تبریز ویکی لینکلر - بزرگترین وبلاگ تبریز و آذربایجان

Təbriz və Azərbaycan üçün Blog İranda - Tabriz , Azerbaijan Region in Iran
نویسنده : تبریز قارتال جمعه 3 آبان 1398, 07:00 ب.ظ

آخرین وضعیت مرمت و بازسازی مسجد تاریخی حسن پاشا تبریز

روز 23 مهر ماه 1398  با جمعی از دوستان برای دیدن وضعیت مسجد تاریخی مجموعه بزرگترین میدان تاریخی و حکومتی جهان در تبریز یعنی مسجد حسن پاشا به منطقه دوه چی رفتیم.

این بازدید هم خوب و مفید بود که افتخار میکردیم به چنین تاریخ فاخر و غنی در تبریز که روزگاری اینجا محل پادشاهی و فرماندهی بر کل سرزمین ایران بود ، و هم تاسف میخوردیم که چرا اینچنین؟!

صاحب الامر


اولا بسیار خوشنود هستیم که نسبت به مرمت و بازسازی آن اقدام شده و در حال انجام هست و از مدیران و ارگانهای مربوطه تشکر میکنیم.

ثانیا از کُندی سرعت بازسازی نگران و گِله مند هستیم و البته دقت و کیفیت کمی که در آن انجام میشود.
امیدواریم مدیریت محترم میراث فرهنگی و همچنین سایر متخصصین با مراجعه بیشتر و بازدید از روند بازسازی این مسجد نظارت بیشتر داشته باشند.

مسجد حسن پاشا از دوره آق قویونلو ساخته شده و یکی از ارکان مهم میدان عظیم و تاریخی صاحب آباد تبریز است.

اولا بسیار خوشنود هستیم که نسبت به مرمت و بازسازی آن اقدام شده و در حال انجام هست و از مدیران و ارگانهای مربوطه تشکر میکنیم.

ثانیا از کُندی سرعت بازسازی نگران و گِله مند هستیم و البته دقت و کیفیت کمی که در آن انجام میشود.
امیدواریم مدیریت محترم میراث فرهنگی و همچنین سایر متخصصین با مراجعه بیشتر و بازدید از روند بازسازی این مسجد نظارت بیشتر داشته باشند.

مسجد حسن پاشا از دوره آق قویونلو ساخته شده و یکی از ارکان مهم میدان عظیم و تاریخی صاحب آباد تبریز است.


برای مشاهده با کیفیت و واضح ، روی عکسها کلیک کنید

مسجد حسن پادشاه

حرمت مسجد واجب است و احیای آن ضروری است بخصوص اینکه مسجد حسن پادشاه تاریخی است.

در وضعیت کنونی مسجد حسن پادشاه، ازآن همه سنگِ تراش و رخام و کاشی جز تعدادی اندک باقی نمانده‌است، زیرا در اوایل قرن حاضر در محل حسن پادشاه، مسجدی با ستون‌های چوبی و سقف مسطح برپا شد که هنوز مورد استفاده اهالی است.

شاردن سیاح فرانسوی در سال ۱۰۸۲ هجری قمری و روزگار سلطنت شاه سلیمان صفوی در تبریز از این میدان دیدن کرد و درباره آن نوشته است:
    میدان تبریز بزرگ‌ترین میادین عالم است که من دیده‌ام و خیلی بزرگ‌تر از میدان اصفهان است.

ترکان در این محل چندین بار ۳۰ هزار عسکر (سرباز) برای جنگ آراسته‌اند. همه‌روزه شامگاهان این میدان انباشته از عامه مردم است که برای تفریح و تماشای نمایش‌هایی که در آنجا به معرض تماشا گذارده می‌شود، جمع می‌گردند.

این میدان بزرگ در ساعات روز خالی نیست و در حقیقت، بازار انواع و اقسام خواروبار و اشیاء به شمار می‌رود.

میدان عظیم صاحب آباد محل چوگان بازی شاه اسماعیل صفوی بوده است.
همچنین کاخ های حکومتی نفیس در این میدان بسیار بزرگ تبریز و جهان بوده است.

دوه چی

حسن پاشا



مجموعه حسن پادشاه بعنوان یک عمارت نصیریه شناخته میشود.نصیریه عمارت ابواب‌البری با درهای نیکو است که با توجه به بازسازی‌هایی که در دوران قاجار روی آن صورت گرفته، در مرمت‌ها سعی شده دوران طلایی ساخت و معماری دوره آق‌قویونلو بنا حفظ و احیا شود.
حاجی خلیفه کاتب چلبی، مؤلف کتاب های "کشف الظنون" و "جهان نما"، درکتاب اخیر راجع به این مسجد می نویسد: "جامع سلطان حسن، ازبناهای اوزون حسن، پادشاه آق قویونلو و به طرز جوامع سلاطین با سنگ تراش و سرب ساخته شده، بنای متین و با شکوهی است . درکنار صفه محراب، یک قطعه مرمر بلغمی بزرگی به طول و عرض چند ذراع به دیوار نصب شده و جامع را رونق بخشیده است . سنگ مرمر مزبور، ازنوادر دهر به شمار می رود و درجامع دیگر، نظیر آن دیده نشده است .
 اولیا چلبی که در سال 1050 ه-.ق ازاین مسجد دیدن کرده، می نویسد : "این مسجد را سلطان حسن آق قویونلو بنا کرده است ... بنای این مسجد، یکی ازشاهکارهای هنر معماری است .


صاحب آباد

مسجد تاریخی تبریز


نادرمیرزا، درخصوص وضعیت مسجد حسن پاشا تبریز در دوره قاجاریه می نویسد: "اکنون مسجدی است آنجا با چوب مسقف و مدرسه ای کوچک و ویران !

برسنگ قبر مرمرینی که در پای دیوار شرقی خواجه نشین شمالی مسجد زمستانی کار کرده اند، عبارت "هذا روضة المرحوم شهرة به ابوشرف بن ... بیگ " خوانده می شود که با توجه به مشخصات سنگ، احتمالا مربوط به قبر یکی از امرای آق قویونلو- مدفون درعمارت نصریه- است . سنگ نبشته قهوه ای رنگ دیگری درسردر صحن مدرسه حسن پادشاه نصب گردیده که متعلق به زمان شاه تهماسب صفوی و متضمن بیم دادن سپاهیان و مردم از ورود بدون اجازه به خانه های دیگران است . مسجد زمستانی مسجد حسن پادشاه که تا دوره اخیر مورد استفاده بوده، دارای شش ستون سنگی و طاق ضربی آجری است .


میراث تبریز

میدان بزرگ



مجموعه صاحب آباد تبریز که بقایای باقیمانده آن امروز به نام مجموعه صاحب الامر معروف گشته است از مجموعه های تاریخی و ارزشمند ایران می باشد طبق بررسی های انجام شده این مجموعه مدت چهار قرن مرکز حکومت ایران و مقر فرماندهی پادشاهانی چون جهانشاه، اوزون حسن، شاه اسماعیل و شاه طهماسب بوده است، اما امروزه تنها نام و یاد این مجموعه نفیس باقیمانده و تغییرات به وجود آمده در طول تاریخ باعث کاستن از شکوه و عظمت آن شده است. شروع ساخت این مجموعه به دوره آباقاخان (ایلخان مغول) در زمان صدارت شیخ محمد جوینی، وزیر کبیر وی، برمی گردد. با ساخته شدن این مجموعه روند گسترش شهر تبریز به سمت شمال رودخانه مهران رود کشیده می شود. بعدها در دوره جهانشاه دارالحکومه از محله ششگلان به این مجموعه انتقال داده می شود و از ان تاریخ تا زمان شاه طهماسب که پایتخت از تبریز به قزوین انتقال داده شد.

میدان امروزه به عنوان یکی از عناصر مهم شهری با شکل و فرم های مختلفی طراحی واجرا م ی گردد که طراحان کارکردها وکاربری های مختلفی در تعامل بامحیط خلق می کنند، هرچند تاپیش از قرن نهم هجری واژه میدان در ادبیات ایرانی واژه هایی چون میدان رزم وبزم، می دان جنگ وجدال و … داریم اما با شکل گیری فضاهایی همچون می دان نقش جهان اصفهان، میدان گنجعلی خان کرمان، میدان خان یزد و … می دان به صورت عنصری قوی وارد عرصه های اجتماعی ـ سیاسی و اقتصادی و … ایران گردید.

میدان صاحب آباد یکی از میادین اولیه ایران بود که باکارکرد نظامی و به خاطر سان دیدن حسن پادشاه از لشکریان خود به وجود آمد و در دوره های بعدی رشد وگسترش یافت. ساخته شدن این میدان به نبود چندین قرن فضای باز شهری در سیستم شهرسازی در شهرهای ایران پایان داد و فضای میدان با شکل و فرم جدید را وارد شهرهای ایرانی کرد.

هرچند میدان کنونی صاحب آباد بسیار کوچک تر از میدانی است که در متون تاریخی ذکر شده است و میدان مورد ادعای سیاحان و نویسندگان آن چیزی نیست که در حال حاضر قابل ملاحظه است؛ اما اینکه میدان اصلی چه بوده و چه عناصری در کنار آن وجود داشته و ابعاد، اندازه، شکل و فرم آن چگونه می توانسته باشد، سوالاتی است که باید برای آنها پاسخ پیدا کرد.

آباقاخان اولین شخصی از ا یلخانان مغول بود که پا یتخت امپراتوری خود را از مراغه به تبریز انتقال داد. وی نیز به کاخ سازی در فضاهای باز و سرسبز علاقه زیادی داشت، در زمان او اداره امور کشوری به دست کارمندان حرفه ای باقیمانده از زمان هلاکو باقی ماند. یکی از این کارمندان یا در اصل خانواده های ذی نفوذ در دستگاه حکومتی آباقاخان و ایلخانان مغول خاندان جوینی بود.

پر نفوذترین این خاندان شخصی به نام شیخ محمد جوینی بود که وزیر دربار آباقاخان و پسران او بود. احداث باغ صاحب آباد در شمال رودخانه شهر و در اصل در ضلع شمالی شهر تبریز را به ا ین شخص نسبت می دهند. از جمله قدیمی ترین متونی که به این مسئله اشاره داشته است روضات الجنان و جنات الجنان است:

“… جهانشاه دولتخانه را اینجا آورده، این باغی بوده موسوم به صاحب آباد منسوب به صاحب سعید شهید خواجه شمس الدین محمد جوینی صاحب دیوان ممالک …” (ابن کربلایی، ۱۳۸۳، ۴۷۰)

پس اینگونه مشخص می گردد که ساختمان باغ به دست شیخ احداث شده، اما جای تأسف و تعجب است که عمارت و ساختمان آن در متون تاریخی توصیف نگردیده است .ساخت این باغ باعث گردید که توسعه های بعدی شهر در شمال رودخانه مهران رود متمرکز گردید.

مجموعه صاحب آباد در دوره حکومت ترکمانان قویونلو

جهانشاه پس از به قدرت رسیدن تصمیم می گیرد که دولتخانه خود را از محله ششگلان به باغ صاحب آباد انتقال دهد. اینکه جهانشاه به این مهم دست می زند دلایل مختلفی می توانسته داشته باشد. اولاً مکان و محیط آمادگی لازم را بر ای استقرار مرکزیت حکومت را داشته است. چرا که در متون تاریخ اشاره ای به ساخت و ساز جهانشاه در این مجموعه نشده است و جهانشاه بنای شاخصی در مجموعه باغ صاحب آباد به وجود نیاورده است. اما مدت سه دهه در این مکان حکومت کرده است ؛ این می تواند به دلایل امنیتی باشد چرا که باغ صاحب آباد از نظر قرارگیری در محیط طبیعی در میان دو عامل دفاعی طبیعی قرار دارد حاشیه جنوبی به وسیله رودخانه و حاشیه شمالی به وسیله کوه محافظت می گردد و ا ین می تواند نکته بسیار قابل توجهی در انتخاب این مکان به عنوان مرکز حکومت محسوب شود.

… در محله ششگیلان موضعی است مشهور به دولتخانه کهنه. گوییا سلاطینی که پیش از جهانشاه پادشاه بوده اند آنجا منزل داشته اند جهانشاه دولتخانه را ا ینجا آورده، این باغی بوده موسوم به صاحب آباد منسوب به صاحب سعید شهید خواجه شمس الدین محمد جوینی صاحب دیوان ممالک … (ابن کربلایی، ۱۳۸۳، ۴۷۰)

بعد از کشته شدن جهانشاه قراقویونلو به دست اوزون حسن آق قویونلو، حسن پادشاه و اولاد و احفادش در همین دولتخانه جدید بر کرسی قدرت نشستند. پیش از انتخاب کردن تبریز به عنوان مقر حکومتی خود، حسن پادشاه مدتی را در شهر دیاربکر (آمد) حکومت می کرد و در سال ۸۷۳  هجری قمری پایتختی خود را از آمد به تبریز انتقال داد.

محدوده زمانی حکومت حسن پادشاه با شکل گیری حکومت عثمانی در غرب مصادف بود و حکومت های غربی در صدد یافتن فردی مقتدر و جنگجو برای مقابله با قدرت روز افزون حکومت عثمانی بودند و اوزون حسن بهترین گزینه برای این کار بود به همین خاطر توجه به امور نظامی در رأس برنامه های اوزون حسن بود. والتر هینتس حسن پادشاه را یکی از مقتدرترین فرمانروایان شرق نزدیک معرفی می کند وی اصلاً ایرانی نبود ولی مدت ده سال بر نواحی مختلف ا یران حکومت کرد.

توجه به امور نظامی باعث شد که حسن پادشاه میدان وسیع در مقابل باغ صاحب آباد برای سان دیدن از لشکریان خود به وجود آورد. البته شروع اینگونه میدان سازی از شهر آمد پایتخت اول حسن پادشاه می دانند.

” با این اعتبار می توان از سه قرن نبود سازمان تولیدی، سازمان دیوانی، سازمان شهری، سازمان فضایی و سازمان کالبدی در سیر تحول شهرگرایی و شهرنشینی در ایران نام برد. با وجود اینکه از دیدگاه معماری و هنری شاهکارهای بی بدیلی در این دوران خلق شده اند و گو اینکه الگوهای کهن شهرسازی مورد بازنگری و ابداع مجدد واقع شده اند (مجموعه امیر چخماق در یزد و میدان حسن پادشاه و مجموعه اطراف آن در تبریز) و نشان از حفظ و نگهداری و زنده بودن سنتهای شهرنشینی و شهرسازی دارند ولی بدان علت که مواردی بیش نیستند، نمی توان از زندگی شهری و فضای گسترده آن صحبت داشت. (حبیبی، ۱۳۷۸، ۸۶)

از دیگر بناهایی که در اطراف میدان صاحب آباد به حسن پادشاه نسبت می دهند و احتمالاً در زمان حیات وی ساخته شده باغ زاویه حسن پادشاه یا نصریه است. در متون آمده که این باغ در کنار میدان صاحب آباد بوده ولی اینکه در کجای میدان و کدام ضلع آن بود خبری در متون نیست اما در نزدیکی بازارچه شتربان ذکر شده است:

“مزار پیر رومی که از اجله اولیاست و آثار انوار از آن مزار در نظر اولوالابصار تابان است قریب به بازارچه شتربان در عقب باغ زاویه حسن پادشاه واقع شده، وی عارفی بوده در نهایت کمال و به غایت حسن حال، و الله اعلم. (حشری، ۱۳۷۱، ۸۵)

در مورد مزار پیر رومی مطلب دیگر اینکه مزار پیر رومی در عقب باغ نصریه ذکر گردیده و در روضات الجنان و جنات الجنان ابن کربلایی مقبره وی را اینچنین بیان کرده است:

“… و همچنین در عقب باغ نصریه به جانب شمال مقبره ایست مشهور به پیر رومی در درآمد آن درگاهی است از سنگ به خط عبداله صیرفی …” (ابن کربلایی، ۱۳۸۳، ۵۲۷)

ظاهراً باغ نصریه به نام باغ زاویه حسن پادشاه نیز معروف بوده است و در دوره حکومت ترکمانان باغ صاحب آباد به این نام ها معروف می گردند. در مورد دیگر بناهای ساخته شده در اطراف میدان حسن پادشاه دو نظریه مختلف وجود دارد .نظریه اول این است که اوزون حسن در هنگام مرگ و زمانی که در بستر بیماری بود به یکی از معتمدین خود سفارش می کند که بر او مسجد و مدرسه ای به رسم ماندگاری بسازد و وی بعد از فوت حسن پادشاه این بناها را می سازد. نظریه دیگر در مورد این است که بناها در زمان حیات حسن پادشاه شروع شده و بعد از مرگ اوزون حسن در زمان جانشینانش تکمیل شده است. مرحوم ذکاء در این بناها نوشته است:

” دو بنا در تبریز به ابوالنصر حسن بایندری منسوب است یکی به نام مدرسه نصریه یا مسجد حسن پادشاه و دیگر قیصریه که گویا هر دو در زمان زنده بودن او پایه گذاری شده و پس از مرگ او به دست جانشینانش پایان یافته است. (ذکاء، ۱۳۶۴، ۱۸۶)

حاجی خلیفه در کتاب جهان نما درباره مسجد حسن پادشاه می نویسد:

” جامع سلطان حسن که از بناهای اوزون حسن پادشاه آق قویونلو و به طرز جوامع سلاطین با سنگ تراش و سرب ساخته شده بنای متین و باشکوهی است. در کنار صفه محراب یک قطعه مرمر بلغمی بزرگ به طول و عرض چند ذراع به دیوار نصب شده و جامع را رونق بخشیده است. سنگ مرمر مزبور از نوادر دهر به شمار می رود و در جوامع دیگر نظیر آن دیده نشده است، اسماء چهار یار که در سر درب آن حک شده از طرف قزلباش ها پاک و فقط به نام علی ابقاء گردیده است. (مجله معلم امروز، ش۵، س۲ ، ص ۱۹۱)

اولیاء چلبی که به سال ۱۰۵۰ هجری قمری از این مسجد دیدن کرده این مسجد را سلطان حسن آق قویونلو بنا کرده است. وی می نویسد:

” در جنگ با سلطان ابوالفتح محمد خان ثانی شکست خورده به تبریز بازگشت همانجا درگذشت و در نزدیک این مسجد به خاک سپرده شد . بنای این مسجد یکی از شاهکارهای هنر معماری است. گنبدهای آن همه کاشیکاری شده و از چهارسو دارای منافذی هستند که با سنگ های نجفی (مرمرین) مزین و مشعشع گردیده اند. وی هر چهار دیوار این مسجد بزرگ را اسلیمی ها ، ترنج ها ، گل و بوته های گوناگون و کتبیه های متعدد حجاری و گچ بری شده، زینت بخشیده اند. این نقوش و کتیبه ها نمونه ای از مهارت و استادی هنرمندانی است که روزگاری در ایجاد آنها صرف کرده اند. بالای درها و پنجره ها نیز نبشته هایی با خط ثلث جلی وجود دارد که بی شباهت به خط زیبای یاقوت مستعصمی نیست، در طرفین محراب این مسجد دو پارچه ستون سنگی زرد رنگ قرار داده اند که بهای آنها بدون مبالغه با خراج ایران و توران برابری می کند، گویا اینها کهرباست و نظیرشان در هیچ جای دنیا پیدا نمی شود. ( ذکاء، ۱۳۶۴، ۱۸۷)

یکی از سیاحان که در زمان شاه اسماعیل به تبریز آمده و از مجموعه حسن پادشاه دیدار کرده است بازرگان گمنام ونیزی است وی در بخشی از سفرنامه خود مسجد و بیمارستان را در کنار میدان وصف می کند:

” فاصله این در از کاخ سلطنتی بیشتر از فاصله دیگر درهاست و از این نقطه منظره با شکوه میدان دیده می شود با مسجد و بیمارستانی که در آن ساخته اند و پیش از این نام برده ام. این مسجد که سلطان حسن بیگ ساخته است بسیار بزرگ است و دارای اطاق های بسیاری است که با گچ و طلا و نیل تزیین کرده اند.

این بیمارستان یا مارستان نیز بزرگ و دارای بناهای بسیار است و حتی داخل آن را زیباتر از مسجد آراسته اند. بسیاری تالارهای بزرگ دارد که درست به اندازه اوست مفروش کرده اند. میان بیمارستان و مسجد فقط دیواری کشیده اند و خارج از بیمارستان از یکسو تا سوی دیگر مصطبه ای ساخته اند که ارتفاعش یک زراع و پهنایش دو یارد است .

زنجیری آهنین نیز از یک سو تا سوی دیگر گرداگرد مصطبه کشیده بودند تا آب وارد مسجد و بیمارستان و مصطبه نگردد. در دوران پادشاهی حسن بیگ و سلطان یعقوب بیش از هزار تن از بینوایان در بیمارستان بسر می بردند و زنجیر را تا زمان مرگ سلطان یعقوب نگهداری می کردند و سپس ترکمانان آن را برداشتند. تمام این ساختمان ها را حسن بیگ بزرگ ساخته است. (بازرگان ونیزی، ۱۳۴۹، ۳۹۲)

با توجه به توصیف این بازرگان ونیزی اینگونه به نظر می رسد که بنای مورد مشاهده او بیمارستان نبود و باید دارالمساکین بوده باشد چرا که وی نیز ذکر می کند که بسیاری از بینوایان در آنجا ساکن بودند. غیر از مسجد و بیمارستان این بازرگان ونیزی از عمارتی در حاشیه میدان و مشرف به آن نام می برد که در مواقع سان دیدن از لشکریان حسن پادشاه و امیران او در آنجا مستقر می شدند و به تماشای لشکریان و مراسمات خاصی می نشستند: ” در دیگری که در سمت مشرق است در میدانی بزرگ قرار دارد و به باغ باز می شود. این در دیواری آجری به شکل طاق دارد که ارتفاعش سه یارد و پهنایش دو یارد است. خالی از تزیینات است و فقط آن را با گچ سفید کرده اند و در میانش چشمه بزرگ زیبایی دیده می شود. روی این در ساختمانی بزرگ با اطاق های بسیار و تالار سرپوشیده ای ساخته اند که مشرف به باغ است. در طرفی که رو به میدان است ایوانی گرد دیده می شود به رنگ سفید، چنان سفید که از هر چه در عمر خود دیده ام سفیدتر است .

هر وقت مراسم جشن در این میدان برپا می شد حسن بیگ با بسیاری از امیران خود به این عمارت می آمدند و غالباً هنگامی که سفیران به درگاه اوزون حسن می آمدند ایشان را در این ساختمان جای می دادند زیرا جایی است بس یار نیکو و دارای اطاق های فراوان. (بازرگان ونیزی، ۱۳۴۹، ۳۹۱)

یکی دیگر از سیاحان ونیزی شخصی به نام جیملی کاردی در دیداری از مسجد حسن پادشاه داشته است آن را اینگونه توصیف کرده است: ” این مسجد جلو خان زیبایی دارد که کاشیکاری آن در نهایت ظرافت و هنرمندی به عمل آمده است. ازاره و اطراف درب آن از مرمر خوش رنگی حجاری شده و در آن مرغ ها و گل ها و بوته های به هم آمیخته که بی شباهت به اسلوب ایتالیایی نیست تعبیه گردیده. درب سنگی این مسجد مرمر یکپارچه ضخیم صورتی رنگ است که حجاری آن نیز ظرافت و عظمتی دارد این در به دالانی باز می شود که راهی به حیاط مربع وسیعی دارد و می توان با گذشتن از زیر سه طاق بزرگ وارد مسجد شد. در قسمت جلو مسجد دو برج مزین به کاشی قرار گرفته و داخل مسجد در قسمت وسط گنبد وسیع و بلندی دارد که از پارچه های مرمر سفید حجاری شده و به طلا و لاجورد و مرصع است. ظریف ترین و قشنگ ترین طر ح ها آرابسک در آرایش این مسجد دیده می شود، محراب زیبا و مجللی دارد که مردم هنگام نماز رو به آن می ایستند. در اطراف درهایی وجود دارد که به حجره های متعدد متصلند. ایوان یا رواقی در دور تا دور طبقه فوقانی تعبیه شده که هر طرف سه ستون زیبای سنگی دارد. ولی معلوم نیست چرا این ستون ها با هم برابر نیستند و ستون هایی که در طرف مغرب و مشرق قرار گرفته اند متساوی و کوتاه تر از شش ستون دیگر شمال و جنوبی می باشد.

دیوارهای مسجد از مرمر کبود بسیار نفیس و قیمتی پوشیده شده. منبر پانزده پله یی مسجد از چوب گردو ساخته شده و منبرکاری ظریفی دارد … (ذکاء، ۱۳۶۴، ۱۸۷)

بعد از اوزون حسن مدتی سلطان خلیل بر مسند قدرت تکیه داد ولی زمانی نگذشت که با برادرش یعقوب به جنگ و جدال برخاسته و از او شکست خورد و یعقوب در سال ۸۸۳ هجری قمری بر تخت سلطنت نشست وی مدت دوازده سال حاکم تبریز و ایران بود و در زمان حکومت او آرامش نسبی بر امور جاریه مملکتی مستولی گشت و هنرمندان و نویسندگان و اندیشمندان فرصتی مناسب برای اعاده فضل و حضور پیدا کردند و فعالیت های هنری و اجتماعی خوبی در این دوره دوازده ساله شکل گرفت. مرحوم ذکاء ضمن معرفی آثار دوره حکومت ترکمانان سلطان یعقوب را این چنین توصیف می کند:

” سلطان یعقوب مردی با ذوق و دوستار دانش و فرهنگ و هنر بود و کتابخانه بسیار معتبری از کتاب های دست نوشت و مصور داشت و در دربار او در تبریز هنرمندانی فراوان به کار مشغول بودند. وی به سال ۸۸۸ هجری قمری طرح کاخی را در تبریز در همان باغ صاحب آباد انداخت که در تشبیه به روضه های هشتگانه جنت، به نام هشت بهشت نامیده شد. (ذکاء ۱۳۶۴، ۱۸۸)

پایه گذاری و ایجاد و احداث هشت بهشت در درون باغ نصریه (صاحب آباد) را به سلطان یعقوب نسبت می دهند که ظاهراً در مدت هفت سال احداث شده است . مرحوم کارنگ در کتاب آثار باستانی آذربایجان به نقل از فضل الله روزبهان در تاریخ امینی که در سال ۹۳۵ هجری قمری در شرح رخدادهای سال ۸۸۸ هجری قمری نوشته شده است، می نویسد: ” غره محرم این سال فرخنده مآل نزول موکب مسرت انگیز در دارالسلطنه تبریز بود، جهان از فتنه آرامیده و ا یام حوادث به آخر انجامیده و در این سال عمارت قصر هشت بهشت که در باغ صاحب آباد بنیاد افکنده بودند مکمل گشته بود و آن عمارتی است در وسط آن باغ همچو اورنگ فیروزه برافراخته، و صنع نیایش بر صورت مثمن و معاذی هر ضلع از خارج صفّه و طاقی دلفریب، همچو ابروی محبوبان نظرگاه مردم صاحب کمال و مزین سطح مینو همچو صورت هلال، شعر:

تبارک الله از این طاق دلفریب که هست

نظرگه همه مردم چو ابروی خوبان

رسیده پایه قدرش به قبه مینا

گذشته رفعت سقفش ز گنبد کیوان

ز عکس هر گل نقشی که ساخت نقاشش

ستاره ای است در آیینه فلک تابان” (کارنگ، ۱۳۷۴، ۱۷۳)

بازرگان و نیزی در زمان شاه اسماعیل از تبریز بازدید کرده و توصیفی کامل از کاخ ها و عمارت ها و بناهای حواشی میدان صاحب آباد ارائه می کند ولی تمامی کاخ ها و عمارت ها را به حسن پادشاه نسبت می دهد و این مطلب صحیح نمی باشد چرا که این آثار در ازمنه و در حکومت های شاهان مختلف شکل گرفته اند، توصیف این آثار برابر نوشته بازرگان و نیزی چنین است:

” … کاخ را در مرکز باغی بزرگ و زیبا نزدیک شهر ساخته اند که فقط نهری آنها را در سمت شمال از همدیگر جدا می کند و در آن محوطه مسجدی زیبا ساخته اند که بیمارستانی غنی و سودمند بدان وابسته است. این کاخ را به زبان فارسی هشت بهشت خوانند که در زبان ما به معنی هشت بخش است زیرا به هشت بخش تقسیم شده و هر بخش به چهار اطاق و چهار اطاق انتظار منقسم گشته است و در مدخل هر اطاقی یک اطاق انتظار ساخته اند و بقیه کاخ عبارت است از گنبدی مدور و زیبا. این کاخ در زیر یک سقف ساخته شده است یا باید گفت که بنائی یک طبقه است و برای رسیدن به گنبد و اطاق ها و اطاق های انتظار فقط یک پلکان ساخته اند و راه ورود به اطاق ها و اطاق های انتظار از محوطه گنبد است. این ساختمان در طبقه همسطح زمین چهار مدخل دارد با بسیاری دیگر از اطاق ها که همه آنها به طرق مختلف کاشیکاری و تذهیب شده و چنان زیباست که مشکل بتوان کلماتی برای شرح و وصف آنها یافت .چنانکه پیش از این گفته ام این کاخ را در مرکز باغی بر روی صفه ای ساخته اند یا بهتر است گفته شود که مصطبه را برای نمایش منظره اش برافراشته اند: ارتفاع صفه یک یارد و نیم و پنهایش پنج یارد و شبیه به یک پیاز است. در جلو هر یک از درهای کاخ راهی با مرمر سنگفرش کرده اند که به صفه منتهی می شود. در جلو در اصلی کاخ پلکانی کوچک از بهترین مرمرها ساخته اند که از آن به صفه می روند و این پلکان را از مرمر اعلا ساخته اند و در مرکز صفه جوی آبی با مهارت در دل سنگ های مرمر تراشیده اند … این همان کاخی است که حسن بیگ در آنجا بار می داد. به مسافت پرتاب تیر از کاخ یک طبقه دیده می شود که از بس بزرگ است هزار زن به راحتی می توانند در اطاق های گوناگون آن بسر برند … این حرم در همان باغ است و سه مدخل دارد یکی رو به جنوب، دو دیگر رو به شمال و سه دیگر رو به مشرق .

در جنوبی به شکل هلال و از آجر ساخته شده است اما بسیار بزرگ نیست و به باغ منتهی می شود و فاصله اش با کاخ به اندازه پرتاب تیر است …

… در سمت شمال باید از جایی معین که مانند نمازخانه است و آن را آجر فرش کرده و بر گردش کرسی هایی از سنگ مرمر نصب کرده اند گذشت. این مکان چندان بزرگ است که سیصد اسب در آن جای می گیرد و در زمان حسن بیگ امیرانی که به دربار می آمدند در اینجا پیاده می شدند. در اینجا دری است که به باغ در راهی که منتهی به کاخ پادشاهی می گردد. (بازرگان ونیزی، ۱۳۳۹، ۲۸۸)


میدان صاحب آباد در دوره صفویه

شاه اسماعیل در سال ۹۰۷ هجری قمری در کاخ هشت بهشتی که سلطان یعقوب ساخته بود تاجگذاری کرد و خطبه به نام شیعه دوازده امامی قرائت کرد در این دوره بنای خاص و شاخصی در تبریز شکل نگرفت و تبریز توسعه زیادی نکرد و به دلیل اینکه بیشتر اوقات شاه اسماعیل در جنگ و جدال گذشت اثر شاخصی نتوانست بسازد. اما میدان صاحب آباد کماکان موقعیت سیاسی و اجتماعی خود را حفظ کرد و همانند گذشته محل تجمع و استقرار نظامی و مردم عادی بود.

همانطور که قبلاً نیز اشاره شد بازرگان ونیزی شاه اسماعیل را در میدان صاحب آباد تبریز در حال قاپوق اندازی دیده می نویسد:

” حدود ۳ هزار نفر تماشاچی در میدان صاحب آباد گردهم آمده بودند. در بخش ورودی این باغ که احتمالاً از سمت شمال باید باشد قصر بزرگ و سالن وسیعی وجود داشت که در آنجا غذا برای امرا آماده می کردند اما شاه اسماعیل برای خوردن طعام به کاخ هشت بهشت می رود.” (سفرنامه ونیزیان، ۱۳۴۹، ۴۲۲)

شاه اسماعیل بعد از استقرار در کاخ هشت و برقراری مذهب تشیع با امرای خود در میدان صاحب آباد به بازی چوگان پرداخت (یوسف جمالی، ۱۳۷۶، ۲۷۳). از نظر سیاسی توان گفت سیاست و مجازات نافرمایان در این میدان انجام می گرفت. شاه اسماعیل امیر دبباج حکمران گیلان را به لحاظ تمرد در قفس آهنین از میان دو مناره مسجد حسن پادشاه آویخته و آتش زدند. (نوایی، ۱۳۶۸، ۳۱۰).



تبریزین تاریخی اثرلری و میللی میراثیمیزی یاشاتمالییق ...
تاریخ و میراث ارزشمند تبریز احیا و بازسازی گردد...

مسجد دؤرد قبیرلر یا چهار منار تبریز از دوره سلجوقی در غرب بازار
زیارتگاه امامزاده علی بن مجاهدین زید / مقبره پادشاهان روادی

چهار منار تبریز



مهر ماه 1398


با آرزوی بازسازی کامل هرچه سریعتر و دقیق تر این مساجد ارزشمند تاریخی تبریز و جهان...





دسته بندی : تبریز , * انتقاد،پیشنهاد لینک , * میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان ,
برچسب ها : حسن پادشاه , میراث فرهنگی تبریز , محله دوه چی , صاحب الامر , میدان صاحب آباد , احیا آثار تاریخی تبریز ,


نویسنده : تبریز قارتال دوشنبه 17 فروردین 1394, 11:59 ب.ظ
سال همدلی و همزبانی مردم و مسئولان

این هم سومین بار مراجعه بنده به مسجد حسن پادشاه تبریز ...

حسن پادشاه

مسجد حسن پادشاه

لینک پست میدان تاریخی صاحب آباد و حسن پادشاه
لینک پست وضعیت حسن پادشاه تبریز


اینبار رفتم و خود حاج آقا مسئول و سرپرست مسجد حسن پادشاه در ایام عید نوروز دیدم، ایشان شخص محترمی بودن و البته متوجه اموری که در این مسجد تاریخی میگذر...
خودشان منو راهنمایی کردن و بردن وضع پشت محوطه مسجد را نشان و توضیح دادند، چیزی که در تصاویر میبیند تاریخ بسیار ارزشمند و باشکوه از دوره حسن پادشاه آق قویونلوها و مسجد بزرگترین میدان تاریخی جهان (صاحب آباد) هست. میدان صاحب آباد وسعت دو برابر میدان نقش جهان اصفهان بوده و با عناصر و ارکان مهم از قبیل هشت بهشت و بیمارستان و همین مسجد که سه نفر از جمله خود حسن پادشاه اوزون حسن همینجا دفن هستند و نیز مسجد شاه تهماسب ( صاحب الامر در زمان صفویان ) و ... میباشد، که هم اکنون از این میدان عظیم حکومتی فقط سه عنصر آن از زلزله و جنگ باقی مانده است که یکی از آنها همین مسجد حسن پادشاه است.
چرا با میدان اصفهان مقایسه میکنم چون میخواهم به اهمیت موضوع (فاجعه) پی ببرید وگرنه هدف ما بحث ترین و به رخ کشیدن نیست!

پشت مسجد موقت فعلی و بقایای حسن پادشاه
اوزون حسن

آق قویونلو

اگر به رخ کشیدن باشد باید گفت با اینکه نقش جهان توسط شاه عباس صفوی بعد از تبریز و در مقیاس کوچکتر در اصفهان ساخته شد اما مدیریت و خواست اصفهانیها را باید به رخ ما تبریزیها کشید که چطور هویت و اصالت و تاریخ شهر خود را حفظ و نیز بهتر کردن و ما در عوض هر روز بدتر از دیروز خود عمل کردیم و هویت شهر خود را به باد فراموشی سپردیم!  قبلا هم بارها تاکید داشتم افکار مخرب بسیار خطرناکتر از زلزله آسیب پذیرتر است..!
اصفهانیها نصف جهان خود را با همدلی و همزبانی بین مسئولین و مردم خود پیش بردند ولی اگر از دل مردم تبریز احوالی جویا شوید جز دیوار بلند بی اعتمادی و بی همزبانی با مسئولان خود چیزی نخواهید یافت!
بین ما تبریزی ها و مدیرانمان فاصله به وسعت تاریخ تبریز است!
من بعنوان یک جوان تبریزی الاصل میگویم تبریز یعنی بازار تاریخی و حسن پادشاه و ارگ علیشاه ، مسئولان شهر میگویند تبریز یعنی پاساژ کبود و بازار مشروطه و از این قبیل برای درآمد کوتاه مدت، قشر دیگر جوانان بی توجه به گذشته و اصالت و غرق در مدرنیزه هم میگویند تبریز یعنی فقط لاله پارک و ولیعصر و برج و ارس پلاک..!!!
شاید همه اقشار درست میگویند اما همدلی و ترکیب بین این سه تفکر در تبریز ضروری است.

مرمت حسن پادشاه

hasan king mosque

با این اوصاف فعلا هیچ جایی برای همدلی و همزبانی برای ما تبریزیها نمانده و هرکس ساز خود را میزند درست برعکس ما، اصفهانیها هم مردم هم مدیران آنها از اول تاریخ و هویت خود را شناختند و ساختند سپس مدرنیزه را در کنار آن پیش بردند...

جناب آقای دکتر خاماچی پس آن وقت که هویت شهر تاریخی ما تبریز چنین نابود میشد شما کجا بودید تا با آناج مصاحبه کنید؟!
از آذربایجان و ثروت بیکران تاریخی و هنری و فرهنگی آن چه مانده که حالا ادعا و ثابت کنیم اصفهان و تهران را ما ساختیم و روزی روزگاری تبریز چطور بود؟!
کاش شما امانتداران آن زمان، چیزی برای ما هم به ارث و میراثمان میگذاشتید!

آناج - خاماچی: زمانی که 20 ساله بودم در دریاچه ارومیه شنا می‌کردم/اصفهان و تهران را تبریز آباد کرد

مرمت مسجد تاریخی تبریز
 الگوی دیگر مساجد مهم تاریخی ازجمله مسجد امام (شاه) اصفهان بوده است
شتربان تبریز

برگردیم نزد حاج آقا که رفتیم پشت محوطه ضلع غربی حسن پادشاه و بسیار اظهار ناخشنودی و نارضایتی میکردند از وضع این مسجد که به این روز انداختند و با سرعت لاک پشتی هر از گاهی کار و مرمت میکنند که امیدی به اتمام مرمت آن نیست!

سوال: واقعا با این وضع و سرعت مرمت حسن پادشاه ما خواهیم توانست ادعا کنیم میدان بزرگ صاحب آباد را احیا میکنیم؟!!

حاج آقا گفتند خود عهده دار احداث این مسجد کوچک شدند تا نمازگزاران بلاتکلیف نمانند و نیز گفتند این مسجد قرار است دومین مسجد شهر تبریز بعد از مصلا شود ولی با این وضع امیدی نیست!
در مدیریتهای پیشین میراث فرهنگی برای این مسجد اتفاقات عجیبی نیز رخ داده مثلا بودجه اختصاصی خوب به مرمت این مسجد با کمال ناباوری به تهران برای شیرین زبانی عودت داده شده است!
پس ما نمیتوانیم از اختصاص بودجه نیز از کسی جز خود گله کنیم! آغاج اؤز ایچینن قورد ییئر!

این وضع و حال این مسجد بسیار مهم ...
مسجد تاریخی

سامان میدانی

در سال جدیدی که فرا رسیده و بنام سال همدلی و همزبانی مزین شده بهتر است دیگر با یادآوری این تلخیها خود را عذاب ندهیم بفکر چاره و همدلی واقعی بین خواسته مردم و مسئولان باشیم و حتی اگر نیاز باشد خود ما مردم تبریز مستقیما هزینه های مرمت این مسجد و هویت تاریخیمان را تقبل کنیم و از مسئولان، کار در عمل بخواهیم.
با خوشبینی در سال جدید بگوییم من یک شهروند تبریزی به مدیران مسئول مربوطه خود اعتماد و ایمان دارم و آنها نیز امانتدار و حافظ منافع تبریز و تبریزی هستند.
از شما دوستان میخواهم به نوشته های بنده یا یک رسانه هرگز اکتفا نکنید و خود اگر دوستدار تبریز هستید از نزدیک رفته و پیگیر وضعیت چنین مواردی باشید تا هم باعث انگیزه و تسریع عملکرد مسئولان شود و هم اهمیت و ارزش هویت آن برای ما مردم را دو چندان آشکار کند.
برای بنده هم مهم نیست از وبم چقدر بازدید میشود و عمر وبلاگم چقدر است بلکه برای من مهم آنست که اگر فقط و فقط یک یا دو نفر مطلبم را میبیند واقعا مسائل را درک و روحیه مسئولیت پذیری و عمل کردن دارد...

داخل مسجد کوچک فعلی که احداث شده است
مسجد حسن پادشاه
شومینه تاریخی!!!
میراث فرهنگی تبریز

حالا شاید تنهاترین و برترین امتیاز ما تبریزی ها نسبت به دیگر شهرها همین حس خود انتقادی سازنده است که قادر هستیم وضعیت خود را سنجیده و از خود انتقاد کنیم و نباید از مشکلات ترسید و آنرا رها کرد و نگفت بلکه باید آنرا به فرصت تبدیل و همدلی و همیاری بیشتر کرد.
از طرفی ما باید با همین وضع فعلی توریست ها و گردشگران را ترغیب و تشویق و تبلیغ کرده و درهای پر از اسرار و گنجهای تاریخی و هویتیمان را باز کنیم تا به آذربایجان و تبریز بیایند و شاید مجبور شویم به وضع ناخوش و محجور مانده هویت تاریخی خود سر و سامان دهیم از ربع رشیدی و ارگ و مقبره الشعرا و مسجد کبود و شنب غازان گرفته تا همین حسن پادشاه...


لینک پست نصف جهان و کل جهان
لینک پست احیای ربع رشیدی تبریز
لینک پست سکوت بره ها در تبریز
لینک پست سوراخ سوراخ کردن گنبد کبود

لینک پست وضعیت حمام های تاریخی تبریز


دسته بندی : تبریز , * میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان , * انتقاد،پیشنهاد لینک ,
برچسب ها : وضعیت مسجد حسن پادشاه , تاریخ تبریز , تبریز , میدان صاحب آباد , اوزون حسن , سال همدلی , هویت شهر ,


نویسنده : تبریز قارتال پنجشنبه 15 آبان 1393, 12:05 ب.ظ
پادشاهی برای کل جهان
میدان و مسجد حسن پادشاه تبریز



اینجا مسجد و محوطه میدانی است که روزگاری بزرگترین میدان تاریخی و حکومتی ایران و جهان، که حداقل دو برابر میدان نخجیوان (نقش جهان) اصفهان بوده است.

بازار شتربان - دوه چی سابق تبریز
دو هفته قبل بنده رفتم اینجا از نزدیک دیدم

میدان حسن پادشاه

پادشاه حسن کبیر اوزون حسن آق‌قویونلو (۱۴۲۳-۱۴۷۸) یکی از مقتدرترین سلاطین سلسله آق قویونلو بود که به ایران، عراق و شرق آناتولی بیست و پنج سال حکومت کرد. وی پدر بزرگ شاه اسماعیل اول از طرف مادری بود.

اوزون حسن به رسم دیگر رهبران آق‌قویونلو با تئودورا دختر امپراتور ژان چهارم، امپراتور ترابوزان، ازدواج کرد. اوزون حسن همچنین خواهرش، خدیجه بگم را به عقد ازدواج شیخ جنید، سرکرده جسور طریقت صفوی در اردبیل، درآورد.

بعدها اوزون حسن، دخترش، حلیمه (مارتا) را به عقد خواهر زاده‌اش، حیدر درآورد که حاصل این ازدواج اسماعیل، نخستین پادشاه صفوی بود

حسن پادشاه

اوزون حسن با پیروزی غیرمنتظره بر جهانشاه کبیر (پادشاه قره قویونلوها - مقبره در مسجد کبود تبریز) در کانون صحنه تاریخ ایران قرار گرفت. او همچنین هم مرز تیموریان گردید.
اوزون حسن پایتختش را از دیاربکر به تبریز منتقل کرد. او با این انتخاب اقامتگاهی را برگزید که به طور سنتی پایتخت قراقویونلوها و مرکز عملیاتی ایلخانان و بازماندگانشان آل جلایر بود.
پس از اضمحلال قراقویونلوها و فتح ایران، نه تنها تختگاه آق‌قویونلوها به شرق (تبریز) منتقل شد، بلکه فرهنگ ایرانی بر شیوه حکومت و فرهنگ آنها تاثیرات بسزایی گذاشت. در دوره اوزون حسن ریاست دیوان (وزیر)، مستوفی الممالک، محرر و میرآخور سلطنتی توسط متصدیان ایرانی اداره می‌شد. تبریز در فاصله بین سلطنت جهانشاه قراقویونلو و سلطنت اوزون حسن و پسر او یعقوب آق‌قویونلو از مراکز عمده هنر کتاب‌آرایی و معماری بود. از ابنیه دوره اوزون حسن به غیر از مرمت مسجد جامع اصفهان، چیزی باقی نمانده. یکی از تاجران ونیزی که حدود سال ۱۵۱۰م از تبریز دیدن کرده، باغ و قصر هشت بهشت و سایر ابنیه این شهر را توصیف نموده است. خمسه نظامی موجود در توپ‌ قاپی‌سرای و تاریخ‌ الرسل و الملوک طبری که در سال ۸۷۴ق/۱۴۷۰م تحریر شده از آثار تذهیب شده این دوره می‌باشند. دربار حکام ترکمان در تبریز در روزگاری که نگارگری هرات به دلیل اوضاع آشفته سیاسی در قلمرو شرقی تیموریان رو به افول گذاشته بود از هنر کتاب آرایی حمایت شایانی به عمل آورد. فی المثل یعقوب بیک تا پایان عمر خود دوستدار فرهنگ ایران باقی‌ماند

قلمرو امپراتوری آق قویونلو بعد از قراقویونلو و قبل از صفویه
آق قویونلو

در زمان آق قویونلو و سپس بعد از آن در صفویه یعنی قبل از میدان نقش جهان این میدان بزرگ در تبریز احداث شده بوده اما زلزله هایی دهشتناک تمامی آنرا زیر خروارها خاک فرو برد البته حکومت پهلوی نیز در تخریب آثار باقی مانده آن نقش زیادی داشت بطوریکه در عصر حاضر بقایای آن را از دل خاک بیرون کشیده و در حال شروع بازسازی و مرمت است.
تبریز کل جهان هویت درخشان خود را بتدریج در حال بازیابی است و دوباره با تلاش مسئولان و مردم شهر یکه تاز عرصه های فرهنگی، اقتصادی، صنعتی ایران خواهد شد.

مجموعه حسن پادشاه در منطقه دوه چی قدیم و میدان صاحب آباد تبریز مشتمل بر بخش‌های مختلفی است که در داخل میدان صاحب‌آباد بعنوان بزرگ‌ترین میدان حکومتی تاریخ ایران واقع شده است.
این مجموعه از مسجد جامع، مدرسه، بیمارستان، مقبره، غسالخانه و باغ تشکیل شده که بیمارستان آن در طول زمان تخریب شده است.


بازسازی و مرمت محوطه مسجد حسن پادشاه و میدان صاحب آباد آغاز شده هر چند از سرعت خوبی برخوردار نیست و بنظر موانع بسیاری در این راه و تملک و یکپارچه سازی آن برای تحقق بزرگترین میدان تاریخی ایران و جهان وجود دارد ..!
صاحب آباد تبریز

مسجد تاریخی تبریز

محمد امینیان سرپرست هیأت حفارى باستان شناسى میدان صاحب‌الامر تبریز درخصوص ویژگى‌هاى منحصربفرد این مجموعه گفت: « اینکه این میدان در دوره آق قویونلوها ساخته شده و در اوایل صفویه نیز به عمارات و وسعت آن افزوده شده است در واقع پیش درآمد و خمیرمایه اصلى ساخت میدان نقش‌جهان اصفهان به شمار مى‌آید.»
محمد امینیان در گفتگو با CHN افزود:« ساخت این مجموعه از سال ??? هجرى قمرى ?? سال بعد از احداث مسجد کبود آغاز شده و این کاوش از آن جهت اهمیت دارد که سلسله آق‌قویونلوها به دلیل نبود اثر و بناى خاصى گمشده ترین برهه تاریخى ایران است.»
 
به گفته وى؛ پس از انتقال پایتخت ایران از تبریز به قزوین توسط صفویان نمونه کوچکى از این مجموعه در این شهر ساخته شد اما با انتقال دایمى پایتخت این سلسله به اصفهان، میدان نقش‌جهان در آن شهر احداث شد.
 
نمای حکومتی بسمت ارک تبریز دوران صفوی
پایتخت

تصویری از میدان نقش جهان اصفهان دوران قاجار
نقش جهان

درحالیکه وسعت میدان نقش‌جهان اصفهان در حدود 82 هزار متر مربع است، متراژ تخمین زده شده برای میدان حسن پادشاه تبریز حداقل دو برابر میدان نقش جهان یعنی بیش از 160 هزار متر مربع است.
امینیان در مقایسه میدان حسن پادشاه تبریز و نقش‌جهان اصفهان تصریح کرد:« میدان و مجموعه ساخته شده در تبریز چندین برابر بزرگتر از میدان نقش‌جهان اصفهان بوده به طورى که طبق مستندات مکتوب سیاحان داخلى و خارجى، در مراسم مختلف دربار، بیش از ??هزار نفر از قشون شاهان آن زمان در آن به اجراى برنامه و رژه نظامى مى‌پرداختند.»
 از میدان بزرگ تبریز، هم اکنون محوطه‌اى کوچک با دو بناى تاریخى مسجد صاحب‌الامر و مدرسه اکبریه متعلق به دوران قاجار باقى مانده است.
 

لینک پست تبریز کل جهان
لینک پست کاخهای نابود شده تبریز
لینک پست گورستانهای تاریخی تبریز
لینک پست تبریز پایتخت علم ایران



دسته بندی : تبریز , * میراث،تاریخ،صنایع دستی آذربایجان ,
برچسب ها : میدان صاحب آباد , مسجد حسن پادشاه تبریز , اوزون حسن , تبریز , آق قویونلوها , میدان نقش جهان , بزرگترین میدان ,



» درباره تبریز و آذربایجان و اخبار About and News ( جمعه 16 اسفند 1398 )
» ویروس کرونا تهدیدی در ایران ( جمعه 9 اسفند 1398 )
» نقاش و نگارگر استاد علی اصغر پتگر ( جمعه 25 بهمن 1398 )
» زینب پاشا بانوی رابین هود ایران ( جمعه 18 بهمن 1398 )
» خانه زیبا که به هتل بوتیک در تبریز تبدیل می‌شود ( یکشنبه 6 بهمن 1398 )
» بنیس شبستر ، روستای دانشگاهی بدون بیکار و بی سواد ( چهارشنبه 25 دی 1398 )
» برف زمستانی 1398 تبریز ( جمعه 20 دی 1398 )
» اردبیل؛ سرزمین چشمه‌های بهشتی آذربایجان ( یکشنبه 15 دی 1398 )
» مشکلات صنعت کفش چرم دستدوز تبریز ( پنجشنبه 5 دی 1398 )
» شب خاطره ها چیلله گئجه‌سی ( شنبه 30 آذر 1398 )
» خلیل بحران طنز پرداز ( چهارشنبه 20 آذر 1398 )
» شهر شکی جمهوری آذربایجان ( یکشنبه 10 آذر 1398 )
» پاکبان و جدال با فاضلاب برای یک لقمه نان حلال ( دوشنبه 4 آذر 1398 )
» دوربین تبریز لینک 80 ( گردشی در اطراف بیلانکوه ) ( جمعه 24 آبان 1398 )
» پارک باغ‌شهر تبریز ( دوشنبه 13 آبان 1398 )
» مسجد حسن پاشا در انتظار احیا ( جمعه 3 آبان 1398 )
» شهر گمشده اوجان آذربایجان در راه احیا ( جمعه 26 مهر 1398 )
» عشایر شاهسون آذربایجان از اصالت تا زندگی شیرین ( سه شنبه 16 مهر 1398 )
» مصاحبه مینا خلیل‌ زاده فتحی برنده جایزه هوانوردی آمریکا ( چهارشنبه 10 مهر 1398 )
» چهار پروژه و نابودی چهار اثر تاریخی تبریز ( جمعه 5 مهر 1398 )
» زووفان حیوانات تبریز ( دوشنبه 25 شهریور 1398 )
» تصاویر محمدحسن‌میرزا قاجار در دارالحکومه تبریز ( پنجشنبه 21 شهریور 1398 )
» دلیرمردی که سوختن ارسباران را برنتابید ( دوشنبه 11 شهریور 1398 )
» حوادث اشغال تبریز توسط ارتش سرخ در شهریور ۱۳۲۰ ( دوشنبه 4 شهریور 1398 )
» شهروند لینک آذربایجانی 78 ( مهری نژاد ) ( سه شنبه 29 مرداد 1398 )
» سرگذشت دراماتیک امپراتوران مدرسه‌سازی مردانی آذر ( شنبه 19 مرداد 1398 )
» ضرورت احیا هتل قدیمی گراند و محله پاساژ تبریز ( جمعه 11 مرداد 1398 )
» ساعت به وقت گدایی در شهر بدون گدا تبریز ( دوشنبه 31 تیر 1398 )
» شهروند لینک آذربایجانی 77 ( آراز نویدی ) ( جمعه 21 تیر 1398 )
» چهارمین جشنواره خلاقیت و نوآوری تبریز ( پنجشنبه 13 تیر 1398 )
موضوعات

لینکستان

» سازمان گردشگری شهرداری تبریز Tourism Development Organization of Tabriz Municipality
» گردشگری آذربایجان شرقی - تبریز توریست
» آپارات کارتونهای آذربایجانی
» وبلاگ کلیبر سیتی (پریسا)
» وبسایت تبریز دانلود (هادی)
» آنایوردوم خطبه سرا
» آذربایجان و پیرامون (عبدالحسین)
» وبلاگ بایرام (بیانی)
» وبلاگ جانیم آزربایجان(elçi bəy)
» وبلاگ مازگامت
» یئنی قاپی
» سایت ادبیات ترکی ایشیق
» شهرمن تبریز (یاشار)
» وبلاگ باخیش(شادی)
» وبلاگ سهند ما (محسن)
» خاطیره لر دوراغی (حسین واحدی)
» صنم در اوج (سجاد)
» وبلاگ اشعار ترکی آذری و فارسی
» یوردوم ملکان
» وبلاگ تبریز شهر اولین ها (سعید)
» سهند توپراقی(جواد نجات)
» املاک قربانی (اسپیران)
» وبلاگ ینگی اسپیران (محمد)
» آنــــا یــوردوم تــبریــز(عبدا.. رضوی)
» وبلاگ کشاورزی آمقانی اسکو(شوکتی)
» وبلاگ گوگان
» ....................................
» وبلاگ اخبار اردبیل (فرزاد)
» وبلاگ شهریمیز اورمو
» دئیه لر(دیگاله)-اورمیه
» وبلاگ مشگین شهر (میلاد)
» وبلاگ چشمه های بهشتی آرتاویل
» پروژه های عمرانی ایران
» وبسایت مشهد امروز (اشکان)
» مشهد شهر بهشت (امیرحسین)
» وبلاگ شهر خرم آباد
» وبلاگ هورامان
» وبلاگ برازجان (بوشهر)
» وبلاگ آموزش رانندگی
» هواشناسی ایرما
» ......................................
» وبلاگ گالری تراکتور
» وبسایت گسترش فولاد تبریز
» وبسایت باشگاه ماشین سازی تبریز
» وبسایت رسمی باشگاه تراکتورسازی
» لینک پیش فرض دوم
» لینک پیش فرض اول
» لیست لینک ها

آمار بازدید


کل بازدید ها :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل مطالب :
آخرین بروز رسانی :

تبریز دیجی لینکلر

تلگرام تبریز ویکی لینکلر

 اینستاگرام تبریز ویکی لینکلر

 آپارات شبکه سهند

آپارات سهند موزیک

آپارات سهند کارتون

آشپزی آذربایجان

تبریز 2018

فیسبوک

لنزور

آذربایجان نیوز

توریسم و گردشگری

سوغات و صنایع دستی

هواشناسی آذربایجان

اصالت و رسوم آذربایجان

مشاهیر

اولین های تبریز

ترکی آذربایجانی

تاریخ باستان

درباره ما


مجموعه تبریز ویکی لینکلر
Tabriz WikiLinks
آغاز وبلاگ در آذر ماه 1391
*******************

وبلاگ تبریز ویکی لینکلر
Tabrizlinks.mihanblog.com

وبلاگ تبریز دیجی لینکلر
Tabrizdigilinks.mihanblog.com

اینستاگرام تبریز ویکی لینکلر
Instagram.com/tabrizlinks

فیس بوک تبریز ویکی لینکلر
Facebook.com/tabrizlinks

شبکه ویدیویی نماشا تبریز لینک
Namasha.com/tabrizlinks

آپارات ویدیویی شبکه سهند
Aparat.com/sahandtv

آپارات ویدیویی سهند موزیک
Aparat.com/sahandmusic

آپارات ویدیویی سهند کارتون
Aparat.com/sahandcartoon

آپارات ویدیویی آشپزی آذربایجان
Aparat.com/sahandchef

آپارات ویدیویی بازنشر تبریز 2018
Aparat.com/tabriz_2018

کانال یوتیوب ویدیویی
youtube.com/tabrizlinks

گالری لنزور تبریز ویکی لینکلر
Lenzor.com/tabrizlinks

تلگرام تبریز ویکی لینکلر
https://t.me/tabrizlinks
@tabrizlinks


ایجاد کننده وبلاگ : تبریز قارتال


    گوگل

    ویکی پدیا

    کتاب ترکی

    دیکشنری زبان ترکی

    دایره المعارف مجازی

    دریاچه ارومیه

    مستمندان تبریز

    استخدامی

    تبریز سرچ

    دیوار تبریز

    رقص آذری

    زنجان توریسم

    تبریز مدرن

    tripadvisor

    تراکتور لینک

    آمار و داده های تبریز

    نصرنیوز

    خبرگزاری شهریار

    آخار آذ

    آناج

    آذرقلم

    دورنا نیوز

    میراث فرهنگی آذربایجان

    صدا و سیمای مرکز استان آذربایجانشرقی

    استانداری آذربایجان شرقی


شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات