند میوه است و یکی از نخستین کتاب‌های ادبیات کودک محسوب می‌شود)
    شکایت‌نامه.
    رسالهٔ معما.

دیوان تركی
 در برگیرنده‌ی تحمیدیه‌ها، نعت‌ها، مراثی، قصائد، مسمطات، غزلیات، قطعه‌ها و انواع دیگر شعر ماست كه با یك مقدمه‌ی منثور زیبایی آغاز می‌شود. این دیوان، نخستین بار در تبریز به سال 1247 هـ . چاپ شده است. دو بار نیز در تهران به صورت چاپ سنگی و سربی انتشار یافته است. در سال 1258 در بولاق (مصر)، در 1256 در عشق آباد،‌ در 1268 در اسلامبول چاپ شده است. پس از تغییر الفبای اسلامی تركی به لاتین و اسلاو و روسی نیز بارها در بلاد اسلام با دیدگاه‌های گوناگون به نشر آن مبادرت كرده‌اند. نشرهای موجود ایران در 50 سال اخیر كه می‌توان گفت، همه ساله به صورت افست،‌توسط كتابفروشی فردوسی تبریز به بازار عرضه می‌شود، از روی چاپ 1286 هـ . كه در مطبعه‌ی تصویر افكار اسلامبول به عمل آمده، انجام می‌پذیرد. بخش غزلیات این دیوان،‌ در سال 1367 توسط آقای میر صالح حسینی (سولماز) با مقدمه‌ی مبسوطی چاپ شد. در سال 1357 نیز به هنگام برگزاری كنگره‌ی جهانی فضولی از سوی وزارت ارشاد در تهران، چاپ مغلوط و مشكوكی بیرون داده شد.

گزینه‌ای هم از غزلیات این دیوان، در سال‌های اخیر در تبریز از سوی آقای حسین فیض اللهی وحید چاپ شده است. نشر علمی و نوین كامل از آن را، اینجانب در سال 1384 با تعلیقات و كشف الابیات بیرون دادم. چندین شرح نیز بر آن نگاشته شده است كه از شرح‌های معاصر و آكادمیك می‌توان كتاب درسی پرفسور دكتر خلوق ایپك‌تن را نام برد.
دیوان فضولی با یك دیباچه‌ی منثور آغاز می‌شود. سپس دو تحمیدیه و نه نعت می‌آید كه آن‌ها را می‌توان از زیباترین آثار فضولی شمرد.

مثلاً نعت معروف، به مطلع:
ساچما ای گؤز اشكدن كؤنلومده‌كی اودلارا سو،
ذوق تیغیندن عجب یوخ اولسا كؤنلوم چاك- چاك،
كیم بو دنلی دوتوشان اودلارا قیلماز چاره‌سو.
كیم مرور ایله بوراخیر رخنه‌لر دیوارا سو.
تا آنجا كه می‌گوید:
طینت پاكینی روشن قیلمیش اهل عالمه،
سید نوع بشر، دریای دُرّ اصطفا،
قیلماق ایچون تازه گلزار نبوت رونقین،
معجزی بیر بحرِ بی‌پایان ایمیش عالمده كیم،
اقتدا قیلمیش طریق احمد مختارا سو.
كیم سپیبدیر معجزاتی آتش اشرارا سو،
معجزیندن ائیله‌میش اظهار سنگ خاره سو.
یئتمیش آندان مین- مین آتش خانه‌ی كفّاره سو.

در دیوان تركی فضولی كه این قلم ترتیب داده است، پس از قصائد (48 قصیده) بخش غزلیات می‌آید كه شامل 410 غزل بسیار زیبای عرفانی و فلسفی است. اغلب آن‌ها 7 بیت است و به ندرت به غزل‌های 6 و 8 بیتی بر می‌خوریم. بسیاری از غزل‌های او را تركی آشنایان هموطن ما از حفظ دارند.

مانند غزل‌های با مطلع‌های:
دوستوم عالم سنین چین گر اولا دوشمن منا،
اول پریوش كیم ملاحت مولكونون سلطانیدیر،
پنبه‌ی داغ جنون ایچره نیهاندیر بدنیم،
جان وئرمه غم عشقه كه عشق آفت جاندیر،
منی جاندان اوساندیردی جفادان یار اوسانمازمی،
*
* جان عالم سن، یئترسن دوست آنجاق سن منا.
حكم اونون حكمی دورور، فرمان اونون فرمانیدیر.
دیری اولدوقجا لباسیم، بودور ئولسم كفنیم.
عشق آفت جان اولدوغو مشهور جهاندیر.
فلكلر یاندی آهیمدن مورادیم شمعی یانمازی؟

پس از غزل‌ها،‌ 33 قطعه، 1 تركیب بند، ساقینامه، مثنوی، 1 مسبّع، 1 مسدّس، 1 ملمع، 13 دوبیتی و 105 رباعی در دیوانش آمده است.

[http://www.aparat.com/v/Of4FK]

[http://www.aparat.com/v/vgri2]


2- 3- 1. لیلی و مجنون: مثنوی عرفانی گرانقدری است كه همچون نگینی در گستره‌ی ادبیات تركی می‌درخشد. این مثنوی بارها در تبریز و تهران چاپ شده است و متأسفانه متن علمی و انتقادی آن را چون دیگر ذخایر فرهنگی اسلامی، مستشرقان ترتیب داده‌اند و در كشور خود ما در این باب فعلاً همتی به خرج داده نشده است. این اثر در وزن «مفعول مفاعیل فعولن» در سال 941 هـ . سروده شده است. فضولی این اثر را با توحیدیه، مناجات و نعت شروع می‌كند كه مستشرقان اغلب در نشرهای خویشتن، این سه بخش را حذف كرده‌اند.

اغلب شاعرانی كه پس از فضولی به تركی یا فارسی، مثنوی لیلی و مجنون و یا هر مثنوی بزمی دیگر سروده‌اند، تحت تأثیر نبوغ او بوده‌اند. نسخه‌های خطی فراوانی از آن در دنیا موجود است. نخستین بار در تبریز در سال 1264 هـ . به چاپ سنگی رسیده است. چاپ‌های متعدد و متنوع از آن در شهرهای باكو و استانبول انجام پذیرفته است. چند اپرا و فیلم نیز بر اساس آن ساخته شده است كه آوازه‌ی جهانی دارد و چندین بار در صحنه‌های تئاتر اجرا شده است و به چندین زبان نیز ترجمه شده است.
اثر گرچه مثنوی است، ولی در متن آن،‌23 غزل و دو مربع نیز داخل شده است كه ما آن‌ها را به نشر نوین «دیوان اشعار تركی فضولی» وارد كردیم. در مقدمه از اینكه در روزگار وی شعر و شاعری خوار شمرده می‌شده سخن گفته است:

اول دؤوره‌ده‌یم كی نظم اولوب خوار،
اول رتبه‌ده قدر نظم‌دیر دون،
. . . مین رشته‌یه طورفه لعل چكسم،
قیلماز آنا هیچ كیم نظاره،
. . . دؤوران ایستر كی خوار اولا نظم،
هر سؤز كی گلیر ظهورا مندن،
. . . من منتظرم وئرم رواجین،
تعمیر خرابا طالییم من،
اشعار اولوب كسادْ بازار.
كیم كُفر اوخونور كلام موزون.
مین روضه‌یه نازنین گول اكسم.
دئرلر گوله خار، لعله خاره.
بی‌عزت و اعتبار اولا نظم.
مین طعنه بولور هر انجمندن.
بیمار ایسه ائیله‌یم علاجین.
اِن شاءَ الله كه غالیبم من . . .


کربلا - آرامگاه حکیم ملامحمد فضولی

کربلا


آرامگاه


عشقدن جانیمدا بیر پنهان مرض وار، ای حکیم
خلقه پنهان دردیم اظهار ائتمه، زنهار، ای حکیم!
وار بیر دردیم کی چوخ درماندان آرتیقدیر منه
قوی منی دردیم‌له درمان ائیله‌مه، وار، ای حکیم!
گر باسیب ال نبضیمه، تشخیص قیلسان دردیمی
آل امانت، قیلما هر بی‌درده اظهار، ای حکیم!
گل منیم تدبیر بیهوده‌مده سن بیر سعی قیل
کیم اولام بو درده آرتیقراق گرفتار، ای حکیم!
گؤر تنِ عریان ایله احوالیمی هیجران گؤنو،
وار ایمیش روزِ قیامت، قیلما انکار، ای حکیم!
چکمه‌یینجه چاره‌ی دردیمده زحمت بیلمه‌دین
کیم اولور درمانِ درد عشق دشوار، ای حکیم!
رنج چکمه صحّت اوچون، ال فضولی‌دن گؤتور
کیم قبول زحمت ائتمز ، بویله بیمار ای حکیم


شاعر فضولی

قبر فضولی


کربلا


کربلا


پیش از فضولی چندین تن از شاعران تركی زبان از جمله: شاهدی، نوایی، بهشتی، حمدی، قدیمی، جلیلی و . . . ماجرای لیلی و مجنون را به نظم كشیده‌اند و در زبان‌ فارسی نیز خبر از چند مثنوی، مانند مثنوی گرانجای نظامی گنجوی و نیز مثنوی عبدالرحمن جامی داریم. ولی هیچ یك از آن‌ها جز اثر نظامی، چون سروده‌ی فضولی این‌ همه شهرت قبول و آوازه نیافت. به گونه‌ای كه اثر فضولی را در قریب به اتفاق كشورهای جهان،‌ آشنایان به ادبیات مشرق زمین می‌شناسند و ترجمه‌ها و روایت‌های غربی نیز اغلب بر ساختار منقول فضولی متكی است.
3- 3- 1. بنگ و باده: مثنوی عارفانه‌ای در 450 بیت كه پیش از جنگ چالدران سروده شده و به شاه اسماعیل ختایی تقدیم شده است. در این اثر،‌ منظور از بنگ، سلطان بایزید دوم و منظور از باده، شاه اسماعیل است. این مثنوی چند بار در داخلِ كلیات فضولی در تبریز و تهران چاپ شده است.

در این داستان، باده بر بنگ برتری داده می‌شود. در آغاز آن تحمیدیه، نعت و ذكر فضائل و مناقب حضرت علی(ع) و مدح شاه اسماعیل ختایی آمده است. سپس در وصف باده سخن می‌رود. باده پس از وصف خود، برای بنگ، ایلچی می‌فرستد ولی ایلچی به باده خیانت می‌ورزد. باده قشون بر می‌دارد و به سوی بنگ روان می‌شود و در فرجام ماجرا بر بنگ غلبه حاصل می‌كند.
مثنوی در وزن «فاعلاتن مفاعلن فعلن» سروده شده است. پچوی در تاریخ خود از شاعر معروف عثمانی موسوم به غازی گرای نام می‌برد كه بر این مثنوی نظیره‌ای زیبا سروده و آن را گل و بلبل نامیده است.

این مثنوی در 450 بیت سروده شده است و شیوه عنوان گذاری منظوم قرن نهم ادبیات تركی آذربایجان در آن رعایت شده است. عنوان‌های برخی از فصل‌های آن چنین است:
هست این نعت احمد مختار،
و یا: شمه‌ای وصف حیدر كرار،
و یا: باشد این مدح شاه اسماعیل،
آغاز مثنوی چنین است:
ای وئرن بزم كائناته نسق،
عشق میخانه‌سین قیلان معمور،
كی ائدیب اول غرور جامینی نوش،
جمله‌دن مخفی اولا اسراری،
بوراخان جام عشقه نشئه‌ی حق.
سونان اوندان جهانا جام غرور.
اهل نطق اولا واله و مدهوش.
اولمایا هیچ كیم خبرداری . . .




دسته بندی : آذربایجان , * مشاهیر آذربایجان ,
برچسب ها : محمد فضولی , شاعر ترک , شعر ترکی , مفاخر آذربایجان , شاعر جهان ترک , حیکم و شاعر ,


نویسنده : تبریز قارتال جمعه 13 دی 1392, 11:30 ق.ظ
نظامی گنجوی
شاعر و داستان سرای ترکی دیگر که فارسی را شیرین تر کرد


شعر نظامی

حکیم نظامی گنجوی نامی آشنا برای تمامی ایرانیان است به همین سبب نیازی به معرفی وی و آثارش نمی بینیم!


جمال‌الدین ابومحمّد الیاس بن یوسف بن زکی
زادروز ۵۳۷
گنجه آذربایجان
درگذشت ۶۰۸
گنجه آذربایجان
آرامگاه گنجه آذربایجان
محل زندگی گنجه آذربایجان
دوره      سلجوقیان
لقب حکیم نظامی
آثار مخزن‌الاسرار, هفت پیکر
خسرو و شیرین, اسکندرنامه
لیلی و مجنون,دیوان ترکی حکیم نظامی


خوانندگان گرامی مستحضرند که خمسه نظامی قرن هاست مرزهای جغرافیایی و سیاسی را در نوردیده و به زبان های مختلف ترجمه شده و ده ها شاعر به تقلید از او و یا با نظیره گویی از اشعار وی به خلق آثار ادبی همت گذاشته اند که شاید هیچ یک از آنها به پای اشعار بلند و پرمغز نظامی نمیرسد!

گنجه ای

آری خمسه نظامی بخش مهمی از صفحات رنگین و پربار ادبیات فارسی را به خود اختصاص داده و در این که او شاعری از تبار « ترکان پارسی گوی » بوده شکی نیست . هر چند بعضی ها سعی کرده اند وی را فارسی زبان معرفی کنند ولی اشعار وی بیانگر ترک زبانی و حتی ترک زبانی مردم گنجه در آن روزگار است.

بنا به نوشته ی علیار صفرلی و خلیل یوسفی  « در اشعار فارسی گنجوی و خاقانی تفکر ترکی و حتی سیاق ادبی ترکی به چشم می خورد» ( آذربایجان ادبیاتی تاریخی ، صفرلی ، ص 369 ).
پروفسورحمید آراسلی 700 ضرب المثل در خمسه نظامی گنجوی یافته که از زبان شفاهی مردم آذربایجان در آثار جاودانه وی وارد شده است (مقدمه ای بر تاریخ تحولات زبان ترکی آذری، کریمی، ص56) .

شاعر ترک

نظامی در مصراع « با قانون اوزان برآورده حرف» نه تنها واژه اصیل ترکی « اوزان » را بکار برده، بلکه مهمتر از آن سیاق کلام وی است که می رساند وی به خوبی با شیوه نوازندگی و خوانندگی اوزانها (عاشیق ها) آشنا بوده است. به عنوان مثالهایی دیگر از کلمات ترکی به کار رفته در اشعار نظامی به واژه های « چالیش» (نزاع) ، سانجاق (بیرق)، توتوق (پرده) در ادبیات زیر دقت کنید :
بر رموز شه تا دمیران روم               همایند «چالش» در آن مرزو بوم هزار و چهل «سنجق» پهلوی         
روان در پی رایت خسروی تا کجمقی در «توتوق» نور بود       خار ز گل نی ز شکر دور بود


نظامی گنجوی

البته تاثیر زبان ترکی در اشعار نظامی تنها به کاربرد لغات ترکی محدود نمی شود بلکه چنانکه اشاره نمودیم نظامی علاوه بر استفاده از فولکلور آذربایجان در اشعار خویش؛ حتی تفکر و اندیشه ترکی دارد به عنوان مثال وی در مصراع زیر واژه گرگ را مفهومی به کار می برد که فقط در فرهنگ و ادبیات ترکی می توان آنرا فهمید :
پدر بر پدر مر مرا ترک بود                   به فرزانگی هر یکی گرگ بود

می دانیم که واژه گرگ در فرهنگ ترک ها جایگاه ویژه ای دارد . بیشتر اقوام ترک بر پرچم و یا کلاه خود شکل گرگ ترسیم می کردند و افسانه های زیادی در ارتباط با گرگ ها و ترک ها آفریده شده است که پرداختن به آنها در این مجال میسر نیست .
در اینجا فقط به این جمله بسنده می کنیم که گرگ در ترکی بر خلاف فارسی همواره بار معنایی مثبت داشته و دلیل بر فرزانگی و دانایی بوده است و نام «دده قور قورد» می تواند دلیلی براین گفته باشد و حتی در یکی از داستان های  دده قورقود وقتی قهرمان داستان گرگ را می بیند می گوید: « قورد یوزی مبارک دیر، قورد ایلن بیر خبرلشیم» { دیدار گرگ مبارک است، بگذار از گرگ خبر بگیرم}.

گنجه


نظامی در «مخزن الاسرار» ترک ها را به نژاد آسمانی نسبت داده و با تمجید از آنها می گوید :
دولت ترکان چو بلندی گرفت              مملکت از داد پسندی گرفت چونکه تو بیدادگری پروری                     ترک نه ای ؛ هندوی غارتگری

و در هفت پیکر می نویسد :
گفت من ترک نازنین اندام                     از پدر ترکناز دارم نام

و در اسکندر نامه با افتخار تمام از دولت ترک ها یاد می کند :
ز کوه خزر تا به دریای چین                         همه ترک بینم زمین

و در همین اثر نفرت خود را از روس ها بیان نموده و با اشاره به نیروی ترکان می نویسد :
ز پیکان ترکان این مرحله                  توان ریخت بر پای روس ابله

و این است که محمد امین رسول زاده در شعر کوتاهی در مورد نظامی می نویسد :
فارسچیلیغی یوخ اونون             تورکلویه چوخ باغلی دیر Fars çiligi yok onun    Turkluyə çok baglidir قافقاز دئیه ذوق آلار           روسدا جانی داغلی دیر Qafqaz diyə zog alar      rusdan cani daglidir گوزه ل قادین تیپلری      یا تورک یا قافقازلی دیر Guzəl qadin tipləri        Ya turk ya qafqazlidir شبه سی یوخدور کی او     بیر آذربایجانلی دیر Shobhəsi yoxdur ki ö     bir azərbacanlidir  

آرامگاه نظامی

سئوالی که مطرح می شود این است که چرا شاعران ترک آذربایجانی اشعار خود را به فارسی سروده است؟
در این مورد دلایل زیادی مطرح هستند و می دانیم که نظامی تنها فردی نبوده که اشعار خود را به فارسی سروده و بسیاری از شعرای آذربایجان قرن ها آثار خود را به زبان های فارسی و عربی سروده اند و طبعا یکی از دلایل این کار حمایت حکام ایران و حتی حاکمان ترک ایران از زبان و شعر فارسی بوده است .

اقای محمد رضا هیئت با اشاره به اشعار خود نظامی می گوید که طبقه حاکم او را از سرودن اشعار ترکی منع می کردند کما اینکه نظامی این مسئله را در مثنوی «لیلی و مجنون» از زبان شروانشاه بیان کرده است.
در زیور پارسی و تازی          این تازه عروس را طرازی ترکی صفت وفای ما نیست       ترکانه سخن سزای ما نیست

و در همان زمان نظامی از اینکه به زبان ترکی وی اهمیت داده نمیشد لب به شکایت می گشاید :
تر کی ام را در این حبش نخرند          لاجرم دو غبای خوش نخورند

لیلی و مجنون

تا بحال در آرشیو وبلاگ بطور مختصر از شاعران بزرگمان همچون صائب تبریزی، شمس تبریزی، قطران تبریزی، خاقانی شروانی، شهریار، پروین اعتصامی، عماد الدین نسیمی، محمد فضولی، حضرت مولانا گفته شده است و همچنان ادامه خواهد داشت...



دسته بندی : آذربایجان , * مشاهیر آذربایجان , * تورک سئسه لینک ,
برچسب ها : نظامی گنجوی , شاعر ترک , مخزن الاسرار , اسکندرنامه , هفت پیکر , نظامی , لیلی و مجنون ,



» درباره تبریز و آذربایجان و اخبار About and News ( جمعه 16 اسفند 1398 )
» ویروس کرونا تهدیدی در ایران ( جمعه 9 اسفند 1398 )
» نقاش و نگارگر استاد علی اصغر پتگر ( جمعه 25 بهمن 1398 )
» زینب پاشا بانوی رابین هود ایران ( جمعه 18 بهمن 1398 )
» خانه زیبا که به هتل بوتیک در تبریز تبدیل می‌شود ( یکشنبه 6 بهمن 1398 )
» بنیس شبستر ، روستای دانشگاهی بدون بیکار و بی سواد ( چهارشنبه 25 دی 1398 )
» برف زمستانی 1398 تبریز ( جمعه 20 دی 1398 )
» اردبیل؛ سرزمین چشمه‌های بهشتی آذربایجان ( یکشنبه 15 دی 1398 )
» مشکلات صنعت کفش چرم دستدوز تبریز ( پنجشنبه 5 دی 1398 )
» شب خاطره ها چیلله گئجه‌سی ( شنبه 30 آذر 1398 )
» خلیل بحران طنز پرداز ( چهارشنبه 20 آذر 1398 )
» شهر شکی جمهوری آذربایجان ( یکشنبه 10 آذر 1398 )
» پاکبان و جدال با فاضلاب برای یک لقمه نان حلال ( دوشنبه 4 آذر 1398 )
» دوربین تبریز لینک 80 ( گردشی در اطراف بیلانکوه ) ( جمعه 24 آبان 1398 )
» پارک باغ‌شهر تبریز ( دوشنبه 13 آبان 1398 )
» مسجد حسن پاشا در انتظار احیا ( جمعه 3 آبان 1398 )
» شهر گمشده اوجان آذربایجان در راه احیا ( جمعه 26 مهر 1398 )
» عشایر شاهسون آذربایجان از اصالت تا زندگی شیرین ( سه شنبه 16 مهر 1398 )
» مصاحبه مینا خلیل‌ زاده فتحی برنده جایزه هوانوردی آمریکا ( چهارشنبه 10 مهر 1398 )
» چهار پروژه و نابودی چهار اثر تاریخی تبریز ( جمعه 5 مهر 1398 )
» زووفان حیوانات تبریز ( دوشنبه 25 شهریور 1398 )
» تصاویر محمدحسن‌میرزا قاجار در دارالحکومه تبریز ( پنجشنبه 21 شهریور 1398 )
» دلیرمردی که سوختن ارسباران را برنتابید ( دوشنبه 11 شهریور 1398 )
» حوادث اشغال تبریز توسط ارتش سرخ در شهریور ۱۳۲۰ ( دوشنبه 4 شهریور 1398 )
» شهروند لینک آذربایجانی 78 ( مهری نژاد ) ( سه شنبه 29 مرداد 1398 )
» سرگذشت دراماتیک امپراتوران مدرسه‌سازی مردانی آذر ( شنبه 19 مرداد 1398 )
» ضرورت احیا هتل قدیمی گراند و محله پاساژ تبریز ( جمعه 11 مرداد 1398 )
» ساعت به وقت گدایی در شهر بدون گدا تبریز ( دوشنبه 31 تیر 1398 )
» شهروند لینک آذربایجانی 77 ( آراز نویدی ) ( جمعه 21 تیر 1398 )
» چهارمین جشنواره خلاقیت و نوآوری تبریز ( پنجشنبه 13 تیر 1398 )
موضوعات

لینکستان

» سازمان گردشگری شهرداری تبریز Tourism Development Organization of Tabriz Municipality
» گردشگری آذربایجان شرقی - تبریز توریست
» آپارات کارتونهای آذربایجانی
» وبلاگ کلیبر سیتی (پریسا)
» وبسایت تبریز دانلود (هادی)
» آنایوردوم خطبه سرا
» آذربایجان و پیرامون (عبدالحسین)
» وبلاگ بایرام (بیانی)
» وبلاگ جانیم آزربایجان(elçi bəy)
» وبلاگ مازگامت
» یئنی قاپی
» سایت ادبیات ترکی ایشیق
» شهرمن تبریز (یاشار)
» وبلاگ باخیش(شادی)
» وبلاگ سهند ما (محسن)
» خاطیره لر دوراغی (حسین واحدی)
» صنم در اوج (سجاد)
» وبلاگ اشعار ترکی آذری و فارسی
» یوردوم ملکان
» وبلاگ تبریز شهر اولین ها (سعید)
» سهند توپراقی(جواد نجات)
» املاک قربانی (اسپیران)
» وبلاگ ینگی اسپیران (محمد)
» آنــــا یــوردوم تــبریــز(عبدا.. رضوی)
» وبلاگ کشاورزی آمقانی اسکو(شوکتی)
» وبلاگ گوگان
» ....................................
» وبلاگ اخبار اردبیل (فرزاد)
» وبلاگ شهریمیز اورمو
» دئیه لر(دیگاله)-اورمیه
» وبلاگ مشگین شهر (میلاد)
» وبلاگ چشمه های بهشتی آرتاویل
» پروژه های عمرانی ایران
» وبسایت مشهد امروز (اشکان)
» مشهد شهر بهشت (امیرحسین)
» وبلاگ شهر خرم آباد
» وبلاگ هورامان
» وبلاگ برازجان (بوشهر)
» وبلاگ آموزش رانندگی
» هواشناسی ایرما
» ......................................
» وبلاگ گالری تراکتور
» وبسایت گسترش فولاد تبریز
» وبسایت باشگاه ماشین سازی تبریز
» وبسایت رسمی باشگاه تراکتورسازی
» لینک پیش فرض دوم
» لینک پیش فرض اول
» لیست لینک ها

آمار بازدید


کل بازدید ها :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل مطالب :
آخرین بروز رسانی :

تبریز دیجی لینکلر

تلگرام تبریز ویکی لینکلر

 اینستاگرام تبریز ویکی لینکلر

 آپارات شبکه سهند

آپارات سهند موزیک

آپارات سهند کارتون

آشپزی آذربایجان

تبریز 2018

فیسبوک

لنزور

آذربایجان نیوز

توریسم و گردشگری

سوغات و صنایع دستی

هواشناسی آذربایجان

اصالت و رسوم آذربایجان

مشاهیر

اولین های تبریز

ترکی آذربایجانی

تاریخ باستان

درباره ما


مجموعه تبریز ویکی لینکلر
Tabriz WikiLinks
آغاز وبلاگ در آذر ماه 1391
*******************

وبلاگ تبریز ویکی لینکلر
Tabrizlinks.mihanblog.com

وبلاگ تبریز دیجی لینکلر
Tabrizdigilinks.mihanblog.com

اینستاگرام تبریز ویکی لینکلر
Instagram.com/tabrizlinks

فیس بوک تبریز ویکی لینکلر
Facebook.com/tabrizlinks

شبکه ویدیویی نماشا تبریز لینک
Namasha.com/tabrizlinks

آپارات ویدیویی شبکه سهند
Aparat.com/sahandtv

آپارات ویدیویی سهند موزیک
Aparat.com/sahandmusic

آپارات ویدیویی سهند کارتون
Aparat.com/sahandcartoon

آپارات ویدیویی آشپزی آذربایجان
Aparat.com/sahandchef

آپارات ویدیویی بازنشر تبریز 2018
Aparat.com/tabriz_2018

کانال یوتیوب ویدیویی
youtube.com/tabrizlinks

گالری لنزور تبریز ویکی لینکلر
Lenzor.com/tabrizlinks

تلگرام تبریز ویکی لینکلر
https://t.me/tabrizlinks
@tabrizlinks


ایجاد کننده وبلاگ : تبریز قارتال


    گوگل

    ویکی پدیا

    کتاب ترکی

    دیکشنری زبان ترکی

    دایره المعارف مجازی

    دریاچه ارومیه

    مستمندان تبریز

    استخدامی

    تبریز سرچ

    دیوار تبریز

    رقص آذری

    زنجان توریسم

    تبریز مدرن

    tripadvisor

    تراکتور لینک

    آمار و داده های تبریز

    نصرنیوز

    خبرگزاری شهریار

    آخار آذ

    آناج

    آذرقلم

    دورنا نیوز

    میراث فرهنگی آذربایجان

    صدا و سیمای مرکز استان آذربایجانشرقی

    استانداری آذربایجان شرقی


شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic