تبریز ویکی لینکلر - بزرگترین وبلاگ تبریز و آذربایجان

Təbriz və Azərbaycan üçün Blog İranda - Tabriz , Azerbaijan Region in Iran
نویسنده : تبریز قارتال شنبه 30 آذر 1398, 06:34 ب.ظ

چیلله لیق تحفه ای برای نو عروسان ، رسوم قدیمی مردم آذربایجان در شب چله

در حالی به استقبال شب چله 1398 میرویم که از آلودگی هوا دو سه روز در کلانشهرهای بزرگ ازجمله تبریز مدارس تعطیل شده اند و از برف خبری نیست!
همچنین وضعیت معیشتی و اقتصادی مردم در شرایط سختی است!
اما با این حال سعی میکنم کنار هم این شب را خوش باشیم تا شاید شب ها و روزهای بهتری بیایند...


یلدایی


طولانی‌ترین شب سال نیز با یک چشم بر هم زدن از راه رسید؛ امشب آخرین شب رقص برگ‌های خزان فصل پاییز است. شبی که یک دقیقه بیشتر، بهانه‌ای می‌شود تا همه در منزل ریش سفید فامیل، جمع شده و این شب را به خاطره‌ها پیوند زنند.

شبی که سرخی دانه‌های انار و عطر دل انگیز آن در فضا می‌پیچد و یاد و خاطره گذشتگان، نقل محافل می‌شود. تمام مردم به خصوص مردم آذربایجان از دیرباز، دورهمی در این شب را به فال نیک گرفته و آداب و رسوم آن را نیز به جای می‌آورند.

اکثر مردم آذربایجان در این شب، چیلله قارپیزی می‌خورند و معتقدند که با خوردن هندوانه، سوز و سرما بر آنها تأثیری نداشته و سرمای زمستان را حس نمی‌کنند؛ البته در گذشته‌های دور، هندوانه و خربزه را در تور می‌گذاشتند و از سقف خانه آویزان می‌کردند تا در هوای آزاد خراب نشود و یا اینکه در کاه قرار می‌دادند.

در شب چله علاوه بر دورهمی در منزل ریش سفید فامیل، برخی از آداب و رسوم نیز در خطه آذربایجان وجود دارد که توسط خانواده‌ها انجام می‌گیرد؛ یکی از همین آداب و رسوم‌ها، فرستادن خوانچه توسط خانواده‌های عروس و داماد می‌باشد. در این خوانچه، علاوه بر هندوانه، پوشاک، کفش، پارچه‌های گران قیمت، میوه‌، آجیل مخصوص شب چله و شیرینی نیز فرستاده می‌شود.

مردم آذربایجان در این شب بعد از صرف شام، به خوردن آجیل، تنقلات، شیرینی و میوه مشغول می‌شوند که در این میان، هندوانه، مهم‌تر از بقیه محسوب می‌شود؛ «نقل است که مردم آذربایجان با بریدن هندوانه، این جمله را تکرار می‌کنند که قادا بلامیزی بو گئجه کسدوخ».


چله


چیلله بزرگ، کوچک و چیلله بئچه در فرهنگ آذربایجان

دکترای ادبیات عرب و کارشناس فولکلور آذربایجان می‌گوید: در آذربایجان، دو چله وجود دارد که چله بزرگ از اول دی ماه، شروع و تا دهم بهمن ماه به مدت ۴۰ روز طول می‌کشد و اما چله کوچک نیز از دهم بهمن ماه، شروع و تا آخر این ماه ادامه می‌یابد و بعد از گذشت این ایام که روزها بلند و شب‌ها نیز کوتاه می‌شود، ۱۰ روز به عنوان چیلله بئچه نیز در نظر گرفته می‌شود.


نقل حکایت و تاپماجا در شب چله

علی اصغر عزیزپور ادامه می‌دهد: در گذشته‌ها که افراد، دور کرسی جمع می‌شدند ریش سفید فامیل شروع به گفتن حکایت و تاپماجا می‌کرد؛ تاپماجا مطرح کردن سؤالاتی بود که با هدف تقویت هوش جوانان در دوران گذشته از آنها پرسیده می‌شد و در بین برخی از خانواده‌ها نیز، کسی که پاسخ تاپماجا را می‌گفت، هدایایی نظیر تخم مرغ به آن داده می‌شد.

وی بیان می‌کند: به طور مثال یکی از تاپماجالاری که در آن زمان مطرح می‌شد این بود که حاجیلار حاجا گئدر، جهد ایلر گئجه گئدر، بیر ییمیرتا ایچینده، مین بیر جوجه گئدر که جواب این تاپماجا، انار است.

عزیزپور می‌گوید: در گذشته‌ها افراد شیرین صحبتی وجود داشتند و دلیل آن نیز نبود تلویزیون، رادیو، روزنامه و مجله بود که در این دوران، مردم هر چیزی را از زبان خود نقل می‌کردند و به این دلیل که با همدیگر بیشتر صحبت می‌کردند بیان آنها تقویت می‌شد.

سازهایی که در گذشته در شب چله نواخته می‌شد

او توضیح می‌دهد: افرادی که در شب چله به نقل حکایت و تاپماجا می‌پرداختند، سازهای مخصوصی نیز داشتند که در این شب می‌نواختند.

شب چله


فرستادن چیلله لیق به نوعروس و داماد در شب چله

عزیزپور ادامه می‌دهد: در گذشته‌ها در شب چله، برای نوعروس و داماد، خوانچه یا چیلله لیق فرستاده می‌شد که اکنون نیز این رسم پابرجاست؛ آنچه در این تحفه به خانواده‌های عروس و داماد ارسال می‌شود، چادری، لباس، پارچه، هندوانه، پشمک، آجیل و شیرینی می‌باشد که البته در صورت تمکن مالی خانواده‌ها، طلا نیز فرستاده می‌شود.

وی در پایان بیان می‌کند: تحفه‌ای که با عنوان چیلله لیق در گذشته‌ها به خانواده عروس فرستاده می‌شد شامل انار، انگور و هندوانه بود که بعدها لباس و پشمک نیز به آنها اضافه شده است.

دو قدم مانده که پاییز به یغما برود این همه رنگ قشنگ، از کف دنیا برود

امشب، پاییز با تمام زیبایی خاص خود پای شتاب دارد تا لحظه‌ها را به فصل سپیدی پیوند بزند؛ شبی است که همه، میهمان یک دورهمی می‌شوند و تا پاسی از شب، تک تک ثانیه‌ها را با خوبی و خوشی کنار هم می‌گذرانند.

شب چله در خطه آذربایجان، رنگ و لعاب بیشتری به خود می‌گیرد و در این شب، تحفه‌ای به نوعروس و داماد از طرف خانواده‌ها فرستاده می‌شود.


بازار شب یلدا در تبریز


ادبیات و شعر، مهمان دورهم نشینی ها در آذربایجان
حضور و رنگ بوی شعر خوانی در چله نشینی آذربایجانی ها یکی از شیرینی های مجالس است که صفا و مهر خاصی را در میان کوچک و بزرگ قسمت می کند.

بزرگترها و ریش سفیدان اشعار منظومه «حیدربابایه سلام» استاد شهریار را خوانده و یاد ایام جوانی و شور و عشق روزهای گذشته را می کنند؛ جوانان هم در شیدایی پدران و گذشتگان سهیم می شوند.

قــــاری‌ننه گئجـه نــاغیل دینـــده  (پیره زن وقتی که شب می گوید داستان)
کولک قالخوب قاپ باجانی دوینده   (کولاک وقتی بر در و دیوار می کوبد)
من قــاییدوب بیرده اوشــاق اولیدیم  (کاش می شد برمی گشتم کودکی)
بیر گول آچوب اوندان سورا سولیدیم  (غنچه می دادم و بعد آن می پژمردم)

در میان عامه مردم نیز «بایاتی»ها (دو بیتی ترکی آذربایجانی) و اشعار منظوم متنوعی رواج دارد که از جمله آنها می‌توان به این «بایاتی» اشاره کرد:

چیله چیخار بایراما بیر آی قالار (چله می ره یک ماه به عید می مونه)
پینتی آرواد قوورمانی قـــورتارار   (زن بدلسلیقه «قورما» را تمام می کنه)
گئدر باخار گودول ده یارماسینا   (می ره نگاه می کنه به باقیمانده بلغور)
باخ فلکین گردش و غوغاسینا   (تو نظاره کن بازی سرنوشت را )


هندوانه شب یلدا



 گرمی شب چله زیر تیغ تجملات و چشم و هم‌چشمی‌ها

صحبتی در میز چله ای، با «رها»
این جوان خوش‌ذوق، چند سالی هست که به ساخت زیورآلات کوچک می‌پردازد و رفته رفته آنقدر کارش گرفته که از الان برای چند ماه آینده وقت خالی ندارد. می‌گوید بعد از گذراندن یک دوره آموزشی کوتاه مدت، ابزار و وسایل محدودی تهیه کردم و گردنبند و گوشواره‌های مختلف را در صفحه شخصی‌ام به نمایش گذاشتم. رفته رفته تعداد افرادی که در مورد کارهایم می‌پرسیدند و سفارش داشتند زیاد شد، مجبور شدم هم وسایل بیشتری بگیرم و هم صفحه‌ای خاص این دست‌ساخته‌ها باز کنم.

می‌گوید از دو ماه قبل فراخوان سفارشهای شب چله را داده و شبهای منتهی به شب حتی دو سه ساعت هم خواب نداشته تا سفارشهای جدید را هم آماده کند. گردنبندهایی با شکل انار، یا بخشی از آن، دانه‌های انار و طرح خورشید پر طرفدار ترین‌ها هستند که قیمت‌شان از ۳۰۰ هزار تومان برای کار روی مس آغاز می‌شود و بسته به سلیقه مشتری اگر با نقره یا طلا ساخته شود، قیمت روز این فلزات نیز به سفارش کلی اضافه شده و پیش از انجام کار دریافت می‌شود.

به گفته رها، با تعداد مخاطبانی که دارد و سابقه‌ خوبش در خوش قولی و تعهد زمانی و حتی امکان استرداد، مشتری های ثابت بسیاری دارد و با این روند رو به رشد سفارش‌ها باید به فکر دستیار هم باشد.

تیم کار آنها اما با ابتکار خودشان، به سراغ دست‌ساخته‌های منحصر به فردی رفته‌اند. آنها تصویر منتخب مشتری را روی تابلو، لباس، گردنبند نقاشی و گلدوزی می‌کنند تا هدیه‌ای کاملا شخصی و به‌یاد ماندنی را برای شبهای خاص افراد آماده کنند.


چیلله


مدیر این تیم نه خیلی بزرگ، گلدوزی را از جمله علایق قدیمی‌اش معرفی می‌کند و می‌گوید حیف بود این هنرها از زندگی مردم دور شود و البته به شکل قدیم هم قابل ارائه نبود. ما تابلوهای متنوعی با حضور چهره افراد و انواع نمادهای مورد علاقه‌شان به شکل نیمه برجسته آماده می‌کنیم که تلفیق سنت و تحول است و یک یادگاری کاملا منحصر به فرد.

این یادگاری منحصر به فرد روی تابلوی کوچک حدود ۵۰۰ هزار تومان و روی تابلوهای بزرگ تا ۳ میلیون تومان برایتان آب می‌خورد و البته تا بعد از نوروز هم باید صف انتظار سفارش باشید!

مادام مزه (!) را در صفحه‌اش ملاقات کردیم؛ گویا سرش شلوغ بود که در ابتدا پرسید سفارش چله ای دارید یا مشاوره، عزیزم! اندکی دیر اما با خوشرویی پاسخ می‌داد و انتهای هر جمله‌اش «عزیزمی» لبخند می‌زد! سینی های ژله خوش آب رنگش قیمتی از پایه ۳۰۰ هزار تومان دارند و کوکی‌هایش عددی محاسبه می شوند؛ دانه ای حدود ۸ هزار تومان؛ هزینه ارسال برای تبریز هم هدیه یلدایی است عزیزم! انواع پیش غذای سرد و فینگر فود هم همچنین، از حدود ۲۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان و کیک بسته به نوع انتخابی مشتری، کیلویی ۴۰ تومان و بالاتر.

می‌گوید تیم مجربی از خانوم های خوش سلیقه تبریزی سفارش‌ها را آماده می‌کنند و البته اگر تا یک ساعت سفارش و پرداخت را قطعی نکنم، به یلدا نمی‌رسم، عزیزم!


پاساژ خیام را تقریبا تمام تبریزی ها می‌شناسند؛ پاساژ قدیمی و کوچکی در دل پیاده‌راه تربیت که این روزها، ساعات بسیار شلوغی را تجربه کرده. احمد که در حال سامان دادن وسایل دم در مغازه است، کلافه از ازدحام می‌گوید یلدا یکی از چند مناسبتی در طول سال است که شکل و شمایل پاساژ را اینچنین می‌کند.

همزمان به سوال خانمی در مورد نمد هندوانه‌ای پاسخ می‌دهد می‌افزاید این روزها فروش سبدهای حصیری،کالسکه چوبی، قفس های فلزی، شمع و نمد روند تصاعدی داشته و البته تزئینات دیگری مانند روبان و ریسه و گل‌های کاغذی هم که جای خود را دارند.

به گفته این مغازه دار خسته، حداقل هزینه‌ای که مشتری‌ها برای خرید لوازم اولیه پرداخت می‌کنند از ۳۰۰ هزار تومان آغاز می‌شود و انتخابش با جیب مشتری است!


چله


سمیه را جلوی همین مغازه می‌بینیم؛ با دستانی مملو از پاکت‌های خرید، منتظر مروایدهای طلایی و رنگ‌های پودری است که سفارش داده. سه سال است وارد دنیای تزئینات شده تا روزگار خودش را سامان دهد. می‌گوید نزدیک یلدا و چهارشنبه‌سوری و نوروز، شب و روز ندارد برای آماده کردن سفارش‌هایی که در ابتدا سرگرمی کوچکی بود برای فراموشی سختی زندگی با کودکی که از دنیا چیزی نمی‌دانست. حالا اما کسب و کاری جذاب و البته پر دردسر شده که چرخ زندگی‌اش را می‌گرداند.

سفارش سمیه می‌رسد و عزم رفتن می‌کند؛ قبلش می‌گوید در این چند سال هیچ سالی به اندازه امسال استرس نداشتم؛ می‌ترسیدم اگر قطعی اینترنت طولانی‌تر شود، نتوانم سفارش بگیرم یا هماهنگب سفارش‌های قبلی را به سرانجام برسانم و این یعنی یک مشکل خیلی بزرگ وسط مشکلات دیگر زندگی‌ام. آدرس صفحه‌اش را می‌دهد و با دستهایی که معلوم نیست زیر بار وسایل خم شده‌اند یا زیر بار زندگی، دور می‌شود.

قصه‌ی ما و یلدا البته همه‌اش این نیست؛ همه‌اش به هندوانه‌ی تزیین شده و کوکی انار و گیفت‌های متنوع ختم نمی‌شود؛ اما همین‌ها روزگار بسیاری را شکل داده‌اند. این کسب و کارهای ریز و درشت خانگی به مدد فضای مجازی فضای کار برای بسیاری را فراهم آورده‌اند و خلاقیت و تنوع را هم به نهایت رسانده‌اند.

این روزها و در میانه گرانی و سرما و آلودگی هوا و مشکلات هم‌استانی‌های زلزله زده مان، چیلله‌گئجه‌سی بهانه ایست برای اثبات زیبایی زندگی؛ برای اینکه یادمان بماند همه این تلاطم برای ماندگار شدن روزهایی است که می خواهیم خاطره‌اش را زندگی کنیم.


شب پاییز


هر چه بر سالهای عمرمان افزوده می شود، تعداد دورهمی های فامیلی کمتر و کمتر می شود؛ و گاه علت این کمرنگ شدن دیدارها، زرق و برقی است که به آن افزوده شده. زیبایی شب چله و نوروز و مانند این پشت این چهره ی برق افتاده و شیک، برای استمرار زندگی دست و پا می زند، تا دستش را بگیریم و همراهش باشیم. هر چند نوآوریهای معقول و همسو با فرهنگ هم یاری رسان حفظ و استمرار سنت ها هستند.

با این وجود چله بهانه‌ای شده برای تولد راههای جدید شغلی و درآمدی برای افراد بسیاری که بیشترشان، جوانان خوش ذوق و مشتاق خلاقیت هستند. یلدا اگر همین بار را از روی دوش آدمها برندارد که یلدا نیست...

یلدا بهانه‌ای شده برای تولد راههای جدید شغلی و درآمدی برای افراد بسیاری که بیشترشان، جوانان خوش ذوق و مشتاق خلاقیت هستند. یلدا اگر همین بار را از روی دوش آدمها برندارد که چله نیست...


لینک پستهای آداب و رسوم و فرهنگ آذربایجان



دسته بندی : آذربایجان ,
برچسب ها : شب یلدا , طولانی ترین شب سال , دورهمی , آداب و رسوم آذبایجان , آذربایجانی ها , چیلله , آخرین شب پاییز ,


نویسنده : تبریز قارتال دوشنبه 26 آذر 1397, 06:21 ب.ظ

یک دقیقه وقت اضافه در هر لحظه و موقعیتی می‌تواند سرنوشت‌ساز باشد اما در روزهای زندگی مردم ایران زمین و آذربایجانی‌ها یک دقیقه وقت اضافه بهانه‌ای بس شیرین برای دورهمی و چله‌نشینی است؛ یک دقیقه‌ای که سهم آخرین روز از فصل شورانگیز پاییزی باشد و مردم خونگرمی که این دم را غنیمت می‌شمارند.


این یک دقیقه وقت اضافه برای خود ماجراهای بسیار دارد که گذر زمان و مقتضیاتش آن را در هر برهه به مسیری برده و رنگ و لعابی متفاوت‌تر از روزهای پیشینش داده‌اند.

شب چله که تنها یک دقیقه بلندتر از شب‌های دیگر سال است، در خطه آذربایجان بهانه‌ای است برای خانواده‌ها تا شبی را به عشق، صلح و صفا در کنار یکدیگر به خوشی بگذرانند و به آن چیله‌‌گجه‌سی می‌گویند و در واقع آغاز چله‌نیشینی‌ها در آذربایجان است که تا پایان سال ادامه پیدا می‌کند و در گذشته با مراسم مختلفی همراه بوده که گذر زمان آنها را دستخوش تغییر کرده و یا در چالش چشم و هم‌چشمی‌ها و گرانی و ارز گرفتار آماده است.


انار

کیک

هندوانه



روزی روزگاری؛ چله‌نشینی

چله‌نشینی از روزگاران گذشته از سنت‌های قدیمی مردمان خطه آذربایجان بوده و این چله‌نشینی‌ها با شب چله آغاز می‌شد و تا آخرین روزهای سال ادامه می‌یافت، از این رو شب یلدا هم در این خطه از ایران زمین به شب چله معروف است.

کارشناس اسبق میراث فرهنگی آذربایجان شرقی نقل می‌کند: چله‌نشینی از سنت‌های قدیمی و زیبای آذربایجان‌شرقی بود که در واقع مرحمی بر زخم کساد اقتصاد زمستانی آن روزگاران به حساب می‌آمد.

منصور حمیدی تعریف می‌کند: اقتصاد مردمان این خطه در روزگاران گذشته بر محور کشاورزی بوده و زمستان که دوران بی‌رونقی بود، همگان را به تنگ می‌آورد و این چنین بود که مردم این خطه از ایران زمین با مراسم خاص به پیشواز بهار می‌رفتند تا با برگزاری مراسم مختلف و متنوع نوروزی روزهای سخت زمستانی را به سر آورند.

این کارشناس هنرهای سنتی یادی از سنت‌های فراموش شده آذربایجان کرده و می‌گوید: مراسم پیشواز نوروزی آذربایجان در روزگاران گذشته پس از شب چله آغاز می‌شد و به شب یلدا "چله‌ گودی" همان چله بزرگ می‌گفتند و پس از 20 روز چله دوم آغاز می‌شد.

وی ادامه می‌دهد: مردمان آذربایجان پس از برگزاری "چله‌ گودی" که برای قرار دادن چله برگزار می‌شد، چهار، چهارشنبه آخر سال را که " چله چهارشنبه"، "سو چهارشنبه"( چهارشنبه آب)، "اوت چهارشنبه" (چهارشنبه آتش) و "آخر چهارشنبه" ( چهارشنبه آخر) می‌گفتند را به چله‌نشینی می‌پرداختند.

به گفته حمیدی، این چله‌نشینی‌ها غروب‌های سه‌شنبه برگزار می‌شد که خرید و بازار رفتن، بازی‌های خاص و بازی با حیوانات از جمله گرگ، خرس و میمون و نوروزی‌خوانی از جمله مراسم آن شب‌ها بود و این مراسم تا شب عید ادامه می‌یافت.

 تبریز

 یلدا

شب




هندوانه سمبل شب چله

اولین خرید شب چله در خانواده‌های آذربایجانی هندوانه بوده و در واقع سمبل شب چله محسوب می‌شود. هندوانه مظهر شیرینی، خونگرمی، سرسبزی و سرخ‌فامی، شادابی و سر زندگی است و مردم ایران و آذربایجان بر این باورند که خوردن هندوانه موجب مقاومت بدن در مقابل سرمای زمستان می‌شود.
 
خرید هندوانه برای شب چله شاید یکی از رسومی است که از دیرباز تاکنون بدون تغییر باقی‌مانده و از همین روست که می‌توان در میان خونچه‌های خانواده داماد برای خانواده عروس هنوز آن را مشاهده کرد.

معمولاً خانواده‌ها در منزل ریش سفید خانواده جمع می‌شوند و با شوخی‌ها و عبارت‌های خنده‌آمیز، کام یکدیگر را شیرین می‌کنند. ریش سفید خانواده در حالی که با چاقو هندوانه را می‌برد می‌گوید: « قادابلامیزی،بو گئجه کسدوخ»! (بلایای خودمان را امشب بریدیم!).


ادبیات و شعر مهمان دورهم نشینی‌های آذربایجانیها

حضور و رنگ بوی شعرخوانی در چله‌نشینی آذری‌ ها یکی از شیرینی‌های مجالس است که صفا و مهر خاصی را میان کوچک و بزرگ قسمت می‌کند.

بزرگترها و ریش‌سفیدان اشعار حیدربابایه سلام شهریار را خوانده و یاد ایام جوانی و شور و عشق روزهای گذشته را می‌کنند و جوانان هم در شیدایی پدران و گذشتگان سهیم می‌شوند.

قــــاری‌ننه گئجـه نــاغیل دینـــده

کولک قالخوب قاپ باجانی دوینده

 من قــاییدوب بیرده اوشــاق اولیدیم

بیر گول آچوب اوندان سورا سولیدیم

در میان عامه مردم نیز «بایاتی»ها (دو بیتی‌های ترکی) که اشعار منظوم متنوعی رواج دارد که از جمله آنها می‌توان به این «بایاتی» اشاره کرد:

چیله چیخار بایراما بیر آی قالار

پینتی آرواد قوورمانی قـــورتارار

گئدر باخار گودول ده یارماسینا

باخ فلکین گردش و غوغاسینا

و یا:

قــــاری‌ننه گئجـه نــاغیل دئینـــده

کولک قالخوب قاپ باجانی دؤینده

من قــاییدوب بیرده اوشــاق اولیدیم

بیر گول آچوب اوندان سونرا سولایدیم

در این میان فال حافظ پس از شعرخوانی‌ها به میان می‌آید و ریش سفید خانواده برای جوان‌ترها فال می‌گیرند به امید خیر و خوشبختی.

 

قارپیز

یلدا

شب بلند



رونق بازار شب چله

در آخرین روزهای پاییزی و چند شب مانده به شب چله بازار رونق خاصی پیدا می‌کند و خانواده‌ها برای این شب هندوانه، آجیل، پشمک و انار و شیرینی می‌خرند.

از سوی دیگر تازه عروس و دامادها هم خرید شب چله برای یکدیگر می‌کنند و از این روست که بازار پوشاک و طلافروشی‌ها و میوه و خشکبار در این شب‌ها داغ است.

آجیل هم یکی دیگر از ملزومات شب چله است. آجیل آذربایجان که به لحاظ کیفیت و تنوع، زبانزد خاص و عام است، همواره حضور موثری در این مراسم دارد.

در سال‌های دور تنقلات شب چله به تخمه، پشمک، سنجد، قیسی، برگه زردآلو، بادام و گردو ختم می‌شد و یا از اواخر تابستان تعداد زیادی هندوانه و خربزه را در تور گذاشته و آنها را از سقف مطبخ‌خانه آویزان می‌کردند تا در هوای آزاد خراب نشود و چون شب چله فرامی‌رسید آنها را پائین می‌آوردند.
 
اما اکنون، در سفره شب یلدای مردم آذربایجان انواع آجیل‌های تشریفاتی همچون پسته، فندق، مغز بادام و گردو و انواع میوه‌های گرمسیری نظیر، پرتقال، نارنگی، و حتی موز و نارگیل را می‌توان مشاهده کرد.


خونچا

«خوانچه» و یا به تلفظ «آذربایجانی‌ها»، «خونچا» به تحفه‌ای گفته می‌شود که خانواده داماد در شب چله برای خانواده تازه‌عروس می‌فرستد.

در میان این خوانچه، علاوه بر هندوانه می‌توان تحفه‌های رنگارنگ نظیر پوشاک، پارچه‌های حریر و گران‌قیمت، میوه‌ها و شیرینی‌های متنوع و آجیل را مشاهده کرد و برخی از آذربایجانی‌ها و به ویژه «تازه‌داماد» در چنین شبی سعی می‌کند ذوق هنری خود را به رخ خانواده عروس و به ویژه عروس‌خانم بکشد و این چنین است که هندوانه را به شیوه زیبا، جالب و شورانگیزی، تزئین می‌‌کند.

 

 شب چله هالووین با قیمتهای نجومی

هالووین



شب چله در این روزها

چله‌نشینی‌ها گرچه میراث فرهنگی پدران و مادران این سرزمین بوده و دورهم‌نشینی‌ها را مرحمی برای بی‌رونقی اقتصاد می‌دانستند تا در کنار هم روزهای سخت را به شیرینی بگذراندند اما به نظر می‌‌‌سد، تنها میراث‌دار اسم و رسم این سنت‌ها هستیم و چشم و هم‌چشمی‌ها چاشنی بر روح این فرهنگ شده تا آن سختی جای این شیرینی را بگیرد.

روزهایی که بی‌رونقی ایام آن کم از گذشته ندارد اما اصرار به داشتن سفره‌ای رنگین در شب چله صف‌های طویل مقابل آجیل‌فروشی‌ها را از یک هفته پیش، پررونق کرده تا دستی بر آتش افزایش حباب‌های معروف ِ بازاری داشته باشند که هر آن منتظر است تا علت اوج بی‌سر و سامانش را متوجه خود مردم کند.

با این حال این روزها مراسم شب چله در برخی از روستاها و شهرهای کوچک آذربایجان بر خلاف تبریز و دیگر شهرها به همان صفا و شیرینی گذشته باقی است. 

حمیدی نقل می‌کند: جمع شدن دور کرسی، رفتن به منزل بزرگ خانواده و ایل و طایفه، برگزاری مراسم جشن و عروسی در این شب، برگزاری برخی مسابقات هیجان‌انگیز نظیر اسب‌سواری، تیراندازی از جمله آنهاست.

وی می‌گوید: حتی وقتی ساکنان ساده و بی‌ریای روستا دور کرسی جمع می‌شوند، دست از شوخی‌ها و نقل روایات و «تاپماجالار» و «بایاتیلار» بر نمی‌دارند که مهم‌ترین شاخصه و شیرینی این شب‌ها همان تاپماجالار (معماها) و بایاتیلار (دوبیتی‌های ترکی) است که جوانان شهری با تمرکز در گوشی‌های هوشمند در جستجوی گمشده خود؛ داشته‌های خود را نیز در این شب از دست می‌دهند.

با این اوصاف به نظر می‌رسد شرایط نامساعد اقتصادی که روزگاری با تدبیر پدران و مادران خوش قریحه‌مان، فرهنگی را ریشه داد که هم پیوندهای اجتماعی و خانوادگی را حفظ می‌کرد و از سوی دیگر حافظ شعر و ادب و میراث گذشتگان خود بود، با تغییر رفتار و سبک زندگی‌ها در دنیای کنونی باعث شده تا از آن ریشه فقط پوسته‌ای باقی بماند و همان بهانه اقتصادی دردی بزرگ شود و فرهنگ نامانوس دیگری را به وجود آورد.

گزارش از یاسمین مولانا



دسته بندی : آذربایجان , * تورک سئسه لینک ,
برچسب ها : شب یلدا , هندوانه چله , چیلله گئجه سی , بازار تبریز , شب پاییزی , بلندترین شب سال ,


نویسنده : تبریز قارتال پنجشنبه 30 آذر 1396, 12:05 ق.ظ


چیلله گئجه سی ، سیز عزیزلر و عائله موتلو اولسون ...
بو ایلده و بیر اوزون گئجه ده خوش اولاسیز و قارپیزلار و انارلار و پشمه لری یاخجی و شیرینجه ییئرسیز !

بو ایل چیلله و سونرا دا تازا میلادی ایل بیزه اؤنملی دیر چون تبریز و آذربایجان 2018 توریزم گؤره حاضیرلانیر

2018


در هرحال چیلله ز موبارک ...
چیلله گلیر قارینان , قارپیزینان , نارینان
شنلیک اولسون بو گئجه کامانچاینان , تارینان
هامی چالیب اویناسین یولداشینان , یارینان


Çillə gəlir qarinan ,qarpiznan ,narinan
Hammi çalib oynasın yöldaşnan yarinan



یلدا

کرسی و کنار هم بودن خانواده ها در شب چله
کرسی یلدا

آذربایجان

شب یلدا آذربایجان


چیلله گئجه‌سی — یئر کوره‌سی‌نین قوزئی یاریم‌کوره‌سینده، ایلین 365 گونونون ان اوزون گئجه‌سی‌دیر. بۇ گئجه، شمسی ایلی‌نین، دئی آیین باشلانقیج گئجه‌سی، آذر آیی‌نین سونونجو گئجه‌سی و 3 آی نووروز بایرامینا قالمیش بیر گئجه‌دیر.

میلاد تاریخی ایله دئکابرین 21-دن 22-ا کئچن گئجه‌دیر. بۇ گئجه اساساً جمهوری آذربایجاندا ، تورکییهده و ایراندا قئید ائدیلیر.

بو گئجه‌ده قار یاغماسی چوخ‌لو سئوینجه سبب اولور. همین گئجه عائله عضولری، قوهوم، دوست، تانیش صمیمییت‌له بیر یئره ییغیشیر و ایلین ان اوزون گئجه‌سینی مئیوه و چوخ‌لو شیرنیات یئمکله قئید ائدیرلر.

بو گئجه‌نین ان اهمیت‌لی آتریبوت‌لارین‌دان بیری قارپیزدیر. اهالی قارپیز یئییر کی، سویوغا یوخ دئسین. بئله کی، هر عاییله همین گئجه موتلق بیر قارپیز آلمالی‌دیر. اگر یئنی ائولنن‌لر وارسا اونلارا دا والیدئین‌لری طرفین‌دن قارپیز هدیه وئریلیر.

بو گئجه آذربایجانین ان دوغما، قدیمی و یئگانه گئجه بایرامی‌دیر. جویز (قوز) هالواسی، هویج (کؤک) هالواسی، پاخلاوا (باقلوا)، توخوم (سئمیچکا)(توم) و مئیوه‌لر و دیگر شیرنیات‌لار دا بۇ گئجه‌ده سوفره‌ده اولمالی‌دیر.


محبت یاشا باخماز
آغارمیش باشا باخماز
گول نه قدر گوزل اولسا
گوزل یولداشا چاتماز

چیلله گلیر قاری نان
قارپیزی نان نارینان
مبارک دی بو چیلله
یولداشینان یارینان
چیلله ز مبارک اولسون


شب چله آذربایجان


چیلله


çillə


خونچا

چله

شب بلند



شب چله

چیلله گئجه‌سی‌نین عادت عنعنه‌لری

آذربایجان كندلرینده و شهرلرینده بۇ گئجه‌اوچون چئشیدلی عادت – عنعنه‌لر موجوددور. كورسو دوورونو ییغیلیماق، فامیلین بویوگلری‌نین ائولری گئتمك، گئجه‌لر "تاپماجالار" و "بایاتی‌لا" سویله‌مك بۇ گئجه‌نین عادت-عنعنه‌لری‌ندن‌دیرلر. هر حال‌دا "چیلله قارپیزی" یئمك بۇ گئجه‌نین تمل عادتی‌دیر.


چیلله قارپیزی

قیش فصلی‌نین ان اوزون سورن بؤیوک چیلله‌سی اؤز قار توفانینا، سویوق و دوندوروجو شاختاسینا گؤره ائل آراسیندا قاراقیش دا آدلانیر. بؤیوک چیلله‌نین باشلاندیغی گونو، یعنی 22 دئکابری بزن چیلله بایرامی دا آدلاندیرمیش‌لار. همین گونون گئجه‌سی ایلین ان اوزون گئجه‌سی اولدوغون‌دان بونا چیلله گئجه‌سی ده دئییلمیش‌دیر.

چیلله گئجه‌سی‌نین آخشامی آدام‌لار قیش‌دان قورخمادیق‌لارینی نوماییش ائتدیرمک اوچون تونقال‌لار یاندیریر، اودون اوستون‌دن هوپپانیر، تونقالین اطرافیندا رقص ائدیر، اه‌یلنجه‌لی اویون‌لار، تاماشالار گؤستریرلر. بؤیوک چیلله‌نین شرفینه هر ائوده آچیلمیش سوفره‌یه جانا ایستی‌لیک گتیرن دادلی-لذت‌لی یئمک‌لر قویولور. بؤیوک چیلله سوفره‌سی‌نین ان ساییلیب-سئچیلن، یای‌دان محض بۇ گون اوچون ساخلانیلان چیلله قارپیزی‌دیر. خالق بۇ قارپیزین شانینه سؤز ده قوشوب:

قارپیز ائله، قارپیزی،

قالیب ایله قارپیزی.

بؤیوک چیلله آدییلا

دوشوب دیله قارپیزی.

عزیزیم، چیلله قارپیز،

دوشوبدو دیله قارپیز.

ییغیلیب خورجون‌لارا،

گئدیر یازگیله قارپیز.


قارپیز

هندوانه


آجیل

پشمک


چیلله قارپیزینی عادتن ائوین بؤیوگو کسیر. او اولجه قارپیزین زوغو اوْلان طرفینی دایروی کسیب قابیغی دؤرد حیسه‌یه بؤلور. اؤزو و دیگر عاییله عضولری اورک‌لرینده نیت توتورلار. او همین قابیق‌لاری یئره آتیر. قابیق‌لارین نئجه دوشمه‌سینی هر کس اوریینده توتدوغو نیتی ایله یوزور. قارپیزی کسن اونو دیلیمله‌ییر. عائله‌نین هر بیر عضوو بۇ قارپیزدان یئییر. قونشولارا دا پای گؤندریلیر. چیلله قارپیزینین توم‌لاری ییغیلیب ساخلانیلیر. ایناما گؤره، چیلله قارپیزی‌نین توم‌لاری آتیلارسا، اوندا قارشی‌داکی ایلده محصول بول‌لوغو اولماز.

بؤیوک چیلله‌نین ان مشهور آیینی، سؤزسوز کی، سمنی گؤیرتمک و اوندان حالوا بیشیرمک‌دیر. بو، بیر واخت دوغرودان-دوغرویا سمنی بایرامی آدلانان بایرامین چوخ‌سای‌لی مراسیم آیین‌لرین‌دن بیری‌دیر. باهاری چاغیرماق، بونونلا دا طبیعتی یاشیل گؤرمک، اؤز اکدیگی تاخیلین گؤیرمه‌سی آرزوسونون صونعی رمزینی یاراتماق تشببوسون‌دن ایره‌لی گلن سمنی گؤیرتمه‌یین تاریخی اجدادلاریمیزین ایلکین امک، تصرروفات حیاتی ایله باغ‌لی‌دیر.

یاشاییشی‌نی، دولاناجاغینی تصرروفات ایلی‌نین – باهارین، یازین باشلانماسیندا گؤرن اولو اجدادلاریمیز تاخیلی صونعی شکیلده، یعنی ائو شرایطینده گؤیرتمک‌له تئز گلمه‌سینی، بونونلا تورپاغین اویانماسینی، محصولون جوجریب بؤیومه‌سی آرزوسونو ایفاده ائتمیش‌لر.

سؤزسوز کی، بورادا تقلیدی سئحر آکتی آپاریجی‌لیق تشکیل ائدیر. بۇ تقلیدی سئحرین باشا دوشولن معناسی بئله‌دیر: "محصولوم، سنی ائوده گؤیرتدیگیم کیمی، اکین ساحمده، تورپاغیمدا دا بئله‌جه گؤیر، بؤیو"

سویودوجو اولمایان زامان‌لار بوستان‌لاری اولان‌لار، بیر-ایكی یاخچی قارپیزی طاغینین اوستونده ساخلاییب، اوزونه هالاخ و جیویر توكردیلر تا سویوق و حئیوان‌لاردان امان‌دا قالسین. بونلاری چیلله‌گئجه‌سی اوچون گوتورردیلر. بوگونكو گونده آذربایجان خالقی، قارپیزلارین میناب، دزفول و اهواز شهرلریندن الده ائدیرلر.


گئجه

مراسم جشن شب چله در مدرسه ای در تبریز

جشن شب یلدا


خونچا

خونچانی به‌ی (داماد)ین عاییله‌سی پای اولاراق گلین‌ین ائوینه آپاریر. خونچانین ایچینده قارپیزدان علاوه حریر و باهالی پارچالار، میوه‌لر، آجیل و شیرینی‌لر گورمك آپاریلیر. عادت اولاراق خونچانین قارپیزی گوزل صورت‌ده بزه‌نمه‌لی‌دیر.


چیلله گئجه‌سی اوچون بایاتی

چیله چیخار بایراما بیر آی قالار

پینتی آرواد قوورمانی قـــورتارار

گئدر باخار گودول ده یارماسینا

باخ فلكین گردش و غوغاسینا 

داش ماكیدا چیلله گئجه سی بۇ نغمه نی اوخویارلار:

آی چیلله ، چیلله قارداش

آتین قامچیلا قارداش.

بیر گلدین دانیشمادیق،

قلبیم آچیلا قارداش قوشا چایدا میاندابدا چیلله آخشامی گون باتاركن اود یاندیریب، اوٍستوندن آتیلارلار . سوْنرادا



کورسی


شعر ترکی زیبای برنامه گئجه لر درباره شبهای برفی و چله

[http://www.aparat.com/v/5FRD0]


اوْدو قاریشدیریب ، داغیدیب، بئله اوْخویالار :

چیلله قوْودو ،چیلله قوْودو

سحر مینجیق ، سحر مینجیق.

سحر مینجیق دئدیكده ساباهیسی گون مینجیق – مینجیق یاغیش یاغماسینی آرزیلارلار




لینک پست شب چله 95
لینک پست شب چله 94
لینک پست شب چله 93




دسته بندی : آذربایجان , * تورک سئسه لینک ,
برچسب ها : شب یلدا , بلندترین شب سال , آداب رسوم آذربایجان , هندوانه شب یلدا , چیلله , قارپیز ,



» درباره تبریز و آذربایجان و اخبار About and News ( جمعه 16 اسفند 1398 )
» ویروس کرونا تهدیدی در ایران ( جمعه 9 اسفند 1398 )
» نقاش و نگارگر استاد علی اصغر پتگر ( جمعه 25 بهمن 1398 )
» زینب پاشا بانوی رابین هود ایران ( جمعه 18 بهمن 1398 )
» خانه زیبا که به هتل بوتیک در تبریز تبدیل می‌شود ( یکشنبه 6 بهمن 1398 )
» بنیس شبستر ، روستای دانشگاهی بدون بیکار و بی سواد ( چهارشنبه 25 دی 1398 )
» برف زمستانی 1398 تبریز ( جمعه 20 دی 1398 )
» اردبیل؛ سرزمین چشمه‌های بهشتی آذربایجان ( یکشنبه 15 دی 1398 )
» مشکلات صنعت کفش چرم دستدوز تبریز ( پنجشنبه 5 دی 1398 )
» شب خاطره ها چیلله گئجه‌سی ( شنبه 30 آذر 1398 )
» خلیل بحران طنز پرداز ( چهارشنبه 20 آذر 1398 )
» شهر شکی جمهوری آذربایجان ( یکشنبه 10 آذر 1398 )
» پاکبان و جدال با فاضلاب برای یک لقمه نان حلال ( دوشنبه 4 آذر 1398 )
» دوربین تبریز لینک 80 ( گردشی در اطراف بیلانکوه ) ( جمعه 24 آبان 1398 )
» پارک باغ‌شهر تبریز ( دوشنبه 13 آبان 1398 )
» مسجد حسن پاشا در انتظار احیا ( جمعه 3 آبان 1398 )
» شهر گمشده اوجان آذربایجان در راه احیا ( جمعه 26 مهر 1398 )
» عشایر شاهسون آذربایجان از اصالت تا زندگی شیرین ( سه شنبه 16 مهر 1398 )
» مصاحبه مینا خلیل‌ زاده فتحی برنده جایزه هوانوردی آمریکا ( چهارشنبه 10 مهر 1398 )
» چهار پروژه و نابودی چهار اثر تاریخی تبریز ( جمعه 5 مهر 1398 )
» زووفان حیوانات تبریز ( دوشنبه 25 شهریور 1398 )
» تصاویر محمدحسن‌میرزا قاجار در دارالحکومه تبریز ( پنجشنبه 21 شهریور 1398 )
» دلیرمردی که سوختن ارسباران را برنتابید ( دوشنبه 11 شهریور 1398 )
» حوادث اشغال تبریز توسط ارتش سرخ در شهریور ۱۳۲۰ ( دوشنبه 4 شهریور 1398 )
» شهروند لینک آذربایجانی 78 ( مهری نژاد ) ( سه شنبه 29 مرداد 1398 )
» سرگذشت دراماتیک امپراتوران مدرسه‌سازی مردانی آذر ( شنبه 19 مرداد 1398 )
» ضرورت احیا هتل قدیمی گراند و محله پاساژ تبریز ( جمعه 11 مرداد 1398 )
» ساعت به وقت گدایی در شهر بدون گدا تبریز ( دوشنبه 31 تیر 1398 )
» شهروند لینک آذربایجانی 77 ( آراز نویدی ) ( جمعه 21 تیر 1398 )
» چهارمین جشنواره خلاقیت و نوآوری تبریز ( پنجشنبه 13 تیر 1398 )
موضوعات

لینکستان

» سازمان گردشگری شهرداری تبریز Tourism Development Organization of Tabriz Municipality
» گردشگری آذربایجان شرقی - تبریز توریست
» آپارات کارتونهای آذربایجانی
» وبلاگ کلیبر سیتی (پریسا)
» وبسایت تبریز دانلود (هادی)
» آنایوردوم خطبه سرا
» آذربایجان و پیرامون (عبدالحسین)
» وبلاگ بایرام (بیانی)
» وبلاگ جانیم آزربایجان(elçi bəy)
» وبلاگ مازگامت
» یئنی قاپی
» سایت ادبیات ترکی ایشیق
» شهرمن تبریز (یاشار)
» وبلاگ باخیش(شادی)
» وبلاگ سهند ما (محسن)
» خاطیره لر دوراغی (حسین واحدی)
» صنم در اوج (سجاد)
» وبلاگ اشعار ترکی آذری و فارسی
» یوردوم ملکان
» وبلاگ تبریز شهر اولین ها (سعید)
» سهند توپراقی(جواد نجات)
» املاک قربانی (اسپیران)
» وبلاگ ینگی اسپیران (محمد)
» آنــــا یــوردوم تــبریــز(عبدا.. رضوی)
» وبلاگ کشاورزی آمقانی اسکو(شوکتی)
» وبلاگ گوگان
» ....................................
» وبلاگ اخبار اردبیل (فرزاد)
» وبلاگ شهریمیز اورمو
» دئیه لر(دیگاله)-اورمیه
» وبلاگ مشگین شهر (میلاد)
» وبلاگ چشمه های بهشتی آرتاویل
» پروژه های عمرانی ایران
» وبسایت مشهد امروز (اشکان)
» مشهد شهر بهشت (امیرحسین)
» وبلاگ شهر خرم آباد
» وبلاگ هورامان
» وبلاگ برازجان (بوشهر)
» وبلاگ آموزش رانندگی
» هواشناسی ایرما
» ......................................
» وبلاگ گالری تراکتور
» وبسایت گسترش فولاد تبریز
» وبسایت باشگاه ماشین سازی تبریز
» وبسایت رسمی باشگاه تراکتورسازی
» لینک پیش فرض دوم
» لینک پیش فرض اول
» لیست لینک ها

آمار بازدید


کل بازدید ها :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل مطالب :
آخرین بروز رسانی :

تبریز دیجی لینکلر

تلگرام تبریز ویکی لینکلر

 اینستاگرام تبریز ویکی لینکلر

 آپارات شبکه سهند

آپارات سهند موزیک

آپارات سهند کارتون

آشپزی آذربایجان

تبریز 2018

فیسبوک

لنزور

آذربایجان نیوز

توریسم و گردشگری

سوغات و صنایع دستی

هواشناسی آذربایجان

اصالت و رسوم آذربایجان

مشاهیر

اولین های تبریز

ترکی آذربایجانی

تاریخ باستان

درباره ما


مجموعه تبریز ویکی لینکلر
Tabriz WikiLinks
آغاز وبلاگ در آذر ماه 1391
*******************

وبلاگ تبریز ویکی لینکلر
Tabrizlinks.mihanblog.com

وبلاگ تبریز دیجی لینکلر
Tabrizdigilinks.mihanblog.com

اینستاگرام تبریز ویکی لینکلر
Instagram.com/tabrizlinks

فیس بوک تبریز ویکی لینکلر
Facebook.com/tabrizlinks

شبکه ویدیویی نماشا تبریز لینک
Namasha.com/tabrizlinks

آپارات ویدیویی شبکه سهند
Aparat.com/sahandtv

آپارات ویدیویی سهند موزیک
Aparat.com/sahandmusic

آپارات ویدیویی سهند کارتون
Aparat.com/sahandcartoon

آپارات ویدیویی آشپزی آذربایجان
Aparat.com/sahandchef

آپارات ویدیویی بازنشر تبریز 2018
Aparat.com/tabriz_2018

کانال یوتیوب ویدیویی
youtube.com/tabrizlinks

گالری لنزور تبریز ویکی لینکلر
Lenzor.com/tabrizlinks

تلگرام تبریز ویکی لینکلر
https://t.me/tabrizlinks
@tabrizlinks


ایجاد کننده وبلاگ : تبریز قارتال


    گوگل

    ویکی پدیا

    کتاب ترکی

    دیکشنری زبان ترکی

    دایره المعارف مجازی

    دریاچه ارومیه

    مستمندان تبریز

    استخدامی

    تبریز سرچ

    دیوار تبریز

    رقص آذری

    زنجان توریسم

    تبریز مدرن

    tripadvisor

    تراکتور لینک

    آمار و داده های تبریز

    نصرنیوز

    خبرگزاری شهریار

    آخار آذ

    آناج

    آذرقلم

    دورنا نیوز

    میراث فرهنگی آذربایجان

    صدا و سیمای مرکز استان آذربایجانشرقی

    استانداری آذربایجان شرقی


شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات