تبریز ویکی لینکلر - بزرگترین وبلاگ تبریز و آذربایجان

Təbriz və Azərbaycan üçün Blog İranda - Tabriz , Azerbaijan Region in Iran
نویسنده : تبریز قارتال چهارشنبه 10 مهر 1398, 09:58 ب.ظ
«طراحی هواپیمای پهن پیکر» از رویا تا واقعیت توسط بانوی آذربایجانی



بانوان علاوه بر توانمندی در اداره خانواده و تربیت فرزند می‌توانند نقش بسیار مهمی در توسعه اقتصاد خانواده داشته باشند، امروز گفت‌وگویی با دختری از خطه آذربایجان انجام دادیم که جواب خوبی به سرزنش «دختر است دیگر!» داد.

بی‌شک پیدایش انقلاب اسلامی در ایران باعث ایجاد تحولی نوین در نوع نگاه به زن شد.

انقلاب اسلامی نه تنها باعث ایجاد تحول روحی و فکری در زنان شد بلکه فضای فرهنگی مناسبی برای حضور بیشتر زنان در جامعه فراهم ساخت، تا جایی که در حال حاضر علاوه بر رشد چشمگیر نرخ باسوادی بانوان ایرانی، شوق تحصیل و میزان موفقیت در آزمون‌های مختلف علمی در میان دختران افزایش قابل ملاحظه‌ای یافته است.

در کنار پیشرفت‌ها و اثربخشی‌هایی که بعد از انقلاب در حوزه زنان رخ داد، بروز و ظهور کاملا برجسته هویت و شخصیت مستقل زن ایرانی در عرصه‌ مجاهدت‌ها و ایثارگری‌ها از جمله در دفاع مقدّس و پس از آن تا امروز، بسیار غرورانگیز است.همسران، مادران و دختران شهدا و جانبازان و بازماندگان بزرگ‌مردانی که جانشان را در راه خدا دادند، با اراده‌ محکم، عزم راسخ و با صبر جمیل خود هر انسانی را در مقابل خودشان خاشع و خاضع کردند.

بانوان علاوه بر توانمندی در اداره خانواده و تربیت فرزند می‌توانند نقش بسیار مهمی در توسعه اقتصاد خانواده و حتی جامعه داشته باشند.

 اگر بگوییم ایران یکی از کشورهای نخبه‌خیز در جهان است که در عرصه‌های مختلف توانسته جوانانی با رتبه بالای علمی به کشور تقدیم کند که حتی در خارج از مرزهای کشور هم حرف‌های زیادی برای گفتن داشته و دارند، بیراهه نگفته‌ایم.

امروز گفت‌وگویی با یک دختری از خطه آذربایجان انجام دادیم که فعل من می‌توانم را صرف کرده است، او جواب خوبی به سرزنش،«دختر است دیگر!»، داد.


 مینا خلیل زاده


مینا خلیل‌زاده فتحی اهل شهرستان بناب آذربایجان شرقی است. ۲۳ سال بیشتر سن ندارد اما به مدد تلاش و کوشش توانسته آرزوهای دوران کودکی‌اش را برآورده سازد.

مینا از کودکی عاشق بادبادک بوده و دلش می‌خواست تا یک دنیا بادبادک رنگارنگ داشته باشد و همه آنها را از بالای پشت‌بام به آسمان و کنار ابرها بفرستد؛ او حالا طرحی برای ساخت هواپیماهای غول‌پیکر می‌دهد.

مینا از زبان خودش: من مینا خلیل‌زاده فتحی، متولد ۱۳۷۵ از شهرستان بناب هستم و در یک خانواده چهار نفری بزرگ شدم و یک برادر ۱۳ ساله دارم و اکنون نیز در مقطع کارشناسی رشته هوا و فضا در دانشگاه صنعتی شریف درس می‌خوانم.



  چرا رشته هوا و فضا را انتخاب کردید؟

همیشه از دوران کودکی به هواپیماهای بالای سرم که در آسمان در حال حرکت بودند، نگاه می‌کردم به قدری ذوق زده بودم که همیشه در رویاهایم هواپیماها را می‌دیدم و برایم بسیار عجیب بود که این هواپیماهای غول‌پیکر چگونه می‌توانند مسافران زیادی را برداشته و تا ارتفاعات بسیار زیادی بالا بروند.

بادبادک‌ها همیشه برای من یک معنا و مفهوم خاصی داشتند به طوریکه در دوران دبیرستان که به اتفاق همکلاسی‌هایم در مسابقه گلایدر دانشگاه صنعتی شریف شرکت کردم و متوجه دانشکده هوا و فضا در این دانشگاه بزرگ شدم، این باعث شد تا یک دل، نه صد دل عاشق رشته هوافضا شوم و بلافاصله یک کتاب در رابطه با آشنایی با انواع هواپیماها بخرم، شاید باور نکنید ولی بیش از ۱۰۰ بار صحنه‌های هوایی فیلم «تاپ‌گان» را نگاه کردم.


  آیا خانواده‌تان با رشته شما مخالفتی نداشتند؟

قبل از انتخاب رشته به من گفتند که رشته دیگری را انتخاب کنم و حتی افراد زیادی بودند که من را از انتخاب این رشته منع می‌کردند ولی من علاقه داشتم و تصمیم خود را گرفته بودم، می‌دانستم که هدفم چیست.

البته خیلی‌ها این رشته را پسرانه می‌نامند در حالی که من این موضوع را قبول ندارم و حتی قبل از اینکه رشته را انتخاب کنم به همه چیز از جمله بازار کار فکر کردم و با خود به این نتیجه رسیدم که اگر کاری در ایران پیدا نکردم، ناامید نشوم و به کمپانی‌های دیگر هواپیماسازی مراجعه کنم.


در حال حاضر درس‌های خود را به کجا رساندید؟

فعلاً در مقطع لیسانس در حال تحصیل هستم، چرا که چند واحد از درس‌های مدیریتی را برداشته و در حال گذراندن آنها می‌باشم ولی به احتمال زیاد برای ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد به یکی از کشورهای خارجی بروم.


  چرا کشور ایران را به عنوان مقصدی برای ادامه تحصیل خود نمی‌بینید؟

 من هم دوست دارم تا در ایران درس خوانده و به اهداف خود برسم ولی قبول کنیم که در این رشته بستر مناسبی برای کار کردن در این زمینه مخصوصاً برای زنان وجود ندارد تا مادامی که این بسترها مناسب‌سازی نشود به عنوان یک دانشجو با اهداف بزرگ نمی‌توانم به آنها دست یابم.

البته وضعیت ایرلاین‌های ایران با وجود تحریم‌های زیاد در شرایط بسیار مناسبی است به طوریکه خط‌های هوایی همیشه در کل دنیا به عنوان تولید ثروت مدنظر قرار گرفته می‌شود در حالی که با وجود تحریم‌ها همه حجاج ایرانی توسط خطوط هوایی ایران انتقال و جابه‌جا شدند که عالی است. 


هوا و فضا

 

در رابطه با مقام اول مسابقه‌ای که به صورت انفرادی در آمریکا کسب کردید، توضیحاتی بفرمایید؟

من یک استاد به نام استاد ملائک دارم که دیدگاه او به‌گونه‌ای است که معتقدند دانشجویی در سطح بین‌الملل تربیت می‌کند، از این رو از 20 نمره امتحانی، ۱۰ نمره‌اش را درس عملی و پروژه گذاشته بود؛ سال پیش به اتفاق تیمی از دانشگاه در مسابقات ALAA شرکت کردیم که هیچ مقامی کسب نشد ولی این مسابقات دارای سه بخش است که می‌توان به صورت انفرادی نیز شرکت کرد.

از این رو با توجه به اینکه استاد ملائک به من گفت که شما استعداد لازم را داری، به صورت انفرادی در این مسابقات شرکت و گزارش لازم به این مسابقات را در اردیبهشت ماه سال‌جاری ارسال کردم که در نهایت بعد از داوری توسط مهندسان متخصص کمپانی‌های مهم جهان ایمیلی به من ارسال شد که در آن متوجه شدم رتبه اول را کسب کردم.


در رابطه با عدم دریافت جایزه این مسابقه توضیحی می‌دهید؟

وقتی ایمیل اول شدن در این مسابقات را دریافت کردم در انتهای آن ذکر شده بود که به علت تحریم‌ها نمی‌توانند جایزه را به من ارسال کنند که البته این جایزه نیز هزار دلاری بود و من از این بابت ناراحت بودم که البته اعلام کرده بودند که نفرات برتر انفرادی و تیمی می‌توانند برای توضیح گزارش خود با کمک هزینه به آمریکا سفر کنند ولی تاکنون چنین ایمیلی را دریافت نکردم.


  مزایای طرح ارائه شده شما در این مسابقات چه چیزی بود؟

 طرح درخواستی در این بخش طراحی یک سیستم هوایی بدون سرنشین برای بازرسی ۱۵۰ مایل خطوط انتقال برق در یک روز کاری بود، سیستم مورد نظر برای طراحی باید از هزینه‌های کمتر نسبت به روش‌های حال حاضر برای انجام بازرسی خطوط برق و امنیت بالاتر نسبت به سایر سیستم‌های هوایی بدون سرنشین برخوردار می‌بود.


  دوست دارید بعد از اتمام تحصیلات در چه زمینه‌ای فعالیت کنید؟

 دوست دارم به عنوان  مهندسی سیستم فعالیت کنم و اگر وقت کنم حتما دوره‌های خلبانی کوچک و سبک را بگذرانم، البته دوره کارآموزی را در یکی از ایرلاین‌های ایران گذراندم به‌قدری عاشق هواپیماها بودم که ابتدا دوست داشتم تا همه آنها را بغل کنم.


  وضعیت ایرلاین‌های ایرانی را چگونه می‌بینید؟

 درست است که تحریم مشکلات زیادی را برای ایرلاین‌های ایرانی ایجاد کرده است ولی همچنان ایرلاین‌ها همیشه سودآور هستند، شاید تحریم‌ها موجب نیامدن قطعه و آپگرید شدن هواپیماها می‌شود ولی همچنان متخصصان زیادی وجود دارد که ایرلاین‌ها را در شرایط مناسبی قرار می‌دهند و اینکه بگوییم، وضعیت ایرلاین‌های ایران مناسب نیست حرف اشتباهی است، چرا که از نظر ایمنی در شرایط مطلوبی قرار دارد.


خودتان کدام نوع هواپیماها را دوست دارید؟

علاقمندی من بیشتر هواپیماهای نظامی است ولی بین آنها بویینگ ۷۷۷ را خیلی دوست دارم.


  آیا شما در زمان دانش‌آموزی شاگرد زرنگی بودید و برای قبولی در این رشته از کلاس‌های کنکور استفاده کرده‌اید؟

شاگرد خوبی بودم ولی اینکه هر لحظه درس بخوانم نه اینطور نبود، دبیرستان را بدون اینکه درس زیادی بخوانم گذراندم ولی در دانشگاه صنعتی شریف مجبور شدم تا بیشتر درس بخوانم و از هیچ کلاس کنکوری استفاده نکردم به‌طوریکه فقط به علت ضعف در درس عربی چند جلسه‌ای کلاس خصوصی رفتم.


  با توجه به اینکه شما از یک شهر کوچکی هستید، قبولی یک دختر از یک محیط کوچک از یکی از دانشگاه‌های برتر کشور بسیار قابل توجه است، دلیل آن را چه چیزی می‌دانید؟

 در حال حاضر دانش‌آموزان شهرستان‌ها نتایج بسیار خوبی را کسب می‌کنند و وضعیت بناب نیز به همین شکل است، حتی قبل از من و حتی در زمان کنکور من افراد زیادی با رتبه‌های بسیار خوبی توانستند به دانشگاه‌های تهران راه یابند ولی من از ابتدا علاقه به دانشگاه صنعتی‌شریف داشتم و اگر سال اول در از شریف قبول نمی‌شدم حتما پشت کنکور می‌ماندم.


  برادر کوچکتر از خودتان نیز توصیه می‌کنید تا در این رشته شما تحصیل کند؟

این بستگی به علاقه و استعداد افراد دارد، چرا که برای مثال من شاید به شنا علاقه داشته باشم ولی به منزله این نیست که یک شناگر هستم حتی دوستان زیادی دارم که در رشته‌های مهندسی شیمی و یا پزشکی در حال تحصیل هستند و شیفته جذابیت رشته من شده و اطلاعات زیادی از هواپیماهای جنگی می‌گیرند ولی من یقین دارم که اگر آنها وارد این رشته می‌شدند، نمی‌توانستند آن‌گونه که می‌خواهند پیشرفت کنند، چرا که رشته‌ها به استعداد افراد بستگی دارد و برادر من نیز به احتمال زیاد در رشته‌های ادبیاتی بسیار قوی‌تر از این رشته‌ها خواهد بود.


بانوی آذربایجانی


  آیا پدر و مادرتان موافق ادامه تحصیلات شما در خارج از کشور هستند؟

البته باید آنها را نیز درک کرد که دوری از من برایشان سخت خواهد بود و شاید اوایل به صورت زبانی اعلام می‌کردند که می‌توانید در همین جا نیز درس بخوانم ولی بعد از مسابقه آمریکا و کسب نتیجه برتر به این نتیجه رسیدند که من جای پیشرفت زیادی دارم، از این رو قبول کردند تا برای ادامه تحصیل به خارج از کشور بروم، چرا که می‌دانند اگر من در اینجا بمانم و بستر مناسبی برای رشد من فراهم نشود، علاوه بر خودم، آنها نیز ناراحت خواهند شد.


  وضعیت زبان انگلیسی و مدرک زبان‌تان چگونه است؟

زبان تخصصی را فراگرفته‌ام، حتی صفر تا ۱۰۰  گزارشی که برای مسابقه آمریکا فرستادم را خودم نوشتم و الان نیز در حال آمادگی برای آزمون تافل هستم.


  به عنوان اولین مهندس زن کشور که در مسابقات انفرادی به مقام اول دست یافته‌اید، چه توصیه‌ای به دختران دارید؟

 اصلی‌ترین نکته برای دختران این است که دست از رویاهای خود نکشند و به دنبال آنها بروند و به حرف‌هایی از قبیل اینکه این رشته پسران است و یا این کار برای دختران مناسب نیست گوش ندهند، چرا که دختران توانایی به مراتب بالاتری نیز دارند و حتی وقتی به من می‌گفتند که هوافضا رشته پسرانه است، خنده‌ام می‌گرفت.

حتی یکی از نیروهای ارتشی در  یکی از کلاس‌های آموزشی که من توضیحاتی در رابطه با یک هواپیما ارائه می‌کردم، خطاب به من گفت که اگر پسر بودی حتما تو را جذب می‌کردیم و من از این موضوع ناراحت شدم و بلافاصله گفتم که اگر من می‌خواستم خودم جذب می‌شدم.

البته یکی از استادهای من نیز سر کلاس به بقیه همکلاسی‌هایم گفت که این دختر هم هوشش از شما بیشتر است و هم زورش.


مشاهیر آذربایجان

 دانشجویان دانشکده‌ مهندسی هوافضای دانشگاه صنعتی شریف در مسابقات بین‌المللی هوانوردی و فضانوردی آمریکا در بخش طراحی هواپیما (رده‌ graduate) موفق به کسب مقام نخست شدند.

تیم ShadX از دانشکده مهندسی هوافضای دانشگاه صنعتی شریف، پس از ۹ ماه تلاش موفق به کسب مقام اول در مسابقات بین المللی هوانوردی و فضانوردی آمریکا (AIAA) در بخش طراحی هواپیما در رده graduate شد.

همچنین مینا فتحی از دانشجویان دانشکده مهندسی هوافضا که به صورت انفرادی در این مسابقات شرکت کرده بود، موفق به کسب مقام اول در بخش مسابقات Undergraduate Individual Aircraft Design شد.


گزارش از کتایون حمیدی





دسته بندی : آذربایجان , * مشاهیر آذربایجان ,
برچسب ها : زن نخبه , مفاخر آذربایجان , استعداد درخشان تبریز , هوا فضا , ساخت هواپیما , پهباد , مخترع آذربایجانی ,


نویسنده : تبریز قارتال چهارشنبه 9 خرداد 1397, 10:30 ب.ظ

میرزا علی‌اکبر طاهرزاده (صابر)
در روز ٣٠ می سال ١٨۶٢ میلادی در شهر شماخی متولد شد. پدرش بقالی کوچکی داشت و به خاطر اعتقادات مذهبی، می‌خواست صابر را در قامت یک روحانی ببیند. به همین دلیل در هشت سالگی او را به مکتب فرستاد. صابر تا دوازده سالگی در مکتب بود تا اینکه بعدها در مدرسه دولتی باکو که توسط شاعر مشهور آن دوران، سیدعظیم شیروانی افتتاح شده بود شروع به تحصیل علوم جدید کرد. در این مدرسه بود که او به استعداد شاعری‌اش پی برد و با کمک سیدعظیم، به خواندن و ترجمه اشعار فارسی پرداخت. اما مدتی بعد پدرش او را از ادامه تحصیل منع کرده و وادار به کار در مغازه نمود. پدر صابر او را به خاطر علاقه ای که به درس و شاعری داشت سرزنش کرده و حتی یک بار دفتر اشعارش را پاره می کند.

لینک فایل PDF هوپ هوپ نامه صابر

 May 30 - Mirzə Ələkbər Sabirin doğum günüdür


شاعر صابر


ماه کنعانین باتیب، ای پیر کنعان، غم یئمه!
تا گلستانین اولوبدور بیت احزان، غم یئمه!
ای دل محنت زده، اول شاد، لبریز سرور
کسب نامردی قیلار افکار وجدان، غم یئمه!
اولمادی مقصودیمیزجه دور چرخ کج مدار
قالمالی دیر بئیله حالت اوزره دوران پایدار:
قسمتیندیر، ائتگیلن هم روز و شب ناله، زار
ای رعیت، ای فقیر و فعله، دهقان، غم یئمه!
صبح تئزدن دور آیاغا، شامه تک چک زحمتی
گوجلولردن ده ائشیت هر نوع فحش و تهمتی
سن ذلیل اول، عیبی یوخ، قوی گوجلو چکسین لذتی
قوی سنی خوار ائیله سینلر خان و اعیان، غم یئمه!
ایشله قوی قدین بوکولسون، ایشله، آلنین ترله سین!
ایشله، آج قال، آج بهایم تک عیالین چرله سین
ظلمدن فریاد و دادی قوی دیلین ازبرله سین
غارت ائتسین روزینی ملا و بگ، خان غم یئمه!
چک گیلن عمرون چاتینجا، بینوا، آه و فغان
بئیله پنهان سرّیلر اولماز سنه هرگز بیان
ملا نصر الدین، «لسان الغیبه» اولدون ترجمان
روح پاکندیر سنین هر دم ثنا خوان، غم یئمه!

صابر در سال ١٨٨۵ به آسیای میانه سفر کرد و از آنجا به ایران آمد.  در سال ١٨٨٧ با دختر یکی از اقوامش ازدواج کرد و در عرض پانزده سال صاحب هشت فرزند دختر و یک فرزند پسر شد. تامین مخارج چنین خانواده پرجمعیتی برای صابر سخت می‌شود و او ناچار به شغل صابون‌پزی می‌پردازد. هرچند این شاعر، سختی‌های زیادی در زندگی متحمل می‌شود اما از لحاظ مادی و معنوی در حق خانواده خود فداکاری‌های زیادی انجام می‌دهد. او دوست دارد همسر و دخترش هم باسواد باشند به همین دلیل به آنها خواندن و نوشتن یاد می‌دهد. دخترش سریه بعدها در خاطراتش از خوبی‌ها و فداکاری‌های پدرش زیاد می‌نویسد.

در اوایل قرن بیستم، اشعار صابر به مطبوعات آن زمان راه می‌یابد. در سال ١٩٠٣، نخستین شعرش در مجله روس شرقی منتشر می‌شود و مدتی بعد هم اشعارش را به مجله حیات ارسال می‌کند. در سال ١٩٠۶، او روزنامه ملانصرالدین را موافق با عقاید خود می‌بیند و شاعر فعال و دوست داشتنی این نشریه موفق می‌شود.
از آن زمان بود که دوستی بی‌نظیری بین جلیل محمدقلیزاده و صابر شروع شد. هر دو هنرمند، به دفاع از حقوق کارگران و قشر محروم جامعه در مقابل حاکمان دولتی و عالمان دینی پرداختند. صابر به همان اندازه که محبوب ملت بود و دوستان زیادی پیدا کرد، مورد خشم و غضب نیز قرار گرفت و حتی برخی روحانیون فتوای قتل او را صادر کردند.

علی اکبر طاهرزاده


از سال ١٩٠٧ به بعد بود که صابر صابون‌پزی را کنار نهاده و به فعالیت‌های فرهنگی و مطبوعاتی پرداخت. او پس از اخذ دیپلم در تفلیس، به باکو رفته و با روزنامه زنبور همکاری می‌کند. در سال ١٩١٠ همکاری اش را با نشریات گونش و حقیقت آغاز می‌نماید. مجله گونش، صفحه طنزی به نام پالاندوز منتشر می‌کند که آثار صابر در این صفحه، با نامهای نیزه‌دار و جوالدوز، مورد استقبال قرار می‌گیرد. همکاری او با ملانصرالدین هم در این سالها همچنان ادامه دارد.
این شاعر بزرگ در اواخر سال ١٩١٠ به بیماری ورم کبد مبتلا شده و به شماخی بر می‌گردد. در سال ١٩١١ برای معالجه بیماری به تفلیس می‌رود. اما درمان ها کارگر نبوده و او در همان سال چشم از جهان فرو می‌‌بندد. صابر را در قبرستان هفت گنبد شماخی به خاک سپرده‌اند. اشعار صابر یک سال پس از درگذشت‌اش تحت عنوان "هوپ هوپ نامه" منتشر و مورد استقبال زیادی قرار گرفت او را به حق می توان یکی از بزرگترین شعرای معاصر آذربایجان نامید.

صابر نه تنها در تاریخ ادبیات آذربایجان، جایگاهی سترگ دارد، بلکه هم چون میرزا جهانگیرخان صور اسرافیل روزنامه نگار نامی و مبارز میهن مان٬ جایگاهی والا را در مبارزات مردم ایران برای آزادی و برابری به خود اختصاص داده است. شعرهای صابر چون پتکی بر سر محمد علی میرزای قاجار و عمله جهل و ظلم و ارتجاع زمان فرود می آمد و فریاد در گلو مانده مردمی بود که به وسیله او در روزنامه های باکو پژواک می یافت. در آن دوران روزنامه ملانصرالدین٬ به ارگان مجاهدین آذربایجان تبدیل شده بود و صابر در این میان با اشعار آتشین خود٬ آتش به دامن استبداد می انداخت. به ویژه آنجا که با به تمسخر گرفتن ممدلی میرزای قجر می گوید:
ایرانلی دئییل٬ جمله بیلیر «مند علی» یم من
گرگان جفا و ستمین چنگلی یم من
ایرانلی لارین باشلاری نین انگلی یم من
سوررام٬ ایچرم٬ قانلارینی٬ چون زلی یم من
لاشه اؤزومون٬ ات اؤزومون٬ قان اؤزوموندور
شوکت اؤزومون٬ فخر اؤزومون، شان اؤزوموندور


sabir

صابر٬ فقط مرد میدان سیاست نیست. او به خوبی علت العلل دردهای ایرانیان را می داند. جهل و نادانی که همیشه بزرگترین دشمن ایرانیان بوده و هست. از این روست که هنگامی که می خواهد آخوندهای طرفدار محمد علی میرزا(همچون میرزا هاشم در محله دوه چی) را به طعن و ریشخند بگیرد٬ از آنان به عنوان کسانی یاد می کند که خوشبختی آنان در گرو نادانی مردم است و به طعن می گوید:
تحصیل علوم ائتمه کی٬ علم آفتِ جان دئیر
هم عقله زیان دئیر؛
علم آفت جان اؤلدوغو مشهورِ جهان دیر
معروف زمان دئیر؛
پندِ پدرانه م ائشیت٬ ای ساده جوانیم
یاخما غمه جانیم؛
خوش اؤل کسه کیم٬ وِل دؤلانیب٬ داغدا چوبان دیر
آسوده همان دئیر؛


صابر یک روشنگر راستین٬ تاریکی ها و پلیدی های مردم دوران خویش را چون دملی چرکین می بیند و آنها را به سختی نشتر می زند. یکی از بزرگ ترین دردهای آن زمان- که بدبختانه هنوز هم تا حدودی هست- این بود که زنان جزو انسان ها به شمار نمی آمدند و پدر خانواده به خود حق می داد٬ هر گونه که دلش می خواهد با همسر و دخترانش و بلکه پسرانش رفتار کند. در آن دوران سیاه، پدر٬ خود داماد خویش را بدون اینکه دختر ببیند٬ انتخاب کرده و دختر بعد از رفتن به حجله بود که با مردی که قرار بود٬ یک عمر زندگی کند٬ روبرو می شد. چه دختر بچه گان بی گناهی که مجبور بودند با مردی همسن و سال پدر خویش ازدواج کنند. از این رو بود که صابر با طعن و نیش از چنین شوهری(از زبان دختر بینوا) یاد می کند:
اول گون کی آداخلادیز، اوتاندیم
اؤغلان دئدیز ارین٬ ایناندیم
ار بؤیله اؤلورموش، ایندی قاندیم
خان دؤستو٬ آمان دی٬ قؤیما گلدی
کرداری یامان دی٬ قؤیما گلدی
دودکش کیمی بیر پاپاق باشیندا
آغ توکلری بللی دیر قاشیندا
گرچی قؤجا دیر٬ بابام یاشیندا
آمما سوراغان دی٬ قؤیما گلدی
کرداری یامان دی٬ قؤیما گلدی

هوپ هوپ

آثار
علاوه بر هوپ هوپ نامه، آثار صابر بدین گونه فصل بندی شده‌است:

    ساتیریک شعرلر (اشعار طنز) ۱۹۱۱ – ۱۹۰۶
    تازیانه لر (جوابیه‌ها) ۱۹۱۱ – ۱۹۱۰
    بحر طویل لر (بحر طویل‌ها) ۱۹۰۷ - ۱۹۰۶
    مختلف شعرلر (اشعار گوناگون) ۱۹۱۱ - ۱۹۰۲
    نشر ایللری بللی اولمایان شعرلر (اشعاری که سال انتشارآنها نا معلوم است)
    اوشاقلار اوچون شعرلر (اشعار کودکان) ۱۹۱۱ – ۱۹۰۲
    نشر ایللری بللی اولمایان اوشاق شعرلری (اشعار کودکانی که سال چاپ آنها مشخص نیست)
    ترجمه لر (برگردانها) ۱۹۱۰ – ۱۹۰۶
    فارسجا شعرلر (اشعار فارسی)
    مکتوبلار (نامه‌ها)



ترپنمه آماندیر، بالا، غفلتدن آییلما!
آچما گوزونو، خواب جهالتدن آییلما!
لای لای، بالا، لای لای
یات، قال دالا، لای لای!
آلدانما، آییقلیقدا فراغت اولا هیهات!
غفلتده کئچنلر کیمی لذت اولا هیهات!
بیدار اولانین باشی سلامت اولا، هیهات!
آت باشینی یات، بستر راحتدن آییلما!
لای لای، بالا، لای لای
یات، قال دالا، لای لای
آچسان گوزونو رنج، مشقت گوره‌جکسن
ملتده غم، امتده کدورت گوره‌جکسن
قیلدیقجا نظر ملته حیرت گوره‌جکسن
چک باشینا یورغانینی، نکبتدن آییلما!
لای لای، بالا، لای لای
یات، قال دالا، لای لای!
بیر لحظه آییلدینسا قوتار جانینی، یوخلا
آت تریاکینی، چک،‌بابا قلیانینی، یوخلا
اینجینسه ساغین وئر یئره سول یانینی، یوخلا
ایللرجه شعار ائتدیگین عادتدن آییلما!
لای لای، بالا، لای لای
یات، قال دالا، لای لای!
گوز نوری‌دیر اویقو، اونو، دور ائتمه گوزوندن
یول وئرمه مبادا چیخا بیر لحظه سوزوندن
اما ائله برک یوخلاکی، حتی گئت اوزوندن
آفاقی دوتان شور و قیامتدن آییلما!
لای لای، بالا، لای لای
یات، قال دالا، لای لای!

صابر


Mən belə esrarı qana bilmirəm
Qanmaz olub da dolana bilmirəm

Axtaxana, sağda dana böyüdü
Mən böyük ollam haçana, bilmirəm

Derlər utan, heç kəsə bir söz demə
Həq sözü derkən utana bilmirəm

Neyləməli, göz görür, əqlim kəsir
Mən günəşi göydə dana bilmirəm

Şiddəti-seylan ilə baran tökür
Bir koma yox, daldalana bilmirəm

Derlər utan, hərzəvu hədyan demə
Güc gətirir dərd, usana bilmirəm

Derlər, otur evdə, nədim, kasibəm
Kəsb eləməzsəm, qazana bilmirəm

Derlər, a qanmaz, de yıxıl, ol, qurtar
He, balam, doğrusu, ay dadaş, mən dəxi
Məsləhət ondan o yana bilmirəm



وای، وای، نه یامان مشکله دوشدی ایشیم، الله!
فریادیمه یئت کیم، یانیرام آتشه، بالله!
اسلامه خلل قاتمادادیر بیر نئچه بدخواه
ایسترلر اولا بنده لرین طاغی و گمراه
ائتدیم نه یامان عصره تصادف، آمان ای وای
لا حول و لا قوة الا بالله!
مکتب لر آچیب ائیله یین احسانی- دئییرلر
مکتبده قویون «اوستولو»، داسقانی- دئییرلر
پر پوچ ائله یین چوب فلقانی- دئییرلر
دیشره چیخارین حضرت ملانی- دئییرلر
ملا قاوولا، یعنی معلم گله واه!... واه!...
لا حول و لا قوة الا بالله!
من آنلامیرام کیم، نولا معنای معلم
قیرخ- اللی منات پول آلا هر آی معلم
بیر تازه اصوله اولا ایفای معلم
پوللاری آلا، سؤیله یه، اوخفقای معلم
ملا اونا حسرتله چکه کوچه ده آه!...آه!...
لا حول و لا قوة الا بالله!
بیر ایلدی، بیر آز چوخ دا اولور، یوخدی دماغیم
نه چاتیر الیم بیر ایشه، نه گئدیر ایاغیم
هر دن یئنی بیر سوز دانیشیر اوغلان- اوشاغیم
تاققیلدایر، آلله دا شاهیدی، قولاغیم
«پورت آرتور»، حریت، «مانجوریا» قاه- قاه
لا حول و لا قوة الا بالله!
آند اولسون اوتن گونلره، دیوانه اولوبلار
اسلامه ده، ایمانه ده بیگانه اولوبلار
بالله باشیم چیخماییر آیا نه اولوبلار
حریته- مریته مستانه اولوبلار
باه باه... گئنه باه باه... گئنه باه باه... گئنه باه باه
لا حول و لا قوة الا بالله!
آخ، آی کئچن ایللر، نولا بیر ده دولانایدین
تازه گئنه بئش یوز ایل اولونجا دایانایدین
علمی، ادبی، فضلی، کمالاتی دانایدین
ای بیلدیر، اینیش ایل، نولا اودلاره یانایدین!
تا ائیله مه ییدین ده بو غافل لری آگاه!
لا حول و لا قوة الا بالله!
بیلمم نه ایشیم واردی، باشیم هاردا قاریشدی
علم ایله بئله دوشمن اولان قوم باریشدی
تجدید وفابیرله معارفله ساریشدی
راحت یاتا بیلمم، منه غم موری داریشدی
ائتمکمی اولار بیر ده بو اویموشلاری اکراه؟
لا حول و لا قوة الا بالله!

شعر


ثرادن بیر ده لی شیطان دئیر: انسانلار، انسانلار!
نه دیر دونیانی دوتموش علم لر، عرفانلار، انسانلار!
قانان کیم، قاندیران کیم، فیض یاب اولسا عوام الناس
دوشر شان و شرف دن ملالار، ایشانلار*، انسانلار!
سئورمی اهل استبداد ملت هوشیار اولسون؟
بونا راضی اولورمو بیرنئچه وجدانلار، انسانلار!
آییلمیش رنجبرلر، آلماق ایستر حق مشروعین
نه یئرده قالمیسیز بگلر، آغالار، خانلار، انسانلار!
محررلر، مفتن لر اوسانمازلار، اوتانمازلار
بازارلار، هرزه لر، افسانه لر، هذیانلار، انسانلار!
شرارت دن چکیب ال، خیره مایل اولمایین بیر دم
کسین باشلار، الین جانلار، تؤکون مین قانلار، انسانلار!
بشر سیز، سیزده قان تؤکمک طبیعی در، جبلی دیر
بوفطرتدن اوزاقدیر، شبهه سیز، شیطانلار، انسانلار؟
دگول میحیف دل لردن غبار جهل محو اولسون
نچون هرگونده قاندان قوپماسین طوفانلار... انسانلار!
دمادم نفس اماره دئمکده اُقتل الاخوان
نچون سالم قالا باشلار، بدنلار، جانلار،انسانلار!
جهالت پرده سین چاک ائتمه یین، اوندا گؤره ر سیز کیم
ثرادیر جسم لر، هم نفس لر، شیطانلار، انسانلار!
*- ایشان: اوزبک و تاتار واعظلری




خان دوستی، آماندی، قویما، گلدی!
دیداری یاماندی، قویما گلدی!
وای، وای، دئیه سن بشر دگیل بو؟
بیر شکله اویان تهر دگیل بو،
آللاهی سئورسن، ار دگیل بو،
اردودی، قاباندی، قویما، گلدی!
دیداری یاماندی، قویما گلدی!
اول گون کی، آداخلادیز، اوتاندیم،
اوغلاندی، دئدیز ارین، ایناندیم!
اَر بویله اولورموش، ایندی قاندیم!
خان دوستی، آماندی، قویما، گلدی!
کرداری یاماندی، قویما گلدی!
قورخدوم، آی آمان، یاریلدی باغریم
بیر نازیک ایپه ساریلدی باغریم
گوپ- گوپ دویونوپ داریلدی باغریم،
جانیم اودا یاندی، قویما، گلدی!
کرداری یاماندی، قویما گلدی!
دودکش کیمی بیر پاپاغ باشیندا،
آغ توکلری بللی دیر قاشیندا،
گرچی قوجادیر، بابام یاشیندا،
اما سوراغاندی، قویما گلدی!
کرداری یاماندی، قویما گلدی!
ایگرنمیشم آغزی‌نین سویوندان،
قطران قوخوسی گلیر بویوندان،
لاپ دوغروسو، قورخموشام خویوندان
بیر افعدی ایلاندی، قویما، گلدی!
کرداری یاماندی، قویما گلدی!


صابیر



" قارقا و تولکو "  یا روباه و زاغ !
شعر: میرزا علی اکبر صابر


ماجرای شعر ترکی و آموزنده «روباه و کلاغ» و تبدیل آن به شعری بی محتوا و کودکانه در کتاب فارسی دوم دبستان داستان «روباه و کلاغ» از شاهکارهای ادبی «میرزا علی اکبر صابر» یکی از مفاخر آذربایجان در کتاب معروف «هوپ هوپ نامه» است که در کتاب فارسی دوم دبستان با ترجمه حبیب یغمایی بدون اشاره به نام شاعر به چاپ رسیده است!
«هوپ هوپ نامه» مجموعه ای است طنزآمیز و دربرگیرنده شعرها و قطعات با مضامین مردمی و انقلابی كه سراینده نامور آن با بهره گیری از طنز خلاق خود در جریان انقلاب مشروطیت در باره مسائل گوناگون كه می توانست برای انقلاب مطرح و مفید باشد سروده است.
میرزا علی اكبر صابر طاهر زاده در سال ۱۸۶۲ در شماخی (آذربایجان) و در خانواده ای متوسط و مذهبی به دنیا آمد. او معتقد به تأثیر شعر در بیداری اذهان مردم و آگاه كردن آن ها از وضعیت موجودشان بود. میرزا علی اکبر صابر به خاطر نوشتن شعر علیه رژیم وقت و افشای عوامفریبی آن ها زبانش بریده شد. و چون کتابش بعد از بریده شدن زبانش تمام و چاپ شد نام کتاب را «هوپ هوپ نامه» گزید؛ زیرا همان طور که در فارسی برای ساکت کردن شخصی سیس می گویند در ترکی هم «هوپ» می گویند!

داستان

سراینده واقعی «روباه و زاغ» کیست؟
کتاب های درسی دوره دبستان بدون اسم بردن از شاعر و پدیدآورنده ی این اثر، این شعر را به نام «حبیب یغمایی» در كتاب درسی به چاپ رسانده اند!
در مورد سراینده واقعی شعر «روباه و زاغ» چند نظر وجود دارد:
• شاعر فرانسوی قرن هفدهم ، ژان دو لافونتن
• یکی از داستان‌های کتاب حکایت های ازوپ است
• این شعر از شاعری روسی به نام «ایوان آندریویچ گریلوف» می باشد که حدودا در سال 1844 م فوت کرده است.
این شعر را برای اولین بار «میرزا علی اکبر صابر» شاعر آذربایجانی دوره مشروطه و صاحب کتاب «هوپ هوپ نامه» به ترکی آذربایجانی ترجمه و به نظم درآورده است.
«صابر» همان شاعری است که شعرهایش در مجله «ملانصرالدین» چاپ می شد و «نسیم شمال» به محض چاپ شعرهایش آن را به فارسی (البته بدون ذکر مأخذ) ترجمه می کرد.
در این خصوص می توان به کتاب از «صبا تا نیما» مراجعه کرد.
ترجمه فارسی این اثر از روی مضمون ترجمه ترکی «صابر» و مربوط به زمان های اخیر است و این شعر انقلابی و آموزنده بدون اشاره به نام شاعر به شعری بی محتوا تبدیل شده و به عنوان شعری کودکانه به نام حبیب یغمایی چاپ رسیده است!
قارغا و تولکو

پئندیر آغزیندا بیر قارا قارغا
اوچاراق قوندو بیر اوجا بوداغا

تولکو گؤرجک یاواش – یاواش گلدی
اندیریب باش ادبله چؤمبلدی

بیر زامان حسرت ایله قارغا ساری
آلتدان – آلتدان ماریتدی باش یوخاری

دئدی: «احسن سنه، آ قارغا آغا!
نه نزاکتله قونموسان بوداغا!

بزه دین سن بوگون بیزیم چمنی
شاد قیلدین بو گلمه یینله منی

نه گؤزه لسن، نه خوش لقاسن سن
یئری وار سؤیله سم – هماسن سن

توکلریندیر ایپک کیمی پارلاق
بد نظردن وجودون اولسون ایراق!

بو یقین دیر کی، وار سئویملی سسین
اوخو، وئرسین منه صفا نفسین!»

بؤیله سؤزدن فرحله نیب قارغا
آغزینی آچدی تا کی، ائتسین – غا

«غا» ائده رکن هنوز بیرجه کره
پئندیری دیمدیییندن ائندی یئره

تولکو فوراً هواده قاپدی یئدی
قارغایا طعنه ایله بؤیله دئدی:

«اولماسایدی جهاندا سارساقلار
آج قالاردی یقین کی، یالتاقلار»!


زاغ و روباه


ترجمه فارسی شعر انقلابی و آموزنده «روباه و کلاغ»

کلاغی که پنیری در دهان داشت
پروازکنان بر روی شاخه ای بلند نشست
وقتی روباه [کلاغ را] دید بلافاصله آرام آرام آمد
سرش را پایین انداخت و با ادب و نزاکت نشست
مدتی با حسرت به سمت کلاغ
از آن زیر سرش رو به بالا دزدکی به کلاغ زل زد
گفت: آفرین به تو ای آقا کلاغ
چقدر با نزاکت روی شاخه نشسته ای!
تو امروز این چمن ما را آراسته کردی
با این آمدنت من را شاد کردی
تو چقدر خوشگل هستی، چقدر خوش لقا هستی!
جا دارد که بگویم تو هما هستی!
موهایت مثل ابریشم و حریر می درخشد
وجودت از بدنظر دور باد!
این یقینی است که تو صدایی دوست داشتنی داری
بخوان تا نفست به من صفا بدهد!
از این حرف ها در حالی که کلاغ به خودش می بالید
دهانش را باز کرد تا بکند «غا»
هنوز یک بار «غا» کرده بود
که پنیرش از منقار افتاد
فورا روباه [پنیر را] در هوا قاپید و خورد
و به کلاغ با طعنه این گونه گفت:
«در جهان اگر آدم های خودشیفته نفهم نبود
یقینا چاپلوسان گرسنه می ماندند!»

و پاسخ صابر :
فارس شـــاعری چوخ سؤزلرینی بیـزدن آپارمیش

"صابر" کیمی بیر سفره لی شاعر ، پخیل اولماز

تورکــــون مثلی ، فولکلــــوری دونیـــادا تـــک دیر

خان یور قانی ، کند ایچره مثل دیر ، میتیل اولماز

(شاعران پارسی زبان ، بسیاری از مطالبشان را از ما گرفته اند

شاعر بخشنده ای همانند صابر ، هیچگاه بخیل نمی شود

ضرب المثل ها و ادبیّات عامیانه ترکی در دنیا تک است و همتایی ندارد

در روستا ضرب المثل است که لحاف ارباب، لحاف یا دوشکی مندرس نیست "هیچگاه از ارزش نمی افتد " )





داستان چوپان دروغگو نیز که در کتابهای دوره دبستان آورده شده است توسط میرزا علی اکبر صابر سروده شده است.
اصل شعر ترکی یالانچی چوبان (چوپان دروغگو) از میرزا علی اکبر صابر:

بیر چوبان بیر گون ائتدی داغدا هارای
جاناوار وار دئدی گلین ای وای

اهل قریه یوگوردو داغ طرفه
گئتمه سین تا قویون قوزو تلفه

بونلاری مضطرب گؤرونجه چوبان
گولمه یه باشلادی دئدی : یاران

سیز بونو سانمایین حقیقت دیر
داماغیم گلدی ، بیر ظرافت دیر

بینوالار قاییتدی لیک چوبان
گئنه بیر گون داغ اوزره قالدی فغان

جاناوار وار دییه باغیردی گئنه
قریه اهلین کمک چاغیردی گئنه

کندلیلر ائتدیلر دوباره هجوم
گئنه اولدو یالانلیغی معلوم

دوغرودان بیر زامان به عزم شکار
قویونا گلدی بیر نئچه جاناوار

هرچه داد ائیله دی چوبان یاهو
ائشیدنلر دئدی یالاندیر بو

بو سبب دن هارایه گئتمه دیلر
اونا هئچ اعتناده ائتمه دیلر

جاناوارلار یئدی بوتون قویونو
ایشته اوغلوم یالانچی لیق اویونو

باق یالانچی تانیلدی چونکه چوبان
دوغرو دئرکن سوزو تانیلدی یالان

هرگز اوغلوم یالان دئمه کی خدا
دوست توتماز یالانچی نی ابدا

هم ده خلق ایچره حرمتین اولماز
عزتین قدر و قیمتین اولماز

چوپان دروغگو

چه خوش گفته است شهریار شیرین سخن:
فارس شاعیری چوخ سؤزلرینی بیزدن آپارمیش
صابیر كیمی بیر سوفره لی شاعیر بخیل اولماز
توركون مثلی، فولكلورو دونیا-دا تك دیر
خان یورقانی، كند ایچره مثل دیر، میتیل اولماز



لینک مشاهیر آذربایجان




دسته بندی : آذربایجان , * مشاهیر آذربایجان ,
برچسب ها : شاعر , ترکی , مشاهیر , مفاخر آذربایجان , داستان ترکی , تورکی , صابیر ,


نویسنده : تبریز قارتال یکشنبه 12 شهریور 1396, 11:30 ب.ظ

مولانا حكیم ملا محمد فضولی،   Məhəmməd Füzuli شاعر و اندیشمند متفكر و شاعر سه زبانه‌ای است كه تأثیر عمیقی در تاریخ ادبیات تركی و عربی و فارسی بر جای نهاده است. نام او محمد، نام پدرش سلیمان بوده است. گفته شده كه در سال 910 هجری در خانواده‌ای شیعی مذهب و آذربایجانی،‌ در جوار مرقد سید الشّهدا، در كربلا به دنیا آمده است. او را «بزرگترین شاعر ترکی آذربایجانی در سدهٔ دهم هجری قمری» می‌دانند از كودكی و كیفیت تحصیلاتش آگاهی‌هایی به دست نیامده است.

او را یکی از پایه‌گذاران سبک هندی می‌دانند.
مردم این دیار را با من         اثر شفقت و عنایت نیست
یا در ین قوم نیست معرفتی         یا مرا هیچ قابلیت نیست

شاعر


فضولی


در جوانی لقب «ملا» گرفته و مشهور به ملا فضولی بوده است. علوم عربی را نزد عالمی به نام رحمت الله و علوم ادبی را نزد «حبیبی» شاعر معروف آذربایجان آموخته و نیز با دختر رحمت الله ازدواج كرده و پسری عالم و شاعر با تخلص فضلی داشته است

پدر فضولی بنا به گفته ‹‹صادق بیگ افشار›› از ایل بیات بوده كه یكی از 22 طایفه مهاجر تركان اوغوز می باشد.

قد انار العشق للعشاق منحاج الهدا
سالک راه حقیقت عشقه ایلر اقتدا

عشقدر اول نشئه ی کامیم کیم اونداندیر مدام
می ده تشویر حرارت نی ده تاثیر صدا

وادی وحدت حقیقتده مقام عشقدیر
کیم مشخص اولماز اول وادیده سلطاندان گدا

ایلمز وحدت سرای سرر وحدت محرمی
عاشقی معشوقدن.معشوقی عاشیقدن جدا

ای که اهل عشقه سویلرسن ملامت ترکین ائت
سصویله کیم ممکن میدیر تغییر تقدیر خدا؟

عشق کلکی چکدی خط حرف وجود عاشیقه
کیم اوله ثابت حق اثباتینده نفی ماعدا

ای فضولی انتهاسیز ذوق بولدون عشقدن
بویله دیر هر ایش کی حق ادیله قئلسان ابتدا

لقب «ملا» نشانه‌ی كلامی بودن وی و لقب «حكیم» بیانگر رویكرد او به فلسفه و حكمت است. به دیگر سخن، حكیم ملا محمد فضولی مانند ابوعلی سینا و بیشتر از او، توانست كلام و فلسفه را به گونه‌‌ای آشتی دهد و راه سومی در حكمت اسلامی بگشاید كه بعدها از سوی حكیم ملا عبدالله زنوزی دنبال شد.

فضولی،‌ شاعری اندیشمند است و در شعر تركی،‌ ید طولایی دارد. در مقدمه‌ی دیوان تركی خود می‌گوید:
«علم سیز شعر اساسی یوق دیوار اولور و اساس‌سیز دیوار، غایتده بی‌اعتبار اولور».
یعنی:«شعر عاری از علم همچون دیواری بی‌بنیان باشد و دیوار بی‌بنیان را سرانجام اعتبار نشاید».
در همانجا،‌ از تحصیل علوم عقلی و نقلی و پرورش استعداد شعری خود با دانش و معرفت سخن می‌گوید و اعتقاد دارد كه:«شاعری از الطاف الهی است كه نصیب برخی از اولاد آدم می‌شود.» و شاعری را نوعی عبادت می‌شمارد.


استعداد سرشار و بی‌نظیر او، نقش عظیمی در دگرگون سازی ادبیات تركی ایرانی دوره‌ی اسلامی داشته است و می‌توان گفت كه نقشی را كه نظامی در شعر فارسی ایفا كرده است، او در تاریخ شعر تركی دارد. از روزگار خودش تا قرن‌ها بعد، بسیاری از شاعران نام آور تركی‌سرا تحت تأثیر آثار او به خلاقیت شعری پرداخته‌اند، نظیره‌سازی و تضمین بر بسیاری از آثار او را بر خود افتخار شمرده‌اند. مانند: باقی (شاعر بزرگ عثمانی)، خیالی، نائلی، قوسی تبریزی،‌ ندیم، شیخ غالب، سید عظیم شیروانی، میرزا علی اكبر صابر و دیگر شعرای تركی آشنای ایرانی، بر آثار او نظیره‌ها ساخته‌اند و او را «استاد الشّعرا» نامیده‌اند.

به نظر یكی از فضولی‌پژوهان، فضولی در آفرینش شعری تحت تأثیر هیچ شاعری قرار نگرفته است و سراینده‌ای دارای شایستگی مستثنایی می‌باشد. آثار او پیش از دوره‌ی ستم‌شاهی در مدارس و تكایای كشورمان تدریس می‌شده است. كلیات آثارش در كتابخانه‌های ایران نظیر كتابخانه‌های آستان قدس رضوی، مجلس، ملی، دانشگاه تهران و جز آن محفوظ و مضبوط است.
مولانا حكیم ملا محمد فضولی بارها به منسوبیت قومی خود اشاره كرده، خود را «ترك زبان» نامیده است و این زبان را مناسبترین قالب بیان عواطف و احساسات خود دانسته است.


محمد فضولی


لیلی و مجنون


اشعار

شعر

ترکی

ملامحمد فضولی

حکیم فضولی

آثار

    دیوان اشعار ترکی.

دیوان ترکی فضولی تاکنون چند بار در ایران، ترکیه و جمهوری آذربایجان منتشر شده‌است. دیوان ترکی به تصحیح حمید آراسلی (باکو)، دیوان ترکی به تصحیح امین صدیقی (تهران، ۱۳۷۴) و دیوان ترکی تصحیح مژگان جونبور و دیگران (استانبول) بهترین چاپ‌های علمی دیوان ترکی هستند.

    شاه و گدا
    لیلی و مجنون
    مثنوی بنگ و باده. به شاه اسماعیل تقدیم شده‌است.
    روضه.
    حدیقة السعداء. این کتاب ترجمهٔ روضةالشهدای حسین واعظ کاشفی است.که بر آن مطالبی نیز افزوده‌است.
    صحبت الاثمار (گفتگو بین چند میوه است و یکی از نخستین کتاب‌های ادبیات کودک محسوب می‌شود)
    شکایت‌نامه.
    رسالهٔ معما.

دیوان تركی
 در برگیرنده‌ی تحمیدیه‌ها، نعت‌ها، مراثی، قصائد، مسمطات، غزلیات، قطعه‌ها و انواع دیگر شعر ماست كه با یك مقدمه‌ی منثور زیبایی آغاز می‌شود. این دیوان، نخستین بار در تبریز به سال 1247 هـ . چاپ شده است. دو بار نیز در تهران به صورت چاپ سنگی و سربی انتشار یافته است. در سال 1258 در بولاق (مصر)، در 1256 در عشق آباد،‌ در 1268 در اسلامبول چاپ شده است. پس از تغییر الفبای اسلامی تركی به لاتین و اسلاو و روسی نیز بارها در بلاد اسلام با دیدگاه‌های گوناگون به نشر آن مبادرت كرده‌اند. نشرهای موجود ایران در 50 سال اخیر كه می‌توان گفت، همه ساله به صورت افست،‌توسط كتابفروشی فردوسی تبریز به بازار عرضه می‌شود، از روی چاپ 1286 هـ . كه در مطبعه‌ی تصویر افكار اسلامبول به عمل آمده، انجام می‌پذیرد. بخش غزلیات این دیوان،‌ در سال 1367 توسط آقای میر صالح حسینی (سولماز) با مقدمه‌ی مبسوطی چاپ شد. در سال 1357 نیز به هنگام برگزاری كنگره‌ی جهانی فضولی از سوی وزارت ارشاد در تهران، چاپ مغلوط و مشكوكی بیرون داده شد.

گزینه‌ای هم از غزلیات این دیوان، در سال‌های اخیر در تبریز از سوی آقای حسین فیض اللهی وحید چاپ شده است. نشر علمی و نوین كامل از آن را، اینجانب در سال 1384 با تعلیقات و كشف الابیات بیرون دادم. چندین شرح نیز بر آن نگاشته شده است كه از شرح‌های معاصر و آكادمیك می‌توان كتاب درسی پرفسور دكتر خلوق ایپك‌تن را نام برد.
دیوان فضولی با یك دیباچه‌ی منثور آغاز می‌شود. سپس دو تحمیدیه و نه نعت می‌آید كه آن‌ها را می‌توان از زیباترین آثار فضولی شمرد.

مثلاً نعت معروف، به مطلع:
ساچما ای گؤز اشكدن كؤنلومده‌كی اودلارا سو،
ذوق تیغیندن عجب یوخ اولسا كؤنلوم چاك- چاك،
كیم بو دنلی دوتوشان اودلارا قیلماز چاره‌سو.
كیم مرور ایله بوراخیر رخنه‌لر دیوارا سو.
تا آنجا كه می‌گوید:
طینت پاكینی روشن قیلمیش اهل عالمه،
سید نوع بشر، دریای دُرّ اصطفا،
قیلماق ایچون تازه گلزار نبوت رونقین،
معجزی بیر بحرِ بی‌پایان ایمیش عالمده كیم،
اقتدا قیلمیش طریق احمد مختارا سو.
كیم سپیبدیر معجزاتی آتش اشرارا سو،
معجزیندن ائیله‌میش اظهار سنگ خاره سو.
یئتمیش آندان مین- مین آتش خانه‌ی كفّاره سو.

در دیوان تركی فضولی كه این قلم ترتیب داده است، پس از قصائد (48 قصیده) بخش غزلیات می‌آید كه شامل 410 غزل بسیار زیبای عرفانی و فلسفی است. اغلب آن‌ها 7 بیت است و به ندرت به غزل‌های 6 و 8 بیتی بر می‌خوریم. بسیاری از غزل‌های او را تركی آشنایان هموطن ما از حفظ دارند.

مانند غزل‌های با مطلع‌های:
دوستوم عالم سنین چین گر اولا دوشمن منا،
اول پریوش كیم ملاحت مولكونون سلطانیدیر،
پنبه‌ی داغ جنون ایچره نیهاندیر بدنیم،
جان وئرمه غم عشقه كه عشق آفت جاندیر،
منی جاندان اوساندیردی جفادان یار اوسانمازمی،
*
* جان عالم سن، یئترسن دوست آنجاق سن منا.
حكم اونون حكمی دورور، فرمان اونون فرمانیدیر.
دیری اولدوقجا لباسیم، بودور ئولسم كفنیم.
عشق آفت جان اولدوغو مشهور جهاندیر.
فلكلر یاندی آهیمدن مورادیم شمعی یانمازی؟

پس از غزل‌ها،‌ 33 قطعه، 1 تركیب بند، ساقینامه، مثنوی، 1 مسبّع، 1 مسدّس، 1 ملمع، 13 دوبیتی و 105 رباعی در دیوانش آمده است.

[http://www.aparat.com/v/Of4FK]

[http://www.aparat.com/v/vgri2]


2- 3- 1. لیلی و مجنون: مثنوی عرفانی گرانقدری است كه همچون نگینی در گستره‌ی ادبیات تركی می‌درخشد. این مثنوی بارها در تبریز و تهران چاپ شده است و متأسفانه متن علمی و انتقادی آن را چون دیگر ذخایر فرهنگی اسلامی، مستشرقان ترتیب داده‌اند و در كشور خود ما در این باب فعلاً همتی به خرج داده نشده است. این اثر در وزن «مفعول مفاعیل فعولن» در سال 941 هـ . سروده شده است. فضولی این اثر را با توحیدیه، مناجات و نعت شروع می‌كند كه مستشرقان اغلب در نشرهای خویشتن، این سه بخش را حذف كرده‌اند.

اغلب شاعرانی كه پس از فضولی به تركی یا فارسی، مثنوی لیلی و مجنون و یا هر مثنوی بزمی دیگر سروده‌اند، تحت تأثیر نبوغ او بوده‌اند. نسخه‌های خطی فراوانی از آن در دنیا موجود است. نخستین بار در تبریز در سال 1264 هـ . به چاپ سنگی رسیده است. چاپ‌های متعدد و متنوع از آن در شهرهای باكو و استانبول انجام پذیرفته است. چند اپرا و فیلم نیز بر اساس آن ساخته شده است كه آوازه‌ی جهانی دارد و چندین بار در صحنه‌های تئاتر اجرا شده است و به چندین زبان نیز ترجمه شده است.
اثر گرچه مثنوی است، ولی در متن آن،‌23 غزل و دو مربع نیز داخل شده است كه ما آن‌ها را به نشر نوین «دیوان اشعار تركی فضولی» وارد كردیم. در مقدمه از اینكه در روزگار وی شعر و شاعری خوار شمرده می‌شده سخن گفته است:

اول دؤوره‌ده‌یم كی نظم اولوب خوار،
اول رتبه‌ده قدر نظم‌دیر دون،
. . . مین رشته‌یه طورفه لعل چكسم،
قیلماز آنا هیچ كیم نظاره،
. . . دؤوران ایستر كی خوار اولا نظم،
هر سؤز كی گلیر ظهورا مندن،
. . . من منتظرم وئرم رواجین،
تعمیر خرابا طالییم من،
اشعار اولوب كسادْ بازار.
كیم كُفر اوخونور كلام موزون.
مین روضه‌یه نازنین گول اكسم.
دئرلر گوله خار، لعله خاره.
بی‌عزت و اعتبار اولا نظم.
مین طعنه بولور هر انجمندن.
بیمار ایسه ائیله‌یم علاجین.
اِن شاءَ الله كه غالیبم من . . .


کربلا - آرامگاه حکیم ملامحمد فضولی

کربلا


آرامگاه


عشقدن جانیمدا بیر پنهان مرض وار، ای حکیم
خلقه پنهان دردیم اظهار ائتمه، زنهار، ای حکیم!
وار بیر دردیم کی چوخ درماندان آرتیقدیر منه
قوی منی دردیم‌له درمان ائیله‌مه، وار، ای حکیم!
گر باسیب ال نبضیمه، تشخیص قیلسان دردیمی
آل امانت، قیلما هر بی‌درده اظهار، ای حکیم!
گل منیم تدبیر بیهوده‌مده سن بیر سعی قیل
کیم اولام بو درده آرتیقراق گرفتار، ای حکیم!
گؤر تنِ عریان ایله احوالیمی هیجران گؤنو،
وار ایمیش روزِ قیامت، قیلما انکار، ای حکیم!
چکمه‌یینجه چاره‌ی دردیمده زحمت بیلمه‌دین
کیم اولور درمانِ درد عشق دشوار، ای حکیم!
رنج چکمه صحّت اوچون، ال فضولی‌دن گؤتور
کیم قبول زحمت ائتمز ، بویله بیمار ای حکیم


شاعر فضولی

قبر فضولی


کربلا


کربلا


پیش از فضولی چندین تن از شاعران تركی زبان از جمله: شاهدی، نوایی، بهشتی، حمدی، قدیمی، جلیلی و . . . ماجرای لیلی و مجنون را به نظم كشیده‌اند و در زبان‌ فارسی نیز خبر از چند مثنوی، مانند مثنوی گرانجای نظامی گنجوی و نیز مثنوی عبدالرحمن جامی داریم. ولی هیچ یك از آن‌ها جز اثر نظامی، چون سروده‌ی فضولی این‌ همه شهرت قبول و آوازه نیافت. به گونه‌ای كه اثر فضولی را در قریب به اتفاق كشورهای جهان،‌ آشنایان به ادبیات مشرق زمین می‌شناسند و ترجمه‌ها و روایت‌های غربی نیز اغلب بر ساختار منقول فضولی متكی است.
3- 3- 1. بنگ و باده: مثنوی عارفانه‌ای در 450 بیت كه پیش از جنگ چالدران سروده شده و به شاه اسماعیل ختایی تقدیم شده است. در این اثر،‌ منظور از بنگ، سلطان بایزید دوم و منظور از باده، شاه اسماعیل است. این مثنوی چند بار در داخلِ كلیات فضولی در تبریز و تهران چاپ شده است.

در این داستان، باده بر بنگ برتری داده می‌شود. در آغاز آن تحمیدیه، نعت و ذكر فضائل و مناقب حضرت علی(ع) و مدح شاه اسماعیل ختایی آمده است. سپس در وصف باده سخن می‌رود. باده پس از وصف خود، برای بنگ، ایلچی می‌فرستد ولی ایلچی به باده خیانت می‌ورزد. باده قشون بر می‌دارد و به سوی بنگ روان می‌شود و در فرجام ماجرا بر بنگ غلبه حاصل می‌كند.
مثنوی در وزن «فاعلاتن مفاعلن فعلن» سروده شده است. پچوی در تاریخ خود از شاعر معروف عثمانی موسوم به غازی گرای نام می‌برد كه بر این مثنوی نظیره‌ای زیبا سروده و آن را گل و بلبل نامیده است.

این مثنوی در 450 بیت سروده شده است و شیوه عنوان گذاری منظوم قرن نهم ادبیات تركی آذربایجان در آن رعایت شده است. عنوان‌های برخی از فصل‌های آن چنین است:
هست این نعت احمد مختار،
و یا: شمه‌ای وصف حیدر كرار،
و یا: باشد این مدح شاه اسماعیل،
آغاز مثنوی چنین است:
ای وئرن بزم كائناته نسق،
عشق میخانه‌سین قیلان معمور،
كی ائدیب اول غرور جامینی نوش،
جمله‌دن مخفی اولا اسراری،
بوراخان جام عشقه نشئه‌ی حق.
سونان اوندان جهانا جام غرور.
اهل نطق اولا واله و مدهوش.
اولمایا هیچ كیم خبرداری . . .




دسته بندی : آذربایجان , * مشاهیر آذربایجان ,
برچسب ها : محمد فضولی , شاعر ترک , شعر ترکی , مفاخر آذربایجان , شاعر جهان ترک , حیکم و شاعر ,



» درباره تبریز و آذربایجان و اخبار About and News ( جمعه 16 اسفند 1398 )
» ویروس کرونا تهدیدی در ایران ( جمعه 9 اسفند 1398 )
» نقاش و نگارگر استاد علی اصغر پتگر ( جمعه 25 بهمن 1398 )
» زینب پاشا بانوی رابین هود ایران ( جمعه 18 بهمن 1398 )
» خانه زیبا که به هتل بوتیک در تبریز تبدیل می‌شود ( یکشنبه 6 بهمن 1398 )
» بنیس شبستر ، روستای دانشگاهی بدون بیکار و بی سواد ( چهارشنبه 25 دی 1398 )
» برف زمستانی 1398 تبریز ( جمعه 20 دی 1398 )
» اردبیل؛ سرزمین چشمه‌های بهشتی آذربایجان ( یکشنبه 15 دی 1398 )
» مشکلات صنعت کفش چرم دستدوز تبریز ( پنجشنبه 5 دی 1398 )
» شب خاطره ها چیلله گئجه‌سی ( شنبه 30 آذر 1398 )
» خلیل بحران طنز پرداز ( چهارشنبه 20 آذر 1398 )
» شهر شکی جمهوری آذربایجان ( یکشنبه 10 آذر 1398 )
» پاکبان و جدال با فاضلاب برای یک لقمه نان حلال ( دوشنبه 4 آذر 1398 )
» دوربین تبریز لینک 80 ( گردشی در اطراف بیلانکوه ) ( جمعه 24 آبان 1398 )
» پارک باغ‌شهر تبریز ( دوشنبه 13 آبان 1398 )
» مسجد حسن پاشا در انتظار احیا ( جمعه 3 آبان 1398 )
» شهر گمشده اوجان آذربایجان در راه احیا ( جمعه 26 مهر 1398 )
» عشایر شاهسون آذربایجان از اصالت تا زندگی شیرین ( سه شنبه 16 مهر 1398 )
» مصاحبه مینا خلیل‌ زاده فتحی برنده جایزه هوانوردی آمریکا ( چهارشنبه 10 مهر 1398 )
» چهار پروژه و نابودی چهار اثر تاریخی تبریز ( جمعه 5 مهر 1398 )
» زووفان حیوانات تبریز ( دوشنبه 25 شهریور 1398 )
» تصاویر محمدحسن‌میرزا قاجار در دارالحکومه تبریز ( پنجشنبه 21 شهریور 1398 )
» دلیرمردی که سوختن ارسباران را برنتابید ( دوشنبه 11 شهریور 1398 )
» حوادث اشغال تبریز توسط ارتش سرخ در شهریور ۱۳۲۰ ( دوشنبه 4 شهریور 1398 )
» شهروند لینک آذربایجانی 78 ( مهری نژاد ) ( سه شنبه 29 مرداد 1398 )
» سرگذشت دراماتیک امپراتوران مدرسه‌سازی مردانی آذر ( شنبه 19 مرداد 1398 )
» ضرورت احیا هتل قدیمی گراند و محله پاساژ تبریز ( جمعه 11 مرداد 1398 )
» ساعت به وقت گدایی در شهر بدون گدا تبریز ( دوشنبه 31 تیر 1398 )
» شهروند لینک آذربایجانی 77 ( آراز نویدی ) ( جمعه 21 تیر 1398 )
» چهارمین جشنواره خلاقیت و نوآوری تبریز ( پنجشنبه 13 تیر 1398 )
موضوعات

لینکستان

» سازمان گردشگری شهرداری تبریز Tourism Development Organization of Tabriz Municipality
» گردشگری آذربایجان شرقی - تبریز توریست
» آپارات کارتونهای آذربایجانی
» وبلاگ کلیبر سیتی (پریسا)
» وبسایت تبریز دانلود (هادی)
» آنایوردوم خطبه سرا
» آذربایجان و پیرامون (عبدالحسین)
» وبلاگ بایرام (بیانی)
» وبلاگ جانیم آزربایجان(elçi bəy)
» وبلاگ مازگامت
» یئنی قاپی
» سایت ادبیات ترکی ایشیق
» شهرمن تبریز (یاشار)
» وبلاگ باخیش(شادی)
» وبلاگ سهند ما (محسن)
» خاطیره لر دوراغی (حسین واحدی)
» صنم در اوج (سجاد)
» وبلاگ اشعار ترکی آذری و فارسی
» یوردوم ملکان
» وبلاگ تبریز شهر اولین ها (سعید)
» سهند توپراقی(جواد نجات)
» املاک قربانی (اسپیران)
» وبلاگ ینگی اسپیران (محمد)
» آنــــا یــوردوم تــبریــز(عبدا.. رضوی)
» وبلاگ کشاورزی آمقانی اسکو(شوکتی)
» وبلاگ گوگان
» ....................................
» وبلاگ اخبار اردبیل (فرزاد)
» وبلاگ شهریمیز اورمو
» دئیه لر(دیگاله)-اورمیه
» وبلاگ مشگین شهر (میلاد)
» وبلاگ چشمه های بهشتی آرتاویل
» پروژه های عمرانی ایران
» وبسایت مشهد امروز (اشکان)
» مشهد شهر بهشت (امیرحسین)
» وبلاگ شهر خرم آباد
» وبلاگ هورامان
» وبلاگ برازجان (بوشهر)
» وبلاگ آموزش رانندگی
» هواشناسی ایرما
» ......................................
» وبلاگ گالری تراکتور
» وبسایت گسترش فولاد تبریز
» وبسایت باشگاه ماشین سازی تبریز
» وبسایت رسمی باشگاه تراکتورسازی
» لینک پیش فرض دوم
» لینک پیش فرض اول
» لیست لینک ها

آمار بازدید


کل بازدید ها :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل مطالب :
آخرین بروز رسانی :

تبریز دیجی لینکلر

تلگرام تبریز ویکی لینکلر

 اینستاگرام تبریز ویکی لینکلر

 آپارات شبکه سهند

آپارات سهند موزیک

آپارات سهند کارتون

آشپزی آذربایجان

تبریز 2018

فیسبوک

لنزور

آذربایجان نیوز

توریسم و گردشگری

سوغات و صنایع دستی

هواشناسی آذربایجان

اصالت و رسوم آذربایجان

مشاهیر

اولین های تبریز

ترکی آذربایجانی

تاریخ باستان

درباره ما


مجموعه تبریز ویکی لینکلر
Tabriz WikiLinks
آغاز وبلاگ در آذر ماه 1391
*******************

وبلاگ تبریز ویکی لینکلر
Tabrizlinks.mihanblog.com

وبلاگ تبریز دیجی لینکلر
Tabrizdigilinks.mihanblog.com

اینستاگرام تبریز ویکی لینکلر
Instagram.com/tabrizlinks

فیس بوک تبریز ویکی لینکلر
Facebook.com/tabrizlinks

شبکه ویدیویی نماشا تبریز لینک
Namasha.com/tabrizlinks

آپارات ویدیویی شبکه سهند
Aparat.com/sahandtv

آپارات ویدیویی سهند موزیک
Aparat.com/sahandmusic

آپارات ویدیویی سهند کارتون
Aparat.com/sahandcartoon

آپارات ویدیویی آشپزی آذربایجان
Aparat.com/sahandchef

آپارات ویدیویی بازنشر تبریز 2018
Aparat.com/tabriz_2018

کانال یوتیوب ویدیویی
youtube.com/tabrizlinks

گالری لنزور تبریز ویکی لینکلر
Lenzor.com/tabrizlinks

تلگرام تبریز ویکی لینکلر
https://t.me/tabrizlinks
@tabrizlinks


ایجاد کننده وبلاگ : تبریز قارتال


    گوگل

    ویکی پدیا

    کتاب ترکی

    دیکشنری زبان ترکی

    دایره المعارف مجازی

    دریاچه ارومیه

    مستمندان تبریز

    استخدامی

    تبریز سرچ

    دیوار تبریز

    رقص آذری

    زنجان توریسم

    تبریز مدرن

    tripadvisor

    تراکتور لینک

    آمار و داده های تبریز

    نصرنیوز

    خبرگزاری شهریار

    آخار آذ

    آناج

    آذرقلم

    دورنا نیوز

    میراث فرهنگی آذربایجان

    صدا و سیمای مرکز استان آذربایجانشرقی

    استانداری آذربایجان شرقی


شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic